ჩაკრულო
სიმღერავ ქართულო,
მარტივო და რთულო,
უნაზეს სიმებად,
სირმებად დართულო,
ცამდე აღმართულო
სართულზე სართულო,
წიაღით მომსკდარო,
სილაღით გართულო.
მრავალგზის ჩაგრულო,
სულო ვერჩაკლულო
«ჩაკრულო»!
1999 წ.
ჩემი აკაცია
ჩემი აივნის წინ თეთრი აკაცია,
ფოთლები ფერმკრთალი, ჯერ დაუცვენელი.
ეს ხე დატოტვილი ჩემი ძმაკაცია
და ჩემი ლექსების პირველი მსმენელი.
მის ფოთოლთ შრიალზე ლექსს დავწერ პატარას,
ლექსს დავწერ პატარას და თითქმის უხილავს.
მე სულაც არ ვფიქრობ მის ხალხში გატანას,
ეს აკაცია კი სულყველას უკითხავს.
ფოთლების შრიალით უკითხავს გამვლელებს
ჩემს ლექსებს, გულისთქმას და ფიქრებს მთვარეულს,
თავისი ნაზი ხმით ის თითქოს ანელებს
ცეცხლიან ქარიშხალს, ჩემს გულში არეულს.
იგი საიდუმლოს შენახვას ვერ ითმენს,
ტოტს უქნევს ჩემს ფიქრებს მთვარისკენ გაფრენილს,
სარკმლიდან შრიალით კითხულობს ნედლ რითმებს,
გასამზეურებლად სტრიქონზე გაფენილს.
თუ იგი შრიალებს, მაშინ ვწერ მეც ლექსებს,
მკარნახობს სტრიქონებს, მაშ რის ძმაკაცია?!
და მე აღარ ვიცი, ვინ არის მელექსე
მე თუ აკაცია?..
1951 წ.
ჭაბუკური
ვითენთები ახურებულ მზეზე,
ენაგამშრალ რიყის ქვებზე ვთბები.
მინდა, უცებ წამოვვარდე ზეზე,
მზეს ვეცე და გავუწეწო თმები...
მინდა, სუნთქვა ზღვის ნიავქარს შევრთო.
ა იმ ღრუბელს ჩამოვხიო კალთა,
იმ აშოლტილ ალვის ხესთან ერთად
გავიარო, როგორც ლამაზ ქალთან...
სიტყვა მინდა ქარიშხალთა მსგავსი,
მკერდგაღეღილ ცას გავარდეს მეხი,
ცაზე მთვარის აყირავდეს თასი,
ზღვაზე ტალღამ მოიტეხოს ფეხი...
მსურს, სიცოცხლეს გული მივცე მინდად,
ყველა ცაზე ჩამოვხიო ბინდი,
ყველაფერი მზით აღსავსე მინდა,
ყველაფერი ამ ზღვასავით დიდი...
1957 წ.
შემოდგომის დღე
ქარს გაახელებს სურნელი მიწის
და ნდომის ჟინი გაავერაგებს,
ნოემბრის ხენი ჰკარგავენ სირცხვილს
და ქარს ატანენ ყვითელ პერანგებს.
მეზობლის ცოლი დარდობს ადრევე
და წვიმის შიშით ვეღარ ისვენებს;
თან ეზარება ქოლგის წათრევა,
თან კატასავით უფრთხის სისველეს.
ქუჩებში უკვე არ ჩანს არავინ,
ციდანაც წვიმის წვეთები ცვივა;
ქალაქს ღრუბლები რუხად ფარავენ
და თმების ვარცხნით ერთობა წვიმა.
1958 წ.
შინდაბრუნება
ჩემს შვილს ტატოს
ახლაღა მივხვდი, რომ ყოველი ჩვენგანი არის
ძე შეცთომილი (ან თუ გნებავთ, უძღები შვილი),
რომელმაც ერთხელ მიატოვა თავისი ს ა ხ ლ ი
(ეს სულ ერთია, რას დავარქმევთ იმ სახლს «არყოფნას»,
თუ «მარადიულ და ჭეშმარიტ ყოფიერებას»)
და მას მოუნდა თვალსაწიერს მიღმა გაღწევა.
სინამდვილეში გ ზ ა ძალიან მოკლე გამოდგა,
თანაც უმიზნო, ვინაიდან რაც მას წინ და შორს
ეგულებოდა, იგი აღმოჩნდა სწორედ უკან
და ძლიერ ახლო. უცებ იქცა წინსვლა უკუსვლად,
ანუ შორეთში გამგზავრება შინდაბრუნებად
ისევ ს ი კ ვ დ ი ლ შ ი, მარადიულ აქარყოფნაში.
მივხვდეთ ცხოვრების ნებიერნი, საით მივდივართ.
ნუთუ არასდროს შეგვპარვია ჭია ეჭვისა,
თუ რა სიღრმეებს იტევს სიტყვა, შრეებს და ქანებს?!
ავიღოთ თუნდაც წ ი ნ ა პ ა რ ი , რას ნიშნავს იგი?
შენ თუკი უკან მოიტოვე, წ ი ნ რატომღაა?
ან სიტყვა უ წ ი ნ უ ფ რ ო წ ი ნ ა ს რატომ გულისხმობს?
ანდა წინანდელს უ კ ა ნ ა ნ დ ე ლ ს რატომ არ ვარქმევთ?!
აი, ხომ ხედავ, წინა-უკმოს ვეღარცკი ვარჩევთ
და ასე ვცხოვრობთ დროისა და სივრცის გარეშე.
ეს შორს წაგვიყვანს. გამახსენეთ, რაზე შევჩერდი?
ჰო, რომ ცხოვრება დაბრუნება ყოფილა მხოლოდ
პირველსაწყისში. ნოსტალგია ქვეცნობიერი.
ზოგში ეს უფრო ძლიერ არის გამოხატული,
ვეღარ ეტევა ერთ ადგილას, თავს ვერ იოკებს
და გარბის სადღაც. ხალხს ჰგონია რომ ამოძრავებს
მას ცისარტყელის ქვეშ გაძრომის უაზრო ჟინი.
სინამდვილეში მის სისხლს სხვა რამ აფორიაქებს
უფრო წინარემშობლიური სივრცის ყივილი!
აი, ეს არის «ოდისეა» ჩვენი ცხოვრების,
რომელიც თურმე ბევრად უფრო მოკლე აღმოჩნდა,
ვიდრე ჰომეროსს ეთქმევინა. და კინო-ფირი,
რომელსაც თურმე «ნოსტალგია არარსებულზე»
უნდა რქმეოდა, შესაძლოა, რომ უცებ გაწყდეს
მანამდე, სანამ «დ ა ს ა ს რ უ ლ ი» დაეწერება.
თუკი ცხოვრება დაბრუნება ყოფილა მხოლოდ
პირველსაწყისში, ამას სიკვდილს რატომღა ვარქმევთ?!
რატომღა ისმის უსასრულო მოთქმა-გოდება,
პირისხოკვა და თავშიცემა, გლოვა-ტირილი,
საფლავის ლოდქვეშ ჩაძახილი, სადაც არ არის
ის, ვისაც ვტირით, იქ ხომ მხოლოდ სხეული გდია,
იმისი სულის სამოსელი, გამონაცვალი.
თავად სული კი დაუბრუნდა მშობლიურ სივრცეს.
შეწყდეს ტირილი! დაიწუროს ცრემლის მტევნები!
გულის ნაჟური კეთილშობილ ღვინოდ დაღვინდეს!
გადალიცლიცდეს მოთმინების ყველა ფიალა!
შევსვამ სიკვდილის საკართანოს და ვალმოხდილი
მ ო ვ დ ი ვ ა რ, შ ვ ი ლ ო!
მარიამობა, 1997 წ.
ქართლი
ქართლი მაინც ქართლია:
რკონს, კავთას და სამთავისს
(ჩემში ვისიც მადლია)
ვენაცვალე სამთავეს...
სულს როგორ დაათენდა
წილკანს, ლარგვისს, იკორთას...
დანახვისზე ატენთან
მზე რომ გადმომიგორდა!
ბეთანიას მარხული
დღესაც მახსოვს ის ბერი...
ძეგვიდან დანახული
შიო-მღვიმის კლდის ფერი.
ვარ მტვირთველი ამდენის,
სხვამ რაღამ ამაღელვოს,
როცა ვხედავ ატენის
ან ყინწვისის ანგელოსს!
მე აქ არ ვარ სტუმარი,
და სხვა არრა მამშვიდებს
ისე, ოდეს მდუმარი
ვუმზერ ბოლნისს, სამშვილდეს...
სოფლის მყუდრო საყდარი,
მცირეც, მეტიც, ყოველი
არის სულში ჩამდგარი,
როგორც სვეტიცხოველი.
ჩემთვის ქართლით დაიწყო
შარავანდნი, აზმანი,
სანამ შუბლმა წაიცხო
ზარზმის აიაზმანი,
სანამ ხატი უფლისა,
ხელთუქმნელი ნახატი,
გამიცხადდა უბისას...
