საათი, დროის საზომი ხელსაწყო. საათის მუშაობა ემყარება მუდმივ პერიოდულ პროცესებს (დედამიწის ბრუნვას, ელექტრულ რხევებს, ქანქარას, კვარცის ფირფიტასა და მოლეკულაში ატომების რხევებს და სხვა). საათი არის საყოფაცხოვრებო (მაჯის, მაგიდის, კედლის, კოშკისა და ა. შ.) და სპეციალური დანიშნულებისა (რადიოშუქურის, სასიგნალო, საპროცედურო, ასტრონომიური, საჭადრაკო, სატაბელო და სხვა). მეტად ზუსტია კამერტონიანი საათი, რომელშიც გამოყენებულია კამერტონის სტაბილური რხევები (ცდომილება დღე-ღამეში ± 0,1 წმ), კვარციანი საათის მუშაობა ემყარება პიეზოელექტრულ ეფექტს [ცდომილება 100 ნწმ (10-7 წმ)]. მოლეკულური და ატომური საათის სვლის კორექტირება ხდება მოლეკულური გენერატორით [ცდომილება 100 ნწმ (10-9 წმ)].
პირველი მოწყობილობა, რომლის საშუალებით ადამიანმა შეძლო დროის გაზომვა, იყო მზის საათი ძვ. წ. III ათასწლეულში. შუა საუკუნეებში უმარტივესი საათის დანიშნულებას ასრულებდა გნომონი.
პირველი ხელსაწყო, რომლითაც ადამიანმა დრო გაზომა, იყო გნომონი (ჩვ. წ-მდე III ათასწლეული) — ჰორიზონტალურ სადგამზე ვერტიკალურად ჩარჭობილი ჯოხი. ჯოხის ჩრდილის სიგრძე და მიმართულება მიუთითებდა მზის სიმაღლეს და მდგომარეობას მერიდიანის მიმართ, ამიტომ მის მიხედვით ადვილად განსაზღვრავდნენ დროს. შუადღეს შეესაბამებოდა ჩრდილის უმოკლესი სიგრძე.
მზის საათი
ძველ ეგვიპტესა და საბერძნეთში იყენებდნენ ამავე პრინციპზე დამყარებულ მზის საათს, რომელსაც ჰქონდა ვერტიკალური და ჰორიზონტალური დანაყოფებიანი წრე-ციფებრლატი [1]. დღის განმავლობაში მზის ჩრდილი ეცემოდა ციფერბლატს და წრეზე მოძრაობდა. ასე იგებდნენ დროს.
წყლის საათი
უკვე II ათასწლეულში ჩვ. წ-მდე ინდოეთსა და სხვა ქვეყნებშიც იყენებდნენ წყლის საათს. დროს აღრიცხავდნენ დანაყოფებიან ჭურჭელში სავზე რეზერვუარიდან თანაბარი ინტერვალებით წვეთ-წვეთად ჩამდინარე წყლის დაგროვილი რაოდენობის მიხედვით.
ქვიშის საათი
შუა საუკუნეებში რაინდები შერკინებისას დროის გასაზომად ქვიშის საათს იყენებდნენ, რომელიც ასევე ნივთიერების თანაბარი მოძრაობის ათვლას ემყარებოდა. ბრძოლა მთავრდებოდა მაშინ, როცა ქვიშა საათის ერთი ნაწილიდან მეორეში ჩაიცლებოდა.
მექანიკური საათი
მექანიკური საათები მე-6 საუკუნიდან მოიხსენიება. საათის კონსტრუქციამ და სამოძრაო მექანიზმმა დიდი ცვლილებები განიცადა. თანამედროვე მექანიკური საათის გამომგონებელია კრისტიან ჰიუიგენსი, რომელმაც 1657 წელს საათის ისრების ასამოძრავებლად ქანქარა გამოიგონა.
რატომ უჩვენებს ყველა გასაყიდი საათი 10:10?
მსოფლიოს მესაათების შეთქმულება – ასე ქვია ძალზედ უცნაურ ფენომენს, რომელსაც ბოლო 15 წელია განიხილავენ ინტერნეტსა თუ პრესაში. ამ შეთქმულების მიზეზი არის ის, რომ თითქმის ყველა გასაყიდი საათი, რომლის სურათი მოიპოვება ინტერნეტში, უჩვენებს 10 საათსა და 10 წუთს.
რა არის ამის მიზეზი? რეალურად არავინ იცის ამის მიზეზი, თუმცა სავარაუდო მიზეზები საკმაოა მარკეტინგული “საათის ღიმილიდან” დაწყებული, ანტიფაშისტური ემბლემით დამთავრებული. მარკეტინგული მიზეზი:მარკეტინგული ბრენდ-მენეჯერები თვლიან, რომ ისრების ასეთ განლაგებაში დევს დიდი აზრი ფსიქოლოგიური გადმოსახედიდან. ეს არის ღიმილის იმიტაცია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყველას ვინც რეკლამას უყურებს, არ უტოვებს ცუდ განწყობას და გამოდის, რომ თითქოს საათი გიღიმის და დადებით ემოციას გიგზავნის. პრაქტიკული მიზეზი:უმეტეს შემთხვევაში ისრების სხვანაირი განლაგება დაფარავს კომპანიის ლოგოს, წარწერას ან დამატებით აქსესუარს. იმისათვის, რომ არაფერი დაიმალოს, ისრების საუკეთესო განლაგებაა 10 საათსა და 10 წუთზე. ეთიკის მიზეზი:10:10 მდგომი ისრები ბევრად უფრო ლამაზია, ვიდრე სხვა პოზიციაში. რეკლამას კი ჭირდება იდეალური გაფორმება.
×