ზღაპარი სამყაროსა და ერთ ბაჭიაზე (ზღაპარი)
(zgapari samyarosa da ert bachiaze - zgapari)
იყო და არა იყო რა, ღვთის უკეთესი რა იქნებოდა. იყო ისეთი დროც, როცა ღვთის გარდა მართლა არაფერი იყო. ღმერთმა ბევრზე ბევრი იფიქრა და გააჩინა: ცა და მიწა, წყალი და ჰაერი, ნათელი და ბნელი, ცხოველები, თევზები, ფრინველები, ხეები, ყვავილები, ტყეები, მთები და მინდვრები. ნელ-ნელა აივსო სამყარო და ნამდვილ და ნორმალურ სამყაროს დაემსგავსა.გააჩინა წვიმა, თოვლი, ცისარტყელა, ყინულის ლოლუები, ირმები, დათვები, ციყვები... აივსო ნელ-ნელა დედამიწაც და ნამდვილ და ნორმალურ დედამიწას დაემსგავსა. ტყეში ცხოველები დაბინადრნენ, ზღვებში თევზები, ადამიანი კი არსად ჩანდა. ძნელი წარმოსადგენია, მაგრამ ნამდვილად იყო ასეთი დრო, როცა სამყაროში ადამიანი არ ცხოვრობდა.
_ არც ერთი, სულ არავინ?
_ ჰო, სულ, სულ არავინ!
_ არც ბავშვები?
_ არც ბავშვები, არც დიდები, არც მოხუცები! არავინ!
_ წასულები იყვნენ სადმე?
_ არა, წასული და მოსული კი არა, დაბადებულიც არ იყვნენ, არც იცოდა არავინ როგორი იყო ადამიანი".
აი, ასეთი საუბარი გაიმართებოდა ამ ზღაპარს პერსონაჟები რომ ჰყავდეს ზუსტად თქვენხელა გოგონა და ბიჭი, მაგრამ არ ჰყავს, როგორც იმ დროს ბავშვებიც არ ჰყავდა დედამიწას.
ყველა, სულიერი თუ უსულო გრძნობდა, რომ სამყაროს რაღაც ძალიან მნიშვნელოვანი და ძალიან საინტერესო აკლდა. თენდებოდა, ღამდებოდა, მაგრამ რაღაც მაინც ისე არ იყო... მოდიოდა გაზაფხული, მერე ზაფხული, მერე შემოდგომა, და ბოლოს ზამთარი. თოვლით იფარებოდა მიდამო. მაგრამ თოვლსაც ბეზრდებოდა მარტოობა და დნებოდა. თოვლსაც უნდოდა, ადამიანის ხელში გუნდად ქცეულიყო და ეთამაშა. თოვლსაც უნდაოდა, ბავშვების ფანჯრის წინ დახვავებულიყო და თვალებში თავისი ქათქათა სინათლე შეეფრქვია ახლაგაღვიძებული პატარებისათვის. "თოვლი მოსულა, თოვლიიიიიიიი!"_ აი, ამის გაგონებაზე ოცნებობდა სულ, მაგრა ოცნება ოცნებად რჩებოდა თოვლისთვისაც.
ღამ-ღამობით, ძილი რომ არ ეკარებოდათ, ერთი ძაღლი ეუბნებოდა მეორეს: ეჰო, ადამიანი რომ იყოს... მივიდოდით მასთან სახლში, ვიმეგობრებდით, მის კარ-მიდამოს ვუდარაჯებდით და ერთადაც ვითამაშებდითო, ჰამო, ჰამო! ანუ ეჰო, ეჰო! დილით კი, უთენია, ერთი ჩიტი ეუბნებოდა მეორეს, ადამიანი რომ იყოს, შემოვსხდებოდით მის ეზოში ყველაზე ლამაზ ხეზე და ვიჭიკჭიკებდითო. იმასაც გაუხარდებოდა და ჩვენცო. შემოგვძახებდაო: შენს პირს შაქარიო, კარგი ამბავიო! ოქროს ნისკარტიო! და ჩვენც მოვუყვებოდით კარგ ამბებსო. მაგრამ ახლა რა გვე-ჭიკ-ჭიკებაო! ანუ ეჰო, ეჰო! ხანდახან იმაზეც ლაპარაკობდნენ ეს ჩიტები, როგორ ნახეს ერთხელ, სიზმარში, უცნაური და ლამაზი არსება, რომელსაც არც ფრთები ჰქონდა, არც ნისკარტი, არც ბუმბული, მაგრამ მაინც ძალიან ლამაზი იყო. ნამცეცებს უყრიდა მათ თოვლში. ასეთ უცნაურ სიზმრებს ნახულობდნენ მაშინ ჩიტები.
ყველაფერი მოწყენილი იყო ირგვლივ. მზე, მთვარე და ვარსკვლავები დაჰყურებდნენ დედამიწას და ერთმანეთს ეუბნებოდნენ: ასეთი ლამაზია ეს დედამიწა, მაგრამ ადამიანი რომ ცხოვრობდეს აქ, უფრო ლამაზი იქნებოდაო. დედამიწაც დაღონებული იყურებოდა გარშემო: რა ლამაზია ეს ცა და ვარსკვლავები, მაგრამ ადამიანი რო უყურებდეს ამას, უფრო კარგი იქნებოდაო.რამდენ ზღაპარს დაწერდაო, რამდენ ლექსსო. ეჰო, ამოიოხრებდა და შეზანზარდებოდა მიწა.