სანამ გელათს ვნახავდი,
სანამ გრემს ვიბოდებდი,
სანამ ნეკრესს ვვედრებდი,
სანამ გავიბოდბებდი,
გავიალავერდებდი...
ვინც მე დამათავთავეს...
მცხეთას, ჯვარს თუ სამთავროს...
ვინც მე მომცა სათავე,
ისევ მან დამამთავროს!
1999 წ.
ქვიშის საათი
მიახლოვდება სამოცდაათი
და, სამწუხაროდ, ვგრძნობ, რომ ვბერდები.
როგორც უბრალო ქვიშის საათი
ზემოთ ვიცლები, ქვემოთ ვბევრდები.
ფიქრს მოსწყინდება რიალ-რიალი,
სულს გაეყრება ცოდვილი ხორცი.
დავრჩები ზემოთ სიცარიელე,
ხოლო ქვემოთ კი პატარა ბორცვი.
2003 წ.
უცნაური რეცეპტი
მე ავად ვიყავი და მკურნალს ვეძებდი,
უეცრად მოფრინდა ცისფერი ფერია,
რაღაც უცნაური გადმომცა რეცეპტი,
რომელიც ანთებულ ყაყაჩოს ფერია.
თან მითხრა ჩურჩულით: ისეთი რამ არის,
რომ უნდა მიიღო უმცირეს დოზით,
არისო ძალიან ლამაზი წამალი,
არ დაილევაო ის სუფრის კოვზით.
იმედის ნაფლეთი გულს უცებ ეძგერა,
ვიფიქრე, იქნება როგორმე მოვრჩე.
თვალი გადავავლე, რეცეპტზე ეწერა:
«მანანას ღიმილი, კვირაში ორჯერ!»
1949 წ.
გოგონა აივანზე
- ეგ თვალი ვინ დაგიავდრა, გოგონი?
ო, დასწყევლოს ზეწიერმა
სიყვარულის მომგონი.
აივანზე დარდიანობ,
მთვარეს გასცქერ ქერათმება,
გოგოვ, ბაგებანგიანო,
ვისი ნახვა გენატრება?
ხედავ?
ღამე დათალხული
მთვარის ბანგით დაიბნიდა,
მითხარ, ვისი გახდა გული,
ვის გასცქერი აივნიდან?
ხედავ,
გოგოვ, თვალგიშერავ,
ღამ-ღამ ფიქრმა არ გიშველა...
ბაგეს ღიმი როდი ფარავს,
დარდმა ცრემლი შეჰკონაო...
გოგოვ,
ვინმე მოგიპარავს,
იტყვის, ოქრო მეგონაო...
ღამეს თეთრად ნუ გასტეხავ,
გოგონი,
ო, დასწყევლოს ზეციერმა
სიყვარულის მომგონი.
1957 წ.
ერთადერთი საყვედურივით
ჩემს დას ლეილას
მხოლოდ დობას რომ არ დასჯერდი და თავად ბავშვმა
რომ დაიკისრე ძიძაობა, დედობ-მამობა,
ნათესაობა, მეგობრობა და სულიერი
სამყაროობა, შადრევნობა მზრუნველობისა,
რომ მოინდომე ყველაფრობა და შესძელ კიდეც
თავად საპყარი ქცეულიყავ მძლეთა მძლეველად
უკიდეგანო მადლითა და ღვთისნიერებით;
მხოლოდ სიკეთეს რომ მაფრქვევდი, გადაფაფრული
ქვეყნად ყოველგვარ ბოროტებას რომ მარიდებდი
ნაზი ხელებით, ნუთუ ერთხელ, თუნდ ერთადერთხელ
არ გიფიქრია, მაშინ რაღა მეშველებოდა,
როცა უ შ ე ნ ო დ დამტოვებდი ამ საღვარძლეთში
აწ უკვე მართალა დაობლებულს და მიუსაფარს?!
შენ ადრე ჩემზე ცამეტი წლით უფროსი იყავ,
ახლა კი მე ვარ შენზე დიდი უკვე ათი წლით.
და აი, უკვე ოცდასამი წელი შესრულდა,
რაც შენ წახვედი ს უ ლ ა კ რ ე ფ ი თ, რადგან ჩათვალე,
რომ ვითომ ტვირთად მაწვებოდი და არც იფიქრე,
რომ მე ამ შენი უშენობით მხრებზე ამკიდე
სიზიფეს ლოდი და მას შემდეგ სულს ვეღარ ვითქვამ,
რადგანაც მთასაც ვერ ვპოულობ ჩემს სიახლოვეს,
რომ ამეტანა ეს ლოდი და დამგორებოდა...
(სიზიფეს ბედიც ზოგჯერ თურმე სანატრელია!)
მინდოდა შენთვის დაბადების დღე მომელოცა,
საცაა ხუთი ოქტომბერი დამათენდება.
ხატთან სანთელი ავანთე და სულის სუფრასთან
შემოგამწკრივეთ სულ ყველანი, ჩვენიანები.
მე ვლაპარაკობ, თქვენ კი ჩუმი ღიმილით მისმენთ...
ტ ა ტ ო ც მანდა გყავთ. მაიმუნმა არ დამაცადა
და ჩემზე ადრე გამოქანდა თქვენს სანახავად.
აბა, თქვენ იცით, მიმიხედეთ ჩემს მანდ მოსვლამდე...
ნ ა ხ ვ ა მ დ ი ს , ლ ე ი ლ !
5 ოქტომბერი, 1997 წ.
ვ ე ლ ა დ
გზაზე ნისლი ამიცურდა,
ვით ნიავი დანაბერი.
ველად მხოლოდ ია მსურდა,
ია, მეტი არაფერი.
ვეძებე და ძლივს ვიპოვე
ბუჩქის ძირას ანაფეთქი.
ჩუმად მკითხა: გინდივარო?
მე შემრცხვა და... არა-მეთქი.
1952 წ.
ვაჟას ჩარგალში
ცხრა ჭაუხს გადმოვაბიჯე,
გულში ბორგავდა ლექსი,
ცხრა ჭაუხს გადმოვაბიჯე,
არაგვის წყალი შევსვი.
ამოვიარე ფერდობი,
მთაზე შემომხვდა მწყემსი:
ძმაო, აქ ალბათ ერთობი
სალამურით და ლექსით.
თუ შენი სამწყსო ცხვარია,
თვალი თუ კორდებს ეძებს,
მეც ვმწყემსავ, გაგიხარია,
ოცნებებსა და ლექსებს.
მგზავრი ვარ არა გვიანი,
ამ მიწაში მაქვს ფესვი,
ეს წყალი არაგვიანი
მეც ხომ შენსავით შევსვი.
ქარები რტოებს ლეწავენ,
ელვამ ჩამოჰკრა კვესი.
ძმა თუ ხარ, შენი კვნესამე,
მაჯახე ვაჟას ლექსი.
ფხაზე მოეგო ფხოველი,
მაჯახა ვაჟას ლექსი,
მე იმის სიტყვა ყოველი
წყაროს წყალივით შევსვი.
ცხრა ჭაუხს გადმოვაბიჯე,
გულში ბორგავდა ლექსი,
ცხრა ჭაუხს გადმოვაბიჯე,
ფიქრი მთვარეზე შევსვი.
ჯიხვი რუხ კლდეებს დაუვლის,
მთვარე თეთრ მანდილს მიქნევს,
ალუდა ქეთელაურის
გული მეცა მაქვს იქნებ.
და უცებ ღიმი გაუვლის
გულზე მოწოლილ ფიქრებს:
ძაღლიკა ხიმიკაურის
მკლავი მეცა მაქვს იქნებ.
ეს რა შავლეგა ბინდია?!
ღამე ჩამოშლის დალალს.
იქნებ მეცა ვარ მინდია,
ფშავლის შავთვალა ქალავ!
სურვილთა ანაბარა ვარ,
მაგრამ გულს შიგან ვმალავ.
ნუ მიფრთხი, უცხო არა ვარ,
მო, გამიღიმე ქალავ!
1952 წ.
ზღვა და ზაფხული
ზღვა ხვნეშოდა ვაითა და ვიშით
და თოლიებს არც ჰყოფნიდათ შიშად;
ვთამაშობდით კენჭებით და ქვიშით,
თითებშუა იპნეოდა ქვიშა.
მაშინ ჰგავდი სულ პატარა გოგოს,
რომ მაძლევდი სიყვარულის ნიშანს...
და გავიდა ის ზაფხული, როგორც
თითებშუა ჩაპნეული ქვიშა.
1958 წ.
ზღვაზე, მზის ჩასვლისას
ისევ ბალღობენ ცელქი ტალღები,
გული გალღვება მზეთა სინაზით;
მთათა მთრგუნავი, კლდეთა ამღები,
ქვე განვერთხმები მხურვალ სილაზე...
