ბაბუაჩემი გარდაცვალების შემდეგ არ მინახავს. გუშინ მოვიდა. ხელში დოქი და ორი ღვინის ჭიქა ეჭირა. მართალი გითხრათ, არ გამკვირვებია - ბოლოს და ბოლოს კაცი ცოცხალი აღარ არის - არ გამკვირვებია.
მას პატარა ბიჭი მოჰყვა - ეს ჩემი შვილიაო - არც ეს ვიუცხოვე. გაიღვიძეო, - მითხრა.
მეც გავიღვიძე იქ, სადაც არასდროს ვყოფილვარ. მინდორი, მწვანე ბალახი, ხის ჩრდილი და ორი სამფეხა სკამი მუხის მაგიდასთან ერთად.
ერთი ჭიქა მე დამიდგა, მეორე - თვითონ. თავის შვილს უბრძანა, ჩამოასხიო. ბიჭმა ჩამოასხა და მეგონა, რომ იგი ვერც ღვინის დოქს ხედავდა, ვერც ჭიქებს, ვერც ამ მაგიდას და ვერც ჩვენ; მაგრამ ღვინო არ დაუქცევია.
სახელდახელო სუფრამ დიდხანს გასტანა: დავლიეთ ბაბუაჩემის პაპის, მამის, ძმის, ბიძების, შვილების სადღეგრძელო. არც ერთი ცოცხალი აღარ არის.
ღვინო გათავდა. ბაბუაჩემმა შვილი მდელოს გადაღმა, პატარა ნაკადულთან გააგზავნა. უთხრა - დოქი წყლით აავსე, სანამ აქ მოიტან, დაღვინდებაო.
დავლიეთ უდროოდ და დროულად წასულების სადღეგრძელო; მათიც, ვინც გვიან წავიდა... შევსვით ომში დაღუპულების, მუხთალი ტყვიით გარდაცვლილების სადღეგრძელო...
ღვინო გათავდა. პატარა ბიჭი კვლავ გაცუნცულდა მდელოს გადაღმა, დოქს წყალი დაალევინა და ჩვენთან ღვინო მოიტანა.
შევსვით წასული დედაჩემის, მამაჩემის და ბებიაჩემის სადღეგრძელო. ახლა ჯერი ჩემზე მიდგა. ფეხზე ადგომით ბაბუას ჭიქა წავუქციე. ესიამოვნა და ვერ დამალა - გულიანად გადამკოცნა.
ბაბუამ სიტყვა დაიბრუნა. მოვიხსენიეთ შორეული ნათესავები, მეგობრები, ნაცნობები და უცნობები.
პატარა ბიჭი კვლავ ნაკადულთან გაეშურა, დოქში წყალი ჩაასხა, გზაში დაღვნიდა და ისე მოიტანა სუფრასთან...
ქართველი ხომ ამაყია, ნასვამი ქართველი კი - ყეყეჩი.
ნათელში ამყოფოს ყველა ქართველი მეფე - ვინც სამშობლო ასახელა, ქვეყანას თავზე დიდების გვირგვინი დაადგა, სიცოცლე არ დაიშურა და მტერს თავი შესწირა.
გაუმარჯოოოს...
ღვინო გათავდა. თვლა ამერია, მერამდენედ მოიტანა ბიძაჩემმა, პატარა უდროოდ წასულმა ბიჭმა დაღვინებული წყალი. განსხვავებული მოვითხოვე: შემცვლელი ვერ ვნახეთ და ორი ჭიქით ისინი მოვიგონეთ, ვინც მოულოდნელად წავიდა ამ ქვეყნიდან. მათიც განსხვავებულით შევსვით, ვინც ელოდა სიკვდილს და დაგვტოვა. მესამე განსხვავებულით მათი შესანდობარი ვთქვით, ვინც ჯერ არ წასულა და ადრე თუ გვიან მაინც მოკვდება.
დოქი გამოვცალეთ. ბიჭმა გაშეშებული მზერით დოქს ხელი დასტაცა და ღვინის მოსატანად გაიქცა. ბაბუაჩემმა მითხრა, ახლა ფეხზე ადგომით შენი ხსოვნა-არდავიწყებისა უნდა დავლიოო. მართალი გითხრათ, მეც მესიამოვნა და ფეხზე ავდექი.
ბიჭმა დოქი მოარბენინა, ჭიქები შეავსო და, ის იყო, პურზე უნდა წაგვექცია, შევნიშნეთ, რომ ღვინის მაგივრად წყალი იყო.
რა არის ბაბუ ეს - ვკითხე - წყალი არ დაღვინდა-მეთქი?
აღარ გახსოვართო - მიპასუხა - ჩენ იქ აღარავინ გვიგონებსო - თქვა და წავიდა. ბიჭმა გამიღიმა და მითხრა - ყველა კაცი კვდება, მაგრამ ყველა როდი ცოცხლობსო.
თითით საჩვენებელი
თითით საჩვენებელი ხალხი ძალზე ცოტაა და სხვებისგან გამოირჩევიან. ისეთი შთაბეჭდილება გრჩება, რომ არსებობენ ისინი, ვისაც რაღაც შეემთხვა და ჩვენ, ვინც ამბობს, რომ მათ რაღაც შეემთხვა.
ასე ვფიქრობდი მანამ, სანამ მე არ დამატყდა თავს ისეთი რამ, რამაც თითის საჩვენებელი გამხადა. უჩვეულო კი თითქოს არაფერი მომხდარა.
კარებზე ზარის ხმა მომესმა. საჭვრეტში არ გამიხეტავს, თუმცა კი ყოველთვის ვიყურები ხოლმე. საშუალება რომ მოგცენ, საათობით შეიძლება დააკვირდე სტუმარს, სულმოუთქმელად რომ ელის კარის გაღებას. შენ მას ხედავ, ის კი - ვერა. საინტერესოა, რას აკეთებს იგი მაშინ, როდესაც ჰგონია, რომ ვერ ხედავენ? კარებში გაბურღული საჭვრეტი ლიტერატურული გადმონაშთია, თანამედროვე ჯადოსნური სარკე. გაცილებით საინტერესოა იცოდე, ვინ გელოდება კარებს მიღმა, მანამ კარებს გააღებ. კარგია, როდესაც მოვლენებს (თუნდაც უმნიშვნელოს) რამდენიმე წამით უსწრებ.
