სტატუსები – statusebi


არასდროს ჩაიქნიო ამ ცხოვრებაზე ხელი, არასდროს თქვა რომ არაფერი გამოგივა, დაივიწყე ეს უაზრო ფიქრი, არ მიყვე ამ ცხოვრების უაზრო დინებას, იყავი ისეთი როგორიც ხარ, ნუ მიბაძავ სხვებს, გქონდეს იმედი და გწამდეს, მიუღწეველი არაფერია!!

სტატუსები – statusebi


ქრება, ყველაფერი ქრება, ჭკნება ვარდისფერი ტოტი, მაგრამ სასწაულიც ხდება და კვლავ გაზაფხული მოდის...

სტატუსები – statusebi


ჩვენი გულები გრძნობით ფეთქავდნენ, მაგრამ დარჩენა მაინც ვერ გთხოვე! ჩვენ მეტად ადრე შევხვდით ერთმანეთს და მეტად ადრე გამოვეთხოვეთ...

ვინ გამოიგონა კომპიუტერის თაგვი (Mouse)

ვინ გამოიგონა კომპიუტერის თაგვი (Mouse)

(vin gamoigona kompiuteris tagvi - Mouse)


კომპიუტერთან მუშაობისას ყველა იყენებს თაგვს. თუ ის კარგად ფუნქციონირებს, მის არსებობას ვერც კი ვგრძნობთ. თუ სათანადოდ ვერ მუშაობს, თავს უხელოდ ვგრძნობთ (უთაგვოდ) თაგვებმა თითქმის აავსეს მსოფლიო. ცნობილი არ არის 40 წლის მანძილზე რამდენი თაგვი იქნა გამოშვებული.

ერთი კომპიუტერული ლეგენდის მიხედვით, კომპიუტერის თაგვი შექმნეს ქსეროქსის ლაბორატორიაში, მეორის თანხმად კომპანია Apple შეკვეთით. სინამდვილეში კი თაგვი, იგივე X და Y პოზიციის ინდიკატორი, იგივე კომპიუტერული მანიპულატორი, იგივე თაგვის ფორმის მანიპულატორი შეიქმნა 1964 წელს. იგი გამოიგონა დუგლას კარლ ენგელბარტმა სტენფორდის კვლევითი ინსტიტუტიდან. ენგელბარტი მუშაობდა ოპერაციული სისტემა oN-Line System ( NLS) შექმნაზე. მუშაობის პროცესში გაჩნდა “ფანჯრული” ინტერფეისის შექმნის კონცეფცია, ხოლო თაგვი შეიქმნა როგორც შესაძლო მანიპულატორი ფანჯრებთან მუშაობისას. რეალურად ამ მანიპულატორის შექმნის იდეა გაჩნდა 1963 წელს, ხოლო 1964 წელს კი დაამზადეს პირველი მოქმედი პროტოტიპი.
პირველი კომპიუტერული თაგვი წარმოადგენდა ხელით დამზადებულ ხის კოლოფს, რომლის შიგნით იყო ორი პერპენდიკულარული ბორბალი და კნოპი. თაგვის მოძრაობისას ბორბალი გადაადგილდებოდა მაგიდაზე და მოწყობილობის მოძრაობის მიმართულების და სიდიდის განსაზღვრის საშუალებას იძლეოდა. ეს მონაცემები ემთხვეოდა ეკრანზე კურსორის მოძრაობას.

1968 წლის 9 დეკემბერს პირველად გაიმართა NLS სისტემის და მასთან ერთად თაგვის პროტოტიპის დემონსტრირება. 1970 წელს კი ენგელბარტმა მიიღო პატენტი „დისპლეის სისტემის x და y კოორდინატორის ინდიკატორზე”.

ენგელბარტი მანიპულატორის შექმნაზე მარტო არ მუშაობდა, მან მხოლოდ “გამოიგონა” თაგვი, იდეა კი პრაქტიკულად განახორციელა მისმა ასპირანტმა ბილ ინგლიშმა. მოგვიანებით ჯეფ რალიფსონმა არსებითად გააუმჯობესა თაგვის კონსტრუქცია და მისთვის შეიმუშავა პროგრამული უზრუნველყოფა.

