ახმადულინა ბელა - Akhmadulina Bella

***

წარმოვთქვამ სიტყვას ანა კალანდაძეზე, ანაზე, მის საზეიმო დაბადებაზე, მაგრამ ჯერ წარსულზე, მთაწმინდის კალთებზე ნუშის ყვავილის მოკრძალებულ შობაზე, დიდი ხნის წინანდელ მარტზე უნდა გიამბოთ.
როგორი გაზაფხული მწიფდებოდა!
ადრე გამეღვიძა, რადგან მოპირდაპირე სახლში მცხოვრები, ფანჯრის რაფებზე ჩამომსხდარი ბავშვები სარკით თამაშობდნენ და ათინათს ჩემკენ აგზავნიდნენ, რადიო გრგვინავდა: "სიყვარული დაფრინავს...” იწყებოდა ანასკენ მიმავალი დღე, მცხეთის გზაზე სახედრები გაზაფხულს შეჰყროყინებდნენ, უამრავი ანემონი ჰყვაოდა! სიმონ ჩიქოვანს, ცოცხალს, უვნებელს, თვალისჩინდაუშრეტელ სიმონს აგარაკი მოშორებით ჰქონდა აგარაკს ვამბობ, თორემ სახლი არ იდგა, სამაგიეროდ მიწა და ცა თავზესაყრელი იყო. მდინარის გაღმა, გორაკზე მკაფიოდ მოჩანდა უძველესი თლილი ლოდების ნამსხვრევები. ზვარი ზამთრის ძილისგან უკვე გამოფხიზლებულიყო და ღვინის საწყისთა საწყისის მომზადება დაეწყო.
ადამიანებს, რომელნიც უზენაესი ნიჭით არიან დაჯილდოებულნი, ჩვენთვის საკუთარი თავისა და სხვათა მოძღვნა ახასიათებთ. გაზაფხულის დარი ციალებდა, სიმონი საღსალამათი იყო, მაგრამ საჩუქრებს ბოლო ჯერ არ უჩანდა და სიმონიც გაიძახოდა: "რა, კაცო, ანას არ იცნობ? არა უჭირს, გაიცნობ ჩვენს მშვენიერ ანას!” საღამოს უკვე ვიცოდი, რომ ანა მშვენიერია, დიდი პოეტია და მისი ენა, მხოლოდ მისთვის ნაცნობი, მისი საკუთარი ენა მასშტაბითა და ჟღერის სინატიფით სრულიადაც არ ჩამოუვარდება მთელს ქართულ ენას. დღის მიწურულს მოვიდა პატარა ანა; პატარა, რადგან მისმა გამომეტყველებამ თავზარი დამცა მოხაზულობის სინატიფით, სერიოზული თავმდაბლობითა და სიჩუმით ო, ასეთები ამაოდ არ ფუსფუსებენ, აზრითა თუ სიტყვით მხოლოდ გამიზნულად ირჯებიან და ზედმეტს არაფერს სჩადიან. მერე, მოსკოვში, ნეტარ სიმარტოვეში ვთარგმნიდი ანა კალანდაძის ლექსებს, ვადგენდი მის პირველ რუსულ წიგნს მთლად ციცქნას, თბილისში გამოცემულს.
ანა, გმადლობთ ამ ნეტარებისთვის.
მწვანე შპალერით დაფარულ ვიწრო ოთახში დალივლივებდნენ ხეთის, მიდიის, ურარტუს ღრუბლები, მრავალძარღვა შარიშურობდა, გაისმოდა სახელები: ბეთანია, შიომღვიმე, ორწყალი... ანა გახლდათ ნამდვილი და ჰაერივით წმინდა. რამდენი საქართველო თავმოყრილიყო და თავისუფლად განთავსებულიყო მასში! მისი ვნება მშობლიური ენისადმი, რომელიც ლექსთამთხზველობისკენ და სპეციალური ფილოლოგიური საქმიანობისაკენ უბიძგებს, ჯერ არ ჩამცხრალა, მას ტანჯვას, ჩვენ კი ნეტარებას გვპირდება. როცა ანა ცოცხლობს და წერს, თავს ხშირად მცენარესთან აიგივებს: ბალახთან, რტოსთან, ჩინართან, მაგნოლიის ყვავილთან, უსახელო ღეროსთან. რას იზამ, როგორც ჩანს, ის ერთი მათგანია, დედამიწის უწმინდეს აღმონაცენთა დობილი, რომლისთვისაც უცხოა სიავე და ანგარება; ის მხოლოდ ყვავის, რომ უხეში და მზერადაბინდული კაცის თვალიც გაახაროს რათა ამწვანდეს ძლევამოსილად და გულმოწყალედ. დე, სულ ყვაოდეს!
წლების შემდეგ, თბილისში, ისევ მოვიდა იების თაიგულით ხელდამშვენებული ანა გნებავთ, მეტაფორად ჩამითვალეთ, ჩემთვის სულ ერთია, მაგრამ ანა და ყვავილი, სახელად ,,ია”, აშკარად ენათესავებოდნენ ერთურთს, ერთმანეთისგან ვერც კი გაარჩევდი.
დიახ, მე ვთარგმნიდი ანას და ვნეტარებდი, მაგრამ მაშინ ვგრძნობდი, ახლა კი ვიცი, რომ ვერ მივაღწევდი იმ პოეტის სიმაღლემდე არადა, ამას სულითა და გულით ვესწრაფოდი: ვიყავ ახალგაზრდა და ვიყავ უარესი. დიდი დრო გავიდა. მე გავუკეთესდები, ანა, დავუბრუნდები თქვენს ლექსებს, რომ პირველყოფილი არსის დამკარგავებმა, თავი ობლად კი არ იგრძნონ უცხო ენაში, ჩემს მშობლიურ ენაში, არამედ დიდებულად და სათუთად იხმიანონ.
ნახვამდის, ანა, ქედს გიხრით, გილოცავთ, იდღეგრძელეთ თქვენი, სიმონის, გოგლას გულისათვის და ძღვნად მიიღეთ თქვენივე ლექსის სტრიქონი:
,,დიდება მარად, მრავალჟამიერ!”