კარი გავაღე. დავინახე მამაკაცი - საშუალო ასაკის, მაღალი, მოსული, არა მსუქანი. მკითხა, თუ შეიძლება შემოვალო. მართალი გითხრათ, შეკითხვა ვერ გავიგე და ვკითხე, რა ნებავდა. არ მეგონა, ასე თუ გაღიზიანდებოდა. ლაბადის ჯიბიდან დანა ამოიღო, კისერზე მომადო, ხელით ოთახში შემაგდო და კარები მიხურა. აი, ახლა კი ვიფიქრე, თავს დამესხნენ-მეთქი. გამიკვირდა, არ მეგონა, ასე ჩვეულებრივად თუ მოხდებოდა ეს. ყაჩაღი ჩემს წინ დგას, მძარცვავს და თითქოს არაფერია ამაში არანორმალური.
რაც არ უნდა იყოს, ბოროტმოქმედი ბოროტმოქმედია და თავდასხმა ყოველდღე არ ხდება, მაგრამ მე არ შემშინებია, უბრალოდ გამიკვირდა.
\\\"აი, თურმე როგორი ყოფილა. ყოველ შემთხვევაში, ისეთი არაფერი, რომ თითით საჩვენებელი გახდე\\\". - გავიფიქრე.
ქურდმა დანა კისერზე მომადო და ფული მომთხოვა. მე ვუპასუხე, რასაც ვფიქრობდი. ვუთხარი, რომ სხვანაირად წარმომედგინა ჩემს სახლში ქურდი. ყაჩაღი გაბრაზდა და ყბაში მითავაზა. მე არ გავბრაზებულვარ. მხოლოდ ახლა მივხვდი, რომ თვითონ ბოროტმოქმედიც არ იყო ისეთი, როგორიც წარმომედგინა.
... შევეცადე ამეხსნა, რომ მან არასწორად გამიგო, რომ ხალხში დადის ისეთი აზრი, როდესაც თავს დაგესხმებიან, თითით საჩვენებელი ხდები და სხვებისგან გამოირჩევი, ხოლო სინამდვილეში, თავგამოსაჩენი ამაში არაფერია. შემოხვედით, ფულს მთხოვთ, დანით მემუქრებით და მალე წახვალთ. ეს არის და ეს. მართალი გითხრათ, მიხარია კიდეც: აქამდე მეგონა, რომ თავდასხმისათვის მზად უნდა ყოფილიყავი, დაგეცვა კაცური ღირსება, აღელვებულიყავი... სინამდვილეში კი, ისეთი არაფერი ხდება. უბრალოდ შემოხვედით და მორჩა. კარგია, ახლა ჩემზეც თითით აჩვენებენ და ვინ იცის, ეგებ კარგ საცოლესაც გამოვკრა ხელი. დროა უკვე... რეალურად კი არაფრის გაკეთება არ არის საჭირო. ფული გინდათ? ახლავე.
ფული გამოვიტანე და ქურდს გავუწოდე.
იმედი მაქვს, არავის ეტყვით, რომ ყველაფერმა ასე ჩვეულებრივად ჩაიარა. როგორც წესი, დაზარალებული და თავდამსხმელი ამის შესახებ არ ლაპარაკობენ. ორივენი ჩუმად არიან. რომ წახვალთ, მილიციას გამოვუძახებ. მილიციაზე მეზობლებიც შეიყრებიან და საქმეც აგორდება. ამის თქმა იყო და კიდევ ერთი მუშტი მომხვდა ყბაში. მეტკინა და წავიქეცი, მაგრამ ტკივილზე მეტად გამიკვირდა. რატომ? რის გულისთვის? დიდი ენა რომ გაქვსო - მიპასუხა; შემდეგ წიხლი მითავაზა, საყელოშიც მწვდა, ფეხზე წამომაყენა და ხელი მკრა. უკან გადავვარდი, მაგიდის კუთხეს თავი დავარტყი, წავიქეცი. გავიგონე, როგორ გააღო ქურდმა კარები და გაიქცა.
გონება დავკარგე. იატაკზე გაწოლილმა თვალების გახელა ვერ გავბედე. ვფიქრობდი, რომ რადგან გონება მქონდა დაკარგული, ამიტომ თვალების გახელა არ შეიძლებოდა. ვიცოდი, რომ შემეძლო თვალების გახელა, მაგრამ გონებადაკარგული კაცი აბა, თვალებს როგორ გაახელს, გამოდის, რომ გონება არ მქონია დაკარგული. მე კი გონება მქონდა დაკარგული და თვალებს არ ვახელდი. ყოველ შემთხვევაში, ეს არ არის მთავარი.
აი, ვიწექი ასე გონებადაკარგული, თვალებდახუჭული და ვფიქრობდი, რომ ეს-ესაა თითით საჩვენებელი გავხდი. ამიერიდან, ყოველი მეზობლის დანახვისას ვიფიქრებდი, რომ მეზობელი ჩემზე ფიქრობს, რომ მე თითით საჩვენებელი ვარ; ამიერიდან ყოველი მეზობელი ახლა ჩემზე ისე ფიქრობს, როგორც ერთი სართულით ზემოთ მობინადრე მეზობელზე ვფიქრობდი, როდესაც შარშან ყაჩაღები დაადგნენ თავს.
ახლა ყველაფრის უფლება მაქვს (რა თქმა უნდა, ფარგლებს არ უნდა გასცდე), ახლა მეზობლები შემოვლენ, მილიციაც მოვა. რა აუცილებელი იყო ქურდისთვის მეთქვა? მაგრამ სინანულის დრო არ არის. თუმცა არც ვნანობ. ბოლოსდაბოლოს, ქურდის სახლში შემოსვლა ჩემზე არ იყო დამოკიდებული. ეს მე არ გამომიწვევია.