შემდგომი ნაბიჯი გადაიდგა 1972 წელს Xerox PARC კვლევით ცენტრში პალო-ალტოში. გაუმჯობესებული თაგვი ბილ ინგლიშმა შექმნა, რომელიც ენგელბარტის ლაბორატორიიდან გადავიდა ცენტრში. კორპუსის დიზაინი დაემსგავსა თანამედროვე თაგვისას.

XX ს-ის 80-იან წლებამდე თაგვი ეგზოტიკურ მოწყობილობად რჩებოდა. 1983 წელს არსებობდა თაგვის სხვადასხვა მოდელის მწარმოებელი და გამყიდველი 10-მდე კომპანია. თაგვი საკმაოდ ძვირი ღირდა. მაგ. კომპანია The Mouse House თაგვები Xerox დიზაინით და პატენტით ღირდა 400 დოლარამდე ( პლუს 300 დოლარი თაგვის შესაერთებელი ინტერფეისის პლატისთვის). სიძვირეს განაპირობებდა თაგვის რთული, მექანიკური მოწყობილობა.

1970 წელს კომპანია Apple შექმნა პერსონალური კომპიუტერები Macintosh და Lisa. მათთვის სტივ ჯობმა შეუკვეთა 20-30 დოლარამდე თვითღირებულების თაგვი დიზაინერულ კომპანიას Hovey-Kelley Design. შედეგად თაგვი დაიხვეწა და მიიღო თანამედროვე სახე. კომპიუტერული თაგვმა პოპულარობა მოიხვეჭა Apple Makintosh კომპიუტერების მეშვეობით, ხოლო თაგვმა განაპირობა Makintosh კომპიუტერის წარმატება 1984 წელს. 1995 წელს Windows 95 წარმატებული სტარტი ასევე განაპირობა თაგვმა.
Microsoft პირველმა შეიყვანა თაგვის მხარდაჭერა IBM PC 1983 წელს, მაგრამ Apple-ზე გვიან მიაქცია ყურადღება თაგვის გამოყენების შესაძლებლობას “ფანჯრული” სისტემის მუშაობისას.

თაგვის სახელწოდებას რაც შეეხება, ენგელბარტი მუდამ აღნიშნავდა, რომ “არ ვიცი, რატომ შევარჩიეთ სახელწოდებად თაგვი. ეს უეცრად მოხდა, და აღარც შეგვიცვლია ის”.

1968 წელს ენგელბარტმა თავისი გამოგონებისთვის მიიღო 10 000 დოლარი. 2000 წლის 1 დეკემბერს ენგელბარტი ყველა თავის გამოგონებისთვის, მათ შორის თაგვისთვის დაჯილდოვდა ტექნოლოგიის ნაციონალური მედალით ( The National Medal of Technology) – უმაღლესი ამერიკული ჯილდოთი მეცნიერებისთვის IT-სფეროში მიღწევებისთვის.

ჯინსის ისტორია

ჯინსის ისტორია

(jinsis istoria)

ჯინსის ”ბიოგრაფია” არ მოიცავს ძალიან დიდ პერიოდს, მაგრამ საინტერესოა მოვლენათა განვითარების მხრივ. მისი ხანმოკლე ისტორია იწყება იმით, რომ თავდაპირველად ის იყო ამერიკელი ოქროს მაძიებლებისა და კოვბოების სამუშაო ტანსაცმელი, საშუალო კლასის ადამიანთა სამოსის ნაწილი, შემდგომ იქცა ჰიპებისა და როკ მუსიკოსების ატრიბუტად და მთელ მსოფლიოში გახდა ახალგაზრდების საყვარელ ტანსაცმლად.

