სამკურნალო მცენარეები – გლერ­ძა

Glerdza

A. Microcephallus Willd


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

გლერ­ძა მრა­ვალ­წლი­ა­ნი მცე­ნა­რეა და პარ­კო­სან­თა ოჯახს ეკუთ­ვნის. სწორ­მდგო­მი მოყ­ვი­თა­ლო ფე­რის ბუ­სუ­სი­ა­ნი, 40 სმ. სიგ­რძის მრა­ვალ­რიც­ხო­ვა­ნი ტო­ტე­ბი აქვს. ფოთ­ლე­ბი წაგ­რძე­ლე­ბულ-ლან­ცე­ტაა, სიგ­რძე­ში 15-20 მმ., ხო­ლო სი­გა­ნე­ში 6 მმ.-ს აღ­წევს. ყვა­ვი­ლე­ბი 15-20 მმ. სიგ­რძი­საა და ბურ­თი­სებრ ან ოვა­ლურ თა­ნაყ­ვა­ვი­ლე­დე­ბა­დაა შეკ­რე­ბი­ლი.
ნა­ყო­ფი ბუ­სუ­სი­ა­ნია, სიგ­რძით 10-11 მმ.-ს აღ­წევს. მცე­ნა­რის ყვე­ლა ნა­წი­ლი და­ფა­რუ­ლია მო­თეთ­რო ან მოყ­ვი­თა­ლო ბუ­სუ­სე­ბით. ღე­როს ფე­რი _ მუ­რა-მო­ნაც­რის­ფროა, ფოთ­ლე­ბი­სა _ მო­ნაც­რის­ფრო-მწვა­ნე, ყვა­ვი­ლე­ბის ფე­რი _ ყვი­თე­ლია. სუ­ნი თა­ვი­სე­ბუ­რი, სუს­ტი აქვს, გე­მო კი _ მოტ­კბო.
ყვა­ვის ივ­ნის-ივ­ლის­ში, ნა­ყო­ფი ივ­ლის-სექ­ტემ­ბერ­ში მწიფ­დე­ბა.

სამკურნალო მცენარეები – გვი­რი­ლა

Gvirila

Matricaria Chamomilla L.


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

ერ­თწლი­ა­ნი ბა­ლა­ხო­ვა­ნი მცე­ნა­რეა რთულ­ყვა­ვი­ლო­ვან­თა ოჯა­ხი­სა. ღე­რო სწორ­მდგო­მია, და­ტოტ­ვი­ლი და სი­მაღ­ლით 35 სმ.-ს აღ­წევს. ფეს­ვი წვრი­ლი, და­ტოტ­ვი­ლი ღია-წაბ­ლის­ფე­რია. მჯდო­მა­რე, ფრთი­სებ­რგან­კვე­თი­ლი ფოთ­ლე­ბი ღე­რო­ზე მო­ნაც­ვლე­ო­ბი­თაა გან­ლა­გე­ბუ­ლი.
ყვა­ვი­ლე­ბი კო­ნუ­სი­სებრ ყვა­ვი­ლე­დებ­შია შეკ­რე­ბი­ლი, კი­დუ­რა ყვა­ვი­ლე­ბი თეთ­რი, ენი­სებ­რი გვირ­გვი­ნით, ბუტ­კო­ი­ა­ნია, შუ­ა­ში ყვი­თე­ლი, მი­ლი­სებ­რი, ორ­სქე­სი­ა­ნი ყვა­ვი­ლე­ბია გან­ლა­გე­ბუ­ლი. ნა­ყო­ფი წაგ­რძე­ლე­ბუ­ლი თეს­ლუ­რაა 0,8-1 მმ. სიგ­რძის და 0,25 მმ. სი­გა­ნი­სა.


სამკურნალო მცენარეები – გვერ­დე­ლა

Gverdela

Pimpinella Saxifraga L.


