თმის კულულები მწვანე
თმის კულულები მწვანე
და ქალწულური მკერდი,
ო, არყო, ტანკენარო,
რუს რისთვის ჩააცქერდი?
რას გიჩურჩულებს ქარი?
რას ანცობს ქვიშა წმინდა?
თუ სავარცხელი მთვარის
დატოტვილ თმაში გინდა?
გულში რა ნაღველს იკლავ?
წუხილი სულ არ გშვენის,
შემოდგომის წინ მიყვარს
ეგ შარიშური შენი.
და ხემ გაიხსნა ბაგე,
გაიშრიალა მშვიდად:
«ერთ ვარსკვლავიან ღამეს
მწყემსი აქ ცრემლებს ღვრიდა,
მთვარე ფერავდა მუხებს,
შორს ქანაობდა ფიჭვი;
ხოლო ჩემს შიშველ მუხლებს
გულში იკრავდა ბიჭი.
აცახცახებულს, შემკრთალს
მითხრა: «მშვიდობით, მწველო,
კვლავ მოვფრინდებით შენთან
მე და პირველი წერო».ს
ერგეი ესენინი – აღარც რას ვნანობ, აღარ ვუხმობ, აღარ ვქვითინებ
აღარც რას ვნანობ, აღარ ვუხმობ, აღარ ვქვითინებ,
ქრება ყოველი, როგორც ხეზე ყვავილების თეთრი ფიფქები.
ჭკნობის ოქრო ამიგიზგიზებს,
აღარასოდეს ახალგაზრდა აღარ ვიქნები.
შენ, ჩემო გულო, გამალემით კვლავ აღარ გალობ,
საცაა სიცივე წაგეტანება,
და არყოვანის ჩითის სამყარო
ვერ შემიტყუებს ფეხშიშველა სატანტალებლად.
ო დახარჯულო ხელუხლებლობავ!
ვაღარ მიღვივებს ბაგეთ სიალეს,
თვალების შფოთს და მოზღვავებულ სიჭარბეს გრძნობის
ძველებურად სული იგი მოხეტიალე.
ახლა სურვილებს იშვიათად და ძუნწად ავშლი,
სიცოცხლევ ჩემო, ნეტავ ხომ არ დამსიზმრებიხარ?
თითქოს გავვარდი ვარდისფერ რაშით
გაზაპხულის მოგუგნე სანახებიდან.
ყველა, ჩვენ ყველა ქრობის ნიშნით დადაღული ვათ,
ნელა იღვრება ნეკერჩხლების ფოთლის სპილენძი…
იყავ კურთხეულ სამარადისოდ,
რასაც სიცოცხლის გასაქრობად თურმე ვიძენდით.
საღამოვდება, ბრწყინავს
საღამოვდება, ბრწყინავს
ჭინჭრის ფოთლებზე ნამი,
მიყრდნობილი ვარ ტირიფს
გზასთან, სულ ერთი წამით.
შუქს ჩვენს სახურავს ათოვს
უშველებელი მთვარე,
მესმის ბულბულის სტვენა
სადღაც შორეულ მხარეს.
სიმშვიდეა და სითბო,
როგორც ღუმელთან ზამთრით.
აღერილი აქვთ ტანი
არყებს – გოლიათ სანთლებს.
და შორს, მდინარის იქით,
ალბათ ტყეების გაღმა
ღამის დარაჯის კაკუნს
მკვდრული სიჩუმე ახლავს.
1910
ყველა სულდგმული თავის ბედს მიჰყავს
ყველა სულდგმული თავის ბედს მიჰყავს
და ყველას ბედის ლოდინი დაღლის.
მე რომ პოეტი არ ვყოფილიყავ
დამიძახებდნენ ქურდსა და თაღლითს.
ტანად დაბალი და კაფანდარა,
ბიჭებში ყოჩი, სინდისიანი,
თითქმის ყოველდღე, არ დაგიმალავ,
შინ ვბრუნდებოდი პირსისხლიანი.
და განცვიფრებულ დედაჩემს ასე
კვნესით ვეტყოდი ანგლობის ამბავს:
,,ეგ არაფერი, დავეცი ქვაზე
და ხვალ დილამდე მოვრჩები ალბათ!"
და ახლა, როცა შორით წასულან
იმ ნეტარ დღეთა მღელვარე ხმები,
დიადმა ძალამ, მამაკაცურად,
ჩემს პოემებში შეისხა მხრები.
ოქროს სიტყვების ძვირფასი ხვავი
ყველა სტრიქონში ხელახლა მამხელს,
როგორც ოდესღაც უშიშარ რაინდს,
როგორც მოჩხუბარს და როგორც თავხედს.
და მაინც დავრჩი ამაყი დღემდე
მხოლოდ ახლისკენ ვადგამ ნაბიჯებს
და თუკი ადრე სახეში მცემდნენ,
ახლა ეს სული სისხლით ამივსეს
და დედის ნაცვლად ვაუწყებ ასე,
ბობოქარ ბრბოებს, ანგლობის ამბავს:
,,ეგ არაფერი, დავეცი ქვაზე
და ხვალ დილამდე მოვრჩები ალბათ!"
ცეცხლს გაუკრთა უკვე ლურჯი ფერი
ცეცხლს გაუკრთა უკვე ლურჯი ფერი,
დაიბინდა მშობლიური სივრცე.
