ქართველ ხელოსანს
სალამი სონეტი
შენს წინ იშლება საქართველოს ჭალათა თასი:
შიგ აკვეთილი ბედისწერის მძიმე კვალები,
და იღვიძებენ შენში ძველთა შმაგი ხელები,
მაგრამ განელებს სილამაზით სიტყვა შოთასი…
შენ გესხურება ხელოვნების ტალღა ათასი,
გარს გეხვევიან ზურმუხტოვან ტყეთა ალბი
ენთები ტრფობით ალესილი, თან იალები.
და მხრებს გიმშვენებს მოსასხამად ცეცხლის ატლასი.
ფიქრმორეული ამართულხარ კლდის ნაპირებზე,
ლოდინით ჰკვეთავ, ავარვარებ ყოველ ალიონს.
და როს ნილლებში აიჭრება ტურფა პირიმზე,
ჟინით დამწვარი გადასძახებ მუქარას რიონს;
ხედავ, იქ შორით მოელვარებს თეთრი მხედარი,
ის დაჭრილია. მაგარმ მაგრამ გმირი მაინც მხნედ არის.
1917.
სონეტი ლოცვის ახალ მხედართ
ვ. გაფრინდაშვილს, პ. იაშვილს, ტ.ტაბიძეს, გ. ტაბიძეს
უძირო სევდა, ნელი სევდა, ვით ძილი ქვისა,
ფიცხელი ფიქრის, მწვავე ფიქრის წითელი გზნება,
უნისლო ტევრი, ხშირი ტევრი უსიტყვო თქმისა
დამწვარი თვლემა მყურდო, მკრთალი, დამწვარი ვნება.
ყვავილი ტრფობის, თეთრი, ნაზი, ცახცახობს, ჭკნება,
ნაჩქეფი აღარ ათრობს სმენას ძვირფასი ხმისა,
შორიდან ესმის ფიცხელ ლოდინს ხმაური ღვთისა,
იშლება სული, ერთი ნდობით ნელდება ნება.
უფალო, ოი, მშვიდო, ლაღო, მაღალო, წყნარო,
ჩაეშვი ჩემი სულის თასში, ვით გრილი წყარო,
იხსნება შენთვის გული ჩემი, სათუთი ნელი. –
ვეწაფვი ფიცხი შენი სუნთქვის მათრობელ ალსა,
ნეტარობს შენით ჩემი კრთომის ყოველი წნელი.
გიცქერი მზე-გრძელს, ერთი წამით დავხუჭავ თვალსა.
1916
ტიციან ტაბიძეს
შენში იწვიან ძველ ქურუმთა ლოცვის თესლები.
ტკბილი სონეტი ესიტყვება გვართა მოირას.
ხსოვნას გილბობენ იზიდასი შენ სარეცლები:
ქალდეას სიზმარს რომ აგრძელებ ასე ზმორიანს.
ცხელ ზმანებაში ქვეყნის საშოს თითქო ეცლები:
ჟღალი თვალებით “შიში ძველი” შენთან მოიარს.
წარღვნის სიავით ამღვრეული დაიგესლები
სიკვდილის ღრენა ფიქრს დაგიფრთხობს როგორც მორიალს.
ღამის გუბეში გალეშილი ბნელი ქაოსი
შენში აპირებს მუნჯი რიტმის უხვად ამოცრას,
როს მოგესხმება ლუში ლირწი მისი ხავოსი, -
ყივილით ისვრი საიდუმლო სიტყვას საოცარს
არ შეგეშინდეს ძნელი ცნობის: ბავშო ტიციან:
რომ დიონისო შენი ჩუმი ძმადნაფიცია.
სტამბოლიდან-ბათომს 1919 მარტის 31,
ბრიტანიის გემი “კატიომბა”
ფრანგ პოეტს
შენი გენია მეტეორის ალმა გაჰმურა.
სიგიჟის ხორბლით ავსებ მარად ქვეყნის ხვიმერებს.
ღამის სოროებს დასტრიალებ როგორც ღამურა.