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

ერ­თწლი­ა­ნი ბა­ლა­ხო­ვა­ნი მცე­ნა­რეა, სი­მაღ­ლით 30-60 სმ.-ს აღ­წე­ვას. ანი­სუ­ლი (გვერ­დე­ლა) ქოლ­გო­სან­თა ოჯახ­ში შე­დის. ღე­რო და­ტოტ­ვი­ლი და და­ღა­რუ­ლია. ფოთ­ლე­ბი ქვე­და ნა­წილ­ში გრძელ­ყუნ­წი­ა­ნი, ხერ­ხი­სებრ დაკ­ბი­ლუ­ლი, შუა ნა­წილ­ში _ უბ­რა­ლო გან­კვე­თი­ლი, ზე­და ნა­წილ­ში _ გან­კვე­თი­ლი და სამ­ჯერ ფრთი­სებ­რგან­კვე­თი­ლი მჯდო­მა­რეა.
თეთ­რი, წვრი­ლი, შე­უ­ხე­და­ვი ყვა­ვი­ლე­ბი 6 სმ. დი­ა­მეტ­რის ქოლ­გე­ბა­დაა შეკ­რე­ბი­ლი.
ნა­ყო­ფი კვერ­ცხის ფორ­მის ორ­თეს­ლაა, ბო­ლოს­კენ წაგ­რძე­ლე­ბუ­ლი, შუ­ა­ზე ძნე­ლად იყო­ფა.
ყვა­ვის ივ­ნის-აგ­ვის­ტო­ში.

სამკურნალო მცენარეები – გვე­ლის სუ­რო

Gvlis Suro

Vinca Minor L.


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

მრა­ვალ­წლი­ა­ნი მა­რად­მწვა­ნე ბა­ლა­ხო­ვა­ნი მცე­ნა­რეა ქენ­დი­რი­სებ­რთა ოჯა­ხი­სა. მას წვრი­ლი ჰო­რი­ზონ­ტა­ლუ­რი ფე­სუ­რა აქვს, სი­მარ­ლით კი 50-70 სმ.-ს აღ­წევს. გე­ნე­რა­ტი­უ­ლი ფეს­ვე­ბი სწორ­მდგო­მია. ფოთ­ლე­ბი ელიფ­სუ­რია, ტყა­ვი­სებ­რი, მბზი­ნა­ვი, ზე­მო­დან მწვა­ნე, ქვე­მო­დან მო­ნაც­რის­ფრო-მწვა­ნე ფე­რის, ღე­რო­ზე ერ­თი­მე­ო­რის პი­რის­პი­რაა გან­ლა­გე­ბუ­ლი.
ყვა­ვი­ლე­ბი მცი­რე­რიც­ხო­ვა­ნია და თი­თო-თი­თოდ ფოთ­ლე­ბის იღ­ლი­ებ­შია გან­ლა­გე­ბუ­ლი. გვირ­გვი­ნი მუ­ქი-ლურ­ჯი ფე­რი­საა, ხუ­თად და­ყო­ფი­ლი.
ყვა­ვის აპ­რილ-მა­ის­ში. ნა­ყო­ფი ივ­ნი­სი­დან მწიფ­დე­ბა.


სამკურნალო მცენარეები – ბრო­წე­უ­ლი

Broceuli

Punica Granatum L.


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

ბრო­წე­უ­ლი ბუჩ­ქნა­რი ან ხეა 1,5-5 მ. სი­მაღ­ლი­სა, წი­ბო­ე­ბი­ა­ნი, ხში­რად ეკ­ლი­ა­ნი ტო­ტე­ბით, ბრო­წე­უ­ლი­სებ­რთა ოჯახ­ში შე­დის. ფოთ­ლე­ბი მო­პი­რის­პი­რეა ან შეჩ­გუ­ფუ­ლი, მოგ­რძო ლან­ცე­ტა, ტყა­ვი­სებ­რი, მბზი­ნა­ვი. ყვა­ვი­ლე­ბი მსხვი­ლი, 2-4,5 სმ. დი­ა­მეტ­რი­სა, ჯა­მი _ მო­წი­თა­ლო, ტყა­ვი­სებ­რი, ყვა­ვი­ლის ყვირ­გვი­ნი _ ალის­ფე­რი.
ნა­ყო­ფი მსხვი­ლია, 10-15 სმ, დი­ა­მეტ­რი­სა. მრა­ვალ­რიც­ხო­ვან თესლს მე­წა­მუ­ლი-ჟო­ლოს­ფე­რი გარ­სი აქვს, მომ­ჟა­ვო-მოტ­კბო გე­მო­სია. ყვა­ვის მა­ის-აგ­ვის­ტო­ში, ნა­ყო­ფი სექ­ტემ­ბერ-ოქ­ტომ­ბერ­ში მწიფ­დე­ბა.

სამკურნალო მცენარეები – ბეგ­ქონ­და­რა

Begqondara

Thymus Serpyllum L.