ზღვები ჩუმ-ჩუმად იცრემელბოდნენ. ზოგჯერ ზედმეტადაც ღელავდნენ. ნაკადულებიც და მდინარეებიც იცრემლებოდნენ: რა იქნებოდა ჩვენს ნაპირზე ადამიანი ცხოვრობდესო. მარტო თევზებისთვის ხომ არ გავჩნდითო? ესენი მშვენივრად გრძნობენ თავს და არასდროს წყურიათო, არასდროს ცხელათო. ადამიანი კი დალევდა ჩვენს წყალს, მიწასაც მორწყავდა და მოსავალსაც მიიღებდაო. საქონელსაც დაარწყულებდა და სიცხეში კიდევაც გაგრილდებოდა ჩვენ ჩქერებშიო. და კიდევ მეტად ჩაახვევდნენ ქვებზე თავიანთ ქოჩორა ტალღებს. ჩუხ-ჩუხ! ჩუხ-ჩუხო! ანუ ეჰო, ეჰო!
ტყეებს ხომ ფოთლის გამოტანაც არ ეხალისებოდათ. სიმარტოვეს გრძნობდნენ. არავინ კრეფდა მათ სიღრმეში სოკოს და კენკრას, არავის გაჰქონდა მათი ნობათი: სხვადასხვანაირი ხილი, კაკალი, გირჩები, არც ფიჩხი, არც ველური თაფლი, არავინ უგდებდა ყურს ფრინველთა ჟივჟივს. ტკაც! ჩამოტყდებოდა ხეს ტოტი, რაც ტყის ენაზე ნიშნავდა: ეჰო, ეჰო! ხანდახან ტყეში მგელსაც დაინახავდი. დადიოდა, დაეძებდა ვიღაცას. მერე შეჰყმუვლებდა მგლის ენაზე: ადამიანო, მოდიიიიი, მომბეზრდა მარტოობაო, მგლობაც მომბეზრდაო. მგელი იყო, მაგრამ უნდოდა ზღაპრის ლამაზ წიგნში ეცხოვრა. ისეთ ზღაპარზე ოცნებობდა, რომელშიც არც წითელქუდას ჩაყლაპავდა, არც ბეკეკას, იქნებოდა კეთილი და ყველას ეყვარებოდა. ეს კი ადამიანის გარეშე ვერაფრით მოხერხდებოდა.
ნიავი რომ ნიავია, ისიც უაზროდ დაეხეტებოდა უდაბნოში. მისთვის მთელი დედამიწა უდაბნო იყო, რადგან არსად ეგულებოდა ადამიანი, რომელიც მუშაობით დაღლილი, გაოფლილ გულმკერდს მიუშვერდა და ეტყოდა: დალოცვილი, ნიავიო! არც ქარს, არც ნისლს, არც ღრუბელს, არავის ეგულებოდა თავის მესაიდუმლედ ადამიანი. ქარი ზუოდა: ეჰო! ღრუბელი წვიმდა და გრუხუნებდა: ეჰო! ნისლი სულ გაქრებოდა და გადაიკარგებოდა, აქ დიდი მოწყენილობააო, ეჰო! გაბრაზებული ვულკანები კი ხანდახან ცეცხლსაც ამოაფრქვევდნენ, იქნებ დაგვინახოს ადამიანმა და მოვიდესო, რომ ასე გულდათუთქულები აღარ ვიყოთ მარტოობითო.
ჭრიჭინები ღამ-ღამობით გაიძახოდნენ: ადამიანო, მოდი ჩვენთან! ნეტა ვისთვის არის ეს ლამაზი მინდვრებიო. მოდი, შემოსკუპდი შენც ამ ბალახის ღერზე და იჭრიჭინეო, ჭრიო-ჭრიო! კალიებიც აქეთ-იქით დახტოდნენ: არა, აქეთ ვიპოვით ადამიანს და არა, აქეთო. ხან მარჯვნივ გადახტებოდნენ, ხან მარცხნივ, მაგრამ ამაოდ. ადამიანი არსად ჩანდა. ჭიანჭველები მიწაში ჩაძვრებოდნენ და ეძებდნენ, მუხლუხოები ხეებზე დახოხავდნენ, იქნებ აქ აძვრაო, მაგრამ ადამიანი არსად ჩანდა. პეპლები, ფუტკრები, კრაზანები ხოჭოები ველ-მინდვრებში, ყვავილების გულებში დაეძებდნენ: ბზზზზზზზზზ-ბზზზზზ! ეს მწერთა ენაზე ნიშნავდა: სად ხარ, ადამიანო, სადო? ანუ ეჰო! ეჰო! ობობები კი ბადეებს აბამდნენ ბარდებზე, ეგებ ადამიანი გავაბათ და ჩვენთან დავტოვოთ, რომ ერთად ვითამაშოთ ობობობანაო.
ყვავილები ხშირ-ხშირად ამოდიოდნენ მიწიდან, მიმოიხედავდნენ, მაგრამ ადამიანს რომ ვერ დაინახავდნენ, დარდით ჩაჭკნებოდნენ და ისევ მიწაში ჩავიდოდნენ. ბალახიც ასე იყო, ამოვიდოდა, ერთხანს გაყურსული დაელოდებოდა, ეგებ გამოჩნდესო, მაგრამ არავინ ჩანდა და ისიც მიწას უბრუნდებოდა. მათ ეგონათ, რომ ადამიანს კარგი სურნელი უნდა ჰქონოდა, თავზე ბალახი, და აუცილებლად სამკურნალოდაც გამოსადეგი ყოფილიყო, განა მხოლოდ საჭმელად და საძოვრად? მაგრამ არავინ ჩანდა, ჰოდა, ბალახიც და ყვავილებიც ისევ შეიკეტებოდნენ მიწის სახლებში და ისევ დიდი მოწყენილობა დაისადგურებდა მინდვრებში. მხოლოდ ერთი ყრანტალა ყვავი თუ დაიწყებდა შიშველ მინდორში ბორიალს და ისიც ვერავის რომ ნახულობდა, თავისი ბუდისკენ გაფრინდებოდა: ყვააააააააააააა, ყვაააააააააა, ნეტა რატომ არ ჩანს ადამიანიო.