მე დღეიდან სიყვარულზე ვმღერი
და სკანდალებს დავიწყებას მივცემ.
ადრე ვგავდი ხეს დალეწილ შტოთი,
ქალები და დროსტარება დამრჩა.
აღარ მინდა ლოთობა და შფოთი
და სიცოცხლის უთავბოლო ხარჯვა.
მინდა მხოლოდ გიცქეროდე ასე,
ჩავიძირო მაგ თვალების ტბაში,
რომ გამდგარმა წარსულისგან განზე
არასოდეს არ გამცვალო სხვაში.
მონარნარევ, მომცემელო შვების,
იქნებ შენი გული უკვე ჩახვდა –
ვით შეიპყრო სიყვარულმა შლეგი,
რა მორჩილი ხულიგანი გახდა.
სამუდამოდ უარს ვეტყვი ღვინოს
და ლექსებსაც არასოდეს დავწერ,
მხოლოდ გვედრი, კარგო, არ გეწყინოს,
რომ ვეფერო მაგ თმებსა და ღაწვებს.
უცხო გზებზე ერთად ვთელოთ მტვერი,
გადავლახოთ შორეული სივრცე...
მე დღეიდან სიყვარულზე ვმღერი
და სკანდალებს დავიწყებას მივცემ.
1923
იმღერე, იმღერე
იმღერე, იმღერე. წყეულ გიტარაზე
ეგ შენი თითები როკავენ წყობილად.
სული შეგიგუბდეს, იქნებ, ვნების ალზე,
შენ ხომ ერთადერთი შემომრჩი, ძმობილო.
ნუ უმზერ მის ხელზე მბრწყინავ სამაჯურებს,
მხრებზე აბერშუმის ელვარე ტუნიკას...
თვალი მოწკურა და უცებ დამამუნჯა,
ფიქრი და გონება წამართვა ხულიგანს.
მე რა ვიცოდი – სენია სიყვარული.
მე რა ვიცოდი – ჭირია სიყვარული.
მინდოდა, ამ ქალში მეპოვა სიხარული,
თავი დავიღუპე უგონოდ სიარულით.
იმღერე, ძმობილო. გამახსენე წლები
ფიცხი, შფოთიანი ჩვენი სიჭაბუკის.
დაე, სხვების ბაგეს დაეწაფოს ვნებით
ნორჩი ლამაზმანი, ყოვლად უბადრუკი.
არ გინდა, შეჩერდი. მე მას არ ვაგინებ.
არ გინდა, შეჩერდი. მას არ შევაჩვენებ.
მომეცი გიტარა, სიმებს ავატირებ,
ჩემზე გიამბობ და აღარ შემაჩერო.
საამო დღეები ნელ-ნელა მიდიან,
ფერადი სიზმრებით ვერ ვპოვე ნუგეში.
მრავალი გოგოსთვის ხელი წამივლია,
მრავალ ქალს ალერსით ვიმწყვდევდი კუთხეში.
მწარეა სიმართლე ცხოვრების არაკის,
მინახავს, მომზირალს ბავშვური თვალებით:
ერთ ძუკნას ლოკავენ რიგ-რიგად, ცალ-ცალკე
ძაღლების ხროვაში შეყრილი ხვადები.
მაშ, რისთვის ვიეჭვო. არაა საცოლე,
არ მიყვარს, ამ გრძნობას არ დავემონები.
ესაა ცხოვრება – ზეწარი, საწოლი.
ესაა ცხოვრება – კოცნა და მორევი.
იმღერე, იმღერე! ამ ბედისწერასაც
ვერსად გავექცევით, ცხოვრება მოკლდება.
თუმც, იცი რას გეტყვი, მე მაგათ დედასაც...
იცოდე, ძმობილო, არასდროს მოვკვდები.
მაკოცე ძლიერ
მაკოცე ძლიერ, ძლიერ მაკოცე,
თუმც ბაგეს სისხლის კვალი ეტყობა.
ამ გულის ღელვა ნუ გაგაოცებს,
ის ცივ გონებას არ შეეწყობა.
ამაოა და არაფრად ვარგა,
ჩვენთვის არ ქმნილა მხიარულება.
ჩემო დობილო, გაიგე კარგად,
ერთი სიცოცხლე მოგვცა ბუნებამ!
შეხედე მაღლა, ასწიე თავი:
მისგან წყვდიადი, ბნელი გვაშორებს,
ფარფატებს მთვარე ყვითელი ყვავი
და დედამიწას თვალს არ აშორებს.
მე ასე მინდა მაკოცე მაგრად!
სევდიან ჰანგზე დავხუჭავ თვალებს.
ჩემი სიკვდილის დრო დადგა, ალბათ,
ამას თუ მამცნობს ლივლივით მთვარე.
თუ სიკვდილია სიკვდილი იყოს!
ყველაფერს აჭკნობს უცნობი ძალა.
მინდა, ეგ ბაგე, დამშრალი თითქოს,
ვკოცნო, სიკვდილი მეწვევა სანამ.
რათა ბურუსში ციხფერ ზმანების,
მოურიდებლად, დაუფარავად,
შოთხვის Fფოთლები, მწუხრის ზარები,
იმეორებდნენ: “შენი ვარ მარად!”
და კათხა, ქაფით ტუჩგაპობილი,
თეთრად რომ ელავს, თუ მოგწყურდება
სვი და იმღერე, ჩემო დობილო,
ერთი სიცოცხლე მოგვცა ბუნებამ!