უეჭველია, ქურდს სართული აერია, თორემ ჩემსავით გამოზომილ კაცთან არ შემოვიდოდა.
უნდა ვაღიარო, რომ გულაღმა წოლა მსიამოვნებდა. დიდი ხანია, საბაბი არ მქონია, ასე არხეინად წამოვგორებულიყავი უსაქმოდ, უდარდელად, უზრუნველად, როდესაც იცი, რომ შენთვის ყველაფერი შენს გარეშეც გაკეთდება...
ამის უფლება, დამეთანხმებით, მქონდა. ათასში ერთხელ ყაჩაღი სახლში შემოგივარდება, გცემს და თავს უფლება არ მისცე, არხეინად წამოგორდე და კარგად დაისვენო ასეთი ორომტრიალის შემდეგ? საინტერესოა, მომცემს თუ არა მილიცია ცნობას, რომ სტრესგამოვლილი, თითით საჩვენებელი მოქალაქე ვარ? ამ ცნობას სამსახურში წარვადგენდი, იქნებ ერთ საგზურსაც გამოვკრა ხელი პროფკავშირის ხაზით?.. კარგი აზრია. რა ხანია ქალაქიდან არ გავსულვარ.
მოვლენები იმაზე სწრაფად განვითარდა, ვიდრე მეგონა. პირველად კარის მეზობელი შემოვარდა, სანდომიანი სახის ქალბატონი, დაახლოებით იმ ასაკის, მარია სტიუარტმა თავისი ქმარი რომ მოწამლა. შემოვარდა, დამხედა და გაიქცა, მაგრამ მჯეროდა, რომ ასე უპატრონოდ არ დამტოვებდა. არ ვიცი რატომ, მაგრამ ამ ქალის იმედი ყოველთვის მქონდა. იმავე წუთს დაბრუნდა, თან დედამისი შემოჰყვა, თვითონ კი კვლავ გავიდა.ოთახში მე და მოხუცი მეზობელი დავრჩით.
სიმართლე უნდა ითქვას, ის ქალი რომ არა, არც ვიცი, როდემდე ვიწვებოდი გონდაკარგული. მალე მილიციაც მოვიდა, მეზობლებიც შეიყარნენ. ისღა დამრჩენოდა, თვალები გამეხილა.
ტყუილი საერთოდ არ მიყვარს. მოვყევი ისე, როგორც მოხდა. მეზობლები თავს მიქნევდნენ, მითანაგრძნობდნენ, მეტსაც გეტყვით, სულგანაბულნი უსმენდნენ ჩემს ნაამბობს. ეს უდიდესი სიამოვნება იყო ჩემთვის. მათ უმეტესობას არ ვიცნობდი, ზოგიერთი მათგანი სალამსაც არ მაძლევდა. ახლა კი ყველანი ჩემს წინ იყვნენ. სურვილიც რომ მქონოდა, ამდენ კაცს თავს მაინც ვერ მოვუყრიდი.
თავმდაბალი კაცი ვარ და ჩემი უშიშროების შესახებ კრინტი არ დამიძრავს. მეზობელმა ქალბატონმა კი - პირველად რომ შემოვიდა - რატომღაც თავი გამოიდო და ცოცხლად დარჩენა ანუ გადარჩენა სწორედ რომ ჩემი დიდი ვაჟკაცობის დამამტკიცებელ საბუთად გამოიყენა. მე არ შევკამათებივარ.
... რომ არა ჩემი ვაჟკაცური ხასიათი, რომ არა ღირსება, ვინ იცის, ვიქნებოდი თუ არა ცოცხალი. და მაგალითად უამრავი დაყაჩაღების და გაძარცვის ფაქტი მოიყვანა, სადაც დაზარალებული ყოველთვის ცოცხალი და უვნებელი როდი რჩება. არ შეიძლებოდა არ დავთანხმებოდი.
და მაშინ მივხვდი, რომ მხოლოდ მეზობლების შეკრება და მათი ყურადღების მიპყრობა საკმარისი არ იყო. მადლიერების თვალით შევხედე მარია სტიუარტს - მომეჩვენა, რომ იგი საოცრად ჰგავდა მას - და თხრობა განვაგრძე. ასე რომ, რასაც არ ვამბობდი, რომელ დეტალსაც არ ჩავეძიე, ყველაფერი ჩემს ვაჟკაცობაზე მეტყველებდა. ეს ჩემგან დამოუკიდებლად მოხდა. მე არც მიფიქრია. გულში, რა თქმა უნდა, მესიამოვნა. მთავარი კი წინ მელოდა.
ამ ხნის კაცი ვარ და დედაჩემის სიკვდილის შემდეგ ხეირიანად ჩემზე არავის უზრუნია. აქ კი, სანდომიანმა ქალბატონმა ცივი საფენები დამადო სახეზე. გამოირკვა, რომ ნეკნებთან ტკივილს ვგრძნობდი. პერანგი ავიწიე და მსუბუქზე ოდნავ მეტი ზედაპირული დაზიანება აღმომაჩნდა. მეზობლები თავაზიანად გავისტუმრე სახლებში, მილიცია ცნობას დამპირდა და მალე წავიდა.
ამდენი წელია ეს ქალბატონი ჩემი მეზობელია და ხეირიანად არც კი ვიცნობდი. დამადო ყველა ზომისა და შესაძლებლობის საფენი, მომიარა, მომხედა. მე კი ვფიქრობდი, რომ ახლა მისთვისაც თითით საჩვენებელი გავხდი.
უცებ გონება ამენთო, თავში სისხლი ამივარდა და კარის მეზობელი საღამოს ფინჯან ჩაიზე შემოვიპატიჟე. ეს კი ნამდვილად ჰეროიკული ნაბიჯი იყო. მე ამას ვხვდებოდი, მაგრამ უკან არ დამიხევია, რადგან ჩავთვალე, რომ იმ დღეს მქონდა ამის უფლება. ყველას, თუნდაც ერთხელ ცხოვრებაში, უფლება აქვს გააკეთოს რაღაც გამომრიცხავი და უცნაური. ქალბატონი დამთანხმდა და საღამომდე დამტოვა.