ჯინსის გამოგონება, როგორც უმეტესი გენიალური აღმოჩენა, აღსავსეა შემთხვევითობებით. 1853 წელს ევროპიდან (ბავარიის პატარა ქალაქიდან ბუტენხეიმიდან) ამერიკაში ჩამოვიდა ებრაული წარმოშობის ახალგაზრდა ადამიანი ვინმე - ლეიბ შტრაუსი (Loeb Strauss). ჯერ კიდევ გემზე მგზავრობის დროს მას უკვე ეძახდნენ ლევი სტრაუსს. მალე ოჯახური გარემოების გამო 24 წლის ლევი აღმოჩნდა ქუჩაში ყოველგვარი საარსებო წყაროს გარეშე. ხელთ ეჭირა მხოლოდ აფრისის (ტილო) ქსოვილის ერთი რულონი, რომელიც მემკვიდრეობით დარჩა მამისაგან. ნათხოვარი მაკრატლით ნემსითა და ძაფით ამ ქსოვილისგან პირველი შარვალი მან შეკერა საკუთარი ხელით და გაყიდა ერთ დოლარად და ოც ცენტად.
ერთ წელიწადზე ნაკლებ დროში, 1853 წელს ქალაქ სან-ფრანცისკოში, ბეტტერის ქუჩაზე, ლევი სტრაუსმა გახსნა შარვლის კერვის სახელოსნო.
კლასიკური ინდიგოს ფერის შეძენას ჯინსი აგრეთვე უნდა უმადლოდნენ ლევი სტრაუს, იმის გამო, რომ როდესაც მას დაუმთავრდა მამისგან შემორჩენილი ტილოს ქსოვილი, მან გამოიყენა ლურჯი ფერის ბამბისგან დამზადებული სარჟის მკვრივი ქსოვილი. ამ ქსოვილს ჯერ კიდე 300-ანი წლებიდან ამზადებდნენ საფრანგეთის ქალაქ ნიმში და მისი სახელწოდება წარმოიქმნა სიტყვებიდან (sairjh du NEEM) ტილოს ქსოვილი ნიმიდან.

ტილოს ამ ქსოვილს ერგო დიდი ისტორიული მნიშვნელობის ფუნქციების შესრულება. ამ ქსოვილიდან იყო დამზადებული გემების ”Pinta” და ”Santa Maria”-ს იალქნები და ამ გემებით ქრისტოფერ კოლუმბი გაემგზავრა ახალი ინდოეთის აღმოსაჩენად და აღმოაჩინა ამერიკა, რომელმაც მოგვიანებით მსოფლიოს აჩუქა ამავე ქსოვილისგან შეკერილი შარვალი, რომელსაც დაერქვა ჯინსი.
ჯინსის სახელწოდების წარმოშობის საკითხიც ფრიად საინტერესოა. ქსოვილი გემებზე იტვირთებოდა იტალიის საპორტო ქალაქში - გენოა და ამიტომ ქსოვილის ფუთებს ეწერა გამოგზავნის ადგილი ”Genoese”, რასაც ამერიკელები თავისებურად კითხულობდნენ, როგორც”jeans”, ანუ ჯინს. როგორც ფიქრობენ ამიტომაც შარვალს დაერქვა ეს სახელი.
ცოტა ხანში ლევის ბიზნესში შეექმნა პრობლემა: ოქროს მაძიებლებს, რომლებიც ჯიბეებში ინახავდნენ თვითნაბად ოქროს, სწრაფად აწყდებოდათ შარვლის ჯიბეები და საჭირო გახდა მათი როგორმე გამაგრება. მყარი ქსოვილის ცხენის კაზმულობის მოქლონების მეშვეობით დამაგრების ხერხი უკვე მოფიქრებული ჰქონდა ბალტიის პირეთიდან ჩასულ და ნევადაში მცხოვრებ მკერავს იაკობ დევისს,მაგრამ სიღარიბის გამო მან ვერ შესძლო თავის გამოგონებაზე პატენტის აღება და ამ წინადადებით მიმართა ლევი სტრაუსს. 1873 წელს მათ მიიღეს პატენტი, გახდნენ პარტნიორები და გამოუშვეს ახალი ორიგინალური მოქლონებიანი ჯინსები ”ლივაისი.”
1873 წლის 20 მაისი, როდესაც ფირმამ ”ლივაი სტროსს ენდ კომპანი” მიიღო ლიცენზია და განსაკუთრებული უფლება მოქლონიანი ჯიბეების მქონე შარვლების წარმოებაზე, შეიძლება ჩაითვალოს ჯინსის ოფიციალურ დაბადების დღეთ.
1886 წლისათვის ლევი სტრაუსის შარვლების ფასმა უკვე 22 დოლარს მიაღწია, მას ქამრის უკანა ნაწილზე დაიკერა ტყავის იარლიყი (label), რომელზეც ასახული იყო ორი ცხენი, რომლებიც უშედეგოდ ცდილობენ ლევის საფირმო ჯინსის გაგლეჯას.
1890 წლიდან ჯინსებზე ისმეოდა გამოშვებული პარტიის ნომერი. პირველი ნომერი იყო 501. ასე გაჩნდა მსოფლიოში ცნობილი ბრენდი - «Levis 501».