ძაღლს ეგონა ყეფა ეცოდინებოდა. ჩიტს ეგონა, ორი ფრთა ექნებოდა და იჭიკჭიკებდა, ფუტკარს ეგონა _ თაფლს შეაგროვებდა, ზღვებსა და ნაკადულებს ეგონა _ ისიც თევზს ემსგავსებოდა, მაგრამ უფრო ლამაზი და უფრო დიდი იქნებოდა. სიდიდეში ზღვები ვეშაპს კი არ გულისხმობდნენ, არამედ ჭიჭყინას ლიფსიტას! თან როცა რამეზე გული დასწყდებოდა და ცრემლი ჩამოუგორდებოდა თვალიდან, ამ ცრემლს აუცილებლად შეამჩნევდა სხვაც, განსხვავებით თევზებისაგან, რომელთა ცრემლი წყლის მეტს არავის ენახა დედამიწაზე. რვაფეხას უნდოდა, ვინმე მასავით ბევრხელებიანისათვის ჩამოერთმია ხელი და ფიქრობდა, რომ ასეთი ადამიანი იქნებოდა. ხეებს ეგონათ ისიც ხესავით დატოტვილი იქნებოდა, დიდ ფესვს გაიდგამდა მიწაში და ცას მისწვდებოდა კენწეროთი, ხელებზე ანუ ტოტებში კი უამრავი ბუდე ექნებოდათ ჩიტებს. ბუდში ბარტყები გაიზრდებოდნენ. შეიფარებდა ციყვებს, მათთვის ფუღუროებს კაკლით ამოივსებდა და სულ, გამუდმებით იშრიალებდა. ქარს კი ეგონა გამჭვირვალე იქნებოდა და უსხეულო, არც სახლი ექნებოდა არც კარი, ივლიდა და ქვეყნიერების ამბებს გაიგებდა. დედამიწას ეგონა ადამიანი შვილიმიწა იქნებოდა, ერთმანეთზე რომ ეზრუნათ და ერთმნანეთისათვის მოევლოთ. მზე ფიქრობდა ჩემსავით გაათბობს და გაახარებს სხვასო. როცა მე დავიღლები და დავიძინებ, ღამით ის გაანათებს დედამიწასო.
რაღა ბევრი გავაგრძელოთ ყველა სასწაულს ელოდა. მაშინ ღემრთიც დედამიწაზე ცხოვრობდა. აშენებდა და ახარებდა უამრავ მცენარეს, გააშენა ულამაზესი ბაღები, ვენახები, ყანები. ამ შრომაში გავიდა უამრავი დრო, ღმერთიც მოხუცდა და გადაწყვიტა ცაში წასვლა. არ სურდა აქაურობის უპატრონოდ დატოვება. მთელი ეს დრო ღმერთი ფიქრობდა, როგორი უნდა ყოფილიყო ის, ვისი დაბადებაც ყველას ერთნაირად გაახარებდა. ვინც ყველას და ყველაფერს მოუვლიდა.
ერთ დღესაც ღმერთმა სამყაროს უთხრა: გაკვირდებით და ვხედავ, რომ ყველანი ელოდებით ისეთი არსების მოსვლას, რომელიც თქვენი მსგავსი იქნება, თქვენი მეგობარი გახდება და თავს მარტო არ იგრძნობთ. მინდა, ისეთი ვინმე გაგიჩინოთ, ვინც უცხოდ არ იგრძნობს თავს თქვენ შორის. ვისაც თქვენ ეყვარებით და მოგივლითო. ამისათვის კი თქვენი დახმარებაც მჭირდება: მოდით ყველამ გაიღეთ ის, რაც გაგაჩნიათო. შევაგროვებ და ჩემსას დავუმატებ, ჩვენიანად რომ იგრძნოს თავიო. არასდროს მოუნდეს სხვაგან წასვლა და თქვენი მიტოვება, თქვენი ენაც იცოდეს, თქვენი ნირი და ბუნებაო. დე, ჰქონდეს მას თავისუფალი ნება, გონება, მაგრამ ახსოვდეს, რომ ამ სამყაროს ნაწილია და ჩვენიანიაო.
და აფუსფუსდა მთელი სამყარო! მოსაფიქრებლად დიდი დრო არავის დასჭირვებია, ატყდა ხმაური, ყიჟინა, გადაძახილი. დედამიწამ თქვა: აი, მე ჩემ სხეულს გაძლევ, ყველა მინერალი, რაც გამაჩნია, რისგანაც შევდგები, და რასაც "მიწა" ჰქვია ადამიანისთვის დამითმიაო. მდინარეებმა, წყაროებმა, ოკეანეებმა და ზღვებმა ყველანაირი წყალი შეაგროვეს და ღმერთს მიართვეს ადამიანისათვის. ასევე მოიქცნენ სხვებიც: ნადირ-ფრინველი, თევზები, მწერები და ქვეწარმავლები, ყვავილები და ბალახები, ქვებიც კი დამწკრივდნენ ღვთის კარზე და თავიანთი ნაწილი გაიღეს ადამიანისათვის. ქარმა, რომელსაც სხეული არ გააჩნდა, თავისი ენერგია ანუ ძალა მიუტანა ღმერთს მისთვის... ღმერთი ბედნიერი იყო, მას ყველაფერი ჰქონდა ხელთ, რომ ამ სამყაროს საუკეთესო ქმნილება გამოეძერწა.
ყველაფერი რითაც სამყარო იყო შექმნილი, ახლა ადამიანში იყრიდა თავს. იმუშავა ღმერთმა მთელი გრძელი დღე და ბოლოს თავისი ღვთებრივი სულიც ჩაუდგა ამ უცნაურ ქმნილებას, რომელიც გაცოცხლდა და არავის სულ არავის გავდა დედამიწის ზურგზე. ბოლოსდაბოლოს ხომ, არც ღმერთს ჰყავდა აქამდე ნანახი ადამიანი და ამიტომ თავისი თავის მსგავსი გააკეთა. ძალიან უნდოდა ადამიანი ყველაზე ლამაზი და ყველაზე გონიერი ყოფილიყო.