მარტოხელა კაცი ვარ. ზრუნვა და ოჯახური სითბო მე არ გამომიცდია. როდესაც ასეთ უჩვეულო საქციელს ჩადიხარ, განსაკუთრებით მზად უნდა იყო. აქ იმდენი წვრილმანია, რომ ძნელია ერთ-ერთი ბოლო არ დაგეკარგოს. ვინც იცის, რა არის ოჯახური სითბო, ის ერთი თავით მაღლა დგას მათზე, ვინც ეს არ იცის. ამიტომ, ასეთი ხალხი თითით საჩვენებელია. მათზე ამბობენ - ამან ცოლი მოიყვანაო, ამას ბავშვი შეეძინაო, ამას კარგი ოჯახი აქვსო და ა.შ.
ასეთი თითით საჩვენებელი ხალხი ცოტაა და სხვებისგან გამოირჩევიან.
სულმოუთქმელად ველოდი მის შემოსვლას. საინტერესოა, რას გრძნობს ადამიანი, ვინც ოჯახის შექმნას აპირებს? ამ ნაბიჯის გადადგმას დიდი გამბედაობა სჭირდება. ისეთი შთაბეჭდილება გრჩება, რომ არსებობენ ისინი, ვისაც ოჯახი ჰყავს და ჩვენ, ვინც ამბობს, რომ მათ ოჯახი აქვთ. ეს უბრალო საქმე არ არის; გაცილებით სერიოზულია, ვინემ ბევრს ჰგონია. ასე ვფიქრობდი მანამ, სანამ მე არ შემემთხვა ისეთი რამ, რამაც თითით საჩვენებელი გამხადა.
სინათლე და სითბო ანუ დაბადების დღე
როდესაც მზე ერთდროულად სინათლეც არის და სითბოც, მაშინ ამბობენ მზიანი დღეაო.
ბევრი რჩევა-დარიგების შემდეგ ჩემმა მშობლებმა ქორწილი გადაიხადეს, ღამით სიყვარულის ლამპარი დაანთეს და წესის წინააღმდეგ მე დავიბადე.
ჩემს პარალელურ ქუჩაზე ძველი ბუკინისტური სოროა. მაღაზიაში ხშირად შევდივარ, მაგრამ არა წიგნის საყიდლად. მე იქ მდგარი ბებერი წიგნების სუნი მიზიდავს, ვიზიტის მიზანიც ეს არის. მინდა გავიგო, ამოვიცნო ამ სუნის შინაარსი და ჩემს თავს დავეკითხო კვლავდაკვლავ - რატომ მიზიდავს იგი?
წიგნთან სიახლოვე სიამოვნებაა, ამიტომ დროს უქმად არ ვკარგავ და დახლთან მივდივარ. წიგნებს თაროდან სწრაფად ვიღებ და სხვებისთვის შეუმჩნევლად ვყნოსავ. სინესტესა და სიძველეს ალაგ-ალაგ ნაფტალინიც თუ ამოჰყვება, აი მაშინ იწყება საოცრება.
სამახსოვრო მინაწერები, ჩანიშნული ადგილები, ფანქრით მოხაზული ცალკეული ფრაზები თუ აბზაცები, კუთხეში გადაკეცილი ფურცლები მეხმარება, შევთხზა წიგნზე მუშაობის პროცესი, მოვიგონო წამკითხველი და მისი ოჯახის წევრები, ურთიერთობები, ყოველდღიური კონფლიქტები, დავინახო მათი მეგობრები, ნათესავები, ახლობლები, დაუსრულებელი ქეიფები, და ეს ყველაფერი ვითარდება საერთო კორიდორის, სიფრიფანა აგურის კედლების, რკინის ლოგინების, ბუთხუზა ლეიბების, მუხის მრგვალი მაგიდებისა და სკამების, უზარმაზარი, ჭერამდე აზიდული სარკიანი კარადების, შავ-თეთრი ტელევიზორის, ფეხებზე შემომდგარი რადიოლასა და წითელი გაცრეცილი ხის იატაკის ფონზე, სადაც პატარა ბავშვის სიარულიც კი დევის ნაბიჯებს მოგაგონებს...
აქ მყიდველი წიგნს ჰგავს. ისეთივე გაცრეცილი პიჯაკი და შარვალი აცვია, როგორიც წიგნის ყდაა - რუხი ან შავი ფერის. ყდასა და ფურცლებს თითქოს უჩხუბიათო, მათ შორის გამხმარი ბანდი და ყვითელი ძაფები ხარობენ; როგორც მყიდველის გახვრეტილი ჯიბე, სადაც ყოველი ხელის ჩაყოფა და გაფიქრება მის ამოკემსვაზე ერთია. საყელოც გაყვითლებულა წიგნის ფურცლებივით - დრომ ლამისაა, ისიც გადატეხოს.
მყიდველსაც და წიგნსაც ნაფტალინის სუნი ასდით. მხოლოდ ამ მაღაზიაში აღიბეჭდება დროის სწრაფმავლობა. თითქოს დრომ იმიტომ უნდა იაროს, რომ აქ წიგნი დაძველდეს. აქ სისუფთავეც კი ძველია.
გამყიდველი წიგნების ასაკისთვის შეუფერებლად ახალგაზრდა გოგონაა. იგი სანთლის იმ გამყიდველს ჰგავს, ვისთვისაც ნაკურთხი სანთლის გაყიდვა სხვა არაფერია, თუ არა სარჩო, პურის ფული.
ჩემი ყურადღება კუთხეში მიტოვებულმა მცირე ზომის წიგნმა მიიპყრო. კედლის კალენდარი ყოფილა. ამ პატარა, კოპწია, დაბალჭერიან, წიგნებით დახუნძლულ მაღაზიაში ყველაფერი ჰარმონიულად შეესიტყვება ერთიმეორეს. მხოლოდ გამყიდველი გოგონა და კალენდარია ზედმეტი - ეკალბარდივით გაზრდილი მყიდველსა და წიგნს შორის.