ზღვაში ეშვება მზეთა ეშვები,
რომ ლურჯ ტალღებში ჩატყდეს, ჩაიმტვრეს;
ამ მზეს ბინდამდე ვერ მოვეშვები,
სანამ ამ ზღვაში თან არ ჩამითრევს.
1957 წ.
თოვლი
თეთრი დათვივით მოვიდა თოვლი
და მხარზე უხმოდ დაგვადო თათი.
თეთრი ფიფქები ცვიოდნენ თრთოლით,
ჩვენ არ გვესმოდა ჩურჩული მათი.
ჩვენ შინ დავბრუნდით შორ გზაზე მოვლით,
ჩვენ თვითონ თოვლის ფანტელებს ვგავდით.
თეთრი დათვივით გამოგვყვა თოვლი
და აივანზეც შემოჰყო თათი.
ბაკურიანი
1954 წ.
თოლიები
შუა ზღვაში თამაშობენ თოლიები,
შუა ზღვისკენ მიტყუებენ თოლიები,
დამჭყივლებენ,
უცებ ამიყოლიებენ;
დამქანცავენ,
დამტოვებენ,
გამირბიან,
როგორ გგვანან თოლიები...
1957 წ.
თქვენ და მე
თქვენ ყველაფერი,
მე ფერი ყველა.
დამექცეს ჭერი,
თუ გთხოვოთ შველა.
თქვენ ქვეყნის ოქრო
და შარა ვრცელი,
მე ოკრობოკრო
ბილიკი ძნელი.
მამრი თუ მდედრი
ნუ მყვედრით ყველა,
მე ჩემი ხვედრი
შვლის ნუკრის შველა...
მე ამ წესს ვიცავ
ღამეც და დღეცა,
რომ ჩემი მიწა
ვაქციო ზეცად.
2004 წ.
იქნებ
გზას იმედში ვეღარ ვიგნებ,
რა იქნება გაის ამ დროს?!
თუმც ვინ იცის, სულმა იქნებ
ერთხელ კიდევ გაიზამთროს.
დღეებს ვარაუდით მივდევ,
თანაც ვწრუპავ მიჯრით ღვინოს,
რომ მზის სხივმა ერთხელ კიდევ
სულში შემომიჭვრიტინოს.
ვეღარა ხტის გვარზე კვიცი,
უკანასკნელ ძალას ვიკრებ,
ვიცი, ყველაფერი ვიცი,
მაგრამ მაინც, მაინც იქნებ?!.
2001 წ.
მე და თქვენ
ოდესმე მაინც,
ოდესმე მაინც,
მივაღწევ იმას,
მიხმობდა რაიც,
რისიც ვიწამე,
რასაც ვეწამე,
რაც ორთა შორის იყო მესამე
თქვენთვის,
ჩემთვის კი უპირველესი
ჩემს და ჩემს შორის,
წიაღ და მიღმა,
რამაც დამამხო და ამით მიხმო,
რამეთუ ბრძანა:
ოდენ მესმინა,
და მახნევინა,
და მათესვინა
მზეში თუ ქარში,
ავდარში, დარში,
და უპოვარი კვლავ იგივ დავრჩი,
რამეთუ ბრძანა, ოდენ მესმინა,
მაგრამ სხვის მკლავზე გადაეწვინა
ის ხელეური ჩემი ნაყოფი,
ჩემი ოცნების მზეში ნამყოფი,
ჩემი ნაღვაწი,
ჩემი ნახნავი,
სულის სარჩო და ეჭვის სახრავი.
ოდესმე მაინც,
ოდესმე მაინც,
მივაღწევ იმას, კვლავ მიხმობს რაიც...
რისიც ვიწამე,
რასაც ვეწამე...
ეჭვები ბჭეებს შემილეწავენ
და განიხვნება ჩემი ბეთლემი,
არვის ვეზაკვი,
არვის ვეთნევი...
მაშინ გაგიხსნით მე ჩემს დარბაზებს
და თქვენი მანჭვა არ გამაბრაზებს.
1965 წ.
მზეოს
ჩემი მარტოობის ბაღში
გაჩნდა უცხო ყოილი,
როგორც უპატრონო ბავშვი,
ნიავს ჩამოყოლილი.
ჩამძახიან ვერ იქნება
ის შენს ხელში მოვლილი,
რადგან წლები ეფიქრებათ
ჩემზე ჩამოთოვლილი.
რა იციან, ზოგჯერ დარობს
დეკემბერში მაისი
და ენძელაც თოვლქვეშ ხარობს,
როგორც ედელვაისი.
1994 წ.
ბოლო განწყობილება
სინამდვილე მივატოვე
და ოცნება ვინამდვილე,
წლებს თმა-წვერი მივათოვე,
წლითიწლობით ვიმარტვილე,
წილად მერგო სიმარტოვე
და ცხოვრების სიმარტივე.
აღარც მინდა, რამეს ვმკიდე,
ყველაფერი სულერთია.
სულო ჩემო, ცოტა კიდევ
იქით უკვე სულეთია.
1992 წ.
ბოლო სადღეგრძელო
ესეც ჩემი იღბალი თუ ბედი
გამიფრინდა სიხალისის მტრედი.
ესეც ჩემი იღბალი თუ წერა
ქვეყანაზე აღარაფრის მჯერა.
სიბრძნე, ღვინო, დუდუკი თუ ქალი,
ყველაფერი ამ ჭიქაში ვკალი.
შესასმელი დამრჩა ბოლო ჭიქა:
ჭირი აქა, ხოლო ლხინი იქა!
1993 წ.
ბუხარაში მიმწუხრისას
მზემ დააპირა მწუხრის ნამაზი,
მინარეთებზე თვლემენ ყანჩები.
ცა არის ისე უღვთოდ ლამაზი,
რამე რომ არ თქვა, დაიტანჯები.
მინარეთიდან აფრინდა წერო,
თითქოს ფრთა გაჰკრა გულის სიფიცხეს,
უბის წიგნაკში რომც არ ჩაწერო,
ამ სურათს მაინც ვერ დაივიწყებ.
მზემ დაასრულა მწუხრის ნამაზი,
მინარეთებზე თვლემენ ყანჩები.
ჩაივლის გოგო, ისე ლამაზი,
ხმა რომ არ გასცე, დაიტანჯები.
ბუხარა
1955 წ.
ადრეა
ღამეა და ქარები,
მთვარე ბადრია,
სად მიგეჩქარება,
ჯერ ხომ ადრეა?..
შემოდგომაა, ღამეა,
გული კი ისეა,
თითქოს მზის ჟამია,
თითქოს მაისია.
ახლა ხომ ალერსით
დათრობის წამია;
ხეებსაც ჩაესმით,
ეს ცაც მოწამეა,
რომ უსიყვარულოდ
სისხლია უჩქეფი;
უსმინე, ფარულად
რას ხმობენ ბუჩქები:
_ ტრფობით ალეწილნი
ქვეყნად სანამ ვართო,
იყოს სიყმაწვილე _
ქართა სანავარდო.
შენ კი...
კვლავ ჰქრიან ქარები
და მთვარეც ბადრია,
სად მიგეჩქარება,
ჯერ ხომ ადრეა?!..
1957 წ.
შევჩივლებ გოეთეს
შევჩივლებ გოეთეს,
შევჩივლებ ბაირონს,
თუ ტრფობის იარა
გულს როგორ ხევდა...
იქნება მიმიხვდნენ,
იქნება გაიგონ
პატარა პოეტის
პატარა სევდა.
1949 წ.
ქვეყნად მოველ
ქვეყნად მოველ, როგორც დილის ნამი,
დავეწვეთე გაყვითლებულ ფურცლებს,
წვიმა მზრდიდა დღისითა თუ ღამით,
ავდარს ალბათ ასე მიტომ ვუძლებ.
მზე ნათელი არ მინახავს წამით,
თორემ ალბათ ამაშრობდა უცებ.
1951 წ.
როცა ყველაფერი იწვის
როცა ყველაფერი იწვის
ისე, როგორც წკირი წიწვის,
იწვის წიგნი, იწვის ხატი,
წარსული და აწმყო იწვის,
როცა დგება აღზევება
ღვარძლის, სულიერი სიძვის,
როცა ტყვიის წვიმა დასწვიმს
ჯვარს, ქაშუეთს, ილორს, ყინწვისს,
როცა იწვის ყველაფერი,
თავად რწმენა ცის თუ მიწის,
მაშინ შეგვეწიე, ღმერთო,
როცა ყველაფერი იწვის.
1993 წ.
მოვყვები ხევს
მოვყვები ხევს,
ველს ვუვლი გარს,
ქარი ნისლს ხევს,
მე მოვდევ ქარს...
მთები მაქვს გზად,
მოვდივარ ზედ,
შენთვის ვარ მზად,
ავენთო მზედ...
და ჩემი გულივით
ღიაა ცა...
1955 წ.
ნ ი ა ვ ი
თაღიან აივნებს
მოივლის,
გაიგნებს გზას,
პოეტის კოცნებს და ოცნებებს
მთვარეზე აიყვანს.