ავხორცი ტვინით ბუდეს უნგრევ ყვითელ ქიმერებს.
ტანამღვრეული ეშურები მაცდურ აშარას.
ლუესის წვეთით გიხელდება ბნელი დიანოს.
აპოკალიპსის ცხენს აუბამ ლექსის ავშარას.
ხერხემლით ჰშიშობ: განკითხვის დღემ არ იგვიანოს.
თეთრად ათენებ: თავს გესხმიან ავი ბოდვები.
ბნედა გერევა მიწის წყლულის ხილვით გაოსილს,
დამხრჩვალ კატებში გაოგნდება მთვარის ცოდვები.
პირზე გაშრება ცოფიანი დუჟი ქაოსის.
განთიადისას ლორწიან ტუჩს მზის ძაღლი გლოკავს.
შენს სონეტებში გადარევა შეკრული როკავს.
1920
“Негри в белых париках”
Из декораций Сергея Судейкина
Дремотный сон в золе томлени.
Струи червонных тяжких кос.
И рдеют белые колени
На лоне бледных смятных роз.
Блудница лунного азарта
Сапфирно яркая в лучах,
На солнце нежится Асарта
Средь негров в белых париках.
Кровавый хмель гранатов зноя
Злвет всех женщин на разгул.
И слышен, слышен темный гул
Лююовный помыслов нагноя
Горит тигрица Саломея
В садах у дикого куста.
Зовя любов: янтарно млея
Целуя мертвые уста.
Желанный яд в изгах торса:
Земля вся в блуде в тайный час.
И реет бред изживших рас.
В плаще из крыльев альбатроса.
И вдруг мертвеет страстный шопот:
И слышен лет шумя звеня
Все ближе, ближе смертный топот
Апокалипсиса Коня.
И будет встреча двух страстей
Огня копыт и жала тла.
Конь-Блед заржет еще бледней
Жена возжждет до предела.
И сладострасна будет пытка
Обезумевшей блудницы.
Но там в веках крутым копытам
Нагое тело будет сниться
საქართველოს
ამაყი ნება: თავადობის და შურის კერძი.
ლაღი თარეში: სილამაზის ეშხით შვებული.
ხელმწიფებისთვის ოქროვანი კოლხეთის ვერძი.
და სისხლის გმირის: შმაგი რიტმით ზარხოშებული.
ტაძარი ოშკის: თეთრი ლოცვით ათოვლებული
საშო ზმანების: ხან მყოფელი და ხან კი ბერწი
სევდათა ვაზის ცრემლიანი მოჭრილი ლერწი
და ცხელი ჯვარი: ნინოს თმებით განათებული.
მე მიყვარს შენი გამოხედვა: ძველი, მესხური,
მზის სინელეში შოთას სიტყვით რომ მოესხურა.
მაგრამ ხედავდე: სააკაძე ლანდივით მოდის:
უცხო შორეთის სიყვარულით პირგამეხილი, -
და უცდის გმირი: გამთელდება ნეტავ თუ ოდეს
შენს უნდო მკერდში მისი ხმალი გადატეხილი.
1919
საკუთარი ტოსტი
არ ვიცი, ფიქრი ასე რად დალბა,
მჟავე სპლინი თუ გადამეკიდა.
ამბავს მიყვება გასართობს, ალბად,
როგორც მლოცველი შორი მექქიდან.
თუთიყუშივით დაღლილი ხანით
წამიღო მზერამ სანაპიროსმან.
თუ არ ვეწვიე სარდაფში ღამით,
დამემდურება ნიკო ფიროსმან
მიყვარს მენადის შეშლილი მკერდი,
მოირაც მისთვის გადამემტერა
და მაპატიეთ დღეს მხოლოდ ერთი,
რომ მათ ვარჩიო უნდა ჰეტერა.
დამიდგა მარტო იმაზე დარდი,
სიგიჟე იფრქვის ყველგან იმდენი,
რომ სტატისტიკით მარჯვენა მარდი
ვეღარ აწყავენ მას მემინდენი.