იმდენი მასალა ჰქონდა, იმდენი მასალა, ძერწა და ძერწა ღმერთმა კაცები, ქალები, ბავშვები და სულიც იმხელა ჰქონდა ღმერთს ყველას უბერავდა და ძალიან ადვილად აცოცხლებდა. ზოგი თეთრი მიწისაგან ძერწა, ზოგი _ შავი მიწისაგან ზოგიც _ ყვითელი მიწისაგან. ამიტომაც ადამიანები სხვადასხვა ფერისანი გამოვიდნენ: თეთრკანიანები, ყვითელკანიანები და შავკანიანებიც, სხვადასხვა ფერის თვალები, გაუკეთა, სხვადასხვა ფერის თმა. მაგრამ ერთი რაზეც ძალიან იწვალა, და ბოლოს თავი გაანება, ის იყო, რომ შავკანიან ბავშვებს ვერაფრით დაამჩნია პაჭუა ცხვირზე და ლოყებზე ჭორფლი. არადა ძალიან უნდოდა, რომ ყველა ბავშვს ჰქონოდა, რადგან განსაკუთრებით უხდებოდათ პატარებს. მერე როცა მათ სიცოცხლეც აჩუქა, გონებაც მისცა, მზერაც, სმენაც, ყნოსვაც, გემოც შეაგრძნობინა, და ლაპარაკიც ასწავლა, შვებით ამოისუნთქა და თქვა: ახლა დავისვენებოოოოოოოო.
მერე ყველა დაისვა და უთხრა: თქვენ ამ სამყაროს მფარველად და პატრონად მოგავლინეთ, მე უკვე მოვხუცდი და ჩემს ძველ სახლში, ცაში უნდა წავიდე. იქაა ჩემი სამყოფელი. ამ დედამიწას თქვენ უნდა უპატრონოთო და დაარიგა, როგორ დაეთესათ პური, ვაზი, ხეხილი, როგორ მოეშინაურებინათ პირუტყვი, როგორ აეშენებინათ სახლები, სოფლები და ქალაქები, სკოლები, ბიბლიოთეკები, როგორ გამოეჭედათ შრომის იარაღი, როგორ დაემზადებინათ თიხისაგან ჯამ-ჭურჭელი, როგორ ეწერათ და ეხატათ, ემღერათ. როგორ გამოეთალათ ხისაგან სალამურები და საკრავები. როგორ ელოცათ და როგორი სამოსი ეტარებინათ. როდის ჩაეცვათ ჯინსები, როდის თბილი ქურთუკები ან ქუდები მოერგოთ თავზე. როგორ გადაეღოთ მულტფილმები და რაც მთავარია, ჭამის წინ ხელები აუცილებლად დაებანათ. ისიც კი ასწავლა, როგორ ჩაეწნათ ყვავილები თმებში ლამაზ გოგონებს, ხოლო ბიჭუნებს როგორ ეთამაშათ შორიახლოს ფეხბურთი იმ მინდორზე, სადაც გოგონები ყვავილებს დაკრეფდნენ.
მთელი სამყარო გასუსული ელოდა ადამიანის გამოჩენას და სანამ ღმერთი მათ ძერწავდა, ისეთი დუმილი იყო გარშემო, ისეთი დუმილი, ერთმა ბაჭიამ შიშისაგან ყვირილი მორთო: დედააააა, ეს რამხელა და რა საშინელი სიჩუმე გვიახლოვდება, არ ჩაგვყლაპოსო! აცახცახებული ბაჭია დედიკომ გულში ჩაიკრა და როგორც კი დედის გულის ძგერის ხმა გაიგონა, მაშინვე დამშვიდდა. სათამაშოდაც კი გაიქცა მინდორში. გარბოდა და თან იძახდა: მე არაფრის მეშინია, მე არაფრის მეშინია! იქვე ბალახში გაყურსულ კუს შვილს წამოკრა ფეხი და ისე გადაკოტრიალდა, გეგონებოდათ ყურს მოიტეხსო, მაგრამ წამოხტდა და ისევ გააგრძელა "მე არაფრის მეშინია, მე არაფრის მეშინიაო"!
ამასობაში უკვე ღმერთმა ადამიანები დედამიწაზე დაასახლა და ერთი ბავშვი სწორედ იმ მინდორზე გაიქცა სათამაშოდ, სადაც ბაჭია დახტუნაობდა. რა თქმა უნდა, ბავშვმა და ბაჭიამ ერთმანეთი დაინახეს და გაოცდნენ. რა თქმა უნდა ბავშვს დედა მიჰყვებოდა უკან და ბაჭიას კი, თავისი დედაკურდღელი. მათაც დაინახეს ერთმანეთი. დაინახეს და გაუხარდათ. ორთავემ ერთმანეთზე ასე იფიქრა, ეს რა ლამაზი და საყვარელი არსებააო! ალბათ თავის შვილიკოს გამოედევნაო! დაილოცოს დედა-შვილობის მადლიო!
მოედვნენ ბავშვები ველ-მინდვრებს, სახლებში კი ცეცხლი დაინთო და პირველი ქვაბი შემოიდგა ფაფის მოსახარშად. რადგან ბავშვები ძალიან გემრიელად მიირთმევენ ფაფას, მინდორში თამაშის მერე. სუნი რომელიც ფაფას ჰქონდა და პირველად იყნოსეს დედამიწაზე, მართლა უჩვეულო და გემრიელი იყო. ამ სუნს დაერქვა "იფ-იფ”! ახლაც ისე ამზადებენ ფაფებს დედები, ახლაც ისე დახტიან ბაჭიები და გაიძახიან „არაფრის გვეშინიაო“ და სინამდვილეში კი ძალიანაც მშიშრები არიან. რა იცი, მინდორში ვინ შეგხვდეს, მარტო კუ და პატარა ბავშვები ხომ არ არიან ამ ქვეყნად? ღმერთიც ცაშია...