შემდგომ საუკუნეში, 1981 წელს კომპანიამ გამოუშვა ჯინსის მოდელი ქალებისათვის და ჯინსებით გატაცებამ მოიცვა ქალთა სამყარო. ხოლო ჰიპების ეპოქამ, როგორც თავისუფლების გამოხატვის ნიშანი, შემოიტანა ჯინსის ქსოვილისგან ქურთუკების, ქვედა ბოლოებისა და კაბების კერვისა და სხვა და სხვა აქსესუარების, ჩანთების და ფეხსაცმლის დამზადების მოდა. დრომ შეიცვალა ჯინსის ფერებიც: დღეს ფერთა გამა უკვე მრავალსახოვანია. ამიტომაც მაღალი დონის დიზაინერთა უმეტესობამ ვერ აუარა გვერდი ჯინსის თემას. ალბათ ამ პუბლიკაციის თავში უკვე გაეცანით ივ სენტ ლორანის გამონათქვამს.
დღეისათვის თამამად შეიძლება ითქვას: წელს მოდაშია ჯინსის რომელიმე მოდელი, მაგრამ საერთოდ არა მოდური ჯინსი არ არსებობს.

@ - ნიშნის წარმოშობის შესახებ

@ - ნიშნის წარმოშობის შესახებ

(@ - nishnis warmoshobis shesaxeb)

დღეს ნიშანი @ გხვდებათ ყოველთვის, როდესაც თქვენ მიმართავთ ინტერნეტს, მას ძალიან ხშირად ხედავენ გამოცემებში თუ სარეკლამო პლაკატებსა და ბანერებზე ბავშვიც და ხნიერი ადამიანიც, ამ სიმბოლოს ყოველდღიურად და არა ერთხელ დღეში ხვდება ნებისმიერი ადამიანი ელექტრონულ ფოსტასთან მუშაობის პროცესში, ანუ ყოველ წუთს ასობით მილიონი ადამიანი დედამიწის ზურგზე. თქვენც გიწევთ მასთან ხშირი შეხვედრები. მაგრამ თუ დაფიქრებულხართ საიდან და როგორ გაჩნდა ის თანამედროვე ადამიანის ყოველდღიურ ცხოვრებაში?
ნიშან @ ბიზნესში ჰქონდა და ახლაც გააჩნია ჩვენი ყოველდღიური აღქმისაგან განსხვავებული მნიშვნელობა და დანიშნულება. ზოგ შემთხვევაში მას გააჩნია მნიშვნელობა ” თვითოეული”. საილუსტრაციოთ მოგიყვანთ მაგალითს კომერციიდან:

გარდა ამისა ნიშანი @ სხვა სტანდარტულ სიმბოლოებთან ერთად გამოიყენებოდა ხელით საბეჭდ მანქანებში. შესაძლოა, რომ ამიტომაც ის იყო ჩართული ASCII (ამერიკული სტანდარტული კოდი) -ის სიმბოლოების ცხრილში, რომელიც შემდგომში საფუძვლად დაედო კომპიუტერული კლავიატურის,პროგრამებისა ინფორმაციისა თუ შეტყობინების ქსელების სტანდარტს.
ნიშანი @ (‘At’ sign, Commercial ‘at’) დღეისათვის არის ინტერნეტის ეპოქის სიმბოლო, რომელიც გამოიყენება ქსელურ სერვისებში მომხმარებლის სახელის გამოსაყოფად დომენის დასახელებისგან და ჩვენ ყოველდღიურად ვიყენებთ მას ელექტრონული ფოსტის დაწერის დროს (saxeli@domenisdasaxeleba.xx).

