წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

პატარა მურია

(patara muria)


რას წუწკუნებს ის პატარა მურია?

ხომ არ ჰშია და ან ხომ არ სწყურია?


ვისი არის და ან სადაურია?

ქუცი, ქუცი! კუდქიცინა მურია!

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

ობოლი

(oboli)


(ხალხური)

დედის ტკბილი რძის ჭირიმე!

ძუძუებს ვენაცვალები!!

ვინც მათი გემო არ იცის,

ახვეული აქვს თვალები.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

სიზმარი

(sizmari)


ერთხელ მხოლოდ, - ისიც ძილში, -

ქართველ ქალთა ვნახე კრება;

გეფიცებით, მისი ნახვა

ახლაც ისევ მენატრება!

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

სატრფოს

(satrfos)


მშვენიერო, შენ გეტრფი,

შენი მონა ერთგული,

შენთვის სულდგმულს, შენგანვე,

შენთვის მიძგერს ეს გული!

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

სალამური

(salamuri)



სად ხარ, ჩემო სალამურო,

ხმატკბილო და საამურო,

რომ შენის ხმით ჩრდილოეთში

ქართველს გული გამიხურო!


როცა მწყემსი გიპყრობს ხელში

და გაჰკივის მთა და ველში,

ტკბილსა ხმასა ცაში ჰკარგავს

და სევდისას - შავს ქვესკნელში,


მაშინ ფიქრი ჩემი შენს ხმას

გარს ეხვევა, ვითა ძმა ძმას

და შენი კვნესით მაგონებს

საქართველოს მწარე მოთქმას:


ხან სპარსელნი აკვნესებენ,

ხან თურქები აოხრებენ,

ხან სკვითები, დროს შერჩევით,

მყუდროებას უშფოთებენ!


მაშ, უწყალო სალამურო,

მტირალო, არსაამურო,

რად მსურს შენი ხმა ვისმინო

და ქართვლის ბედს მოვემდურო?!


მაგრამ ზოგჯერ რომ ტკბილი ხმა

სანუგეშოდ მიჰფრენს აღმა

და ჩემთ გიჟთა ოცნებათა

ხარბად ინთქავს უფსკრული ღრმა,


თავგანწირულს მამულის მცველს

წარმოვიდგენ მაშინ ქართველს:

მტერს შეჰყვირის: “ჰკა მაგასა!”

გამოსული ბრძოლისა ველს.


აბა ეს ხმა, სალამურო,

ტკბილხმოვანო, საამურო,

აროდეს არ მომყირჭდება,

ძალგიძს მუდამ მომაწყურო!


ქართულად ჰკვნეს, ქართულად სტვენ,

ქართველის გულს ამით ალხენ,

ხასიათს და ჩვეულებას

წინაპართა გვაგონებ ჩვენ.


მაგრამ, ჩემო სალამურო,

გრძნობით მსტვენო, საამურო.

აღარავინ გიგდებს დღეს ყურს,

სჯობს, ისევ მწყემსს ემსახურო!..


1861 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

საიდუმლო ბარათი

(saidumlo baratebi)



საიდუმლო ბარათო!

გითხრეს: “ექმენ მარადო

სიხარულის მიმნიჭედ

და სევდისა ფარადო”.


მისთვის გიდებ უბეში,

გალბობ ცრემლის გუბეში,

ამისრულო, რაც გითხრეს,

თუ ხარ ჩემი ნუგეში!


ვერა მხედავ მდუმარეს,

ცრემლებს რომ ვღვრი მდუღარეს?

რად არ მეტყვი მის ამბავს,

ნუგეშს არ მცემ მწუხარეს?


როცა მისი მარჯვენა

გრძნობით გხატავდა შენა,

თვალთ ცრემლი ვერ შენიშნე,

ვერც სახეზედ მოწყენა?


როცა ამ სიტყვებს სწერდა,

გული ხშირად უძგერდა?

და თან ტკბილის გრძნობითა

სიყვარულსა დაგმღერდა?


ან როს ფარულად მანა

შენ ჩემთან გამოგგზავნა,

ანგელოსი სუფევდა

მის გულში, თუ სატანა?


არა! ამ გრძნობას განა

მიჰბედავდა სატანა?!

მაშინ უკუღმა ბრუნვას

იწყებდა თვით ქვეყანა!


საიდუმლო ბარათო,

მექმენ… მექმენ მარადო

სიხარულის მომნიჭედ

და სევდისა ფარადო!


1859 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

უკანასკნელი ლექსი

(ukanaskneli leqsi)



აღარ გსურს ჩემი ანთება,

მნათე ხარ სხვისი ლამპრისა!..