სევდა მომგვარა
სევდა მომგვარა მშობელმა მხარემ,
გაშლილ მინდვრებზე მიხმობს ფიქრები,
გავიპარები შინიდან ბარემ,
მაწანწალა და ქურდი ვიქნები.
დღე გამაცილებს წიწიბურები,
ღამეს შევხვდები ბედისამარა,
სადმე მიწურში ნაბახუსევი
დანას ალესავს ჩემთვის ავარა.
მეწამული მზით დაიფერება
ჩემი ბოლო გზა, ყრუ და ყვითელი,
ჭიშკართან აღარ მომეფერება
ობოლი გოგო თბილი თითებით.
კვლავ მამისეულ კერას ვეწვევი
და დავემხობი ნაცნობ მდელოზე,
მწუხრზე დარდით რომ დავილეწები,
თავს ჩამოვიხრჩობ ჩემს სახელოზე.
ძაღლის ყეფაში მიგლოვს უბანი,
გადაევლება ქარი მაყვლიანს,
ბერიკაცები ტანგაუბანელს
პეშვობით მიწას გადამაყრიან.
ისევ გასცურავს მთოვარე ცაზე
და გაზაფხული მოვა კვირტებად,
რუსი ღობესთან გარმონის ხმაზე
ხან იცეკვებს და ხან ატირდება
სულში
სულში დაეგზნო ცისფერი ალი,
წარმხოცა ხსოვნა მშობელი მხარის,
ვარ სიყვარულით პირველად მთვრალი,
პირველად არ მსურს შფოთი და შარი.
ვგავდი ქარისგან განძარცვულ ვენახს,
გადაყოლილი სმას და ღრეობას,
მომწყინდა მუდამ ხვევნა და ლხენა,
სულ ლოთშფოთური ამაოება.
მე ოღონდ შენთვის მაყურებინა,
ვჭვრეტდე შენ თვალთა ოQროსფერ არილს
და როგორც ადრე არ გყვარებია,
ვერც ახლა შეძლო იცვალო მხარი.
რხევით ნარნარმა, ქცევით ჯავარმა,
თუ უწყი, შენთვის ვინმეს თუ უთქვამს,
რა სიყვარული ძალუძს ავარას,
გრძნობისგან როგორ ეკვრება სუნთქვა.
მე დავივიწყებ გზას ტავერნების
და ლექსის წერას გადავეჩვევი,
ოღონდ კი ვიგრძნო სურნელი თმების
და ხელის ფრთხილი შეხება შენი.
და ვივლი შენი გზითა და კვალით,
თუნდ უცხო და თუნდ მშობელი მხარით,
ვარ სიყვარულით პირველად მთვრალი,
პირველად არ მსურს შფოთი და შარი.
ფოთლებგაცვენილო
ფოთლებგაცვენილო, ყინვისაგან მფრთხალო,
რად მოხრილხარ წელში, ჩემო ნეკერჩხალო?
თუ რამ დაინახე? თუ რამ გაიგონე?
სოფლად სასეირნოდ გამოსულხარ, ვგონებ.
და, ვით სადარაჯოდ მდგარი მთვრალი გლეხი,
ჩარჩი ნამქერში და მოგეყინა ფეხი.
მე თავადაც ახლა ნაბიჯს ვურევ, ვატყობ,
ქეიფს შევყევ, სახლში ვერ მივაღწევ მარტო.
აგერ, შევხდვი ტირიფს, ფიჭვიც შევამჩნიე.
წავუმღერე, ტკბილი ჰანგი შევარჩიე.
მეც ნეკერჩხალს ვგავდი, ოღონდ მწვანით მოსილს,
განა უფოთლებოს, ყინვისაგან მოხრილს.
სულ დავკარგე თავი, გავსულელდი მყისვე,
და არყს ვეხვეოდი, როგორც სხვის ცოლს, ისე.
ღამეა
ღამეა! რაღაც ფიქრი მაწუხებს.
ამ მთვარის შუქზე რა დამაძინებს.
ვესათუთები სულში აწ უკვე
გაფერმკრთალებულ ჩემს სიყმაწვილეს.
ჩემო დობილო გარდასულ დღეთა,
ნუღარ უწოდებ თამაშს სიყვარულს.
დე, მთვარემ ვარჯი გაჰკვეთოს ხეთა,
ჩემს სასთუმალზე გადმოიღვაროს.
ირგვლივ ჩრდილები სახეს იცვლიან,
მთვარის შუქით რომ იხატებიან.
გულს ვერ აიყრი, არ შეგიძლია,
რადგან არც ტრფობით არ აგნთებია.
თუ გიყვარს, ერთხელ გიყვარდეს უნდა,
ამიტომ გული ვერ მიგიკარებს.
შეხედე, აგერ, ამ ცაცხვებს, თუნდაც,
მძლავრი ფესვებით ნამქერში მდგარებს.
მე ხომ ვიცი, და შენც უწყი კარგად,
იდუმალ შუქზე, რომ ახლავს მთვარეს,
ამ ცაცხვებს განა ყვავილთა ფარდა,
თოვლი და ჭირხლი უმძიმებს თვალებს.
ჩვენ რა ხანია მოვისურვილეთ
ტრფობა, მე სხვასთან, შენ – ჩემთან არა,
და ორივესთვის არის სულერთი
იაფფასიან გრძნობებს არ ვფარავთ.