სათვალე და საკონტაქტო ლინზები

სათვალე და საკონტაქტო ლინზები

(satvale da sakontaqto linzebi)

ვისაც გიხმარიათ ნებისმიერი სათვალე ან დაგინახიათ ის ბებიას ცხვირზე თუ დაფიქრებულხართ - ვინ, სად და როგორ გამოიგონა ეს საოცარი ადამიანისთვის ხელშემწყობი საშუალება?
როგორც ვარაუდობენ, 1280 წელს, იტალიელმა ფიზიკოსმა სალვინო დელია არმატიმ ( 1245 – 1317 ) დაამზადა პირველი სათვალე. მის მიერ გამოგონილი სათვალე შესდგებოდა ორი გამადიდებელი ლინზიდან, რომლებიც ისე ადიდებდნენ საგნებს, რომ ადამიანს შეეძლო მისი უკეთ დანახვა. გენიალურმა მხატვარმა,მუსიკოსმა, მოქანდაკემ და გამომგონებელმა ლეონარდო და ვინჩიმ, რომელიც თავისი მიგნებებით დღესაც გვაოცებს ყველას, პირველმა წამოაყენა იდეა კონტაქტური ლინზების თაობაზე. თავის ”კოდექსში თვალის შესახებ” მან აღწერა მილი, რომელშიც ორივე მხრიდან ჩამაგრებულია ლინზები და მათ შორის ჩასხმულია წყალი და მისი აზრით ეს მოწყობილობა უნდა ემსახურებოდეს მხედველობის კორექციას. ლეონარდო და ვინჩის იდეა პრაქტიკაში გამოიყენეს თომას იუნგმა და ჯონ ჰერშელმა. მათ ჰერშელის თვალზე დაიტანეს გამჭვირვალე ჰელის ფენა, რომლის მეშვეობითაც გამოასწორეს მისი მხედველობის დეფექტი. სათვალე - ლორნეტი მასიურად მზადდებოდა ათას ცხრაას ოთხმოცდაათიანი წლებიდან , ხოლო ერთ-ერთი მეტ ნაკლებად სრულყოფილი ლინზები გამოშვებულ იქნა ათას ცხრაას ოცდაათიან წლებში.

ქაღალდისა და კალმის გამოგონების ისტორიიდან

ქაღალდისა და კალმის გამოგონების ისტორიიდან

(qagaldisa da kalmis gamogonebis istoriidan)