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

35 სმ. სი­მაღ­ლის მრა­ვალ­წლი­ა­ნი ნა­ხევ­რად­ბუჩ­ქია ტუ­ჩო­სან­თა ოჯა­ხი­სა. ღე­რო­ე­ბი ფუ­ძეს­თან გა­ხე­ვე­ბუ­ლი, მი­წა­ზე გარ­თხმუ­ლი და და­ტოტ­ვი­ლია. სწორ­მდგო­მი ტო­ტე­ბი ბუ­სუ­სე­ბი­თაა და­ფა­რუ­ლი. ფოთ­ლე­ბი თით­ქმის ტყა­ვი­სებ­რია, მოკ­ლე­ყუნ­წი­ა­ნი, მრგვა­ლი ან კვერ­ცხო­სებ­რი ფორ­მი­სა. ყვა­ვი­ლე­ბი ტო­ტე­ბის ბო­ლო­ებ­ში თით­ქმის ბურ­თი­სებრ ყვა­ვი­ლე­დე­ბა­დაა შეკ­რე­ბი­ლი. ყვა­ვი­ლე­ბი მელ­ნის­ფერ-წი­თე­ლი ფე­რი­საა. ნა­ყო­ფი _ შა­ვი ფე­რის ოთ­ხკაკ­ლი­ა­ნი კო­ლო­ფაა. ყვა­ვის თით­ქმის მთე­ლი ზაფ­ხუ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­ში. ნა­ყო­ფი აგ­ვის­ტო-სექ­ტემ­ბერ­ში მწიფ­დე­ბა.

სამკურნალო მცენარეები – ბალ­ბა

Balba

Malva silvestris L.


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

ერთ- ან ორ­წლი­ა­ნი, ზოგ­ჯერ მრა­ვალ­წლი­ა­ნი მცე­ნა­რეა ბალ­ბი­სებ­რთა ოჯა­ხი­სა, სი­მაღ­ლით 30-120 სმ.-ს აღ­წევს. ღე­რო სწორ­მდგო­მი ან და­წო­ლი­ლია, და­ტოტ­ვი­ლი, შე­ბუ­სუ­ლი. ფეს­ვი ღერ­ძუ­ლია, გრძე­ლი, და­ტოტ­ვი­ლი, მა­გა­რი. მომ­რგვა­ლო-გუ­ლი­სებ­რი, ხერ­ხი­სებრ დაკ­ბი­ლუ­ლი, შე­ბუ­სუ­ლი ფოთ­ლე­ბი გრძელ­ყუნ­წი­ა­ნია და ღე­რო­ზე მო­რი­გე­ო­ბი­თაა გან­ლა­გე­ბუ­ლი. ყვა­ვი­ლე­ბი ვარ­დის­ფე­რია, მსხვი­ლი, 1-5 ცა­ლის რა­ო­დე­ნო­ბით ფოთ­ლე­ბის იღ­ლი­ებ­შია გან­ლა­გე­ბუ­ლი. ნა­ყო­ფი მშრა­ლი თეს­ლუ­რაა, რო­მე­ლიც დამ­წი­ფე­ბი­სას რამ­დე­ნი­მე თეს­ლად იშ­ლე­ბა _ თეს­ლი მო­წი­თა­ლო-წაბ­ლის­ფე­რია, შიშ­ვე­ლი.
ყვა­ვის მა­ის-ივ­ლის­ში, ნა­ყო­ფი ივ­ნის-აგ­ვის­ტო­ში მწიფ­დე­ბა.

სამკურნალო მცენარეები – ბა­რამ­ბო

Barambo

Melissa Officinalis L.