კალენდარი გასული წლისა იყო. იქვე, მის გვერდით, ამ წლის კალენდარი შევნიშნე. ყიდვა დავაპირე. გოგონამ შარშანდელი გვერდით გადადო და წლევანდელი გამომიწოდა, ამიტომ მეც გასული წლის კალენდარი ვიყიდე.
არა, მისთვის სულ ერთია, წლევანდელს ვიყიდი თუ შარშანდელს! ხარბად ვისუნთქავდი ყოველ ფურცელს. თარიღები ჩემი ცხოვრების ღია სარკედ წარმომიდგა. გონებაში ამოტივტივდა გასული წლის თვეები, დღეები, საათები, წუთები, წამები... თითქოს თავიდან გადამხდა ყველაფერი, მხოლოდ ახლა საფრთხის გარეშე. მოგონებას მოგონება ცვლიდა, ხასიათს - ხასიათი. მშრალი ციფრები იმდენად ბევრის დამტევი აღმოჩნდა, რომ შარშანდელი წელი არ ვიკმარე და წარსულში უფრო ღრმად შევტოპე. რიცხვები გაიბერა, დაიბრიცა.
მინდოდა მეყვირა, - აი, ამ პატარა წიგნში მე ჩემი ცხოვრება ვიპოვნე-მეთქი, ხალხო, - მაგრამ გადავიფიქრე.
პირველი იანვარი, ოთხი თებერვალი, სამი მარტი, ცამეტი აპრილი, ოცი მაისი, თერთმეტი ივნისი, ოცდათერთმეტი დეკემბერი და ხელში მუყაოს ყდა შემრჩა! გულში სევდა ისე მომაწვა, რომ სუნთქვა გამიჭირდა, სიმძიმე დავკარგე...
დედაჩემმა სკამი მომაშველა და ზედ დავენარცხე. დედამ ასანთს გაჰკრა და ნავთქურა აანთო. ნავთის მძაფრმა სუნმა გონზე მომიყვანა.
დიდი ხნის წინ, როდესაც ბავშვი ვიყავი, სასტიკად მცემე. მაცოფებდა ჩემი უმოქმედობა. შენი ხელი ისეთი მწარეა, დე; როდესაც ჩემს ცემას მორჩი, მინდოდა, რომ კიდევ გეცემე, კიდევ ერთხელ მომხვედროდა მწარედ. ადრე თუ გვიან, ხომ უნდა დამეღწია თავი შენგან?
დედამ პასუხად შემომხედა და მანიშნა - ჩუმად, მამას სძინავსო.
ხომ იცი, როგორ მიყვარს შენი გაკეთებული საჭმელი? მმ... უკეთესი არაფერი მიჭამია. სად იყავი, დედა, ამდენ ხანს? რატომ არ ჩანდი? გახსოვს, როგორ მემსახურებოდი? პურზე კარაქსაც კი უსმევდი და ისე აწყობდი თეფშზე. კიდევ ჩაის ჭიქაში შაქარს ყრიდი და თვითონ ურევდი. კოვზის წკარუნზე ჭამას ვიწყებდი, ასე უფრო მსიამოვნებდა.
დედამ, როგორც იქნა, ნავთქურას მზერა მოაცილა და შემომხედა. ხელში ჩაით სავსე ჭიქა ეკავა. გამიღიმა, კოვზი აიღო, ჭიქაში ჩადო და ხელი გაუშვა. ჭიქა ჰაერში დარჩა გამოკიდებული. კოვზმა წრე მოხაზა და წკარუნი იწყო. ის იყო, კარაქიანი პური უნდა ჩამეკბიჩა, რომ ჭიქა მომიახლოვდა და ზედ ტუჩებთან შეჩერდა. შემეშინდა. დედას შევხედე, ის კი მაგიდასთან იჯდა და მშვიდად შლიდა პასიანსს. სიმშვიდე მისგან მეც გადმომედო.
ერთხელ გამიბრაზდი და პირობა დავდე, რომ შენს დამზადებულ საჭმელს აღარ შევჭამდი - ვთქვი და კარაქიანი პური ჩავკბიჩე - მთელი დღე მშიერი ვიყავი. ბოლოს ბებია მოვიდა და მითხრა, რომ სადილი მისი დამზადებული იყო და ჭამა შემეძლო - ჩაი მოვსვი და მომდევნო ლუკმის დამუშავებას შევუდექი - მივხვდი, რომ ბებია მატყუებდა, მაგრამ არ შევიმჩნიე. სამზარეულოში ამაყად შევედი. არ იყო არც კარაქიანი პური, არც ჭიქაში კოვზის წკარუნი, მაგრამ, სადილი, როგორც ყოველთვის, გემრიელი იყო. მას შემდეგ კარაქს პურზე ვთივონ ვუსვამ და ჩაიში შაქარს თვითონ ვურევ.
სიჩუმე ჩამოწვა. ნავთქურა დაუშრეტელად გამოსცემდა სინათლეს და სითბოს.
რა ხანია, დედაჩემი არ მინახავს. იმდენი მქონდა სათქმელი, მეგონა, რომ შევხვდებოდი, ენას არ გავაჩერებდი. მე დედაჩემის სახელობის არქივიც კი გავხსენი. აი, ამას დედას დავეკითხები, ვეტყვი, უბრალოდ აზრს გავუზიარებ. წლიდან წლამდე უამრავი რამ დამიგროვდა. ხანდახან ვაღებ არქივის კარებს და კიდევ ერთხელ ვავლებ თვალს მტვრიან სათქმელს; მაგრამ მომისმენს კი?
შენ, დედა, არ გაქვს სათქმელი? მითხარი რამე. დედა პასიანსს შლიდა. დავხედე და იქ კარტის ნაცვლად კალენდრის ფურცლები იყო: ოცი მაისი, ათი იანვარი, თორმეტი ოქტომბერი... მე კი კარაქიანი პურის მაგიერ კალენდრის მუყაოს ყდა შემრჩა.