ძველ ეგვიპტეში და ზოგიერთ სხვა ქვეყანაში წერდნენ პაპირუსზე, რომელსაც ამზადებდნენ ამავე სახელწოდების მცენარის ფოთლების, ღეროების ნაწილებიდან. მათ აწყობდნენ ფენებად, აბრტყელებდნენ ჩაქუჩით და ასე ღებულობდნენ წერისთვის საჭირო ფურცელს, რომელზეც წერდნენ ლერწმისგან ან ლელქაშისგან დამზადებული წვეტიანი ჯოხებით. მელნის დანიშნულებას ასრულებდა მური.
ჩვენ წელთაღრიცხვამდე ათას სამასი წლით ადრე ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად ჩინელებმა და ეგვიპტელებმა გამოიგონეს მელანი, რომელსაც ამზადებდნენ წყალში გახსნილი მურისგან, მცენარეული ფისისა და ზეთების დამატებით.მელნისთვის სხვა ფერების მისაცემად იყენებდნენ ბუნებრივ საღებავ საშუალებებს, მაგალითად ჟანგმიწას.
ქაღალდის პირველი უძველესი ნიმუშები აღმოჩენილია ჩინეთში. მის დამზადებას მეცნიერთა ნაწილი უკავშირებს ცაი ლუნის სახელს.( ჩვენი წელთაღრიცხვის 105 წელი). ევროპელებმა ქაღალდის დამზადება გადმოიღეს არაბებისგან, რომლებიც იყენებდნენ იგივე ტექნოლოგიას, რომელსაც ქაღალდის დამზადებაში იყენებდნენ ჩინეთში.თავდაპირველად ჩინური ტექნოლოგიით ქაღალდი მზადდებოდა ხისა და ქსოვილის ( ჩვრის) წვრილად დაფქვილი დასველებული მასისგან, რომელსაც აბრტყელებდნენ ქაღალდის სისქემდე და ახმობდნენ. ქაღალდის ფურცელზე ჩინელები წერდნენ წვრილი ფუნჯით, რომელსაც ამზადებდნენ აქლემის ან ვირთხის ბეწვისგან, ხოლო აბრეშუმზე - რამდენიმე ბეწვისგან შეკრული და ლერწმის ღეროზე დამაგრებული ძალიან წვრილი ფუნჯებით.რომლის მეშვეობით დიდი სიზუსტით შეეძლოთ 10090 ჩინური იეროგლიფის ასახვა.
შემდგომ სხვა და სხვა ქვეყნებში წერისათვის იყენებდნენ ფრინვლის ( ბატი, გედი, ინდაური) ფრთის ნაკრტენისგან დამზადებულ კალამსა .მაგრამ მას სწრაფად უფუჭდებოდა წვერი და ის ითხოვდა სპეციალური ხელსაწყოთი დათლას. ამიტომ მოგვიანებით იგი შეცვალა ფოლადისგან დამზადებულმა კალამმა, რომელიც მაგრდებოდა ხის ან სხვა მასალისგან გაკეთებულ კალმის დამჭერიან ღეროზე.
თანამედროვე სახის მსგავსი მელნიანი ავტოკალმისტარი გაჩნდა დაახლოებით 1800 წელს, ხოლო 1884 წელს ედსონ უოტერმანმა გამოიგონა პირველი სრულყოფილი თანამედროვე სახის ავტოკალმისტარი. უმარტივესი ბურთულიანი ავტოკალმი, ყოველდღიურობაში პასტას რომ ეძახით, მიახლოებით 1880 წელს გამოიგონა ამერიკელმა ჯონ ლაუდმა, ხოლო 1940 წელს იოზეფ და ჯორჯ ბიროებმა შექმნეს მისი თანამედროვე სახეობა. გასული საუკუნის 60 - ან წლებში გამოიგონეს ყველასთვის კარგად ცნობილი ფლომასტერი და მის პრინციპზე მომუშავე უამრავი სახეობის კალმისტარი.
დაახლოებით ამ დროს ჩვენ ცხოვრებაში თამამი და სწრაფი ნაბიჯით შემოაბიჯა კომპიუტერმაც, მან დიდ წილად ჩამოართვა ფუნქციები კალამსა და ქაღალდს, მაგრამ ჯერ - ჯერობით სრულიად არ განდევნა ისინი ჩვენი ცხოვრებიდან. უპირატესობა უდაოდ მის მხარეზეა. მომავალი გვიჩვენებს, როგორ განვითარდება ან რით დასრულდება ქაღალდის, მელნისა და კალმის ისტორია ...