(zgapari samyarosa da ert bachiaze - zgapari)
იყო და არა იყო რა, ღვთის უკეთესი რა იქნებოდა. იყო ისეთი დროც, როცა ღვთის გარდა მართლა არაფერი იყო. ღმერთმა ბევრზე ბევრი იფიქრა და გააჩინა: ცა და მიწა, წყალი და ჰაერი, ნათელი და ბნელი, ცხოველები, თევზები, ფრინველები, ხეები, ყვავილები, ტყეები, მთები და მინდვრები. ნელ-ნელა აივსო სამყარო და ნამდვილ და ნორმალურ სამყაროს დაემსგავსა.გააჩინა წვიმა, თოვლი, ცისარტყელა, ყინულის ლოლუები, ირმები, დათვები, ციყვები... აივსო ნელ-ნელა დედამიწაც და ნამდვილ და ნორმალურ დედამიწას დაემსგავსა. ტყეში ცხოველები დაბინადრნენ, ზღვებში თევზები, ადამიანი კი არსად ჩანდა. ძნელი წარმოსადგენია, მაგრამ ნამდვილად იყო ასეთი დრო, როცა სამყაროში ადამიანი არ ცხოვრობდა.
_ არც ერთი, სულ არავინ?
_ ჰო, სულ, სულ არავინ!
_ არც ბავშვები?
_ არც ბავშვები, არც დიდები, არც მოხუცები! არავინ!
_ წასულები იყვნენ სადმე?
_ არა, წასული და მოსული კი არა, დაბადებულიც არ იყვნენ, არც იცოდა არავინ როგორი იყო ადამიანი".
აი, ასეთი საუბარი გაიმართებოდა ამ ზღაპარს პერსონაჟები რომ ჰყავდეს ზუსტად თქვენხელა გოგონა და ბიჭი, მაგრამ არ ჰყავს, როგორც იმ დროს ბავშვებიც არ ჰყავდა დედამიწას.
ყველა, სულიერი თუ უსულო გრძნობდა, რომ სამყაროს რაღაც ძალიან მნიშვნელოვანი და ძალიან საინტერესო აკლდა. თენდებოდა, ღამდებოდა, მაგრამ რაღაც მაინც ისე არ იყო... მოდიოდა გაზაფხული, მერე ზაფხული, მერე შემოდგომა, და ბოლოს ზამთარი. თოვლით იფარებოდა მიდამო. მაგრამ თოვლსაც ბეზრდებოდა მარტოობა და დნებოდა. თოვლსაც უნდოდა, ადამიანის ხელში გუნდად ქცეულიყო და ეთამაშა. თოვლსაც უნდაოდა, ბავშვების ფანჯრის წინ დახვავებულიყო და თვალებში თავისი ქათქათა სინათლე შეეფრქვია ახლაგაღვიძებული პატარებისათვის. "თოვლი მოსულა, თოვლიიიიიიიი!"_ აი, ამის გაგონებაზე ოცნებობდა სულ, მაგრა ოცნება ოცნებად რჩებოდა თოვლისთვისაც.
ღამ-ღამობით, ძილი რომ არ ეკარებოდათ, ერთი ძაღლი ეუბნებოდა მეორეს: ეჰო, ადამიანი რომ იყოს... მივიდოდით მასთან სახლში, ვიმეგობრებდით, მის კარ-მიდამოს ვუდარაჯებდით და ერთადაც ვითამაშებდითო, ჰამო, ჰამო! ანუ ეჰო, ეჰო! დილით კი, უთენია, ერთი ჩიტი ეუბნებოდა მეორეს, ადამიანი რომ იყოს, შემოვსხდებოდით მის ეზოში ყველაზე ლამაზ ხეზე და ვიჭიკჭიკებდითო. იმასაც გაუხარდებოდა და ჩვენცო. შემოგვძახებდაო: შენს პირს შაქარიო, კარგი ამბავიო! ოქროს ნისკარტიო! და ჩვენც მოვუყვებოდით კარგ ამბებსო. მაგრამ ახლა რა გვე-ჭიკ-ჭიკებაო! ანუ ეჰო, ეჰო! ხანდახან იმაზეც ლაპარაკობდნენ ეს ჩიტები, როგორ ნახეს ერთხელ, სიზმარში, უცნაური და ლამაზი არსება, რომელსაც არც ფრთები ჰქონდა, არც ნისკარტი, არც ბუმბული, მაგრამ მაინც ძალიან ლამაზი იყო. ნამცეცებს უყრიდა მათ თოვლში. ასეთ უცნაურ სიზმრებს ნახულობდნენ მაშინ ჩიტები.
ყველაფერი მოწყენილი იყო ირგვლივ. მზე, მთვარე და ვარსკვლავები დაჰყურებდნენ დედამიწას და ერთმანეთს ეუბნებოდნენ: ასეთი ლამაზია ეს დედამიწა, მაგრამ ადამიანი რომ ცხოვრობდეს აქ, უფრო ლამაზი იქნებოდაო. დედამიწაც დაღონებული იყურებოდა გარშემო: რა ლამაზია ეს ცა და ვარსკვლავები, მაგრამ ადამიანი რო უყურებდეს ამას, უფრო კარგი იქნებოდაო.რამდენ ზღაპარს დაწერდაო, რამდენ ლექსსო. ეჰო, ამოიოხრებდა და შეზანზარდებოდა მიწა.
