ახმადულინა ბელა - Akhmadulina Bella
⏱️ 1 წთ.
👁️ 3
100%
ესკიზი
წარმოვთქვამ სიტყვას ანა კალანდაძეზე, ანაზე, მის საზეიმო დაბადებაზე, მაგრამ ჯერ _ წარსულზე, მთაწმინდის კალთებზე ნუშის ყვავილის მოკრძალებულ შობაზე, დიდი ხნის წინანდელ მარტზე უნდა გიამბოთ.
როგორი გაზაფხული მწიფდებოდა!
ადრე გამეღვიძა, რადგან მოპირდაპირე სახლში მცხოვრები, ფანჯრის რაფებზე ჩამომსხდარი ბავშვები სარკით თამაშობდნენ და ათინათს ჩემკენ აგზავნიდნენ, რადიო გრგვინავდა: ,,სიყვარული დაფრინავს...” იწყებოდა ანასკენ მიმავალი დღე, მცხეთის გზაზე სახედრები გაზაფხულს შეჰყროყინებდნენ, უამრავი ანემონი ჰყვაოდა! სიმონ ჩიქოვანს, ცოცხალს, უვნებელს, თვალისჩინდაუშრეტელ სიმონს აგარაკი მოშორებით ჰქონდა აგარაკს ვამბობ, თორემ სახლი არ იდგა, სამაგიეროდ მიწა და ცა თავზესაყრელი იყო. მდინარის გაღმა, გორაკზე მკაფიოდ მოჩანდა უძველესი თლილი ლოდების ნამსხვრევები. ზვარი ზამთრის ძილისგან უკვე გამოფხიზლებულიყო და ღვინის საწყისთა საწყისის მომზადება დაეწყო.
ადამიანებს, რომელნიც უზენაესი ნიჭით არიან დაჯილდოებულნი, ჩვენთვის საკუთარი თავისა და სხვათა მოძღვნა ახასიათებთ. გაზაფხულის დარი ციალებდა, სიმონი საღსალამათი იყო, მაგრამ საჩუქრებს ბოლო ჯერ არ უჩანდა და სიმონიც გაიძახოდა: ,,რა, კაცო, ანას არ იცნობ? არა უჭირს, გაიცნობ ჩვენს მშვენიერ ანას!” საღამოს უკვე ვიცოდი, რომ ანა მშვენიერია, დიდი პოეტია და მისი ენა, მხოლოდ მისთვის ნაცნობი, მისი საკუთარი ენა მასშტაბითა და ჟღერის სინატიფით სრულიადაც არ ჩამოუვარდება მთელს ქართულ ენას. დღის მიწურულს მოვიდა პატარა ანა; პატარა, რადგან მისმა გამომეტყველებამ თავზარი დამცა მოხაზულობის სინატიფით, სერიოზული თავმდაბლობითა და სიჩუმით - ო, ასეთები ამაოდ არ ფუსფუსებენ, აზრითა თუ სიტყვით მხოლოდ გამიზნულად ირჯებიან და ზედმეტს არაფერს სჩადიან. მერე, მოსკოვში, ნეტარ სიმარტოვეში ვთარგმნიდი ანა კალანდაძის ლექსებს, ვადგენდი მის პირველ რუსულ წიგნს მთლად ციცქნას, თბილისში გამოცემულს.
ანა, გმადლობთ ამ ნეტარებისთვის.
მწვანე შპალერით დაფარულ ვიწრო ოთახში დალივლივებდნენ ხეთის, მიდიის, ურარტუს ღრუბლები, მრავალძარღვა შარიშურობდა, გაისმოდა სახელები: ბეთანია, შიომღვიმე, ორწყალი... ანა გახლდათ ნამდვილი და ჰაერივით წმინდა. რამდენი საქართველო თავმოყრილიყო და თავისუფლად განთავსებულიყო მასში! მისი ვნება მშობლიური ენისადმი, რომელიც ლექსთამთხზველობისკენ და სპეციალური ფილოლოგიური საქმიანობისაკენ უბიძგებს, ჯერ არ ჩამცხრალა, მას _ ტანჯვას, ჩვენ კი ნეტარებას გვპირდება. როცა ანა ცოცხლობს და წერს, თავს ხშირად მცენარესთან აიგივებს: ბალახთან, რტოსთან, ჩინართან, მაგნოლიის ყვავილთან, უსახელო ღეროსთან. რას იზამ, როგორც ჩანს, ის ერთი მათგანია, დედამიწის უწმინდეს აღმონაცენთა დობილი, რომლისთვისაც უცხოა სიავე და ანგარება; ის მხოლოდ ყვავის, რომ უხეში და მზერადაბინდული კაცის თვალიც გაახაროს _ რათა ამწვანდეს ძლევამოსილად და გულმოწყალედ. დე, სულ ყვაოდეს!
წლების შემდეგ, თბილისში, ისევ მოვიდა იების თაიგულით ხელდამშვენებული ანა გნებავთ, მეტაფორად ჩამითვალეთ, ჩემთვის სულ ერთია, მაგრამ ანა და ყვავილი, სახელად ,,ია”, აშკარად ენათესავებოდნენ ერთურთს, ერთმანეთისგან ვერც კი გაარჩევდი.