მაინც მსურს, ნაზად რომ მეხვეოდე
და დავეკონო ტუჩებს ვნებიანს.
დაე, გულს მუდამ ესიზმრებოდეს
ვინც საუკუნოდ შეჰყვარებია.
შაგანე ჩემო
შაგანე ჩემო, ჩემო შაგანე!
რაკი სული მაქვს ჩრდილოელისა,
ზღაპარს გიამბობ მწვანე ველისას
მთვარიანში რომ ყანა ღაღანებს,
შაგანე ჩემო, ჩემო შაგანე.
რაკი სული მაქვს ჩრდილოელისა,
ჩვენი მთვარე მწვავს უცხო სინაზით.
რაგინდ ლამაზი იყოს შირაზი,
მე რიაზანის ტყვე ვარ ველისა,
რაკი სული მაქვს ჩრდილოელისა.
ზღაპარს გიამბობ მწვანე ველისას.
ჩემი თმით ჭვავის სურნელს იწამებ,
გინდა თითებზე შემოიწანი
ფერი რომ დაჰყვა თავთუხებისა.
მე კი გიამბობ ამბავს ველისას.
ქარი ყანაში როგორ აღამებს,
ამ კულულებით გამოიცანი.
მე შენს ღიმილში დილა ვიცანი
და ნუ მაგონებ, ჩემო შაგანე,
ქარი ყანაში როგორ აღამებს.
შაგანე ჩემო, ჩემო შაგანე!
ჩვენში რამდენი ამორძალია,
მაგრამ ის ერთი, რომ გგავს ძალიან,
ვინ იცის, ჩემზე ფიქრში აღამებს...
შაგანე ჩემო, ჩემო შაგანე!
შენ ამბობდი
შენ ამბობდი, რომ საადი
მხოლოდ მკერდს თუ დაჰკოცნიდა.
მოიცადე, დრო ხომ გადის,
მეც ვისწავლი, როგორც გინდა.
შენ მღეროდი: “ევფრატს ხარობს
საუცხოო რამ ვარდები”.
რომ გავმდიდრდე, ჩემო კარგო,
სულ სხვაგვარად ავმღერდები.
მე ამ ვარდებს გავკაფავდი,
ერთი შვების ვიცი ფასი –
რომ ამქვეყნად არვინ გგავდეს
შენ, შაგანე, სილამაზით.
აღთქმით ტანჯვას ნუღარ მმატებ,
მე არ მინდა აღთქმა მეტი.
თუ პოეტად დავიბადე,
ისე გკოცნი, ვით პოეტი.
ჩემო ბავშვბო
ჩემო ბავშვო, გულშეძრული შენი ბედის მიერ,
ყოველ ღამით ვნაღვლობ შენზე უფრო ძლიერ, ძლიერ...
ვიცი, ვიცი, მალე, მალე, საღამო რომ მოვა,
დაკრძალვისას ჩემს ცხედართან გაიგონებ გლოვას...
და როდესაც ჩემს სამარეს დაინახავ გარეთ,
შენი გული ჩუმი სევდით დაიკვნესებს მწარედ...
ჩემო ბავშვო, მე ვტიროდი, ქარი ქროდა ცივად
და ცრემლები შემეყინა მარგალიტთა მძივად...
და ავკინძე ყელსაბამად, შემოივლე ყელზე
იმ დღეების მოსაგონრად, ცრემლს რომ ვღვრიდი შენზე!
ცისფერი საღამო
ცისფერი საღამო, მთვარისგან ნაშუქი...
ვიყავი ოდესღაც ლამაზი, ჭაბუკი.
ჟამი გარდასული, დაუოკებელი...
გვერდით ჩამიარა... შორს დარჩა ყოველი...
ჩაქრა თვალები და გული მკვდარი არის...
ცისფერი ოცნება! ღამე მთვარიანი!
დამქანცა სევდამ
დამქანცა სევდამ – მშობელ მხარეში
წიწიბურებით მოჩითულ მინდვრის.
დავტოვებ ქოხს და გავითარეშებ,
ვით მაწანწალა, ვით ქურდი, ვივლი.
ვივლი დღის ხვატში, მოვძებნი ბინას,
თავშესაფარში დავიგებ ჩალას.
და ჩექმის ყელზე ჩემი ძმობილი
ჩემთვის ალესავს ლაპლაპა დანას.
გაზაფხულის მზით გამთბარ მდელოზე
გზას ოქროს სხივი გაალამაზებს.
ვისაც ვავედრებ მე ანგელოზებს,
კარს მომიხურავს სახლის პარმაღზე.
და კვლავ მშობლიურ სახლს მივაშურებ,
თავს ვინუგეშებ, ფიქრს ვფანტავ ვერაგს.
ჩამავალ მზეზე, სარკმელთან ახლოს
ყელზე მარყუჟად მოვიხვევ პერანგს.
ღობის გადაღმა მდგარი ტირიფნი
ჭაღარა თავებს ჩუმად დახრიან,
და განუბანავს, ძაღლის ყმუილში,
სამარის მიწას გადმომაყრიან.
სავსე მთავრე კი ნელა გაცურავს,
ვერცხლისფერ ნიჩბებს ჩაუშვებს ტბაში...
და რუსი ერი იცხოვრებს ისევ
ცეკვა-თამაშში და ცრემლის ღვრაში.