უეცრად მძაფრი სუნი მეცა. თვალები გავახილე და გოგონას ნაცნობი სახე დავლანდე. ნელ-ნელა ჩემამდე ხმებმაც მოაღწიეს. ოთახი, სადაც ახლა ვიყავი, მეცნობოდა, მაგრამ ვერ ვიხსენებდი. ირგვლივ ყველანი ფუსფუსებდნენ. ნაცნობი გოგონა მომიახლოვდა. ხელში თეთრი ცხვირსახოცი ეჭირა. მე გავუღიმე. უეცრად ნაჭრით ცხვირზე მეცა და კვლავ ისეთი მძაფრი სუნი ვიგრძენი, რომ ხმამაღლა დავიყვირე. რა კარგი ხმა გქონიათო - ღიმილით მითხრა. ჩემი ხმა დიდი ხანია, არ მომისმენია. საუბრისას არ ვუკვირდები, არადა რა კარგი ხმა მაქვს! ვიფიქრე, კიდევ დავიყვირებ-მეთქი, მაგრამ მომერიდა. შევეცადე, გამეხსენებინა როდის გავიგონე ჩემი ხმა ბოლოს, მაგრამ ვერაფრით.. . შეიძლება, არც არასდროს მომისმენია?
გოგონა არ მცილდებოდა. რა კარგი ხმა გქონიათო - გამიმეორა. მე შემეშინდა მისი და აღარ გავუღიმე. თან ხელზე ვაკვირდებოდი, იქნებ, როგორმე ნიშადურისგან თავი დამეღწია, მაგრამ ამაოდ. გამყიდველმა ერთი ხელით თავი დამიკავა და მეორეთი სახეზე პირსახოცი მომაფარა. სიმწრისაგან კვლავ დავიყვირე. ყვირილისას ძალაუნებურად ჯალათს თვალებში შევხედე და მხოლოდ მაშინ მივხვდი, რომ მას თვალები არ ჰქონდა.
რა კარგი ხმა გქონიათო - ღიმილით მითხრა. მყიდველებიც დაეთანხმნენ.
გამყიდველს თვალები არა აქვს! მის ნაცვლად ორი გამოქვაბულია. სინათლე ბულში არ აღწევს. წარბები ცხვირზე დიდი აქვს. თავად ცხვირი პატარა ღილივითაა,ზედ ორი ნესტოთი. იქიდან შავი თმები თითქმის ზედა ტუჩამდეა ჩამოზრდილი. ტუჩების ადგილას წვრილი, უფერული ხაზია, რომელსაც ხანდახან ნიკაპი ჩრდილავს. მოყავისფრო თმები პუდელის ჯიშის ძაღლივით ხუჭუჭაა. ალაგ-ალაგ გაქუცულია და თეთრი თავის ქალა მოჩანს.
რა კარგი ხმა გაქვთო - მითხრეს მყიდველებმა - იყვირეთ კიდევ ერთხელ! გოგონას შევხედე და მივხვდი, რომ არ ხუმრობდნენ. კიდევ ერთხელ დავიყვირე - აააჰჰ!
მქუხარე ტაში. კიდევ, კიდევ! - თხოულობდნენ ისინი. მეც შევიფერე და დავიღრიალე - აააჰჰ! ეს იყო და აპლოდისმენტები სეტყვასავით წამოვიდა.
აააჰჰ! აააჰჰ! აააჰჰ!
ხმაურზე გამვლელები შემოვიდნენ. პატარა ბუკინისტური მაღაზია ცნობისმოყვარეებით გაივსო. ყველა ერთხმად გაჰყვიროდა - აააჰჰ! აააჰჰ! აააჰჰ! - ამას მქუხარე ტაში მოჰყვებოდა და შემდეგ კვლავ ყვიროდნენ - აააჰჰ! აააჰჰ! აააჰჰ!
ჩემი წამოსვლა ვერავინ შენიშნა. ქუჩის ბოლომდე მესმოდა მათი შეძახილები. საჩუქრით ხელში სახლისკენ მივდიოდი და ვფიქრობდი: ლამპარს რომ არ გამოეცა ერთდროულად სინათლე და სითბო, დღეს ხომ ჩემი დაბადების დღე არ იქნებოდა-მეთქი.
არა, დე?
სველი ძაფები
იმ დღეს კოკისპირულად წვიმდა.
ცელოფნის ნაფლეთში გახვეული \\\"შავი\\\" პირით აფხიკეს, ჯამს შეახოცეს და ანჰიდრიდის მძაფრი სუნით ცეცხლზე შემოდგეს. \\\"შავი\\\" დუღდებოდა. ჯამის ნაფლეთები ჩემამდე წყვეტილად აღწევდა. ...თუხთუხებდა წამალი და ჩემი ძმაკაცები მკლავებს იკაპიწებდნენ. \\\"მალბოროს\\\" ფილტრი გამოაძრეს, გაციებულს ჩაუფინეს და ყველაზე გამოცდილმა \\\"ბაიანი\\\" შეაყენა. მაშინ მეც გავემზადე და ბლანტი სითხით გაჯერებულმა ერთჯერადმაც დაიწრიპინა.
ჩავიკეცე, თავი ჩამივარდა, პირი დავაფჩინე და მომეჩვენა, რომ ახლა დროა, ყველასათვის ენა გამომეყო.
ბეეეყ... დავიყვირე და არ დაკვირვებიხარ? - წვიმის დროს ყოველთვის ჩქარობ. რეაქცია არ იგვიანებს.
ვიღაცამ ნოლ-სამზე დარეკა; კარები გავაღე და იქვე, იატაკზე წამოვწექი - უკან დაბრუნების თავი აღარ მქონდა. ის იყო, დავიწყე ფიქრი, თუ სად გაქრნენ ჩემი მეგობრები, რომ სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამი თეთრხალათიანი თავზე წამომადგა. სწორედ წვიმას დავაბრალე მათი ნაუცბათევი გამოჩენა.