მოდიან ჩემკენ შხამიან თასით
ბერი იოვან და სააკაძე
და იმერეთი – ნიადაგ თარსი–
წინ მეკეცება, როგორც საკაცე.
ხანდახან უცებ იწივლებს გველად
გაფითრებული ცხენის ფანტასმა.
მაგრამ შელოცვას მივმართავ ხელად,
მან ერთხელ იგი კიდეც გათასმა.
ჩემთან არიან მაგარი ძმანიც
ნათელი გული მან ამიქარვა.
და მეშინია, არა ვთქვა მაინც,
რომ საქართველო არის მიქარვა
ს.ჯ.-ს
(სიმონ ჯაფარიძეს)
ეშხით გახსნილან გიშრის თასში შენი თვალები,
შენი თვალები შაირია სილამაზისა:
როს გაიღიმებ – ირხევიან მთის მწვერვალები.
როს დაფიქრდები – იჩრდილება მდელო ვაზისა.
თავის ამართვა ამაყი გაქვს მთის გავაზისა.
შენს გამოხედვას სილამაზე ვერ ემალება;
ჰო, რომ იცოდე, ვით თვრებიან შენით ქალები!
ჰო, რომ იცოდე, ვით ხალისობს შენი თმა მზისა!
დრო ულმობელი შენს გიშერსა ნელად ათოვებს,
ხოლო ვეჭვობ კი: შავ განზრახვას ვერ აათავებს;
საზარელია და სასტიკი ხანის კვეთება:
ცელავს და ლეწავს ლაღი სიტკბოს ნაზ ლერწამებსა, -
მაგრამ შენთან კი თვით სიკვდილიც მხოლოდ შეკრთება
და ჩუმი კოცნით დაგიხუჭავს მაგ წამწამებსა.
1916
პაოლო იაშვილს
ჯადოქარობით ეზიარე ირანელ დავრიშს,
სავნებო ცეცხლით შეიზარდე მზის თაყვანება
კაფეს ხმაურში გამოსჭერი ლაღი ზმანება
ნათალი ლექსი უთავაზე პარიზს და თავრიზს.
გიყვარს ტოღობა თავადობა ამაყი მთვარის
თან გეხამება ჯამბაზური შენ გაქანება.
ხან უცნაური, ქედმაღალი, ურჩი, თავნება,
გშვენის ყივილი და ნავარდი დაჭრილ კენტავრის.
პოეზიაში შემოიჭერ როგორც ბანდიტი,
ერთი შეძახით შეარყიე მრავალი ტახტი
უდარდო ხელით მოაბნიე თვალ-მარგალიტი.
შორს გადისროლე მოელვარე მაგარი ლახტი.
მხოლოდ სიმთვრალე შაირისა გულით დაინდე
მოწითურ რაშსა მიაქანებ თეთრი რაინდი.
1919
ოვანეს თუამიან
ოვანეს, ტკბილო! წყევაა ხანის.
ჩამოსწყდი გულებს სავსე მტევანი.
დღეს დაიწივლებს სირენა ვანის
და აცრემლდება წმინდა სევანი.
გადასწვი გულით ყოველი კიდე.
თეთრი გედივით გახდი ნათელი.
თუ ჯვარაცმულ მამულს ჩამოხსნი კიდევ
სათუთი ხელით არიმათელი!
იცოდე: ღმერთი არ არის ცალფა.
უანდერძებდი სამშობლოს ალბად:
„გაგონდებოდეს საქართველოცა“.
ჩვენ გამოვყვებით პატარა ტანიტს,
აყვავილებულს შენი ემბლემით:
ოქროს ვერძები, დაკლულნი დანით,
რომ მოგიტანოთ, როგორც ცრემლები.
ვიცი: იქნები საფლავის ხნულთან
გულდათუთქული – ჩვილთა მფარველი.
ოვანეს, ტკბილო! მიიკარ გულთან
ჩემი ალკა და შალვა კარმელი.