თმის კულულები მწვანე
და ქალწულური მკერდი,
ო, არყო, ტანკენარო,
რუს რისთვის ჩააცქერდი?
რას გიჩურჩულებს ქარი?
რას ანცობს ქვიშა წმინდა?
თუ სავარცხელი მთვარის
დატოტვილ თმაში გინდა?
გულში რა ნაღველს იკლავ?
წუხილი სულ არ გშვენის,
შემოდგომის წინ მიყვარს
ეგ შარიშური შენი.
და ხემ გაიხსნა ბაგე,
გაიშრიალა მშვიდად:
«ერთ ვარსკვლავიან ღამეს
მწყემსი აქ ცრემლებს ღვრიდა,
მთვარე ფერავდა მუხებს,
შორს ქანაობდა ფიჭვი;
ხოლო ჩემს შიშველ მუხლებს
გულში იკრავდა ბიჭი.
აცახცახებულს, შემკრთალს
მითხრა: «მშვიდობით, მწველო,
კვლავ მოვფრინდებით შენთან
მე და პირველი წერო».ს
ერგეი ესენინი – აღარც რას ვნანობ, აღარ ვუხმობ, აღარ ვქვითინებ
აღარც რას ვნანობ, აღარ ვუხმობ, აღარ ვქვითინებ,
ქრება ყოველი, როგორც ხეზე ყვავილების თეთრი ფიფქები.
ჭკნობის ოქრო ამიგიზგიზებს,
აღარასოდეს ახალგაზრდა აღარ ვიქნები.
შენ, ჩემო გულო, გამალემით კვლავ აღარ გალობ,
საცაა სიცივე წაგეტანება,
და არყოვანის ჩითის სამყარო
ვერ შემიტყუებს ფეხშიშველა სატანტალებლად.
ო დახარჯულო ხელუხლებლობავ!
ვაღარ მიღვივებს ბაგეთ სიალეს,
თვალების შფოთს და მოზღვავებულ სიჭარბეს გრძნობის
ძველებურად სული იგი მოხეტიალე.
ახლა სურვილებს იშვიათად და ძუნწად ავშლი,
სიცოცხლევ ჩემო, ნეტავ ხომ არ დამსიზმრებიხარ?
თითქოს გავვარდი ვარდისფერ რაშით
გაზაპხულის მოგუგნე სანახებიდან.
ყველა, ჩვენ ყველა ქრობის ნიშნით დადაღული ვათ,
ნელა იღვრება ნეკერჩხლების ფოთლის სპილენძი…
იყავ კურთხეულ სამარადისოდ,
რასაც სიცოცხლის გასაქრობად თურმე ვიძენდით.
საღამოვდება, ბრწყინავს
საღამოვდება, ბრწყინავს
ჭინჭრის ფოთლებზე ნამი,
მიყრდნობილი ვარ ტირიფს
გზასთან, სულ ერთი წამით.
შუქს ჩვენს სახურავს ათოვს
უშველებელი მთვარე,
მესმის ბულბულის სტვენა
სადღაც შორეულ მხარეს.
სიმშვიდეა და სითბო,
როგორც ღუმელთან ზამთრით.
აღერილი აქვთ ტანი
არყებს – გოლიათ სანთლებს.
და შორს, მდინარის იქით,
ალბათ ტყეების გაღმა
ღამის დარაჯის კაკუნს
მკვდრული სიჩუმე ახლავს.
1910
ყველა სულდგმული თავის ბედს მიჰყავს
ყველა სულდგმული თავის ბედს მიჰყავს
და ყველას ბედის ლოდინი დაღლის.
მე რომ პოეტი არ ვყოფილიყავ
დამიძახებდნენ ქურდსა და თაღლითს.
ტანად დაბალი და კაფანდარა,
ბიჭებში ყოჩი, სინდისიანი,
თითქმის ყოველდღე, არ დაგიმალავ,
შინ ვბრუნდებოდი პირსისხლიანი.
და განცვიფრებულ დედაჩემს ასე
კვნესით ვეტყოდი ანგლობის ამბავს:
,,ეგ არაფერი, დავეცი ქვაზე
და ხვალ დილამდე მოვრჩები ალბათ!"
და ახლა, როცა შორით წასულან
იმ ნეტარ დღეთა მღელვარე ხმები,
დიადმა ძალამ, მამაკაცურად,
ჩემს პოემებში შეისხა მხრები.
ოქროს სიტყვების ძვირფასი ხვავი
ყველა სტრიქონში ხელახლა მამხელს,
როგორც ოდესღაც უშიშარ რაინდს,
როგორც მოჩხუბარს და როგორც თავხედს.
და მაინც დავრჩი ამაყი დღემდე
მხოლოდ ახლისკენ ვადგამ ნაბიჯებს
და თუკი ადრე სახეში მცემდნენ,
ახლა ეს სული სისხლით ამივსეს
და დედის ნაცვლად ვაუწყებ ასე,
ბობოქარ ბრბოებს, ანგლობის ამბავს:
,,ეგ არაფერი, დავეცი ქვაზე
და ხვალ დილამდე მოვრჩები ალბათ!"
ცეცხლს გაუკრთა უკვე ლურჯი ფერი
ცეცხლს გაუკრთა უკვე ლურჯი ფერი,
დაიბინდა მშობლიური სივრცე.