მინდოდა მეთქვა, რომ საჩქარო და საგანგაშო არაფერი იყო, მაგრამ არ მაცადეს. ორმა წამომწია, ლოგინზე დამაწვინა, მესამე თავზე დამადგა და კითხვები სეტყვასავით დამაყარა. პასუხის გაცემა დავაპირე, მაგრამ შევეშვი - რა აზრი ჰქონდა? შემდეგ შევნიშნე, რომ თეთრხალათიანები გააქტიურდნენ, გახსნეს რკინის თეთრი ყუთები, ამოალაგეს მოციმციმე ხელსაწყოები, ნემსები, ამპულები...
ჰოო... ისე იქცეოდნენ, როგორც საკუთარ სახლში. ერთ-ერთი ისე გატუტუცდა, სახეში რამდენიმეჯერ სილა გამაწნა, მეორემ ქუთუთოები გადამიჭიმა და თვალში მანათობელი ხელსაწყო ჩამიგდო, მესამემ პირში თითი მესროლა. ვერ მივხვდი, რას მოითხოვდნენ ჩემგან, ამიტომ გავუძალიანდი. ასე არ უნდაო და მეცადინეობა გააორმაგეს. განსაკუთრებით მესამე აქტიურობდა. მესროდა და მესროდა თითებს... მეც აღარ გავაწვალე და დავნებდი.
მჟავე რკინის ხელსაწყო პირში ჩამჩარეს. მეგონა, ენას მაჭრიდნენ, მაგრამ საქმე აქამდე არ მისულა.
ენას ვერ ვამოძრავებ. მეჩვენება, რომ გალურჯდა, გაიბერა, გადიდდა. მინდოდა, მეყვირა - ენა, ენა-მეთქი, მაგრამ უკვე გვიან იყო. მარცხენა ხელში კიდევ ერთხელ მიჩხვლიტეს და რამდენიმე წამში ყველაფერი სულ ერთი გახდა.
ამწიეს, საკაცეზე დამაწვინეს და სახლიდან სირბილით გამიტანეს. პირველად მაშინ ვიფიქრე, რომ რაღაც მრჩებოდა. ეს ჩვეული გრძნობაა. სახლიდან გასვლისას ყოველთვის მგონია, რომ \\\"რაღაც დამრჩა\\\". \\\"რაღაცის\\\" დაკონკრეტება არასდროს ხდება: არც სახლიდან გასვლისას და არც შინ დაბრუნებისას. მთავარია, რომ რაღაც დამრჩა, როგორც საკუთარი თანამგზავრი. მისი აურა ყოველ ნაბიჯზე იგრძნობა. რაღაც დამრჩა... დამოკიდებულება ყოველთვის პრობლემაა - ვერ გაექცევი.
გარეთ წვიმდა, ექიმები ჩქარობდნენ, ჩემთვის კი სულ ერთი იყო...
სადარბაზოში კიბე ვიწროა, მოაჯირი მაღალი, ასე რომ, ბაქანზე გავლისას ექთნებს საკაცის აწევა უხდებოდათ. ერთხელ, ორჯერ... ბოლოს საკაცის სახელურები მხრებზე ჩამოიდეს და მე მათი თავის სიმაღლეზე აღმოვჩნდი, როგორც ნამდვილი ფადიშაჰი. ამალას მხოლოდ პირადი ექიმი მოსდევდა.
სადარბაზოსთან შევჩერდით, მოხუც მეზობელ ქალს ჩიტებისთვის საკენკი დაეყარა. რამდენიმე ბეღურა დახტოდა და პურის ნამცეცებს კენკავდა. საკაციდან ჩამოვხტი. ჩავიმუხლე, ჩემს პურს ქერქი მოვატეხე და იქიდან გული გამოვიღე. ჯერ კიდევ თბილი პური თითებით დავშფვენი და ბეღურების საკენკი მიმოვფანტე.
ჩიტებს ვუცქერდი და მეღიმებოდა. ისინი ხომ სულ დახტიან. ერთი, ორი, სამი, ოთხი, სკუპ-სკუპ, სკუპ-სკუპ. დახტიან და დახტიან! წარმოვიდგინე, რომ ბეღურები მიწაზე კი არ დახტიან, არამედ დადიან. მაშინ ასეთი რიტმი იქნებოდა: ერთიორისამიოთხი, ხუთიექვსიშვიდირვა და ჰოპ! წითელჯვრიან მანქანაში აღმოვჩნდი.
ძრავა დაიქოქა - ღმმმ... მაქანავებს.
ექიმს ერთი ხელი ჩემს შუბლზე ედო, მეორეთი მაჯისცემას მისინჯავდა. ძალა მოვიკრიბე და ექიმს ვთხოვე, ერთი წუთით წარმოედგინა ბეღურა, რომელიც დადის და ისე კენკავს საკენკს. ექიმმა არ მიპასუხა. კითხვა გავიმეორე. არც ამას მოჰყოლია პასუხი, ან რაიმე რეაქცია. იგი ჩემს დაკვირვებას განაგრძობდა. გამოდის, რომ არაფერი მითქვამს, ეს მხოლოდ სურვილი ყოფილა.
წარმოიდგინე, ბეღურა ნაბიჯებს ფრთებსაც ააყოლებს და მაშინ პატარა ჩიტი ადამიანივით გაივლის. მარჯვენა ფეხი და მარცხენა ფრთა წინ, მარცხენა ფეხი და მარჯვენა ფრთა უკან და პირიქით და ასე დაუსრულებლად. თუ ამას პურის აკენკვასაც დაურთავ, მაშინ ბეღურა კი არ იქნება სასაცილო, არამედ ადამიანი.
გინახავთ სასაცილო ადამიანი - დავეკითხე ექიმს. მაგრამ ჰოი, საოცრებავ! სასთუმალთან მოხუცი მეზობელი იჯდა, ჩიტებს წყალში დამბალი ობიანი პური რომ დაუყარა.