ქაშვეთში ილოცებს,
მიიტანს მიმოზებს, ბზას,
მერე ინახულებს ჩემს ცისფერ აივანს...
ო, ქცევა ქურდული
რად უნდა შურდულის მსგავსს?!
ან ლამაზ ბეღურებს ასე რად აციებს?!
მისი სიარული ქალების გალობას ჰგავს
და ჩემს აკაციებს.
1952 წ.
ნატვრისმაგვარი
მე მინდა რაღაც ახალი
და რაღაც უფრო სხვა...
ცა მინდა უფრო მაღალი
და უფრო ვრცელი ზღვა...
ნურც ცა იქნება მაღალი,
ნურც უფრო ვრცელი ზღვა,
ოღონდ რაიმე ახალი,
ოღონდ რაიმე სხვა.
1954 წ.
ოსანა
დღეს ყველა ჩლიქოსანმა
ცაში შეიფრთოსანა,
ო ს ა ნ ა !
და ყველა სარეველამ
წაიზამბახ-სოსანა,
ო ს ა ნ ა !
მოზმუილე რქოსანმა
იგალობ-იმგოსანა,
ო ს ა ნ ა !
მარგალიტად საღდება
ჯანდაბა და დოზანა,
ო ს ა ნ ა !
ერის ავლადიდება
ბაზრის დახლზე იდება,
ორ გროშად იყიდება,
დ ი დ ე ბ ა !
1975 წ.
რ უ ბ ი ა
15 წლის სამარყანდელ გოგონას რუბიას, მკერდმოვერცხლილსა და
ორმოცნაწნავიანს, რომელმაც მთხოვა: თბილისში წამიყვანე,
იქ, შენს ჩაიხანაში, ფიალებს დაგირეცხავო.
ჯერ პატარა გოგონაა რუბია,
წარბი წარბზე სურმით გადაუბია,
თავზე ჭრელი არახჩინი უხდება,
ბაგეები მარჯნად გადაუპია.
სავსე მკერდზე _ ფულები და ვერცხლები,
და იმ მკერდქვეშ _ მოფართხალე მერცხლები,
ამ წარბებმა გასაფრენად მომზიდა,
მის წამწამთა ქარს ავყევ და ვერ ვცხრები.
ალვა ტანი, _ უშოლტესი ალვაზე
და თვალები _ მოსისხამე ალმასი,
რუბი, მითხარ, მაგ ბაგეთა თასიდან
უკვდავების წყარო რატომ არ მასვი?!
რუბი, მითხარ რამე, აგრემც იხარე,
გაგიშალო ზეცის ფარჩა-ფართალი,
სიყვარულზე ოღონდ რამე მითხარი,
ტყუილი თქვი, ნუ იქნება მართალი!
თვალთა ისართ სურთ ამ გულის აკლება?
დე, აიკლონ, რით ვარ სხვებზე ნაკლები?!
ეგ თვალები თუ უმთვარო ღამეა
მაგ ღამეში ელვად დავიკლაკნები.
ისეც ვივლი, ფილაქანი არ მინდა!
შაში მინდა, იაგანი არ მინდა!
მაგ თვალების ბნელ, უმთვარო ღამეში
ისე შევალ, ჩირაღდანი არ მინდა!
სამარყანდი
1956 წ.
უპასუხო კითხვები
« ტომ! პასუხი არ არის».
მარკ ტვენი
არსი არსებობისა
იდუმალი რამეა.
ჩვენ არ ვიცით, რა გველის,
იქ დღეა თუ ღამეა?
სულეთს მზე ანათებს თუ
მთვარის მკრთალი კამეა?
ყველგან სიმღვრივეა თუ
ზოგან სიკამკამეა?
ეს კითხვები ჩვენს სულში
ისრის დარად ისობა,
მაგრამ განა პასუხებს
ისვრის მარადისობა?!
2004 წ.
მთაწმინდიდან დევნილი
მთაწმინდიდან დევნილი
მეიდანში ვსახლობ,
საიათნოვას მეზობლად,
იეთიმ გურჯთან ახლო.
ერთი ჭიქა მაღირსე,
სირაჯხანის დახლო,
ხმა ყელში გაჩხერილი
ლექსად ავიმაღლო,
ჩემს თავს ვუთხრა: გამაგრდი,
ნურაფერზე ნაღვლობ,
კოჭლობით არ მოკვდები,
ქალაქელო ძაღლო!
1994 წ.
ისევ შენზე ოცნებებმა მიხმო
ისევ შენზე ოცნებებმა მიხმო
და მომინდა ხეტიალი ქართან,
ცხრა ფიქრის და ცხრა ოცნების მიღმა
აშრიალდა შენი კაბის კალთა...
ღამით, რა ვქნა, ოცნებების მეტი,
მაგ ღიმილის გახსენების გარდა;
დავეცემი, როგორც წვიმის წვეთი
მოგონების საჩრდილობლის კართან.
უძილობის თეთრ თოლიებს მისევს
გახსენება მაგ ანთებულ თვალთა
და ფიქრებში გათენდება ისე,
როგორც უცებ ჩამომწყდარი ფარდა.
1957 წ.
მდინარე იწვა უხმოდ
მდინარე იწვა უხმოდ
მოხუც მეთევზის ქოხთან.
მზემ ტირიფს გადაუხმო
რტო და ფოთლები კოხტა.
იმ დღეთა მქრქალი ქარგა
დრომ კარგად გადაკარგა
და ყველაფერი, კარგო,
იმ შემოდგომით მოხდა...
1955 წ.
ზღვისპირას
ზღვისპირას,
სადაც იშლებიან ოლეანდრები,
ზღვისპირას, სადაც აბურძგნულა პატარა პალმა,
დღეს შენი თავი გამახსენა უცნობმა ქალმა
და დღეის შემდეგ კიდევ უფრო მომენატრები...
ზღვისპირას,
სადაც იშლებიან ოლეანდრები,
ჩემი ფიქრივით მოწყენილა პატარა პალმა...
გაგრა
1957.
ისევ შენზე ოცნებებმა მიხმო
ისევ შენზე ოცნებებმა მიხმო
და მომინდა ხეტიალი ქართან,
ცხრა ფიქრის და ცხრა ოცნების მიღმა
აშრიალდა შენი კაბის კალთა…
ღამით, რა ვქნა, ოცნებების მეტი,
მაგ ღიმილის გახსენების გარდა;
დავეცემი, როგორც წვიმის წვეთი
მოგონების საჩრდილობლის კართან.
უძილობის თეთრ თოლიებს მისევს
გახსენება მაგ ანთებულ თვალთა
და ფიქრებში გათენდება ისე,
როგორც უცებ ჩამომწყდარი ფარდა.
სიყვარული
შენ რა იცი, სიყვარული რა ხილია?!
არ გიგრძვნია გულში ტრფობის გაღივება.
სიყვარული მთაში ირმის ძახილია
და ბოლოს კი სევდიანი გაღიმება.
სიყვარული ცრემლებია დაკარგული,
იცი, კარგო, რას ამბობდა საიათნოვა?
სიყვარული ტალღააო ნაკადულის,
თუ წავიდა, აღარ მოვა.
მე შენ მეტი განა არვინ მყვარებია,
ეს ალვები მეჩვენება გოგონებად,
ეს ლექსები მაშინდელი ქარებია
და ტკბილ-მწარე მოგონება.
შენ რა იცი, სიყვარული რა ხილია?!..
1952
მე არ ვიცი
მე არ ვიცი, რა მიტევს, რა არის თუ ვინ?
ჩემში მარად მბორგავი, რომ არ მტოვებს შინ,
ძარღვში სისხლს მიშადრევნებს, მექაჩება წინ,
როგორც გალაკტიონის: «ტა-რა-რა-რა-ძინ!»
დღე და ღამე ჩამძახის მისი მყიფე ხმა:
ნურასოდეს გახდები ამა სოფლის ყმა,
მიატოვე ნადიმი, ღრეობა და სმა,
ამას გირჩევ, უბრალოდ, როგორც ღვიძლი ძმა.
ამქვეყნად საქარავნოდ მუდამ იყავ მზად,
არაფერმა არასდროს შეგაფერხოს გზად,
თუნდაც ქვეყნის სიმდიდრე რომ გიქციონ ზღვად,
იმად დარჩი, ვინცა ხარ, არ გარდიქცე სხვად.
მე ვპასუხობ: მოგყვები, თუმც არ ვიცი, სად?
ამ გზის ბოლოს რა მელის, ან ვიქცევი რად?
ერთი ვიცი და მისთვის მუდამ ვიყავ მზად:
ხორცი მიწად მექცევა, სული წავა ცად.
ხორცი არ მედარდება, სულს რა ელის, რა?
სული ილტვის ცისაკენ, ხორცს ვერ ვუქენ ძვრა.