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

50-120 სმ. სი­მაღ­ლის ბა­ლა­ხო­ვა­ნი მცე­ნა­რეა. ფე­სუ­რა ძლი­ერ და­ტოტ­ვი­ლი აქვს. ღე­რო სწორ­მდგო­მი, ოთ­ხწახ­ნა­გო­ვა­ნი, ოდ­ნავ შე­ბუ­სუ­ლია. ქვე­და, გვერ­დი­თი ყლორ­ტე­ბი მხო­ხა­ვია. ფოთ­ლე­ბი ღე­რო­ზე მო­რი­გე­ო­ბი­თაა გან­ლა­გე­ბუ­ლი, ყუნ­წი­ა­ნი, კვერ­ცხი­სებ­რი, დაკ­ბი­ლუ­ლი კი­დე­ე­ბით, ქვე­ვი­დან ბუ­სუ­სი­ან-ჯირ­კვლი­ა­ნი, 6-8 სმ. სიგ­რძი­სა. ყვა­ვი­ლე­ბი წვრი­ლი, თეთ­რი, მოყ­ვი­თა­ლო ან მო­ვარ­დის­ფროა და ზე­და ფოთ­ლე­ბის იღ­ლი­ებ­ში 3-10 ცა­ლის რა­ო­დე­ნო­ბი­თაა შეკ­რე­ბი­ლი.
ნა­ყო­ფი ოთ­ხი, ღია-წაბ­ლის­ფე­რი კაკ­ლის­გან შედ­გე­ბა. კაკ­ლე­ბი კვერ­ცხი­სებ­რია, წვრი­ლი, 1,8-1,9 მმ. სიგ­რძი­სა. მცე­ნა­ეს გაჩ­ნია ლი­მო­ნის სუ­ნი.
ყვა­ვის ივ­ნის-სექ­ტემ­ბერ­ში.




სამკურნალო მცენარეები – ბა­ბუ­აწ­ვე­რა

Babuacvera

Taraxacum officinale Wigg


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

მრა­ვალ­წლი­ა­ნი ბა­ლა­ხო­ვა­ნი მცე­ნა­რეა რთულ­ყვა­ვი­ლო­ვან­თა ოჯა­ხი­სა, 5-50 სმ. სი­მაღ­ლი­საა და მსხვი­ლი, მთა­ვარ­ღერ­ძა ფეს­ვი აქვს. ფოთ­ლე­ბი ლან­ცე­ტა ან წაგ­რძე­ლე­ბულ-ლან­ცე­ტაა, დაკ­ბი­ლუ­ლი, 10-25 სმ. სიგ­რძის და 1,5-5 სმ. სი­გა­ნი­სა, ფოთ­ლე­ბი ფუ­ძეს­თან რო­ზე­ტა­დაა შეკ­რე­ბი­ლი.
ყვა­ვი­ლე­ბი ოქ­როს­ფერ-ყვი­თე­ლი ფე­რი­საა და კა­ლა­თა-ყვა­ვი­ლე­დე­ბა­დაა შეკ­რე­ბი­ლი.
ნა­ყო­ფი ღია-წაბ­ლის­ფე­რი, 3-4 სმ. სიგ­რძის თეს­ლუ­რაა.
ყვა­ვის მა­ის-ივ­ნის­ში, ნა­ყო­ფი ერ­თი თვის შემ­დეგ მწიფ­დე­ბა.

სამკურნალო მცენარეები – ასისთავა

Asistava

Centaurium minus


(samkurnalo mcenareebi)



აღ­წე­რა

ასის­თა­ვა ორ­წლი­ა­ნი ბა­ლა­ხო­ვა­ნი მცე­ნა­რეა ნაღ­ვე­ლა­სებ­რთა ოჯა­ხი­სა, სი­მაღ­ლით 10-50 სმ-ს აღ­წევს. ფეს­ვე­ბი წვრი­ლი, მცი­რე ზო­მის, სუს­ტად გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლი აქვს. ღე­რო სწორ­მდგო­მია, ოთ­ხწახ­ნა­გო­ვა­ნი, ზე­და ნა­წილ­ში და­ტოტ­ვი­ლი, ზე­ვით მი­მარ­თუ­ლი ტო­ტე­ბით. ღე­როს ფოთ­ლე­ბი ერ­თი­მა­ნე­თის პი­რის­პი­რაა გან­ლა­გე­ბუ­ლი და ლან­ცე­ტაა, სიგ­რძით 3 სმ-ს აღ­წევს. ღე­როს ძირ­ში ფოთ­ლე­ბი წაგ­რძე­ლე­ბულ-უკუკ­ვერ­ცხი­სებ­რია. ყვა­ვი­ლე­ბი მუ­ქი ვარ­დის­ფე­რია და ქოლ­გი­სებრ-საგ­ვე­ლა თა­ნაყ­ვა­ვი­ლე­დებს ქმნი­ან. ყვა­ვი­ლობს ივ­ნის-სექ­ტემ­ბერ­ში.


Âñ¸ íåîáõîäìîå äëÿ äâèæêà DLE