თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარებამ კომუნიკაცია სრულიად შეცვალა და გაამარტივა. ის ცოდნისა და გამოცდილების, სურათების, ვიდეო რგოლების, ხელოვნების, ტექნოლოგიის, ისტორიისა და მეცნიერების გასაზიარებელ სამოთხედაც შეგვიძლია მოვიხსენიოთ.
სოციალური ქსელები, მეგობრების შეძენის ახალი გზაა, სხვადასხვა კულტურის და ეთნოსის ადამიანების დამაკავშირებელი საშუალება. ასეთი რამ ძალიან საინტერესოა და სრულყოფილი ცოდნის ჩამოყალიბებას ემსახურება.
ინტერნეტმა ხელმისაწვდომი გახადა მრავალი სახელმძღვანელო და რჩევები, თუ როგორ გამოვიყენოთ სხვადასხვა ხელსაწყო, როგორ დავრგოთ მცენარეები, ან თუნდაც როგორ მოვამზადოთ უგემრიელესი კერძები და სხვა.
მისი დახმარებით, ცოდნის შეძენა გახდა თავისუფალი და ძალიან სასიამოვნო.
ორგანიზაციების უმრავლესობა ცდილობს, რომ ინტერნეტთან წვდომა ადამიანის უფლებების ჩარჩოში მოაქციონ. გაერომაც კი, 2011 წლის ივნისში შესაბამისი ანგარიში გამოაქვეყნა.
ასეთი პოზიტიური ძალა და დიდი მნიშვნელობა აქვს ინტერნეტს. ერთმნიშვნელოვნად ვეთანხმებით იმას, რომ: ინტერნეტი არის შესანიშნავი, მაგრამ არსებობს ინტერნეტით სარგებლობის გარკვეული წინაპირობები.
შეიძლება, თუ არა მოხდეს რაიმე ცუდი? რა ტექნიკურ, ფსიქოლოგიურ, ეთიკურ საფრთხეებს შეიცავს ინტერნეტი?
ხომ არ იმალება რაიმე ამ ვეებერთელა სივრცის მიღმა? დიახ, ის ნამდვილად მალავს!და ეს დამალული, თამაში სულაც არ არის! ის შეიძლება მცირე, ან დიდი საფრთხეებს შეიცავდეს!
მოდით განვიხილოთ, თუ რითი განსხვავდება ინტერნეტი სხვა საინფორმაციო საშუალებებისგან?
ინტერნეტი არის ერთი დიდი, აქტიური სივრცე. არ არის ცალმხრივი, როგორც ტელევიზორი და რადიო, სადაც მხოლოდ ერთადერთი მოქმედება ან კონტროლი, არხების შეცვლაა.
ინტერნეტში, მომხმარებელი მოქმედებაში ერთვება და მონაწილეობს, წარმოქმნის შიგთავსს (კონტენტს) ავტომატურად, ნების დართვის გარეშე. ნებისმიერს შეუძლია შექმნას შიგთავსი, გამოაქვეყნოს ტექსტები, სურათები და ვიდეო. ასევე ნებისმიერს აქვს წვდომა შექმნილ შიგთავსთან. ამას კი გამოხატვის თავისუფლებასთან მივყავართ, ყოველგვარი ცენზურის და რევიზიის გარეშე.
ასევე ნებისმიერს შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს კომუნიკაციის საშუალებებში (Facebook და სხვა სოც. ქსელები), ეკონტაქტოს ადამიანებს მთელს მსოფლიოში და თავი მოგვაჩვენოს სხვა ადამიანად, ყოველგვარი შემოწმების მექანიზმის გარეშე. ადამიანი, რომელიც მაგალითად, საქართველოში ცხოვრობს, შეუძლია თავი მოგვაჩვენოს,რომ ცხოვრობს ავსტრალიაში (ან პირიქით), კაცმა შეიძლება თავი ქალად წარმოგვიდგინოს, ან ვიღაც 50 წლის ადამიანმა 15 წლის მოზარდად.
როგორც ჩანს, კონტროლის მექანიზმის უქონლობა ქმნის ინფორმაციის არასრულფასოვნების საფრთხეებს, რომელსაც მომხმარებელი ირჩევს, რომ “მიიღოს”, გაიცნოს ადამიანები, ან თუნდაც გამოაქვეყნოს ის რაც თავად უნდა.
დასავლეთში, ბევრი კომპანია, ცდილობს ახსნას, თუ რა მნიშვნელობა აქვს ბავშვის/მოზარდის სწორ მომზადებას, ვიდრე მას ინტერნეტით სარგებლობის სრული თავისუფლება მიეცემა.
მათ შექმნეს საკმაოდ სასარგებლო მასალები, რომლებსაც ამ სტატიაში წარმოგიდგენთ.
Feme თვლის, რომ მშობლებმა აუცილებლად უნდა წაიკითხონდა გაითავისონეს მასალები.
როგორია ინტერნეტი? რა არის ინტერნეტი?