აღარ ძალმიძს, მომბეზრდა ეს ძარღვების ხვრა,
ნაცრის ფუჭად ქექვა და მერე თავზე ყრა.
როდის შთამნთქას ცხოვრების უსიერმა ტყემ,
ბედითობის ღამემ თუ ავბედითმა დღემ,
როდის სად მიმატოვონ მთვარემა თუ მზემ,
უწყის ოდენ უფალმა და იმისმა ძემ.
ასე რომ, გენაცვალე, გთხოვ, დამტოვო შინ,
შენ ნუღარ გენაღვლება, რა მაწუხებს, ვინ?
მაინც კი მეამება, რომ მიმიხმობ წინ,
როგორც გალაკტიონის: «ტა-რა-რა-რა-ძინ!»
სიმღერავ ქართულო,
მარტივო და რთულო,
უნაზეს სიმებად,
სირმებად დართულო,
ცამდე აღმართულო
სართულზე სართულო,
წიაღით მომსკდარო,
სილაღით გართულო.
მრავალგზის ჩაგრულო,
სულო ვერჩაკლულო
«ჩაკრულო»!
1999 წ.
ჩემი აკაცია
ჩემი აივნის წინ თეთრი აკაცია,
ფოთლები ფერმკრთალი, ჯერ დაუცვენელი.
ეს ხე დატოტვილი ჩემი ძმაკაცია
და ჩემი ლექსების პირველი მსმენელი.
მის ფოთოლთ შრიალზე ლექსს დავწერ პატარას,
ლექსს დავწერ პატარას და თითქმის უხილავს.
მე სულაც არ ვფიქრობ მის ხალხში გატანას,
ეს აკაცია კი სულყველას უკითხავს.
ფოთლების შრიალით უკითხავს გამვლელებს
ჩემს ლექსებს, გულისთქმას და ფიქრებს მთვარეულს,
თავისი ნაზი ხმით ის თითქოს ანელებს
ცეცხლიან ქარიშხალს, ჩემს გულში არეულს.
იგი საიდუმლოს შენახვას ვერ ითმენს,
ტოტს უქნევს ჩემს ფიქრებს მთვარისკენ გაფრენილს,
სარკმლიდან შრიალით კითხულობს ნედლ რითმებს,
გასამზეურებლად სტრიქონზე გაფენილს.
თუ იგი შრიალებს, მაშინ ვწერ მეც ლექსებს,
მკარნახობს სტრიქონებს, მაშ რის ძმაკაცია?!
და მე აღარ ვიცი, ვინ არის მელექსე
მე თუ აკაცია?..
1951 წ.
ჭაბუკური
ვითენთები ახურებულ მზეზე,
ენაგამშრალ რიყის ქვებზე ვთბები.
მინდა, უცებ წამოვვარდე ზეზე,
მზეს ვეცე და გავუწეწო თმები...
მინდა, სუნთქვა ზღვის ნიავქარს შევრთო.
ა იმ ღრუბელს ჩამოვხიო კალთა,
იმ აშოლტილ ალვის ხესთან ერთად
გავიარო, როგორც ლამაზ ქალთან...
სიტყვა მინდა ქარიშხალთა მსგავსი,
მკერდგაღეღილ ცას გავარდეს მეხი,
ცაზე მთვარის აყირავდეს თასი,
ზღვაზე ტალღამ მოიტეხოს ფეხი...
მსურს, სიცოცხლეს გული მივცე მინდად,
ყველა ცაზე ჩამოვხიო ბინდი,
ყველაფერი მზით აღსავსე მინდა,
ყველაფერი ამ ზღვასავით დიდი...
1957 წ.
შემოდგომის დღე
ქარს გაახელებს სურნელი მიწის
და ნდომის ჟინი გაავერაგებს,
ნოემბრის ხენი ჰკარგავენ სირცხვილს
და ქარს ატანენ ყვითელ პერანგებს.
მეზობლის ცოლი დარდობს ადრევე
და წვიმის შიშით ვეღარ ისვენებს;
თან ეზარება ქოლგის წათრევა,
თან კატასავით უფრთხის სისველეს.
ქუჩებში უკვე არ ჩანს არავინ,
ციდანაც წვიმის წვეთები ცვივა;
ქალაქს ღრუბლები რუხად ფარავენ
და თმების ვარცხნით ერთობა წვიმა.
1958 წ.
შინდაბრუნება
ჩემს შვილს ტატოს
ახლაღა მივხვდი, რომ ყოველი ჩვენგანი არის
ძე შეცთომილი (ან თუ გნებავთ, უძღები შვილი),
რომელმაც ერთხელ მიატოვა თავისი ს ა ხ ლ ი
(ეს სულ ერთია, რას დავარქმევთ იმ სახლს «არყოფნას»,
თუ «მარადიულ და ჭეშმარიტ ყოფიერებას»)
და მას მოუნდა თვალსაწიერს მიღმა გაღწევა.
სინამდვილეში გ ზ ა ძალიან მოკლე გამოდგა,
თანაც უმიზნო, ვინაიდან რაც მას წინ და შორს
ეგულებოდა, იგი აღმოჩნდა სწორედ უკან
და ძლიერ ახლო. უცებ იქცა წინსვლა უკუსვლად,
ანუ შორეთში გამგზავრება შინდაბრუნებად
ისევ ს ი კ ვ დ ი ლ შ ი, მარადიულ აქარყოფნაში.
მივხვდეთ ცხოვრების ნებიერნი, საით მივდივართ.
ნუთუ არასდროს შეგვპარვია ჭია ეჭვისა,
თუ რა სიღრმეებს იტევს სიტყვა, შრეებს და ქანებს?!
ავიღოთ თუნდაც წ ი ნ ა პ ა რ ი , რას ნიშნავს იგი?
შენ თუკი უკან მოიტოვე, წ ი ნ რატომღაა?
ან სიტყვა უ წ ი ნ უ ფ რ ო წ ი ნ ა ს რატომ გულისხმობს?
ანდა წინანდელს უ კ ა ნ ა ნ დ ე ლ ს რატომ არ ვარქმევთ?!
აი, ხომ ხედავ, წინა-უკმოს ვეღარცკი ვარჩევთ
და ასე ვცხოვრობთ დროისა და სივრცის გარეშე.
ეს შორს წაგვიყვანს. გამახსენეთ, რაზე შევჩერდი?
ჰო, რომ ცხოვრება დაბრუნება ყოფილა მხოლოდ
პირველსაწყისში. ნოსტალგია ქვეცნობიერი.
ზოგში ეს უფრო ძლიერ არის გამოხატული,
ვეღარ ეტევა ერთ ადგილას, თავს ვერ იოკებს
და გარბის სადღაც. ხალხს ჰგონია რომ ამოძრავებს
მას ცისარტყელის ქვეშ გაძრომის უაზრო ჟინი.
სინამდვილეში მის სისხლს სხვა რამ აფორიაქებს
უფრო წინარემშობლიური სივრცის ყივილი!
აი, ეს არის «ოდისეა» ჩვენი ცხოვრების,
რომელიც თურმე ბევრად უფრო მოკლე აღმოჩნდა,
ვიდრე ჰომეროსს ეთქმევინა. და კინო-ფირი,
რომელსაც თურმე «ნოსტალგია არარსებულზე»
უნდა რქმეოდა, შესაძლოა, რომ უცებ გაწყდეს
მანამდე, სანამ «დ ა ს ა ს რ უ ლ ი» დაეწერება.
თუკი ცხოვრება დაბრუნება ყოფილა მხოლოდ
პირველსაწყისში, ამას სიკვდილს რატომღა ვარქმევთ?!
რატომღა ისმის უსასრულო მოთქმა-გოდება,
პირისხოკვა და თავშიცემა, გლოვა-ტირილი,
საფლავის ლოდქვეშ ჩაძახილი, სადაც არ არის
ის, ვისაც ვტირით, იქ ხომ მხოლოდ სხეული გდია,
იმისი სულის სამოსელი, გამონაცვალი.
თავად სული კი დაუბრუნდა მშობლიურ სივრცეს.
შეწყდეს ტირილი! დაიწუროს ცრემლის მტევნები!
გულის ნაჟური კეთილშობილ ღვინოდ დაღვინდეს!
გადალიცლიცდეს მოთმინების ყველა ფიალა!
შევსვამ სიკვდილის საკართანოს და ვალმოხდილი
მ ო ვ დ ი ვ ა რ, შ ვ ი ლ ო!
მარიამობა, 1997 წ.
ქართლი
ქართლი მაინც ქართლია:
რკონს, კავთას და სამთავისს
(ჩემში ვისიც მადლია)
ვენაცვალე სამთავეს...
სულს როგორ დაათენდა
წილკანს, ლარგვისს, იკორთას...
დანახვისზე ატენთან
მზე რომ გადმომიგორდა!
ბეთანიას მარხული
დღესაც მახსოვს ის ბერი...
ძეგვიდან დანახული
შიო-მღვიმის კლდის ფერი.