სალამი სონეტი
შენს წინ იშლება საქართველოს ჭალათა თასი:
შიგ აკვეთილი ბედისწერის მძიმე კვალები,
და იღვიძებენ შენში ძველთა შმაგი ხელები,
მაგრამ განელებს სილამაზით სიტყვა შოთასი…
შენ გესხურება ხელოვნების ტალღა ათასი,
გარს გეხვევიან ზურმუხტოვან ტყეთა ალბი
ენთები ტრფობით ალესილი, თან იალები.
და მხრებს გიმშვენებს მოსასხამად ცეცხლის ატლასი.
ფიქრმორეული ამართულხარ კლდის ნაპირებზე,
ლოდინით ჰკვეთავ, ავარვარებ ყოველ ალიონს.
და როს ნილლებში აიჭრება ტურფა პირიმზე,
ჟინით დამწვარი გადასძახებ მუქარას რიონს;
ხედავ, იქ შორით მოელვარებს თეთრი მხედარი,
ის დაჭრილია. მაგარმ მაგრამ გმირი მაინც მხნედ არის.
1917.
სონეტი ლოცვის ახალ მხედართ
ვ. გაფრინდაშვილს, პ. იაშვილს, ტ.ტაბიძეს, გ. ტაბიძეს
უძირო სევდა, ნელი სევდა, ვით ძილი ქვისა,
ფიცხელი ფიქრის, მწვავე ფიქრის წითელი გზნება,
უნისლო ტევრი, ხშირი ტევრი უსიტყვო თქმისა
დამწვარი თვლემა მყურდო, მკრთალი, დამწვარი ვნება.
ყვავილი ტრფობის, თეთრი, ნაზი, ცახცახობს, ჭკნება,
ნაჩქეფი აღარ ათრობს სმენას ძვირფასი ხმისა,
შორიდან ესმის ფიცხელ ლოდინს ხმაური ღვთისა,
იშლება სული, ერთი ნდობით ნელდება ნება.
უფალო, ოი, მშვიდო, ლაღო, მაღალო, წყნარო,
ჩაეშვი ჩემი სულის თასში, ვით გრილი წყარო,
იხსნება შენთვის გული ჩემი, სათუთი ნელი. –
ვეწაფვი ფიცხი შენი სუნთქვის მათრობელ ალსა,
ნეტარობს შენით ჩემი კრთომის ყოველი წნელი.
გიცქერი მზე-გრძელს, ერთი წამით დავხუჭავ თვალსა.
1916
ტიციან ტაბიძეს
შენში იწვიან ძველ ქურუმთა ლოცვის თესლები.
ტკბილი სონეტი ესიტყვება გვართა მოირას.
ხსოვნას გილბობენ იზიდასი შენ სარეცლები:
ქალდეას სიზმარს რომ აგრძელებ ასე ზმორიანს.
ცხელ ზმანებაში ქვეყნის საშოს თითქო ეცლები:
ჟღალი თვალებით “შიში ძველი” შენთან მოიარს.
წარღვნის სიავით ამღვრეული დაიგესლები
სიკვდილის ღრენა ფიქრს დაგიფრთხობს როგორც მორიალს.
ღამის გუბეში გალეშილი ბნელი ქაოსი
შენში აპირებს მუნჯი რიტმის უხვად ამოცრას,
როს მოგესხმება ლუში ლირწი მისი ხავოსი, -
ყივილით ისვრი საიდუმლო სიტყვას საოცარს
არ შეგეშინდეს ძნელი ცნობის: ბავშო ტიციან:
რომ დიონისო შენი ჩუმი ძმადნაფიცია.
სტამბოლიდან-ბათომს 1919 მარტის 31,
ბრიტანიის გემი “კატიომბა”
ფრანგ პოეტს
შენი გენია მეტეორის ალმა გაჰმურა.
სიგიჟის ხორბლით ავსებ მარად ქვეყნის ხვიმერებს.
ღამის სოროებს დასტრიალებ როგორც ღამურა.