ვიდეო მასალა:
[media=http://www.youtube.com/watch?v=QYefFRPCvUg]
[media=https://www.youtube.com/watch?v=51hu5Fb3A6Y]
[media=https://www.youtube.com/watch?v=cV1ZCF4oueQ]
საინტერესო საინფორმაციო კამპანიები ინტერნეტის შესახებ:
* Google -ის Google ოჯახის უსაფრთხოება (სამწუხაროდ ქართულად არ არის)
* Microsoft-ის - 10 კანონი ინტერნეტით უსაფრთხო სარგებლობისათვის.
ზემოთ მოცემულ ვიდეოებში ზოგადად მოყვანილია მოზარდი ასაკის ბავშვების პრობლემები. ბავშვების, რომლებიც უკვე გამოხატავენ საკუთარ თავს ინტერნეტით და სოციალური მედიის მეშვეობით. პრობლემები უკვე არსებობს მაგ. ძალადობა (bullying), რომელიც ბავშვების თვალში ძალიან დიდი პრობლემაა, როდესაც ის სკოლის ეზოს სცდება და ინტერნეტში ქვეყნდება. ასეთი სახის ძალადობას კიბერ ძალადობა ეწოდება – Cyber Bullying.
მსგავსი სიტუაციების პრევენცია გაცილებით რთულია, ვიდრე მათი ნამდვილ დროში და ადგილზე გამკლავება.
ინტერნეტის გამოცდილმა მომხმარებელმა იცის თუ, როგორ გაუმკლავდეს ამ ქაოსს, ორგანიზება გაუკეთოს და დაალაგოს ინფორმაცია, დაეთანხმოს ან დაბლოკოს შეტყობინებები რასაც ნახულობს. იცის, რომელი შეტყობინება შეიძლება შეიცავდეს საფრთხეს და რა თქმა უნდა მას დაუყონებლივ აიგნორებს.
ბავშმა კი, რომელსაც ინტერნეტთან წვდომა აქვს ყოველგვარი ინსტრუქციის და გამოცდილი მომხმარებლის დახმარების გარეშე, არ იცის როგორ გაფილტროს და დაალაგოს ინფორმაცია, რომელიც მის ასაკთან მიმართებაში „უსაფრთხო“, „ხარისხიანი“და გასართობია.
რა შეგიძლიათ გააკეთოთ:
თავიდან აუცილებელია მიხვდეთ, რომ ბავშვის ინტერნეტით სარგებლობა თქვენს ჩართულობასაც მოითხოვს. ვიდრე მისცემდეთ წვდომას ინტერნეტთან ბავშვს, საჭიროა სწორი საფუძველი ჩაუყაროთ ბავშვის ინტერნეტთან ურთიერთობას. რამდენადაც აგვიანებთ ინფორმირებას, მით უფრორთული გახდება ბავშვთან კონტაქტი. ბავშვი ჩათვლის, რომ ის მეთოდი, რომელიც მან თავისით ისწავლა არის სწორი.
ბავშვი არის დაუცველი ინტერნეტის საფრთხეებისგან, თუკი მას სწორად არ მიუთითებთ, მაგრამ მან ასევე შეიძლება ზიანი მიაყენოს სხვებს, თუკი არ იცის თუ რა ცუდიზეგავლენა შეიძლება იქონიოს ინტერნეტმა.
ბავშვის შეშინება – “ყურადღებით, ინტერნეტი საშიშია!” – არ არის სასურველი, რადგან უმეტეს შემთხვევაში საპირისპიროდ მოქმედებს და არ იძლევა ახსნას ან ინსტრუქციებს პრაქტიკაში.
ასე რომ, უნდა მოიქცეთ შემდეგნაირად:
* შეეცადეთ ინტერნეტში შვილს აჩვენოთ მაგალითი, თუ როგორ უნდა მოიხმარო, რა მიზნებისათვის. მიუთითეთ მას რა საფრთხეები შეიძლება იყოს დამალული, ოპტიკური მასალის გამოყენებით, რომელიც ამ მიზნებისთვისაა შექმნილი.
* დაუწესეთ შეზღუდვები, თუ როდის შეეძლება ინტერნეტის მოხმარება, რამდენი ხნით, სახლში რა ადგილზე იქნება ინტერნეტი.
* აუხსენით, რომ ინტერნეტი არ განსხვავდება სხვა გასართობი საშუალებებისგან, როგორიცაა თამაში, მეგობრებთან წასვლა. ინტერნეტის მოხმარებაზე შეზღუდვა შეგიძლიათ მოარგოთ ბავშვის ასაკს და სიმწიფის დონეს. შეეცადეთ არ დასაჯოთ, ინტერნეტზე წვდომის აკრძალვით.