ვარ მტვირთველი ამდენის,
სხვამ რაღამ ამაღელვოს,
როცა ვხედავ ატენის
ან ყინწვისის ანგელოსს!
მე აქ არ ვარ სტუმარი,
და სხვა არრა მამშვიდებს
ისე, ოდეს მდუმარი
ვუმზერ ბოლნისს, სამშვილდეს...
სოფლის მყუდრო საყდარი,
მცირეც, მეტიც, ყოველი
არის სულში ჩამდგარი,
როგორც სვეტიცხოველი.
ჩემთვის ქართლით დაიწყო
შარავანდნი, აზმანი,
სანამ შუბლმა წაიცხო
ზარზმის აიაზმანი,
სანამ ხატი უფლისა,
ხელთუქმნელი ნახატი,
გამიცხადდა უბისას...
სანამ გელათს ვნახავდი,
სანამ გრემს ვიბოდებდი,
სანამ ნეკრესს ვვედრებდი,
სანამ გავიბოდბებდი,
გავიალავერდებდი...
ვინც მე დამათავთავეს...
მცხეთას, ჯვარს თუ სამთავროს...
ვინც მე მომცა სათავე,
ისევ მან დამამთავროს!
1999 წ.
ქვიშის საათი
მიახლოვდება სამოცდაათი
და, სამწუხაროდ, ვგრძნობ, რომ ვბერდები.
როგორც უბრალო ქვიშის საათი
ზემოთ ვიცლები, ქვემოთ ვბევრდები.
ფიქრს მოსწყინდება რიალ-რიალი,
სულს გაეყრება ცოდვილი ხორცი.
დავრჩები ზემოთ სიცარიელე,
ხოლო ქვემოთ კი პატარა ბორცვი.
2003 წ.
უცნაური რეცეპტი
მე ავად ვიყავი და მკურნალს ვეძებდი,
უეცრად მოფრინდა ცისფერი ფერია,
რაღაც უცნაური გადმომცა რეცეპტი,
რომელიც ანთებულ ყაყაჩოს ფერია.
თან მითხრა ჩურჩულით: ისეთი რამ არის,
რომ უნდა მიიღო უმცირეს დოზით,
არისო ძალიან ლამაზი წამალი,
არ დაილევაო ის სუფრის კოვზით.
იმედის ნაფლეთი გულს უცებ ეძგერა,
ვიფიქრე, იქნება როგორმე მოვრჩე.
თვალი გადავავლე, რეცეპტზე ეწერა:
«მანანას ღიმილი, კვირაში ორჯერ!»
1949 წ.
გოგონა აივანზე
- ეგ თვალი ვინ დაგიავდრა, გოგონი?
ო, დასწყევლოს ზეწიერმა
სიყვარულის მომგონი.
აივანზე დარდიანობ,
მთვარეს გასცქერ ქერათმება,
გოგოვ, ბაგებანგიანო,
ვისი ნახვა გენატრება?
ხედავ?
ღამე დათალხული
მთვარის ბანგით დაიბნიდა,
მითხარ, ვისი გახდა გული,
ვის გასცქერი აივნიდან?
ხედავ,
გოგოვ, თვალგიშერავ,
ღამ-ღამ ფიქრმა არ გიშველა...
ბაგეს ღიმი როდი ფარავს,
დარდმა ცრემლი შეჰკონაო...
გოგოვ,
ვინმე მოგიპარავს,
იტყვის, ოქრო მეგონაო...
ღამეს თეთრად ნუ გასტეხავ,
გოგონი,
ო, დასწყევლოს ზეციერმა
სიყვარულის მომგონი.
1957 წ.
ერთადერთი საყვედურივით
ჩემს დას ლეილას
მხოლოდ დობას რომ არ დასჯერდი და თავად ბავშვმა
რომ დაიკისრე ძიძაობა, დედობ-მამობა,
ნათესაობა, მეგობრობა და სულიერი
სამყაროობა, შადრევნობა მზრუნველობისა,
რომ მოინდომე ყველაფრობა და შესძელ კიდეც
თავად საპყარი ქცეულიყავ მძლეთა მძლეველად
უკიდეგანო მადლითა და ღვთისნიერებით;
მხოლოდ სიკეთეს რომ მაფრქვევდი, გადაფაფრული
ქვეყნად ყოველგვარ ბოროტებას რომ მარიდებდი
ნაზი ხელებით, ნუთუ ერთხელ, თუნდ ერთადერთხელ
არ გიფიქრია, მაშინ რაღა მეშველებოდა,
როცა უ შ ე ნ ო დ დამტოვებდი ამ საღვარძლეთში
აწ უკვე მართალა დაობლებულს და მიუსაფარს?!
შენ ადრე ჩემზე ცამეტი წლით უფროსი იყავ,
ახლა კი მე ვარ შენზე დიდი უკვე ათი წლით.
და აი, უკვე ოცდასამი წელი შესრულდა,
რაც შენ წახვედი ს უ ლ ა კ რ ე ფ ი თ, რადგან ჩათვალე,
რომ ვითომ ტვირთად მაწვებოდი და არც იფიქრე,
რომ მე ამ შენი უშენობით მხრებზე ამკიდე
სიზიფეს ლოდი და მას შემდეგ სულს ვეღარ ვითქვამ,
რადგანაც მთასაც ვერ ვპოულობ ჩემს სიახლოვეს,
რომ ამეტანა ეს ლოდი და დამგორებოდა...
(სიზიფეს ბედიც ზოგჯერ თურმე სანატრელია!)
მინდოდა შენთვის დაბადების დღე მომელოცა,
საცაა ხუთი ოქტომბერი დამათენდება.
ხატთან სანთელი ავანთე და სულის სუფრასთან
შემოგამწკრივეთ სულ ყველანი, ჩვენიანები.
მე ვლაპარაკობ, თქვენ კი ჩუმი ღიმილით მისმენთ...
ტ ა ტ ო ც მანდა გყავთ. მაიმუნმა არ დამაცადა
და ჩემზე ადრე გამოქანდა თქვენს სანახავად.
აბა, თქვენ იცით, მიმიხედეთ ჩემს მანდ მოსვლამდე...
ნ ა ხ ვ ა მ დ ი ს , ლ ე ი ლ !
5 ოქტომბერი, 1997 წ.
ვ ე ლ ა დ
გზაზე ნისლი ამიცურდა,
ვით ნიავი დანაბერი.
ველად მხოლოდ ია მსურდა,
ია, მეტი არაფერი.
ვეძებე და ძლივს ვიპოვე
ბუჩქის ძირას ანაფეთქი.
ჩუმად მკითხა: გინდივარო?
მე შემრცხვა და... არა-მეთქი.
1952 წ.
ვაჟას ჩარგალში
ცხრა ჭაუხს გადმოვაბიჯე,
გულში ბორგავდა ლექსი,
ცხრა ჭაუხს გადმოვაბიჯე,
არაგვის წყალი შევსვი.
ამოვიარე ფერდობი,
მთაზე შემომხვდა მწყემსი:
ძმაო, აქ ალბათ ერთობი
სალამურით და ლექსით.
თუ შენი სამწყსო ცხვარია,
თვალი თუ კორდებს ეძებს,
მეც ვმწყემსავ, გაგიხარია,
ოცნებებსა და ლექსებს.
მგზავრი ვარ არა გვიანი,
ამ მიწაში მაქვს ფესვი,
ეს წყალი არაგვიანი
მეც ხომ შენსავით შევსვი.
ქარები რტოებს ლეწავენ,
ელვამ ჩამოჰკრა კვესი.
ძმა თუ ხარ, შენი კვნესამე,
მაჯახე ვაჟას ლექსი.
ფხაზე მოეგო ფხოველი,
მაჯახა ვაჟას ლექსი,
მე იმის სიტყვა ყოველი
წყაროს წყალივით შევსვი.
ცხრა ჭაუხს გადმოვაბიჯე,
გულში ბორგავდა ლექსი,
ცხრა ჭაუხს გადმოვაბიჯე,
ფიქრი მთვარეზე შევსვი.
ჯიხვი რუხ კლდეებს დაუვლის,
მთვარე თეთრ მანდილს მიქნევს,
ალუდა ქეთელაურის
გული მეცა მაქვს იქნებ.
და უცებ ღიმი გაუვლის
გულზე მოწოლილ ფიქრებს:
ძაღლიკა ხიმიკაურის
მკლავი მეცა მაქვს იქნებ.
ეს რა შავლეგა ბინდია?!
ღამე ჩამოშლის დალალს.
იქნებ მეცა ვარ მინდია,
ფშავლის შავთვალა ქალავ!
სურვილთა ანაბარა ვარ,
მაგრამ გულს შიგან ვმალავ.
ნუ მიფრთხი, უცხო არა ვარ,
მო, გამიღიმე ქალავ!
1952 წ.
ზღვა და ზაფხული
ზღვა ხვნეშოდა ვაითა და ვიშით
და თოლიებს არც ჰყოფნიდათ შიშად;
ვთამაშობდით კენჭებით და ქვიშით,
თითებშუა იპნეოდა ქვიშა.