მე დღეიდან სიყვარულზე ვმღერი
და სკანდალებს დავიწყებას მივცემ.
ადრე ვგავდი ხეს დალეწილ შტოთი,
ქალები და დროსტარება დამრჩა.
აღარ მინდა ლოთობა და შფოთი
და სიცოცხლის უთავბოლო ხარჯვა.
მინდა მხოლოდ გიცქეროდე ასე,
ჩავიძირო მაგ თვალების ტბაში,
რომ გამდგარმა წარსულისგან განზე
არასოდეს არ გამცვალო სხვაში.
მონარნარევ, მომცემელო შვების,
იქნებ შენი გული უკვე ჩახვდა –
ვით შეიპყრო სიყვარულმა შლეგი,
რა მორჩილი ხულიგანი გახდა.
სამუდამოდ უარს ვეტყვი ღვინოს
და ლექსებსაც არასოდეს დავწერ,
მხოლოდ გვედრი, კარგო, არ გეწყინოს,
რომ ვეფერო მაგ თმებსა და ღაწვებს.
უცხო გზებზე ერთად ვთელოთ მტვერი,
გადავლახოთ შორეული სივრცე...
მე დღეიდან სიყვარულზე ვმღერი
და სკანდალებს დავიწყებას მივცემ.
1923
იმღერე, იმღერე
იმღერე, იმღერე. წყეულ გიტარაზე
ეგ შენი თითები როკავენ წყობილად.
სული შეგიგუბდეს, იქნებ, ვნების ალზე,
შენ ხომ ერთადერთი შემომრჩი, ძმობილო.
ნუ უმზერ მის ხელზე მბრწყინავ სამაჯურებს,
მხრებზე აბერშუმის ელვარე ტუნიკას...
თვალი მოწკურა და უცებ დამამუნჯა,
ფიქრი და გონება წამართვა ხულიგანს.
მე რა ვიცოდი – სენია სიყვარული.
მე რა ვიცოდი – ჭირია სიყვარული.
მინდოდა, ამ ქალში მეპოვა სიხარული,
თავი დავიღუპე უგონოდ სიარულით.
იმღერე, ძმობილო. გამახსენე წლები
ფიცხი, შფოთიანი ჩვენი სიჭაბუკის.
დაე, სხვების ბაგეს დაეწაფოს ვნებით
ნორჩი ლამაზმანი, ყოვლად უბადრუკი.
არ გინდა, შეჩერდი. მე მას არ ვაგინებ.
არ გინდა, შეჩერდი. მას არ შევაჩვენებ.
მომეცი გიტარა, სიმებს ავატირებ,
ჩემზე გიამბობ და აღარ შემაჩერო.
საამო დღეები ნელ-ნელა მიდიან,
ფერადი სიზმრებით ვერ ვპოვე ნუგეში.
მრავალი გოგოსთვის ხელი წამივლია,
მრავალ ქალს ალერსით ვიმწყვდევდი კუთხეში.
მწარეა სიმართლე ცხოვრების არაკის,
მინახავს, მომზირალს ბავშვური თვალებით:
ერთ ძუკნას ლოკავენ რიგ-რიგად, ცალ-ცალკე
ძაღლების ხროვაში შეყრილი ხვადები.
მაშ, რისთვის ვიეჭვო. არაა საცოლე,
არ მიყვარს, ამ გრძნობას არ დავემონები.
ესაა ცხოვრება – ზეწარი, საწოლი.
ესაა ცხოვრება – კოცნა და მორევი.
იმღერე, იმღერე! ამ ბედისწერასაც
ვერსად გავექცევით, ცხოვრება მოკლდება.
თუმც, იცი რას გეტყვი, მე მაგათ დედასაც...
იცოდე, ძმობილო, არასდროს მოვკვდები.
მაკოცე ძლიერ
მაკოცე ძლიერ, ძლიერ მაკოცე,
თუმც ბაგეს სისხლის კვალი ეტყობა.
ამ გულის ღელვა ნუ გაგაოცებს,
ის ცივ გონებას არ შეეწყობა.
ამაოა და არაფრად ვარგა,
ჩვენთვის არ ქმნილა მხიარულება.
ჩემო დობილო, გაიგე კარგად,
ერთი სიცოცხლე მოგვცა ბუნებამ!
შეხედე მაღლა, ასწიე თავი:
მისგან წყვდიადი, ბნელი გვაშორებს,
ფარფატებს მთვარე ყვითელი ყვავი
და დედამიწას თვალს არ აშორებს.
მე ასე მინდა მაკოცე მაგრად!
სევდიან ჰანგზე დავხუჭავ თვალებს.
ჩემი სიკვდილის დრო დადგა, ალბათ,
ამას თუ მამცნობს ლივლივით მთვარე.
თუ სიკვდილია სიკვდილი იყოს!
ყველაფერს აჭკნობს უცნობი ძალა.
მინდა, ეგ ბაგე, დამშრალი თითქოს,
ვკოცნო, სიკვდილი მეწვევა სანამ.
რათა ბურუსში ციხფერ ზმანების,
მოურიდებლად, დაუფარავად,
შოთხვის Fფოთლები, მწუხრის ზარები,
იმეორებდნენ: “შენი ვარ მარად!”
და კათხა, ქაფით ტუჩგაპობილი,
თეთრად რომ ელავს, თუ მოგწყურდება
სვი და იმღერე, ჩემო დობილო,
ერთი სიცოცხლე მოგვცა ბუნებამ!
