წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

აღმართ-აღმართ

(agmart-agmart)


აღმართ-აღმართ მივდიოდი მე ნელა,

სერზედ შევდექ, ჭმუნვის ალი მენელა;


მზემან სხივი მომაფინა მაშინა,

სიცოცხლე ვგრძენ, სიკვდილმა ვერ მაშინა.


შემიდუღდა მაშინ სული და გული;

იმ ნადუღში თვით მე ვიყავ დაგული.


გულმა ძგერა, სულმა შფოთვა დამიწყო,

ჩანგმაც თვისი მე სიმები დამიწყო.


ხმა სიმართლის შეუპოვრად გაისმა,

(აწ იგი ხმა ვერ ისმინოს გაისმა).


ცის მახლობლად ფეხ-ქვეშ ვიგრძენ მიწა მე,

ვსთქვი: “ცხოვრებავ, მეც ერთ კაცად მიწამე!”


და ვიფიქრე “ჩემი სატრფო სად არი?

ნისლი ჰბურავს, თუ დღე უდგას სადარი?”


გადვიხედე, ვნახე, რომ სხვას ჰმონებდა!

გამიკვირდა! ვსთქვი: “მტერს როგორ მონებდა?


მოხიბლულა, შემცდარია, ის არი…

ალერსით მთვრალს ვერ უხილავს ისარი!”


მივაძახე: “ჭინჭარში ნუ ვარდები!..

ნუ გგონია იქ ია და ვარდები!


შეიბრალე თავი შენი, იცოდე!

მაგ შარბათში საწამლავს სვამ, იცოდე!”


არ მისმინა მწუხარებით დანაგულს,

და დამასო საუკუნოდ დანა გულს!


აღმართ-აღმართ მივდიოდი ნეტა რად,

თუ ამ სერზედ თავს ვერ ვგრძნობდი ნეტარად?


ჩემო თავო! ვეღარ გკურნვენ წამალით!

დაღმართ-დაღმართ დაუყევი, წა მალით!


იქ ჩაბრძანდი, სად გელიან ლოდებით,

ბარით, ნიჩბით, კუბოთი და ლოდებით!


დაივიწყე, ვინც გახსოვდა, მარად ის!

ხელ-დაკრებით განისვენე მარადის!


1876 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

ავადმყოფი მგოსანი

(avadmyofi mgosani)


ბედო შავპირო, უპირო,

ამრევო გზა და კვალისა!

სულს ნუ ამომხდი, მაცალე

დახამხამება თვალისა!...


აჩრდილიღა ვარ წარსულის

და ლანდი მომავალისა!...

ვის შერჩენია, მე შემრჩეს

გადახდა სოფლის ვალისა?


მაგრამ სურვილმა მომხიბლა

ცრუ მოიმედე ხვალისა;

ჩამიხმატკბილა ჩანგურმა

და გული გამიხალისა:


ჩონგურო! ჩემო ჩონგურო!

ოცნების ზღვაში მცურავო!

შენი კრიმანჭი წკრიალი

ხელახლად მომეწყურაო;


ჯორა გაქვს ია-ვარდისა,

სიმი - ბულბულის ენაო;

ფრთები არწივის გასხია,

შეგშვენის აღმაფრენაო;


მიმოფრენ, მეც თან დაგყავარ,

წამის-წამ, კიდის-კიდესო!

ვეღარ მერევა სიკვდილი

მე, შენსა გადამკიდესო!...


დიდება შენსა მოვლენას,

ციურო, ტკბილო ძალაო!...

დაადნა გული შენს სიმებს

და სული დაიცალაო.


1894 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

თვალს მიხვევენ

(tvals mixveven)


თვალს მიხვევენ, ენას მგლეჯენ,

და მაგდებენ საკირეში!

ურცხვად შვიდ-შვიდ პარასკევსა

მითვლიან მე ერთ კვირეში!


მამა-პაპის სწორ გზაზედა

სიარულსაც კი მიშლიან,

მაგიერად მათ მრუდ გზაზედ

ფიანდაზებს ფეხთ მიშლიან!


ვერ დავაგდებ ძველსა გზასა,

გინდა იყოს ეკლიანი:

ვიცი, სხვებიც მომყვებიან

ჩემებრ შავბედ-ეტლიანი!


და თუ ვინმემ გადუხვია

და გადასდგა მრუდედ ფეხი,

გაუსკდეს მას დედამიწა

და დაეცეს თავზედ მეხი!


1880 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

ავადმყოფი

(avadmyofi)


არ მომკვდარა!... მხოლოდ სძინავს

და ისევე გაიღვიძებს!..

ვინც შენატრის იმის სიკვდილს,

უმალ მასვე დაამიწებს.


ბევრის ბრძოლით დაღალულსა

ეჭირვება მოსვენება!

შემცდარია, ვინც გულს იტეხს:

წესი არის და ბუნება!


ჩვენ კი ჩვენდა თავად გეტყვით:

გულსა სწამს და ჭკუას სჯერა,

რომ ჯერ კიდევ არ გამქრალა

მომავალი ბედისწერა!


მისთვის, რომ დღეს ვეღარ გვარჩენს,

არ გვიმართებს ორგულობა!