ზღვები ჩუმ-ჩუმად იცრემელბოდნენ. ზოგჯერ ზედმეტადაც ღელავდნენ. ნაკადულებიც და მდინარეებიც იცრემლებოდნენ: რა იქნებოდა ჩვენს ნაპირზე ადამიანი ცხოვრობდესო. მარტო თევზებისთვის ხომ არ გავჩნდითო? ესენი მშვენივრად გრძნობენ თავს და არასდროს წყურიათო, არასდროს ცხელათო. ადამიანი კი დალევდა ჩვენს წყალს, მიწასაც მორწყავდა და მოსავალსაც მიიღებდაო. საქონელსაც დაარწყულებდა და სიცხეში კიდევაც გაგრილდებოდა ჩვენ ჩქერებშიო. და კიდევ მეტად ჩაახვევდნენ ქვებზე თავიანთ ქოჩორა ტალღებს. ჩუხ-ჩუხ! ჩუხ-ჩუხო! ანუ ეჰო, ეჰო!
ტყეებს ხომ ფოთლის გამოტანაც არ ეხალისებოდათ. სიმარტოვეს გრძნობდნენ. არავინ კრეფდა მათ სიღრმეში სოკოს და კენკრას, არავის გაჰქონდა მათი ნობათი: სხვადასხვანაირი ხილი, კაკალი, გირჩები, არც ფიჩხი, არც ველური თაფლი, არავინ უგდებდა ყურს ფრინველთა ჟივჟივს. ტკაც! ჩამოტყდებოდა ხეს ტოტი, რაც ტყის ენაზე ნიშნავდა: ეჰო, ეჰო! ხანდახან ტყეში მგელსაც დაინახავდი. დადიოდა, დაეძებდა ვიღაცას. მერე შეჰყმუვლებდა მგლის ენაზე: ადამიანო, მოდიიიიი, მომბეზრდა მარტოობაო, მგლობაც მომბეზრდაო. მგელი იყო, მაგრამ უნდოდა ზღაპრის ლამაზ წიგნში ეცხოვრა. ისეთ ზღაპარზე ოცნებობდა, რომელშიც არც წითელქუდას ჩაყლაპავდა, არც ბეკეკას, იქნებოდა კეთილი და ყველას ეყვარებოდა. ეს კი ადამიანის გარეშე ვერაფრით მოხერხდებოდა.
ნიავი რომ ნიავია, ისიც უაზროდ დაეხეტებოდა უდაბნოში. მისთვის მთელი დედამიწა უდაბნო იყო, რადგან არსად ეგულებოდა ადამიანი, რომელიც მუშაობით დაღლილი, გაოფლილ გულმკერდს მიუშვერდა და ეტყოდა: დალოცვილი, ნიავიო! არც ქარს, არც ნისლს, არც ღრუბელს, არავის ეგულებოდა თავის მესაიდუმლედ ადამიანი. ქარი ზუოდა: ეჰო! ღრუბელი წვიმდა და გრუხუნებდა: ეჰო! ნისლი სულ გაქრებოდა და გადაიკარგებოდა, აქ დიდი მოწყენილობააო, ეჰო! გაბრაზებული ვულკანები კი ხანდახან ცეცხლსაც ამოაფრქვევდნენ, იქნებ დაგვინახოს ადამიანმა და მოვიდესო, რომ ასე გულდათუთქულები აღარ ვიყოთ მარტოობითო.
ჭრიჭინები ღამ-ღამობით გაიძახოდნენ: ადამიანო, მოდი ჩვენთან! ნეტა ვისთვის არის ეს ლამაზი მინდვრებიო. მოდი, შემოსკუპდი შენც ამ ბალახის ღერზე და იჭრიჭინეო, ჭრიო-ჭრიო! კალიებიც აქეთ-იქით დახტოდნენ: არა, აქეთ ვიპოვით ადამიანს და არა, აქეთო. ხან მარჯვნივ გადახტებოდნენ, ხან მარცხნივ, მაგრამ ამაოდ. ადამიანი არსად ჩანდა. ჭიანჭველები მიწაში ჩაძვრებოდნენ და ეძებდნენ, მუხლუხოები ხეებზე დახოხავდნენ, იქნებ აქ აძვრაო, მაგრამ ადამიანი არსად ჩანდა. პეპლები, ფუტკრები, კრაზანები ხოჭოები ველ-მინდვრებში, ყვავილების გულებში დაეძებდნენ: ბზზზზზზზზზ-ბზზზზზ! ეს მწერთა ენაზე ნიშნავდა: სად ხარ, ადამიანო, სადო? ანუ ეჰო! ეჰო! ობობები კი ბადეებს აბამდნენ ბარდებზე, ეგებ ადამიანი გავაბათ და ჩვენთან დავტოვოთ, რომ ერთად ვითამაშოთ ობობობანაო.
ყვავილები ხშირ-ხშირად ამოდიოდნენ მიწიდან, მიმოიხედავდნენ, მაგრამ ადამიანს რომ ვერ დაინახავდნენ, დარდით ჩაჭკნებოდნენ და ისევ მიწაში ჩავიდოდნენ. ბალახიც ასე იყო, ამოვიდოდა, ერთხანს გაყურსული დაელოდებოდა, ეგებ გამოჩნდესო, მაგრამ არავინ ჩანდა და ისიც მიწას უბრუნდებოდა. მათ ეგონათ, რომ ადამიანს კარგი სურნელი უნდა ჰქონოდა, თავზე ბალახი, და აუცილებლად სამკურნალოდაც გამოსადეგი ყოფილიყო, განა მხოლოდ საჭმელად და საძოვრად? მაგრამ არავინ ჩანდა, ჰოდა, ბალახიც და ყვავილებიც ისევ შეიკეტებოდნენ მიწის სახლებში და ისევ დიდი მოწყენილობა დაისადგურებდა მინდვრებში. მხოლოდ ერთი ყრანტალა ყვავი თუ დაიწყებდა შიშველ მინდორში ბორიალს და ისიც ვერავის რომ ნახულობდა, თავისი ბუდისკენ გაფრინდებოდა: ყვააააააააააააა, ყვაააააააააა, ნეტა რატომ არ ჩანს ადამიანიო.