* ღიად უთხარით თქვენი შვილის მეგობრებს და მათ მშობლებს, თუ რა შეზღუდვები გაქვთ დაწესებული სახლში და დარწმუნდით, რომ ისინიც შესაბამის ზომებს იღებენ საკუთარ სახლებში (აქვთ თუ არა დაცული საკუთარი კომპიუტერები, აქვთ თუ არა თქვენი შვილის ასაკის შესაბამისი თამაშები, განსაკუთრებით მაშინ, თუ მეგობრები/ნათესავები თქვენს შვილზე დიდი ასაკის არიან ან აქვთ გაცილებით დიდი გამოცდილება ინტერნეტში). არ მოგერიდოთ მოითხოვოთ მათაც მიიღონ შესაბამისი ზომები. კარგია თუ ეს საუბარი ადრევე შედგება და არა შემდგომ, როდესაც ცუდ სიტუაციაში აღმოჩნდებით და თქვენი შვილი გეტყვით, ან გაიგებთ, რომ თავისასაკთან შეუსაბამო თამაშები ითამაშა.
გაითვალისწინეთ Feme-სრჩევები:
* შეეცადეთ ინტერნეტში არსებული საფრთხეების შესახებ მეტი ინფორმაცია მიიღოთ, რა მასშტაბები შეიძლება ჰქონდეთმათ და სცადეთ პრაქტიკაში მოსინჯოთ.
* რაც უნდა კარგად იყოთ გათვითცნობიერებული, არ შეიძლება დაიცვათ თქვენი შვილი ისეთი საფრთხისაგან, რაც არ იცით.
* რა ასაკიდან უნდა დაიწყოთ ბავშვის ინფორმირება: აჩვენეთ ბავშვს, მოხმარების სწორი ინსტრუქციები და მაგალითები, პირველი დღიდან, როდესაც კი მას კომპიუტერს და ინტერნეტთან წვდომის უფლებას მისცემთ.
* გახსოვდეთ, რომ ერთჯერ ახსნა საკმარისი არ არის.
* ბავშვის ინტერნეტთან გათვითცნობიერების პროცესი უნდა იყოს მიზანმიმართული ინტერნეტის კარგ და უსაფრთხო მოხმარებაზე. ეს პროცესი არის საკმაოდ რთული და საჭიროებს დროს.
რა არ უნდა გააკეთოთ:
* არ მისცეთ ბავშვს წვდომა ინტერნეტთან, თუ თქვენ ან ვინმე გარემომცველ პიროვნებას არ შეუძლია აკონტროლოს ბავშვი.
* თუკი თქვენი ბავშვი დაიწყებს ინტერნეტის მოხმარებას ინსტრუქციების გარეშე, მომავალში, თქვენსინსტრუქციებსზედმეტად ჩათვლის.
* თუ იპოვის “აკრძალულ ვებ საიტებს” და შემდეგ მას აუკრძალავთ ასეთ ვებ გვერდებზე შესვლას, დიდი შანსია უკვე მისი მეგობრის კომპიუტერებიდან დაიწყოს ასეთი ვებ გვერდების ძიება.
* თუკი ბავშვი ჩათვლის რომ, იცით მასზე ცოტა, დიდი შანსია თქვენი რჩევები გადაჭარბებულად ჩათვალოს და იგნორირება გაუკეთოს მათ.
* გახსოვდეთ, რომ თუკი არ მისცემთ სწორ საფუძველს ადრეულ ასაკში, მოგვიანებით, როდესაც მას ექნება საშუალება სხვა ადგილებიდან შევიდეს ინტერნეტში (ინტერნეტ კაფე, მობილური), ვეღარ შესძლებთ მის გაკონტროლებასდა ვერ იქონიებთ ზეგავლენას მასზე. ბევრი მეგობარი შეეცდება ზეგავლენა იქონიოს და შეიყვანოს აკრძალულ ვებ გვერდებზე.
* შეგიძლიათ თამამად აუხსნათ ბავშვს, რომ არსებობენ მომხმარებლები, რომელთაც ბოროტი ზრახვები ამოძრავებთ. ასევე, აკრძალული საიტები, როგორიცაა პორნოგრაფია და სხვა.
* უმჯობესია, რომ ბავშვმა პირველადი ინფორმაცია, სწორედ თქვენგან მიიღოს, ვიდრე მსგავსი საიტები გასართობად და სახალისო საიტებად აღიქვას.
* რაც ადრე დაგეგმავთ თქვენი შვილის ინტერნეტთან წვდომის შესაძლებლობებს და დააწესებთ შეზღუდვებს, ნაკლები შანსია რომ ზემოთხსენებულ პრობლემებთან გამკლავება მოგიწიოთ.
* ინტერნეტი შეიძლება იყოს ძალიან საინტერესო და სასარგებლო – თუკი იცით რა არის სარგებელი და შესაბამისად, შეძლებთ ეს თქვენს შვილს აუხსნათ, პოზიტიური და სასიამოვნო გზით.
გაითვალისწინეთ ჩვენი რჩევები და Feme გპირდებათ, რომ მსგავსი პრობლემების წინაშე ნაკლებად დადგებით.
წაიკითხეთ ასევე: რა საფრთხეებს შეიცავს შვილების ფოტოების Facebook-ზე გამოქვეყნება?
წყარო: www.feme.ge