ავხორცი ტვინით ბუდეს უნგრევ ყვითელ ქიმერებს.
ტანამღვრეული ეშურები მაცდურ აშარას.
ლუესის წვეთით გიხელდება ბნელი დიანოს.
აპოკალიპსის ცხენს აუბამ ლექსის ავშარას.
ხერხემლით ჰშიშობ: განკითხვის დღემ არ იგვიანოს.
თეთრად ათენებ: თავს გესხმიან ავი ბოდვები.
ბნედა გერევა მიწის წყლულის ხილვით გაოსილს,
დამხრჩვალ კატებში გაოგნდება მთვარის ცოდვები.
პირზე გაშრება ცოფიანი დუჟი ქაოსის.
განთიადისას ლორწიან ტუჩს მზის ძაღლი გლოკავს.
შენს სონეტებში გადარევა შეკრული როკავს.
1920
“Негри в белых париках”
Из декораций Сергея Судейкина
Дремотный сон в золе томлени.
Струи червонных тяжких кос.
И рдеют белые колени
На лоне бледных смятных роз.
Блудница лунного азарта
Сапфирно яркая в лучах,
На солнце нежится Асарта
Средь негров в белых париках.
Кровавый хмель гранатов зноя
Злвет всех женщин на разгул.
И слышен, слышен темный гул
Лююовный помыслов нагноя
Горит тигрица Саломея
В садах у дикого куста.
Зовя любов: янтарно млея
Целуя мертвые уста.
Желанный яд в изгах торса:
Земля вся в блуде в тайный час.
И реет бред изживших рас.
В плаще из крыльев альбатроса.
И вдруг мертвеет страстный шопот:
И слышен лет шумя звеня
Все ближе, ближе смертный топот
Апокалипсиса Коня.
И будет встреча двух страстей
Огня копыт и жала тла.
Конь-Блед заржет еще бледней
Жена возжждет до предела.
И сладострасна будет пытка
Обезумевшей блудницы.
Но там в веках крутым копытам
Нагое тело будет сниться
საქართველოს
ამაყი ნება: თავადობის და შურის კერძი.
ლაღი თარეში: სილამაზის ეშხით შვებული.
ხელმწიფებისთვის ოქროვანი კოლხეთის ვერძი.
და სისხლის გმირის: შმაგი რიტმით ზარხოშებული.
ტაძარი ოშკის: თეთრი ლოცვით ათოვლებული
საშო ზმანების: ხან მყოფელი და ხან კი ბერწი
სევდათა ვაზის ცრემლიანი მოჭრილი ლერწი
და ცხელი ჯვარი: ნინოს თმებით განათებული.
მე მიყვარს შენი გამოხედვა: ძველი, მესხური,
მზის სინელეში შოთას სიტყვით რომ მოესხურა.
მაგრამ ხედავდე: სააკაძე ლანდივით მოდის:
უცხო შორეთის სიყვარულით პირგამეხილი, -
და უცდის გმირი: გამთელდება ნეტავ თუ ოდეს
შენს უნდო მკერდში მისი ხმალი გადატეხილი.
1919
საკუთარი ტოსტი
არ ვიცი, ფიქრი ასე რად დალბა,
მჟავე სპლინი თუ გადამეკიდა.
ამბავს მიყვება გასართობს, ალბად,
როგორც მლოცველი შორი მექქიდან.
თუთიყუშივით დაღლილი ხანით
წამიღო მზერამ სანაპიროსმან.
თუ არ ვეწვიე სარდაფში ღამით,
დამემდურება ნიკო ფიროსმან
მიყვარს მენადის შეშლილი მკერდი,
მოირაც მისთვის გადამემტერა
და მაპატიეთ დღეს მხოლოდ ერთი,
რომ მათ ვარჩიო უნდა ჰეტერა.
დამიდგა მარტო იმაზე დარდი,
სიგიჟე იფრქვის ყველგან იმდენი,
რომ სტატისტიკით მარჯვენა მარდი
ვეღარ აწყავენ მას მემინდენი.