დამწუნებელო ბულბულის,

გიყვარს ჭიკჭიკი სხვა მხრისა!…


უშენოდ ვეღარ ჭიკჭიკობს,

ენა ჩავარდა ბულბულსა,

მოუახლოვდა სიკვდილი,

შხამი აპკურა მის გულსა.


მაგრამ ეს შენთვის ერთია:

ცოცხალი ვიყო, გინდ მკვდარი!

აღარ აენთვის აწ სხვისგან

ჩემი დამქრალი ლამპარი!

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

სურვილი

(survili)


მინდა, რომ ჩემსა სატრფოსა

ვხედავდე თავისუფალსა,

რომ ძალით ვერ აშინებდენ,

ვერც ნებით უხვევდენ თვალსა!..


მინდა, რომ მისი სახელი

გაითქვას ძველებურადა

და მისიანი ყველანი

ერთად სცხოვრობდენ ძმურადა!


მინდა, რომ მისსა დიდებას

დამღერდეს რუსთველის ქნარი

და იღვიძებდეს იმ ხმაზე

ტაშის-კვრით ხალხი მძინარი!..


მინდა, რომ… მაგრამ, ეჰ, კმარა!

ფრთა შევაკვეცოთ სურვილსა,

თორემ რა მოჰკლავს უფსკრულსა

მამულისშვილის წყურვილსა!


1880 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

სულიკო

(suliko)


საყვარლის საფლავს ვეძებდი,

ვერ ვნახე… დაკარგულიყო!…

გულამოსკვნილი ვჩიოდი:

“სადა ხარ, ჩემო სულიკო?!”


ეკალში ვარდი შევნიშნე,

ობლად რომ ამოსულიყო;

გულის ფანცქალით ვკითხავდი:

“შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!”


ნიშნად თანხმობის კოკობი

შეირხა… თავი დახარა,

ცვარ-მარგალიტი ციური

დაბლა ცრემლებად დაჰყარა.


სულგანაბული ბულბული

ფოთლებში მიმალულიყო;

მივეხმატკბილე ჩიტუნას:

“შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!”


შეიფრთქიალა მგოსანმა,

ყვავილს ნისკარტი შეახო,

ჩაიკვნეს-ჩაიჭიკჭიკა,

თითქოს სთქვა: “დიახ, დიახო!”


დაგვქათქათებდა ვარსკვლავი,

სხივები გადმოსულიყო;

მას შევეკითხე შეფრქვევით:

“შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!”


დასტური მომცა ციმციმით,

სხივები გადმომაყარა

და იმ დროს ყურში ჩურჩულით

ნიავმაც ასე მახარა:


“ეგ არის, რასაც ეძებდი,

მორჩი და მოისვენეო!

დღე დაიღამე აწ ტკბილად

და ღამე გაითენეო!


სამად გაშლილა ის ერთი:

ვარსკვლავად, ბულბულ-ვარდადო,

თქვენ ერთმანეთი რადგანაც

ამ ქვეყნად შეგიყვარდათო”.


მენიშნა… აღარ დავეძებ

საყვარლის კუბო-სამარეს,

აღარც შევჩივი ქვეყანას,

აღარ ვღვრი ცრემლებს მდუღარეს!


ბულბულს ყურს ვუგდებ, ვარდს ვყნოსავ,

ვარსკვლავს შევყურებ ლხენითა,

და რასაცა ვგრძნობ მე იმ დროს,

ვერ გამომითქვამს ენითა!


ისევ გამეხსნა სიცოცხლე,

დღემდი რომ მწარედ კრულ იყო,

ახლა კი ვიცი, სადაც ხარ,

სამგან გაქვს ბინა, სულიკო!..


1895 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

სიყვარული

(siyvaruli)


სიყვარულო, ნიჭო სრულო,

წამ ტკბილო და ხანგრძლივ მწარე,

ჯერ აკვანო ნეტარების,

მერმე კუბოვ და სამარე!


დღეს ჩემი ხარ, ხვალ სხვისი ხარ,

უგზო-უკვლოდ მოარული!

სად არს შენი დასაბამი?

ან სადა გაქვს დასასრული?


ზოგი გყვედრის, ზოგი გვედრის,

ყველას კი ჰსურს, რომ გემონოს!..

ვინ არის, რომ შენსა სიტკბოს

სიცოცხლე არ შეუწონოს?


დიდის ხნობით… მაღალ გრძნობით

თუმც არავის არ ახარებ

და წამიერ სიტკბოებას

საუკუნოდ წაამწარებ,


მაგრამ მაინც ყველა გეძებს!..

ცოცხალმა ვით დაგიწუნოს?

ვინ არის, რომ იმ ერთს წამში

არ გასწირავს საუკუნოს?!


1886 წ.


Âñ¸ íåîáõîäìîå äëÿ äâèæêà DLE