ჩვენს წინაპრებს თუ ჰქონიათ,

ჩვენცა გვქონდეს დიდსულობა!


დეე, მისთვის გავღარიბდეთ,

ზურგს მოვიდვათ საწყლის გუდა:

პატიოსანს ღარიბს რით სჯობს

გამდიდრებული იუდა?


არ მომკვდარა, მხოლოდ სძინავს

და როდესაც გაიღვიძებს,

მოიგონებს იმათ სახელს,

ვინც დღეს იმას არ ივიწყებს!..


1880 წ

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

ალექსანდრე ჭავჭავაძის საფლავზედ

(Aleqsandre Chavchavadzis saflavzed)


შენს წმინდა საფლავს,

გულის მოსაკლავს,

დავყურებ, გმირო, სულგანაბული;

შენგან ქებული,

დავიწყებული

დღეს მაგონდება ჩვენი წარსული!


თვალცრემლიანსა,

გულსევდიანსა

ენა მებმება, ვერრის ვარ მთქმელი,

და ან-კი რა ვსთქვა?

გულზედ მადევს ქვა

მეცა შენსავით, გულის დამწველი.


ეს არ-სანატრო,

უკუღმართი დრო

სიცოცხლითვე გვკლავს, გვედება ბნელი,

არცა გვაქვს ძალი

და არც წამალი...

სად არის მხსნელი, რომ მოგვცეს ხელი?!


ტკბილო პოეტო,

ნათლისა სვეტო!

შენ არ დაგწვია ჩვენსავით გული,

რომ ჩვენი ერი,

დღეს სხვის ფეხთ მტვერი,

შენ არ გინახავს ასე ჩაგრული!


თორემ სხვაგვარად

მწარედ და მარად

ეგ შენი გულიც იწყებდა ძგერას...

და შენც ჩვენსავით

სიტყვებით ავით

გესლით და ნაღვლით იწყებდი მღერას.


და მაშინ შენს გულს,

ჩვენთვის აღგზნებულს,

სხვა ფასს დასდებდა უმეტესობა,

და ის ისარი,

სასტიკად მწარი,

შენც მოგხვდებოდა, ჩვენ რომ გვესობა...


და მადლობა ღმერთს,

რომ გერგო შენ ერთს

სიცოცხლითავე საფასო სრული:

ძალი, დიდება,

პატივი, ქება

და ქართველთაგან მზა სიყვარული!..


მმღერალო ტკბილო,

მამულისშვილო,

ამაღლებულო სულით ზეცამდე!

იყავ კურთხეულ,

არ-დავიწყებულ

ამიერიდან უკუნისამდე!..


1882 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

რაც არ იწვის, არ ანათებს

(rac ar iwvis, ar anatebs)


რაც არ იწვის, არ ანათებს, -

უჩინარად ლპება ნელა.

მოდი, დამწვი, სიყვარულო,

მიაშუქე, სადაც ბნელა!


ერთი წამიც კი სიცოცხლის,

თუ სხივების მომფენია,

უსინათლოს და უგრძნობელს

საუკუნეს მირჩევნია.


მართალია, მთას რომ დასთოვს,

თან სიგრილეც ბარში დაჰკრავს!

თავზე თეთრი, თმა ჭაღარა

გულს აგრილებს, გრძნობას სჩაგრავს;


მაგრამ ადგილს, ცეცხლის მფშვენელს,

სადაც სდაგავს გეენია,

ეს კანონი საზოგადო

თავიდანვე ასცდენია.


პოეტის გულს, გახურვებულს,

სადაც ელავს, ღელავს გრძნობა,

რას მოუშლის თმა ჭაღარა?

რას დააკლებს ხნოვანობა?


მრწამს სიწმინდე სიყვარულის

ისევ ისე, როგორც ძველად,

და გულს ვუგებ საკურთხევლად,

ზედ სიცოცხლის დასაწველად!


თუმც ეს მსხვერპლი საიდუმლო

საიდუმლოდ იწვის, ქრება,

მაგრამ ზოგჯერ ჩუმ ტანჯვაშიც

არის დიდი ნეტარება…


1898

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

სანამ ვიყავ ახალგაზრდა

(sanam viyav axalgazrda)


სანამ ვიყავ ახალგაზრდა

და სიამით ძგერდა გული,

ვნატრობდი და არ მეღირსა

ბედუკუღმართს სიყვარული.


როს დავბერდი, დავუძლურდი,

სახე დაჭკნა, დამეღარა,

სიყვარული რაღად მინდა,

გინდ იყოს და გინდა არა!


სიღარიბე კვალში მდევდა,

კარის-კარზედ დამატარა,

აწ სიმდიდრე რაღად მინდა,

გინდ იყოს და გინდა არა!


ვინც მინდოდა სამეგობროდ,

ყველამ გვერდი ამიარა,

დღეის იქით მეგობარი

გინდ მყავდეს და გინდა არა!


უსამართლო დაცინებამ

ჩვენში ბევრჯერ გამამწარა.

ცხრა მთას იქით, რაღად მინდა,

გინდ მაქონ და გინდა არა!