დიახ, მე ვთარგმნიდი ანას და ვნეტარებდი, მაგრამ მაშინ ვგრძნობდი, ახლა კი ვიცი, რომ ვერ მივაღწევდი იმ პოეტის სიმაღლემდე _ არადა, ამას სულითა და გულით ვესწრაფოდი: ვიყავ ახალგაზრდა და ვიყავ უარესი. დიდი დრო გავიდა. მე გავუკეთესდები, ანა, დავუბრუნდები თქვენს ლექსებს, რომ პირველყოფილი არსის დამკარგავებმა, თავი ობლად კი არ იგრძნონ უცხო ენაში, ჩემს მშობლიურ ენაში, არამედ დიდებულად და სათუთად იხმიანონ.
ნახვამდის, ანა, ქედს გიხრით, გილოცავთ, იდღეგრძელეთ თქვენი, სიმონის, გოგლას გულისათვის და ძღვნად მიიღეთ თქვენივე ლექსის სტრიქონი:
,,დიდება მარად, მრავალჟამიერ!”
სიზმერბი საქართველოზე
,,სიზმრები საქართველოზე” ასე ერქვა საქართველოში, თბილისში, გამომცემლობა ,,მერანში არაერთხელ გამოცემულ ჩემს წიგნს.
როცა რამეს ვწერდი, არასოდეს ვფიქრობდი ,,წიგნზე”, ჩემი თხზულებების შეკრებაზე.
ის გარემოება, რომ ზოგი ჩემი ნაწარმოები პირველად საქართველოში გამოქვეყნდა და არა მოსკოვში, ჩემი დამსახურება არ გახლავთ და არც ამის გამო მიყვარს ეს მიწა ,,საქართველო’’. ეს სიტყვები არ ეძღვნება წიგნს, ლექსებს, რომლებიც ახლახან დავწერე და რომელსაც კვლავ ,,სიზმრები საქართველოზე” ვუწოდე.
მე დამესიზმრა ამ მიწის სახელი: ისე ნათლად, ისე იოლად გასაგონად, რომ თვალცრემლიანმა გამოვიღვიძე, თუმც შემდეგ მთელი დღე ვიღიმებოდი და ვინც არ იცოდა, რას ნიშნავს სიტყვა ,,საქართველო”, წუთისოფელში თავს უკეთ, უფრო ხალისიანდ გრძნობდა.
ეს მოხდა მოსკოვში, ბოტკინის სახელობის საავადმყოფოში. ცუდად არ ვიყავი, მაგრამ ექიმების კეთილი რჩევა გავითვალისწინე და საავადმყოფოში დავწექი, სადაც ღამღამობით ლექსებს ვწერდი _ ზოგი ჩემი სტრიქონი ეხება იმ მიწა-წყლის რამდენიმე ადგილს, მთელს ქვეყანას.
საავადმყოფო, როცა ჯანმრთელი და ცოცხალი ხარ, მოხერხებული სამყოფელია სხვებზე და არა საკუთარ თავზე საფიქრალად.
,,გიყვარდეს მოყვასი შენი, როგორც თავი თვისი”, არაერთხელ მიფიქრია ამ სიტყვებზე, მაგრამ მოყვასი საკუთარ თავზე მეტად მყვარებია.
და თუ კი ვინმეს ეს ცოდვა ედება ბრალად, დამნაშავეა ახლობელთა და შორეულ ნაცნობთა წინაშე. ეს ცოდვა ძნელად გამოსასყიდია, მაგრამ უფალი შეგვინდობს იმ უცილო პირობით, რომ დანაშაულს გამოვისყიდით, ზენაარისგან ნაკარნახებ ვალს აღვასრულებთ.
ეს არც თუ ბრძნული განსჯა მხოლოდ მე მეხება.
ასე გულდასმით და ასე დიდხანს ვწერ იმ ლექსების წინასიტყვაობას, რომლებიც საავადმყოფოში იშვა... ექიმმა ბოტკინმა არ იცოდა, რომ ქველმოქმედი და გამომცემელი კონდრატე სოლდატენკოვი 1911 წელს ღატაკთა და სნეულთათვის მისი სახელობის საავადმყოფოს ააშენებდა.
ვინ გვასაჩუქრებს (და ხანდახან გულსაც გვტკენს) მე და თქვენ? ვცადე, თვითონ მეთარგმნა რუსულად ქართული სიტყვები. არაფერი გამომივიდა: არ შემიძლია ქართულად წერა, მაგრამ სიზმრად ჩამესმის ქართული მეტყველება, ქართული სიმღერა.
საქართველო ჩემი სულის სინათლეა. ამ მიწაზე ბევრი ალერსიანი, კეთილი სიტყვა უთქვამთ, და არა მხოლოდ ჩემთვის, სხვებისთვისაც, რაც უფრო მნიშვნელოვანია.
ო ღმერთო, ვწერ მე, შენ დაიფარე დედამიწის ეს კუთხე და ყველაფერი, რასაც ვხედავთ, რაც ვიცით, და ისიც, რის გაგებაც არ გვიწერია.
არასოდეს მისცემოდეს დავიწყებას სახელები, ეს ლექსები რომ ეძღვნება.