მაშინ ჰგავდი სულ პატარა გოგოს,
რომ მაძლევდი სიყვარულის ნიშანს...
და გავიდა ის ზაფხული, როგორც
თითებშუა ჩაპნეული ქვიშა.
1958 წ.
ზღვაზე, მზის ჩასვლისას
ისევ ბალღობენ ცელქი ტალღები,
გული გალღვება მზეთა სინაზით;
მთათა მთრგუნავი, კლდეთა ამღები,
ქვე განვერთხმები მხურვალ სილაზე...
ზღვაში ეშვება მზეთა ეშვები,
რომ ლურჯ ტალღებში ჩატყდეს, ჩაიმტვრეს;
ამ მზეს ბინდამდე ვერ მოვეშვები,
სანამ ამ ზღვაში თან არ ჩამითრევს.
1957 წ.
თოვლი
თეთრი დათვივით მოვიდა თოვლი
და მხარზე უხმოდ დაგვადო თათი.
თეთრი ფიფქები ცვიოდნენ თრთოლით,
ჩვენ არ გვესმოდა ჩურჩული მათი.
ჩვენ შინ დავბრუნდით შორ გზაზე მოვლით,
ჩვენ თვითონ თოვლის ფანტელებს ვგავდით.
თეთრი დათვივით გამოგვყვა თოვლი
და აივანზეც შემოჰყო თათი.
ბაკურიანი
1954 წ.
თოლიები
შუა ზღვაში თამაშობენ თოლიები,
შუა ზღვისკენ მიტყუებენ თოლიები,
დამჭყივლებენ,
უცებ ამიყოლიებენ;
დამქანცავენ,
დამტოვებენ,
გამირბიან,
როგორ გგვანან თოლიები...
1957 წ.
თქვენ და მე
თქვენ ყველაფერი,
მე ფერი ყველა.
დამექცეს ჭერი,
თუ გთხოვოთ შველა.
თქვენ ქვეყნის ოქრო
და შარა ვრცელი,
მე ოკრობოკრო
ბილიკი ძნელი.
მამრი თუ მდედრი
ნუ მყვედრით ყველა,
მე ჩემი ხვედრი
შვლის ნუკრის შველა...
მე ამ წესს ვიცავ
ღამეც და დღეცა,
რომ ჩემი მიწა
ვაქციო ზეცად.
2004 წ.
იქნებ
გზას იმედში ვეღარ ვიგნებ,
რა იქნება გაის ამ დროს?!
თუმც ვინ იცის, სულმა იქნებ
ერთხელ კიდევ გაიზამთროს.
დღეებს ვარაუდით მივდევ,
თანაც ვწრუპავ მიჯრით ღვინოს,
რომ მზის სხივმა ერთხელ კიდევ
სულში შემომიჭვრიტინოს.
ვეღარა ხტის გვარზე კვიცი,
უკანასკნელ ძალას ვიკრებ,
ვიცი, ყველაფერი ვიცი,
მაგრამ მაინც, მაინც იქნებ?!.
2001 წ.
მე და თქვენ
ოდესმე მაინც,
ოდესმე მაინც,
მივაღწევ იმას,
მიხმობდა რაიც,
რისიც ვიწამე,
რასაც ვეწამე,
რაც ორთა შორის იყო მესამე
თქვენთვის,
ჩემთვის კი უპირველესი
ჩემს და ჩემს შორის,
წიაღ და მიღმა,
რამაც დამამხო და ამით მიხმო,
რამეთუ ბრძანა:
ოდენ მესმინა,
და მახნევინა,
და მათესვინა
მზეში თუ ქარში,
ავდარში, დარში,
და უპოვარი კვლავ იგივ დავრჩი,
რამეთუ ბრძანა, ოდენ მესმინა,
მაგრამ სხვის მკლავზე გადაეწვინა
ის ხელეური ჩემი ნაყოფი,
ჩემი ოცნების მზეში ნამყოფი,
ჩემი ნაღვაწი,
ჩემი ნახნავი,
სულის სარჩო და ეჭვის სახრავი.
ოდესმე მაინც,
ოდესმე მაინც,
მივაღწევ იმას, კვლავ მიხმობს რაიც...
რისიც ვიწამე,
რასაც ვეწამე...
ეჭვები ბჭეებს შემილეწავენ
და განიხვნება ჩემი ბეთლემი,
არვის ვეზაკვი,
არვის ვეთნევი...
მაშინ გაგიხსნით მე ჩემს დარბაზებს
და თქვენი მანჭვა არ გამაბრაზებს.
1965 წ.
მზეოს
ჩემი მარტოობის ბაღში
გაჩნდა უცხო ყოილი,
როგორც უპატრონო ბავშვი,
ნიავს ჩამოყოლილი.
ჩამძახიან ვერ იქნება
ის შენს ხელში მოვლილი,
რადგან წლები ეფიქრებათ
ჩემზე ჩამოთოვლილი.
რა იციან, ზოგჯერ დარობს
დეკემბერში მაისი
და ენძელაც თოვლქვეშ ხარობს,
როგორც ედელვაისი.
1994 წ.
ბოლო განწყობილება
სინამდვილე მივატოვე
და ოცნება ვინამდვილე,
წლებს თმა-წვერი მივათოვე,
წლითიწლობით ვიმარტვილე,
წილად მერგო სიმარტოვე
და ცხოვრების სიმარტივე.
აღარც მინდა, რამეს ვმკიდე,
ყველაფერი სულერთია.
სულო ჩემო, ცოტა კიდევ
იქით უკვე სულეთია.
1992 წ.
ბოლო სადღეგრძელო
ესეც ჩემი იღბალი თუ ბედი
გამიფრინდა სიხალისის მტრედი.
ესეც ჩემი იღბალი თუ წერა
ქვეყანაზე აღარაფრის მჯერა.
სიბრძნე, ღვინო, დუდუკი თუ ქალი,
ყველაფერი ამ ჭიქაში ვკალი.
შესასმელი დამრჩა ბოლო ჭიქა:
ჭირი აქა, ხოლო ლხინი იქა!
1993 წ.
ბუხარაში მიმწუხრისას
მზემ დააპირა მწუხრის ნამაზი,
მინარეთებზე თვლემენ ყანჩები.
ცა არის ისე უღვთოდ ლამაზი,
რამე რომ არ თქვა, დაიტანჯები.
მინარეთიდან აფრინდა წერო,
თითქოს ფრთა გაჰკრა გულის სიფიცხეს,
უბის წიგნაკში რომც არ ჩაწერო,
ამ სურათს მაინც ვერ დაივიწყებ.
მზემ დაასრულა მწუხრის ნამაზი,
მინარეთებზე თვლემენ ყანჩები.
ჩაივლის გოგო, ისე ლამაზი,
ხმა რომ არ გასცე, დაიტანჯები.
ბუხარა
1955 წ.
ადრეა
ღამეა და ქარები,
მთვარე ბადრია,
სად მიგეჩქარება,
ჯერ ხომ ადრეა?..
შემოდგომაა, ღამეა,
გული კი ისეა,
თითქოს მზის ჟამია,
თითქოს მაისია.
ახლა ხომ ალერსით
დათრობის წამია;
ხეებსაც ჩაესმით,
ეს ცაც მოწამეა,
რომ უსიყვარულოდ
სისხლია უჩქეფი;
უსმინე, ფარულად
რას ხმობენ ბუჩქები:
_ ტრფობით ალეწილნი
ქვეყნად სანამ ვართო,
იყოს სიყმაწვილე _
ქართა სანავარდო.
შენ კი...
კვლავ ჰქრიან ქარები
და მთვარეც ბადრია,
სად მიგეჩქარება,
ჯერ ხომ ადრეა?!..
1957 წ.
შევჩივლებ გოეთეს
შევჩივლებ გოეთეს,
შევჩივლებ ბაირონს,
თუ ტრფობის იარა
გულს როგორ ხევდა...
იქნება მიმიხვდნენ,
იქნება გაიგონ
პატარა პოეტის
პატარა სევდა.
1949 წ.
ქვეყნად მოველ
ქვეყნად მოველ, როგორც დილის ნამი,
დავეწვეთე გაყვითლებულ ფურცლებს,
წვიმა მზრდიდა დღისითა თუ ღამით,
ავდარს ალბათ ასე მიტომ ვუძლებ.
მზე ნათელი არ მინახავს წამით,
თორემ ალბათ ამაშრობდა უცებ.
1951 წ.
როცა ყველაფერი იწვის
როცა ყველაფერი იწვის
ისე, როგორც წკირი წიწვის,
იწვის წიგნი, იწვის ხატი,
წარსული და აწმყო იწვის,
როცა დგება აღზევება
ღვარძლის, სულიერი სიძვის,
როცა ტყვიის წვიმა დასწვიმს
ჯვარს, ქაშუეთს, ილორს, ყინწვისს,
როცა იწვის ყველაფერი,
თავად რწმენა ცის თუ მიწის,
მაშინ შეგვეწიე, ღმერთო,
როცა ყველაფერი იწვის.