მოდიან ჩემკენ შხამიან თასით
ბერი იოვან და სააკაძე
და იმერეთი – ნიადაგ თარსი–
წინ მეკეცება, როგორც საკაცე.
ხანდახან უცებ იწივლებს გველად
გაფითრებული ცხენის ფანტასმა.
მაგრამ შელოცვას მივმართავ ხელად,
მან ერთხელ იგი კიდეც გათასმა.
ჩემთან არიან მაგარი ძმანიც
ნათელი გული მან ამიქარვა.
და მეშინია, არა ვთქვა მაინც,
რომ საქართველო არის მიქარვა
ს.ჯ.-ს
(სიმონ ჯაფარიძეს)
ეშხით გახსნილან გიშრის თასში შენი თვალები,
შენი თვალები შაირია სილამაზისა:
როს გაიღიმებ – ირხევიან მთის მწვერვალები.
როს დაფიქრდები – იჩრდილება მდელო ვაზისა.
თავის ამართვა ამაყი გაქვს მთის გავაზისა.
შენს გამოხედვას სილამაზე ვერ ემალება;
ჰო, რომ იცოდე, ვით თვრებიან შენით ქალები!
ჰო, რომ იცოდე, ვით ხალისობს შენი თმა მზისა!
დრო ულმობელი შენს გიშერსა ნელად ათოვებს,
ხოლო ვეჭვობ კი: შავ განზრახვას ვერ აათავებს;
საზარელია და სასტიკი ხანის კვეთება:
ცელავს და ლეწავს ლაღი სიტკბოს ნაზ ლერწამებსა, -
მაგრამ შენთან კი თვით სიკვდილიც მხოლოდ შეკრთება
და ჩუმი კოცნით დაგიხუჭავს მაგ წამწამებსა.
1916
პაოლო იაშვილს
ჯადოქარობით ეზიარე ირანელ დავრიშს,
სავნებო ცეცხლით შეიზარდე მზის თაყვანება
კაფეს ხმაურში გამოსჭერი ლაღი ზმანება
ნათალი ლექსი უთავაზე პარიზს და თავრიზს.
გიყვარს ტოღობა თავადობა ამაყი მთვარის
თან გეხამება ჯამბაზური შენ გაქანება.
ხან უცნაური, ქედმაღალი, ურჩი, თავნება,
გშვენის ყივილი და ნავარდი დაჭრილ კენტავრის.
პოეზიაში შემოიჭერ როგორც ბანდიტი,
ერთი შეძახით შეარყიე მრავალი ტახტი
უდარდო ხელით მოაბნიე თვალ-მარგალიტი.
შორს გადისროლე მოელვარე მაგარი ლახტი.
მხოლოდ სიმთვრალე შაირისა გულით დაინდე
მოწითურ რაშსა მიაქანებ თეთრი რაინდი.
1919
ოვანეს თუამიან
ოვანეს, ტკბილო! წყევაა ხანის.
ჩამოსწყდი გულებს სავსე მტევანი.
დღეს დაიწივლებს სირენა ვანის
და აცრემლდება წმინდა სევანი.
გადასწვი გულით ყოველი კიდე.
თეთრი გედივით გახდი ნათელი.
თუ ჯვარაცმულ მამულს ჩამოხსნი კიდევ
სათუთი ხელით არიმათელი!
იცოდე: ღმერთი არ არის ცალფა.
უანდერძებდი სამშობლოს ალბად:
„გაგონდებოდეს საქართველოცა“.
ჩვენ გამოვყვებით პატარა ტანიტს,
აყვავილებულს შენი ემბლემით:
ოქროს ვერძები, დაკლულნი დანით,
რომ მოგიტანოთ, როგორც ცრემლები.
ვიცი: იქნები საფლავის ხნულთან
გულდათუთქული – ჩვილთა მფარველი.
ოვანეს, ტკბილო! მიიკარ გულთან
ჩემი ალკა და შალვა კარმელი.