დამწერლობის წარმოშობის ისტორიიდან

დამწერლობის წარმოშობის ისტორიიდან

(damwerlobis warmoshobis istoriidan)

განვითარების გარკვეულ ეტაპზე ადამიანს გაუჩნდა მის საარსებო არეალში, სხვა ადამიანებთან, ბუნებასთან და ცხოველთა სამყაროსთან ურთიერთობებში მომხდარი მნიშვნელოვანი ფაქტებისა თუ მოვლენების ასახვის მოთხოვნილება. საწყის ეტაპზე ის ახერხებდა ამას ქვაზე გამოსახულების აღბეჭდვის მეშვეობით.
გამოსახულების შემადგენელი ფრაგმენტები ან ელემენტები ადამიანმა შემდგომ აქცია პირობით სიმბოლოებად ( დღეს ანბანს რომ ვეძახით), რომლებსაც ასახავდა განსხვავებული საშუალებებით ( თანამედროვე - კალმისტარი) და განსხვავებულ მასალაზე ( დღეს - ქაღალდი). მიწათმოქმედების განვითარებამ თავისებურად განაპირობა დამწერლობის წარმოშობის აუცილებლობა და პრაქტიკული გამოყენება. მაგალითად, ძველ ბაბილონსა და ეგვიპტეში სხვა და სხვა სიმბოლოებით ასახავდნენ მარცვლის მიღებული მოსავლის რაოდენობასა და გადასახადებს. შემდგომ ეტაპზე, დაახლოებით 3000 წელს, ძველ ეგვიპტეში შეიქმნა დამწერლობის სისტემა, რომელსაც იეროგლიფურს უწოდებენ. ამ დამწერლობაში სიმბოლოები გამოიყენებოდა არ მხოლოდ ბგერებისა და ასოების, არამედ ცალკეული სიტყვების ასახვისათვის.
მეცნიერთა ხელთ არსებული მასალებით დადგინდა, რომ პირველი დამწერლობა ჩვენ წელთ აღრიცხვამდე დაახლოებით 3200 წელს შექმნეს შუმერებმა. სიტყვებს ისინი ასახავდნენ ნახატებით. ასეთ დამწერლობას ”პიქტოგრაფიულს” უწოდებენ. ხუთი საუკუნის შემდეგ შუმერების მეზობლებმა ბაბილონელებმა, ასირიელებმა და სპარსელებმა გარდაქმნეს სიმბოლური ნიშნები განსხვავებულ სოლისებრივ დამწერლობაში. მიახლოებით 1300 წელს უგარითეში (სირია) სოლისებრი დამწერლობაზე დაყრდნობით შექმნა პირველი ჩვენთვის ცნობილი ანბანი. იგი შესდგებოდა 32 ასოსაგან, ისინი შეესატყვისებოდნენ ცალკეულ ბგერებს და ქმნიდნენ სიტყვებს. თავის დროზე ძველმა ბერძნებმა გამოიყენეს ეს სისტემა, ხოლო შემდგომ მისი ზოგი პრინციპი საფუძვლად დაედო ლათინურ ანბანს.
ქართული დამწერლობის შემოღების თარიღზე ზუსტი და ერთმნიშვნელოვანი წყარო არ არსებობს (ძვ. წ. III ს. - ახ. წ. III - IV სს. არქეოლოგიური მასალის საფუძველზე). XI საუკუნის ქართველი ისტორიკოსი ლეონტი მროველი ანბანის შექმნას ფარნავაზ I-ს მიაწერს. ნეკრესში (კახეთი) ჩატარებული სამუშაოების შედეგად მოპოვებული მასალები იძლევა იმის ვარაუდის საშუალებას, რომ ქართული ანბანი უფრო ადრე უნდა ყოფილიყო შექმნილი. ქართული დამწერლობა შედგება სამი ისტორიული სახისაგან: ასომთავრული (ხუცური ასომთავრული, მრგვლოვანი, მთავრული), ნუსხური (ხუცური, ნუსხა-ხუცური, კუთხოვანი) და მხედრული. ქართულ ანბანში პირველი 25 ასო ზუსტად ემთხვევა ბერძნული ანბანის ასოთა თანმიმდევრობას. ძველ ქართულ ანბანში 38 ასო-ნიშანი იყო , ხუთი - თანამედროვე ქართულში აღარ გამოიყენება.
დამწერლობის ჩამოყალიბებამ მოითხოვა ნაწერის აღბეჭვდისა და შენახვისთვის თვისობრივად ახალი მასალებისა და საწერი საშუალებების გამოგონება. ამის თაობაზე წაიკითხეთ პუბლიკაციაში ქაღალდისა და კალმის გამოგონების ისტორიიდან.