ძაღლს ეგონა ყეფა ეცოდინებოდა. ჩიტს ეგონა, ორი ფრთა ექნებოდა და იჭიკჭიკებდა, ფუტკარს ეგონა _ თაფლს შეაგროვებდა, ზღვებსა და ნაკადულებს ეგონა _ ისიც თევზს ემსგავსებოდა, მაგრამ უფრო ლამაზი და უფრო დიდი იქნებოდა. სიდიდეში ზღვები ვეშაპს კი არ გულისხმობდნენ, არამედ ჭიჭყინას ლიფსიტას! თან როცა რამეზე გული დასწყდებოდა და ცრემლი ჩამოუგორდებოდა თვალიდან, ამ ცრემლს აუცილებლად შეამჩნევდა სხვაც, განსხვავებით თევზებისაგან, რომელთა ცრემლი წყლის მეტს არავის ენახა დედამიწაზე. რვაფეხას უნდოდა, ვინმე მასავით ბევრხელებიანისათვის ჩამოერთმია ხელი და ფიქრობდა, რომ ასეთი ადამიანი იქნებოდა. ხეებს ეგონათ ისიც ხესავით დატოტვილი იქნებოდა, დიდ ფესვს გაიდგამდა მიწაში და ცას მისწვდებოდა კენწეროთი, ხელებზე ანუ ტოტებში კი უამრავი ბუდე ექნებოდათ ჩიტებს. ბუდში ბარტყები გაიზრდებოდნენ. შეიფარებდა ციყვებს, მათთვის ფუღუროებს კაკლით ამოივსებდა და სულ, გამუდმებით იშრიალებდა. ქარს კი ეგონა გამჭვირვალე იქნებოდა და უსხეულო, არც სახლი ექნებოდა არც კარი, ივლიდა და ქვეყნიერების ამბებს გაიგებდა. დედამიწას ეგონა ადამიანი შვილიმიწა იქნებოდა, ერთმანეთზე რომ ეზრუნათ და ერთმნანეთისათვის მოევლოთ. მზე ფიქრობდა ჩემსავით გაათბობს და გაახარებს სხვასო. როცა მე დავიღლები და დავიძინებ, ღამით ის გაანათებს დედამიწასო.
რაღა ბევრი გავაგრძელოთ ყველა სასწაულს ელოდა. მაშინ ღემრთიც დედამიწაზე ცხოვრობდა. აშენებდა და ახარებდა უამრავ მცენარეს, გააშენა ულამაზესი ბაღები, ვენახები, ყანები. ამ შრომაში გავიდა უამრავი დრო, ღმერთიც მოხუცდა და გადაწყვიტა ცაში წასვლა. არ სურდა აქაურობის უპატრონოდ დატოვება. მთელი ეს დრო ღმერთი ფიქრობდა, როგორი უნდა ყოფილიყო ის, ვისი დაბადებაც ყველას ერთნაირად გაახარებდა. ვინც ყველას და ყველაფერს მოუვლიდა.
ერთ დღესაც ღმერთმა სამყაროს უთხრა: გაკვირდებით და ვხედავ, რომ ყველანი ელოდებით ისეთი არსების მოსვლას, რომელიც თქვენი მსგავსი იქნება, თქვენი მეგობარი გახდება და თავს მარტო არ იგრძნობთ. მინდა, ისეთი ვინმე გაგიჩინოთ, ვინც უცხოდ არ იგრძნობს თავს თქვენ შორის. ვისაც თქვენ ეყვარებით და მოგივლითო. ამისათვის კი თქვენი დახმარებაც მჭირდება: მოდით ყველამ გაიღეთ ის, რაც გაგაჩნიათო. შევაგროვებ და ჩემსას დავუმატებ, ჩვენიანად რომ იგრძნოს თავიო. არასდროს მოუნდეს სხვაგან წასვლა და თქვენი მიტოვება, თქვენი ენაც იცოდეს, თქვენი ნირი და ბუნებაო. დე, ჰქონდეს მას თავისუფალი ნება, გონება, მაგრამ ახსოვდეს, რომ ამ სამყაროს ნაწილია და ჩვენიანიაო.
და აფუსფუსდა მთელი სამყარო! მოსაფიქრებლად დიდი დრო არავის დასჭირვებია, ატყდა ხმაური, ყიჟინა, გადაძახილი. დედამიწამ თქვა: აი, მე ჩემ სხეულს გაძლევ, ყველა მინერალი, რაც გამაჩნია, რისგანაც შევდგები, და რასაც "მიწა" ჰქვია ადამიანისთვის დამითმიაო. მდინარეებმა, წყაროებმა, ოკეანეებმა და ზღვებმა ყველანაირი წყალი შეაგროვეს და ღმერთს მიართვეს ადამიანისათვის. ასევე მოიქცნენ სხვებიც: ნადირ-ფრინველი, თევზები, მწერები და ქვეწარმავლები, ყვავილები და ბალახები, ქვებიც კი დამწკრივდნენ ღვთის კარზე და თავიანთი ნაწილი გაიღეს ადამიანისათვის. ქარმა, რომელსაც სხეული არ გააჩნდა, თავისი ენერგია ანუ ძალა მიუტანა ღმერთს მისთვის... ღმერთი ბედნიერი იყო, მას ყველაფერი ჰქონდა ხელთ, რომ ამ სამყაროს საუკეთესო ქმნილება გამოეძერწა.
ყველაფერი რითაც სამყარო იყო შექმნილი, ახლა ადამიანში იყრიდა თავს. იმუშავა ღმერთმა მთელი გრძელი დღე და ბოლოს თავისი ღვთებრივი სულიც ჩაუდგა ამ უცნაურ ქმნილებას, რომელიც გაცოცხლდა და არავის სულ არავის გავდა დედამიწის ზურგზე. ბოლოსდაბოლოს ხომ, არც ღმერთს ჰყავდა აქამდე ნანახი ადამიანი და ამიტომ თავისი თავის მსგავსი გააკეთა. ძალიან უნდოდა ადამიანი ყველაზე ლამაზი და ყველაზე გონიერი ყოფილიყო.