სევდა მომგვარა
სევდა მომგვარა მშობელმა მხარემ,
გაშლილ მინდვრებზე მიხმობს ფიქრები,
გავიპარები შინიდან ბარემ,
მაწანწალა და ქურდი ვიქნები.
დღე გამაცილებს წიწიბურები,
ღამეს შევხვდები ბედისამარა,
სადმე მიწურში ნაბახუსევი
დანას ალესავს ჩემთვის ავარა.
მეწამული მზით დაიფერება
ჩემი ბოლო გზა, ყრუ და ყვითელი,
ჭიშკართან აღარ მომეფერება
ობოლი გოგო თბილი თითებით.
კვლავ მამისეულ კერას ვეწვევი
და დავემხობი ნაცნობ მდელოზე,
მწუხრზე დარდით რომ დავილეწები,
თავს ჩამოვიხრჩობ ჩემს სახელოზე.
ძაღლის ყეფაში მიგლოვს უბანი,
გადაევლება ქარი მაყვლიანს,
ბერიკაცები ტანგაუბანელს
პეშვობით მიწას გადამაყრიან.
ისევ გასცურავს მთოვარე ცაზე
და გაზაფხული მოვა კვირტებად,
რუსი ღობესთან გარმონის ხმაზე
ხან იცეკვებს და ხან ატირდება
სულში
სულში დაეგზნო ცისფერი ალი,
წარმხოცა ხსოვნა მშობელი მხარის,
ვარ სიყვარულით პირველად მთვრალი,
პირველად არ მსურს შფოთი და შარი.
ვგავდი ქარისგან განძარცვულ ვენახს,
გადაყოლილი სმას და ღრეობას,
მომწყინდა მუდამ ხვევნა და ლხენა,
სულ ლოთშფოთური ამაოება.
მე ოღონდ შენთვის მაყურებინა,
ვჭვრეტდე შენ თვალთა ოQროსფერ არილს
და როგორც ადრე არ გყვარებია,
ვერც ახლა შეძლო იცვალო მხარი.
რხევით ნარნარმა, ქცევით ჯავარმა,
თუ უწყი, შენთვის ვინმეს თუ უთქვამს,
რა სიყვარული ძალუძს ავარას,
გრძნობისგან როგორ ეკვრება სუნთქვა.
მე დავივიწყებ გზას ტავერნების
და ლექსის წერას გადავეჩვევი,
ოღონდ კი ვიგრძნო სურნელი თმების
და ხელის ფრთხილი შეხება შენი.
და ვივლი შენი გზითა და კვალით,
თუნდ უცხო და თუნდ მშობელი მხარით,
ვარ სიყვარულით პირველად მთვრალი,
პირველად არ მსურს შფოთი და შარი.
ფოთლებგაცვენილო
ფოთლებგაცვენილო, ყინვისაგან მფრთხალო,
რად მოხრილხარ წელში, ჩემო ნეკერჩხალო?
თუ რამ დაინახე? თუ რამ გაიგონე?
სოფლად სასეირნოდ გამოსულხარ, ვგონებ.
და, ვით სადარაჯოდ მდგარი მთვრალი გლეხი,
ჩარჩი ნამქერში და მოგეყინა ფეხი.
მე თავადაც ახლა ნაბიჯს ვურევ, ვატყობ,
ქეიფს შევყევ, სახლში ვერ მივაღწევ მარტო.
აგერ, შევხდვი ტირიფს, ფიჭვიც შევამჩნიე.
წავუმღერე, ტკბილი ჰანგი შევარჩიე.
მეც ნეკერჩხალს ვგავდი, ოღონდ მწვანით მოსილს,
განა უფოთლებოს, ყინვისაგან მოხრილს.
სულ დავკარგე თავი, გავსულელდი მყისვე,
და არყს ვეხვეოდი, როგორც სხვის ცოლს, ისე.
ღამეა
ღამეა! რაღაც ფიქრი მაწუხებს.
ამ მთვარის შუქზე რა დამაძინებს.
ვესათუთები სულში აწ უკვე
გაფერმკრთალებულ ჩემს სიყმაწვილეს.
ჩემო დობილო გარდასულ დღეთა,
ნუღარ უწოდებ თამაშს სიყვარულს.
დე, მთვარემ ვარჯი გაჰკვეთოს ხეთა,
ჩემს სასთუმალზე გადმოიღვაროს.
ირგვლივ ჩრდილები სახეს იცვლიან,
მთვარის შუქით რომ იხატებიან.
გულს ვერ აიყრი, არ შეგიძლია,
რადგან არც ტრფობით არ აგნთებია.
თუ გიყვარს, ერთხელ გიყვარდეს უნდა,
ამიტომ გული ვერ მიგიკარებს.
შეხედე, აგერ, ამ ცაცხვებს, თუნდაც,
მძლავრი ფესვებით ნამქერში მდგარებს.
მე ხომ ვიცი, და შენც უწყი კარგად,
იდუმალ შუქზე, რომ ახლავს მთვარეს,
ამ ცაცხვებს განა ყვავილთა ფარდა,
თოვლი და ჭირხლი უმძიმებს თვალებს.
ჩვენ რა ხანია მოვისურვილეთ
ტრფობა, მე სხვასთან, შენ – ჩემთან არა,
და ორივესთვის არის სულერთი
იაფფასიან გრძნობებს არ ვფარავთ.