ალექსანდრე მაკედონელის მასწავლებელი

ალექსანდრე მაკედონელის მასწავლებელი

(Aleqsandre Makedonelis maswavlebeli)


მოგითხრობთ იმის თაობაზე, თუ ვინ იყო ალექსანდრე მაკედონელის მასწავლებელი და რას ასწავლიდა ის. დავიწყოთ იმით, რომ მოსწავლეებს, რომლებსაც ჯერ ისტორიაში არ უსწავლიათ (ან უკვე ”ოდნავ”დაავიწყდათ) მაგრამ ნახეს კინოფილმი, მოკლეთ შევახსენოთ, რომ ალექსანდრე მაკედონელი (ძვ. წ. 356-323 ) იყო თავისი ეპოქის უდიდესი მთავარ სარდალი. იგი 20 წლის ასაკში გახდა მაკედონიის (ძველი საბერძნეთის ნაწილი) მეფე, შემდგომ ათ წელიწადში დაიპყრო იმ დროინდელი სამყაროს მრავალი ქვეყანა და ქალაქი, დაამარცხა უმძლავრესი სპარსეთის იმპერია, შევიდა ეგვიპტეში, ინდოეთის ნაწილში. მისი ცხოვრება აღმოჩნდა ძალიან ხანმოკლე, მაგრამ მან მოასწრო შეექნა იქამდე არ არსებული უდიდესი იმპერია და ამის შემდეგ 33 წლის ასაკში მოულოდნელად დაიღუპა ბაბილონში. ალექსანდრემ თავისი დროისთვის ბრწყინვალე განათლება მიიღო. მას უყვარდა ჰომეროსის ჰეროიკული პოემების კითხვა. 13 წლის ასაკიდან (339-336) მისი მასწავლებელი იყო უდიდესი ბერძენი ფილოსოფოსი და მეცნიერ-ენციკლოპედისტი, ათენის აკადემიის დამფუძნებლის, ბერძენი ფილოსოფოსის პლატონის მოწაფე, არისტოტელე (ძვ. წ. 384-322). ”მე არისტოტელეს მამის გვერდით ვაყენებ: მამამ სიცოცხლე მომანიჭა, არისტოტელემ კი ის, რაც სიცოცხლეს აზრს აძლევს”- ასე აფასებდა თავისი დამრიგებლის ღვაწლს ალექსანდრე მაკედონელი. ათენში არისტოტელემ დააარსა ლიცეუმი (ლიკეიონი), რომელიც ცნობილია პერიპატეტიკური სკოლის სახელით.მას თვლიან რიგი მეცნიერების - ფიზიკის, ბიოლოგიის, ფსიქოლოგიის, პოლიტოლოგიის დამფუძნებლად.მისი ნაშრომები ძირითადად ეხება მეტაფიზიკის ანუ პირველი ფილოსოფიის საგანს და შემეცნების თეორიას, ეთიკას, ხელოვნების თეორიას, ლოგიკურ თხზულებებს, ის დიდ ყურადღებას უთმობდა სახელმწიფოსა და სამართლის პრობლემებს. არისტოტელეს ეკუთვნის ქრესტომატულად ცნობილი ფრაზა - Amicus Plato, sed magis amica veritas, ანუ - პლატონი ჩემი მეგობარია, მაგრამ ჭეშმარიტება უფრო ძვირფასია (დიდი მეგობარია) და სხვა ღრმა სიბრძნით აღსავსე გამონათქვამები, რომელსაც ხშირად მიმართავენ მწერლები, ფილოსოფოსები და ზოგჯერ პოლიტიკოსებიც.
ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ არისტოტელე გაეცალა ანტიმაკედონურ მოძრაობას, რომელიც მას, როგორც ალექსანდრეს დამრიგებელს, სასამართლოთი ემუქრებოდა და გადასახლდა ქ. ქალკიდაში, სადაც მალე გარდაიცვალა.


Âñ¸ íåîáõîäìîå äëÿ äâèæêà DLE