ბებოს გამხმარი სახე აქვს, შავი, ჭრილობისმაგვარი ნაოჭები, ჩაცვენილი, ამოღამებული თვალები. ცხვირზე ოთხ დიდ ფერიმჭამელას ხანდაზმულობისგან ხალად ქცევის პრეტენზია აქვთ. თავად ცხვირი იმდენად დიდია, რომ ბებოს ცქერისას ორ სრულიად განსხვავებულ ობიექტს დაინახავ: თავად ბებო და მისი ცხვირი. სამფეროვანი, არაეროვნული თმა: ძირში თეთრი, შემდეგ რუხი, ბოლოს კი მელნისფერი, რომელიც შეგახსენებს, რომ მოხუცი ერთ დროს ახალგაზრდაც ყოფილა. ბიბილო შავი ვერცხლის საყურის სიმძიმემ ლამისაა, მხრებამზე მიზიდოს. ყურში ნახვრეტი ქალწულივით მორცხვი და კეკლუცია. ტუჩები, როგორც ყველა ოციანელს - თხელი, ბოროტი და ულვაშებიანი.
მე და ბებო ერთმანეთს დიდხანს ვუცქერდით, ბოლოს დავიღალე და თვალი დავხუჭე. უეცრად ვიღაცამ თითები ჩემი ცხვირის ნესტოებს დაჭიდა, ნიკაპი ჩამოსწია და ტუჩებზე სხვისი ტუჩები ვიგრძენი. ახლა კი სრულად შევიგრძენი ის შეშფოთება და მოულოდნელობა, რასაც გრძნობს ქალი, როდესაც ულვაშიანი მამაკაცი ეხება. მე, ალბათ, პირველი მამაკაცი ვარ პლანეტაზე, ვისაც ულვაშიანი ქალი კოცნის, მაგრამ ტუჩების ჩვეული ცმაცუნის და ენის ხახუნის ნაცვლად, პარტნიორი ჩემი ფილტვების ჰაერით გამოტუმბვას ცდილობდა. აქ რაღაც სხვა ამბავია. დავუშვათ ბებო ხანდაზმულობისგან ჭკუიდან არის გადამცდარი, რას აკეთებენ თეთრხალათიანები?
თვალები გავახილე და ბებოს შერცხვა - შემეშვა. მინდოდა ერთი კარგად მეყვირა, მაგრამ გადავიფიქრე.
მოდით, ასე შევხედოთ საკითხს: ბებო მარტოხელაა. ცხოვრობს ერთოთახიან, გაურემონტებელ ბინაში. მის სახლში მასავით მოხუცი ავეჯი დგას. ხის საწოლს ფეხების ამპუტაცია ჯერ კიდევ მაშინ ჩაუტარდა, როდესაც ბებოს ქმარი ბალზაკის ასაკში იყო. შავ-თეთრი გადამწვარი ტელევიზორი ისეთ ფეხებზე დგას, ტოპმოდელსაც შეშურდება. თავზე ჟამისგან გაყვითლებული, ხელით ნაქსოვი ქუდი ჩამოუფხატავს და სდუმს.
ბებოსთან ერთად ფართობს იზიარებენ ტარაკნები, ვირთხები და თაგვები. ჭიანჭველა მასთან ცოტაა - ალბათ საჭმლის უქონლობის გამო. ტარაკნები კი, ტარაკნები უბრალოდ შემოივლიან, დახედავენ ნაცნობს, მოიკითხავენ და წავლენ. აი, რა ესაქმებათ თაგვებს, ვერ გამიგია.
გამეღიმა ფიქრში, რომ ბებოც ტარაკანას ჰგავს. სხვაობა ისაა, რომ ბებოს ვერცხლის საყურეები უკეთია, ტარაკანას კი არა. მსგავსება ბევრია: ბებოც ტარაკანასავით შავია, შავი ულვაშებით და შავი ცხოვრების წესით... ბებოსაც კოჭებამდე ჩავარდნილი უკანალი და მუცელზე ნაკეცები აქვს, როგორც მცოცავს, მხრები და თავი უკისროდაა გადახლართული. მერე რა, რომ ბებოს ორი ფეხი აქვს, ტარაკანას კი ექვსი? მიუხედავად ასაკისა, ბებოც მარდია, გარბის და გამორბის. აბა სად გინახავთ მოსიარულე ტარაკანა? ის სულ გაქცევაშია. არიქა, არიქა, არიქა არ გაგასწროს, მოკალი მაგის..! მაგრამ ბებო ტარაკანებს არ ხოცავს...
საიდან მეცნობა ეს სახე? თუმცა, მის ასაკში ყველანი ერთმანეთს ჰგვანან.
მანქანა გაჩერდა. უკანა კარი გაიღო. მანქანიდან პირველი ბებო გადახტა, შემდეგ ორმა თეთრხალათიანმა ტარაკანამ საკაცეს ხელი მოჰკიდა და ვიგრძენი, წვიმის ცივი წვეთები როგორ მცემდა სახეზე.
ოდესმე თუ შეგიხედავთ წვიმისთვის? გინახავთ, როგორ ვარდება იგი ზესკნელიდან? წვიმის წვეთი ძაფია დედადმიწასა და ზეცას შორის - უბიწო, ნეტარი და გაურყვნელი. უსიტყვო წერილი, მინიშნება, წერტილს მოწყვეტილი...
როგორ მინდოდა, რომ ვყოფილიყავით დედამიწასა და ცას შორის მხოლოდ მე და წვიმის წვეთები.
...მაშინ, როდესაც ყველაფერი სულ ერთია. მხოლოდ მე და ცივი, კეთილი წვიმის წვეთები!
წვიმა, როგორც მადლიერი ნაცნობი, ტაშით გამაცილებს. ის ხომ დაუღალავად აპლოდირებს, მაგრამ წვიმის დროს ყველას ეჩქარება.
ჰეი, ტარაკნებო! დამტოვეთ წვიმის წვეთებთან! წვიმის წვეთებთან, ფეხაკრეფით რომ ჩამიარეს. დამტოვეთ!
ჯანიკაშვილი ბასა -Janikashvili Basa
⏱️ 1 წთ.
👁️ 2
100%