იმდენი მასალა ჰქონდა, იმდენი მასალა, ძერწა და ძერწა ღმერთმა კაცები, ქალები, ბავშვები და სულიც იმხელა ჰქონდა ღმერთს ყველას უბერავდა და ძალიან ადვილად აცოცხლებდა. ზოგი თეთრი მიწისაგან ძერწა, ზოგი _ შავი მიწისაგან ზოგიც _ ყვითელი მიწისაგან. ამიტომაც ადამიანები სხვადასხვა ფერისანი გამოვიდნენ: თეთრკანიანები, ყვითელკანიანები და შავკანიანებიც, სხვადასხვა ფერის თვალები, გაუკეთა, სხვადასხვა ფერის თმა. მაგრამ ერთი რაზეც ძალიან იწვალა, და ბოლოს თავი გაანება, ის იყო, რომ შავკანიან ბავშვებს ვერაფრით დაამჩნია პაჭუა ცხვირზე და ლოყებზე ჭორფლი. არადა ძალიან უნდოდა, რომ ყველა ბავშვს ჰქონოდა, რადგან განსაკუთრებით უხდებოდათ პატარებს. მერე როცა მათ სიცოცხლეც აჩუქა, გონებაც მისცა, მზერაც, სმენაც, ყნოსვაც, გემოც შეაგრძნობინა, და ლაპარაკიც ასწავლა, შვებით ამოისუნთქა და თქვა: ახლა დავისვენებოოოოოოოო.
მერე ყველა დაისვა და უთხრა: თქვენ ამ სამყაროს მფარველად და პატრონად მოგავლინეთ, მე უკვე მოვხუცდი და ჩემს ძველ სახლში, ცაში უნდა წავიდე. იქაა ჩემი სამყოფელი. ამ დედამიწას თქვენ უნდა უპატრონოთო და დაარიგა, როგორ დაეთესათ პური, ვაზი, ხეხილი, როგორ მოეშინაურებინათ პირუტყვი, როგორ აეშენებინათ სახლები, სოფლები და ქალაქები, სკოლები, ბიბლიოთეკები, როგორ გამოეჭედათ შრომის იარაღი, როგორ დაემზადებინათ თიხისაგან ჯამ-ჭურჭელი, როგორ ეწერათ და ეხატათ, ემღერათ. როგორ გამოეთალათ ხისაგან სალამურები და საკრავები. როგორ ელოცათ და როგორი სამოსი ეტარებინათ. როდის ჩაეცვათ ჯინსები, როდის თბილი ქურთუკები ან ქუდები მოერგოთ თავზე. როგორ გადაეღოთ მულტფილმები და რაც მთავარია, ჭამის წინ ხელები აუცილებლად დაებანათ. ისიც კი ასწავლა, როგორ ჩაეწნათ ყვავილები თმებში ლამაზ გოგონებს, ხოლო ბიჭუნებს როგორ ეთამაშათ შორიახლოს ფეხბურთი იმ მინდორზე, სადაც გოგონები ყვავილებს დაკრეფდნენ.
მთელი სამყარო გასუსული ელოდა ადამიანის გამოჩენას და სანამ ღმერთი მათ ძერწავდა, ისეთი დუმილი იყო გარშემო, ისეთი დუმილი, ერთმა ბაჭიამ შიშისაგან ყვირილი მორთო: დედააააა, ეს რამხელა და რა საშინელი სიჩუმე გვიახლოვდება, არ ჩაგვყლაპოსო! აცახცახებული ბაჭია დედიკომ გულში ჩაიკრა და როგორც კი დედის გულის ძგერის ხმა გაიგონა, მაშინვე დამშვიდდა. სათამაშოდაც კი გაიქცა მინდორში. გარბოდა და თან იძახდა: მე არაფრის მეშინია, მე არაფრის მეშინია! იქვე ბალახში გაყურსულ კუს შვილს წამოკრა ფეხი და ისე გადაკოტრიალდა, გეგონებოდათ ყურს მოიტეხსო, მაგრამ წამოხტდა და ისევ გააგრძელა "მე არაფრის მეშინია, მე არაფრის მეშინიაო"!
ამასობაში უკვე ღმერთმა ადამიანები დედამიწაზე დაასახლა და ერთი ბავშვი სწორედ იმ მინდორზე გაიქცა სათამაშოდ, სადაც ბაჭია დახტუნაობდა. რა თქმა უნდა, ბავშვმა და ბაჭიამ ერთმანეთი დაინახეს და გაოცდნენ. რა თქმა უნდა ბავშვს დედა მიჰყვებოდა უკან და ბაჭიას კი, თავისი დედაკურდღელი. მათაც დაინახეს ერთმანეთი. დაინახეს და გაუხარდათ. ორთავემ ერთმანეთზე ასე იფიქრა, ეს რა ლამაზი და საყვარელი არსებააო! ალბათ თავის შვილიკოს გამოედევნაო! დაილოცოს დედა-შვილობის მადლიო!
მოედვნენ ბავშვები ველ-მინდვრებს, სახლებში კი ცეცხლი დაინთო და პირველი ქვაბი შემოიდგა ფაფის მოსახარშად. რადგან ბავშვები ძალიან გემრიელად მიირთმევენ ფაფას, მინდორში თამაშის მერე. სუნი რომელიც ფაფას ჰქონდა და პირველად იყნოსეს დედამიწაზე, მართლა უჩვეულო და გემრიელი იყო. ამ სუნს დაერქვა "იფ-იფ”! ახლაც ისე ამზადებენ ფაფებს დედები, ახლაც ისე დახტიან ბაჭიები და გაიძახიან „არაფრის გვეშინიაო“ და სინამდვილეში კი ძალიანაც მშიშრები არიან. რა იცი, მინდორში ვინ შეგხვდეს, მარტო კუ და პატარა ბავშვები ხომ არ არიან ამ ქვეყნად? ღმერთიც ცაშია...