ვისაც ვთხოვდი შემწეობას,

ჩემთვის წყალიც არ დაღვარა,

რომ მოვკვდები, რაღად მინდა,

გინდ მიტირონ, გინდა არა!


სული კრული, გული წყლული,

სახე მჭკნარი, თმა ჭაღარა,

ამისთანა სიცოცხლეც კი

გინდ იყოს და გინდა არა!


1893 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

ღმერთო, წვიმა მოიყვანე

(Gmerto, wvima moiyvane)



ღმერთო, წვიმა მოიყვანე

წითელი და შხაპუნაო,

რომ გავიდეთ სამუშაოდ

და დავსძახოთ “ჰოპუნაო!”


რომ ქალებიც გვერდში გვედგენ

ნამგლითა და ცელითაო;

ჩვენგან მოჭრილ თავთავს ჰკრებდენ

მადლიანის ხელითაო!


შვილებიც თავს დაჰხაროდენ

მობრუნებულს ალოსაო;

“ოროველას” დასძახოდენ

მამა-პაპურ კალოსაო!


ღმერთო, წვიმა მოიყვანე,

მიწის გამალბობელიო,

რომ გასწყვიტოს ჭია-ჭუა,

ქვეყნის დამამხობელიო!


1882 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

ჩემო თავო, ბედი არ გიწერია

(chemo tavo, bedi ar giweria)



ჩემო თავო, ბედი არ გიწერია!

ჩემო ჩანგო, ეშხით არ გიჟღერია!

ჩემო გულო, ტკბილად არ გიძგერია,

რადგანც სატრფო, ვხედავ,ჩემი მტერია!..

მით ჯოჯოხეთს მარად გულით ვატარებ!

თუ მარტო ვარ, თავს მომაკვდავს ვადარებ,

თუ ხალხში ვარ, ძალით ღრუბელს ვადარებ

და მოწყენით ჩემზედ მტერს არ ვახარებ,

რომ არა სთქვან ჩემზედ: “რა ოხერია!”

ჩემო თავო, ბედი არ გიწერია!

ჩემო ჩანგო, ეშხით არ გიჟღერია!

ჩემო გულო, ტკბილად არ გიძგერია,

რადგანც სატრფო, ვხედავ, ჩემი მტერია!..


აღარა აქვს ბოლო ამ ჩემს სატანჯველს,

არვინ მაძლევს სანუგეშოდ ძმურად ხელს;

ჩემს შარბათში ნაღველს ვჭვრეტ და ვარდში გველს,

მისთვის ვწყევლი და ვემდური ამ სოფელს,

რომლისგანაც მე გზები ამერია!..

ჩემო თავო, ბედი არ გიწერია!

ჩემო ჩანგო, ეშხით არ გიჟღერია!

ჩემო გულო, ტკბილად არ გიძგერია,

რადგანც სატრფო, ვხედავ, ჩემი მტერია!


რაღას ველი, დრო არს განქრეს იმედი;

გინდ მეწვიოს, ვერას მარგებს აწ ბედი!

დამწვარი ვარ ისე, როგორც აბედი!

ახა, ღმერთო, რა უდროოდ დავბერდი:

საფლავისკენ ფეხი გამიშვერია!…

ჩემო თავო, ბედი არ გიწერია!

ჩემო ჩანგო, ეშხით არ გიჟღერია!

ჩემო გულო, ტკბილად არ გიძგერია,

რადგანც სატრფო, ვხედავ, ჩემი მტერია!


დავუძლურდი, განქრა გიჟი ოცნება…

ნაღვლიანად ჩემს თავზედ მეცინება

და ღმერთს ვვედრებ: “ღმერთო, მომეცი ნება,

რომ მეღირსოს საფლავში დაძინება!..

სჯობს, სულ გაქრეს კაცი, რადგანც მტვერია!”

ჩემო თავო, ბედი არ გიწერია!

ჩემო ჩანგო, ეშხით არ გიჟღერია!

ჩემო გულო, ტკბილად არ გიძგერია,

რადგანც სატრფო, ვხედავ, ჩემი მტერია!

1871 წ.

წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

გორი

(Gori)

(მესტვირული)

გორო, ქართლის შუაგულო

მეთაურო ქართლისაო,

ადრე ღირსად წამებულო,

დღესაც მთქმელო მართლისაო!


ძირს გორის-ჯვარი დაგყურებს,

მაღლით თვალი უფლისაო,

ერთგულო და საიმედო

წილხვედრის ღვთისმშობლისაო!


ძველად მისთვის სისხლის მღვრელო.

დღეს ცრემლის და ოფლისაო;

ტყვის დამხსნელად მონამზადო,

საიმედოვ ობლისაო!


გამხნევდი, გაგვილომგულდი,

მუხლი მოიბი მგლისაო,

გაჰკაფე, გადაიარე

გრძელი გზა მომავლისაო.


დასთესე თესლი კეთილი,

შესარგო მამულისაო,

და ნახავ ნამგლის ტრიალსა

“ჰოპუნით” მომკელისაო.


1884 წ.


Âñ¸ íåîáõîäìîå äëÿ äâèæêà DLE