მაინც მსურს, ნაზად რომ მეხვეოდე
და დავეკონო ტუჩებს ვნებიანს.
დაე, გულს მუდამ ესიზმრებოდეს
ვინც საუკუნოდ შეჰყვარებია.
შაგანე ჩემო
შაგანე ჩემო, ჩემო შაგანე!
რაკი სული მაქვს ჩრდილოელისა,
ზღაპარს გიამბობ მწვანე ველისას
მთვარიანში რომ ყანა ღაღანებს,
შაგანე ჩემო, ჩემო შაგანე.
რაკი სული მაქვს ჩრდილოელისა,
ჩვენი მთვარე მწვავს უცხო სინაზით.
რაგინდ ლამაზი იყოს შირაზი,
მე რიაზანის ტყვე ვარ ველისა,
რაკი სული მაქვს ჩრდილოელისა.
ზღაპარს გიამბობ მწვანე ველისას.
ჩემი თმით ჭვავის სურნელს იწამებ,
გინდა თითებზე შემოიწანი
ფერი რომ დაჰყვა თავთუხებისა.
მე კი გიამბობ ამბავს ველისას.
ქარი ყანაში როგორ აღამებს,
ამ კულულებით გამოიცანი.
მე შენს ღიმილში დილა ვიცანი
და ნუ მაგონებ, ჩემო შაგანე,
ქარი ყანაში როგორ აღამებს.
შაგანე ჩემო, ჩემო შაგანე!
ჩვენში რამდენი ამორძალია,
მაგრამ ის ერთი, რომ გგავს ძალიან,
ვინ იცის, ჩემზე ფიქრში აღამებს...
შაგანე ჩემო, ჩემო შაგანე!
შენ ამბობდი
შენ ამბობდი, რომ საადი
მხოლოდ მკერდს თუ დაჰკოცნიდა.
მოიცადე, დრო ხომ გადის,
მეც ვისწავლი, როგორც გინდა.
შენ მღეროდი: “ევფრატს ხარობს
საუცხოო რამ ვარდები”.
რომ გავმდიდრდე, ჩემო კარგო,
სულ სხვაგვარად ავმღერდები.
მე ამ ვარდებს გავკაფავდი,
ერთი შვების ვიცი ფასი –
რომ ამქვეყნად არვინ გგავდეს
შენ, შაგანე, სილამაზით.
აღთქმით ტანჯვას ნუღარ მმატებ,
მე არ მინდა აღთქმა მეტი.
თუ პოეტად დავიბადე,
ისე გკოცნი, ვით პოეტი.
ჩემო ბავშვბო
ჩემო ბავშვო, გულშეძრული შენი ბედის მიერ,
ყოველ ღამით ვნაღვლობ შენზე უფრო ძლიერ, ძლიერ...
ვიცი, ვიცი, მალე, მალე, საღამო რომ მოვა,
დაკრძალვისას ჩემს ცხედართან გაიგონებ გლოვას...
და როდესაც ჩემს სამარეს დაინახავ გარეთ,
შენი გული ჩუმი სევდით დაიკვნესებს მწარედ...
ჩემო ბავშვო, მე ვტიროდი, ქარი ქროდა ცივად
და ცრემლები შემეყინა მარგალიტთა მძივად...
და ავკინძე ყელსაბამად, შემოივლე ყელზე
იმ დღეების მოსაგონრად, ცრემლს რომ ვღვრიდი შენზე!
ცისფერი საღამო
ცისფერი საღამო, მთვარისგან ნაშუქი...
ვიყავი ოდესღაც ლამაზი, ჭაბუკი.
ჟამი გარდასული, დაუოკებელი...
გვერდით ჩამიარა... შორს დარჩა ყოველი...
ჩაქრა თვალები და გული მკვდარი არის...
ცისფერი ოცნება! ღამე მთვარიანი!
დამქანცა სევდამ
დამქანცა სევდამ – მშობელ მხარეში
წიწიბურებით მოჩითულ მინდვრის.
დავტოვებ ქოხს და გავითარეშებ,
ვით მაწანწალა, ვით ქურდი, ვივლი.
ვივლი დღის ხვატში, მოვძებნი ბინას,
თავშესაფარში დავიგებ ჩალას.
და ჩექმის ყელზე ჩემი ძმობილი
ჩემთვის ალესავს ლაპლაპა დანას.
გაზაფხულის მზით გამთბარ მდელოზე
გზას ოქროს სხივი გაალამაზებს.
ვისაც ვავედრებ მე ანგელოზებს,
კარს მომიხურავს სახლის პარმაღზე.
და კვლავ მშობლიურ სახლს მივაშურებ,
თავს ვინუგეშებ, ფიქრს ვფანტავ ვერაგს.
ჩამავალ მზეზე, სარკმელთან ახლოს
ყელზე მარყუჟად მოვიხვევ პერანგს.
ღობის გადაღმა მდგარი ტირიფნი
ჭაღარა თავებს ჩუმად დახრიან,
და განუბანავს, ძაღლის ყმუილში,
სამარის მიწას გადმომაყრიან.
სავსე მთავრე კი ნელა გაცურავს,
ვერცხლისფერ ნიჩბებს ჩაუშვებს ტბაში...
და რუსი ერი იცხოვრებს ისევ
ცეკვა-თამაშში და ცრემლის ღვრაში.