1993 წ.
მოვყვები ხევს
მოვყვები ხევს,
ველს ვუვლი გარს,
ქარი ნისლს ხევს,
მე მოვდევ ქარს...
მთები მაქვს გზად,
მოვდივარ ზედ,
შენთვის ვარ მზად,
ავენთო მზედ...
და ჩემი გულივით
ღიაა ცა...
1955 წ.
ნ ი ა ვ ი
თაღიან აივნებს
მოივლის,
გაიგნებს გზას,
პოეტის კოცნებს და ოცნებებს
მთვარეზე აიყვანს.
ქაშვეთში ილოცებს,
მიიტანს მიმოზებს, ბზას,
მერე ინახულებს ჩემს ცისფერ აივანს...
ო, ქცევა ქურდული
რად უნდა შურდულის მსგავსს?!
ან ლამაზ ბეღურებს ასე რად აციებს?!
მისი სიარული ქალების გალობას ჰგავს
და ჩემს აკაციებს.
1952 წ.
ნატვრისმაგვარი
მე მინდა რაღაც ახალი
და რაღაც უფრო სხვა...
ცა მინდა უფრო მაღალი
და უფრო ვრცელი ზღვა...
ნურც ცა იქნება მაღალი,
ნურც უფრო ვრცელი ზღვა,
ოღონდ რაიმე ახალი,
ოღონდ რაიმე სხვა.
1954 წ.
ოსანა
დღეს ყველა ჩლიქოსანმა
ცაში შეიფრთოსანა,
ო ს ა ნ ა !
და ყველა სარეველამ
წაიზამბახ-სოსანა,
ო ს ა ნ ა !
მოზმუილე რქოსანმა
იგალობ-იმგოსანა,
ო ს ა ნ ა !
მარგალიტად საღდება
ჯანდაბა და დოზანა,
ო ს ა ნ ა !
ერის ავლადიდება
ბაზრის დახლზე იდება,
ორ გროშად იყიდება,
დ ი დ ე ბ ა !
1975 წ.
რ უ ბ ი ა
15 წლის სამარყანდელ გოგონას რუბიას, მკერდმოვერცხლილსა და
ორმოცნაწნავიანს, რომელმაც მთხოვა: თბილისში წამიყვანე,
იქ, შენს ჩაიხანაში, ფიალებს დაგირეცხავო.
ჯერ პატარა გოგონაა რუბია,
წარბი წარბზე სურმით გადაუბია,
თავზე ჭრელი არახჩინი უხდება,
ბაგეები მარჯნად გადაუპია.
სავსე მკერდზე _ ფულები და ვერცხლები,
და იმ მკერდქვეშ _ მოფართხალე მერცხლები,
ამ წარბებმა გასაფრენად მომზიდა,
მის წამწამთა ქარს ავყევ და ვერ ვცხრები.
ალვა ტანი, _ უშოლტესი ალვაზე
და თვალები _ მოსისხამე ალმასი,
რუბი, მითხარ, მაგ ბაგეთა თასიდან
უკვდავების წყარო რატომ არ მასვი?!
რუბი, მითხარ რამე, აგრემც იხარე,
გაგიშალო ზეცის ფარჩა-ფართალი,
სიყვარულზე ოღონდ რამე მითხარი,
ტყუილი თქვი, ნუ იქნება მართალი!
თვალთა ისართ სურთ ამ გულის აკლება?
დე, აიკლონ, რით ვარ სხვებზე ნაკლები?!
ეგ თვალები თუ უმთვარო ღამეა
მაგ ღამეში ელვად დავიკლაკნები.
ისეც ვივლი, ფილაქანი არ მინდა!
შაში მინდა, იაგანი არ მინდა!
მაგ თვალების ბნელ, უმთვარო ღამეში
ისე შევალ, ჩირაღდანი არ მინდა!
სამარყანდი
1956 წ.
უპასუხო კითხვები
« ტომ! პასუხი არ არის».
მარკ ტვენი
არსი არსებობისა
იდუმალი რამეა.
ჩვენ არ ვიცით, რა გველის,
იქ დღეა თუ ღამეა?
სულეთს მზე ანათებს თუ
მთვარის მკრთალი კამეა?
ყველგან სიმღვრივეა თუ
ზოგან სიკამკამეა?
ეს კითხვები ჩვენს სულში
ისრის დარად ისობა,
მაგრამ განა პასუხებს
ისვრის მარადისობა?!
2004 წ.
მთაწმინდიდან დევნილი
მთაწმინდიდან დევნილი
მეიდანში ვსახლობ,
საიათნოვას მეზობლად,
იეთიმ გურჯთან ახლო.
ერთი ჭიქა მაღირსე,
სირაჯხანის დახლო,
ხმა ყელში გაჩხერილი
ლექსად ავიმაღლო,
ჩემს თავს ვუთხრა: გამაგრდი,
ნურაფერზე ნაღვლობ,
კოჭლობით არ მოკვდები,
ქალაქელო ძაღლო!
1994 წ.
ისევ შენზე ოცნებებმა მიხმო
ისევ შენზე ოცნებებმა მიხმო
და მომინდა ხეტიალი ქართან,
ცხრა ფიქრის და ცხრა ოცნების მიღმა
აშრიალდა შენი კაბის კალთა...
ღამით, რა ვქნა, ოცნებების მეტი,
მაგ ღიმილის გახსენების გარდა;
დავეცემი, როგორც წვიმის წვეთი
მოგონების საჩრდილობლის კართან.
უძილობის თეთრ თოლიებს მისევს
გახსენება მაგ ანთებულ თვალთა
და ფიქრებში გათენდება ისე,
როგორც უცებ ჩამომწყდარი ფარდა.
1957 წ.
მდინარე იწვა უხმოდ
მდინარე იწვა უხმოდ
მოხუც მეთევზის ქოხთან.
მზემ ტირიფს გადაუხმო
რტო და ფოთლები კოხტა.
იმ დღეთა მქრქალი ქარგა
დრომ კარგად გადაკარგა
და ყველაფერი, კარგო,
იმ შემოდგომით მოხდა...
1955 წ.
ზღვისპირას
ზღვისპირას,
სადაც იშლებიან ოლეანდრები,
ზღვისპირას, სადაც აბურძგნულა პატარა პალმა,
დღეს შენი თავი გამახსენა უცნობმა ქალმა
და დღეის შემდეგ კიდევ უფრო მომენატრები...
ზღვისპირას,
სადაც იშლებიან ოლეანდრები,
ჩემი ფიქრივით მოწყენილა პატარა პალმა...
გაგრა
1957.
ისევ შენზე ოცნებებმა მიხმო
ისევ შენზე ოცნებებმა მიხმო
და მომინდა ხეტიალი ქართან,
ცხრა ფიქრის და ცხრა ოცნების მიღმა
აშრიალდა შენი კაბის კალთა…
ღამით, რა ვქნა, ოცნებების მეტი,
მაგ ღიმილის გახსენების გარდა;
დავეცემი, როგორც წვიმის წვეთი
მოგონების საჩრდილობლის კართან.
უძილობის თეთრ თოლიებს მისევს
გახსენება მაგ ანთებულ თვალთა
და ფიქრებში გათენდება ისე,
როგორც უცებ ჩამომწყდარი ფარდა.
სიყვარული
შენ რა იცი, სიყვარული რა ხილია?!
არ გიგრძვნია გულში ტრფობის გაღივება.
სიყვარული მთაში ირმის ძახილია
და ბოლოს კი სევდიანი გაღიმება.
სიყვარული ცრემლებია დაკარგული,
იცი, კარგო, რას ამბობდა საიათნოვა?
სიყვარული ტალღააო ნაკადულის,
თუ წავიდა, აღარ მოვა.
მე შენ მეტი განა არვინ მყვარებია,
ეს ალვები მეჩვენება გოგონებად,
ეს ლექსები მაშინდელი ქარებია
და ტკბილ-მწარე მოგონება.
შენ რა იცი, სიყვარული რა ხილია?!..
1952
მე არ ვიცი
მე არ ვიცი, რა მიტევს, რა არის თუ ვინ?
ჩემში მარად მბორგავი, რომ არ მტოვებს შინ,
ძარღვში სისხლს მიშადრევნებს, მექაჩება წინ,
როგორც გალაკტიონის: «ტა-რა-რა-რა-ძინ!»
დღე და ღამე ჩამძახის მისი მყიფე ხმა:
ნურასოდეს გახდები ამა სოფლის ყმა,
მიატოვე ნადიმი, ღრეობა და სმა,
ამას გირჩევ, უბრალოდ, როგორც ღვიძლი ძმა.
ამქვეყნად საქარავნოდ მუდამ იყავ მზად,
არაფერმა არასდროს შეგაფერხოს გზად,
თუნდაც ქვეყნის სიმდიდრე რომ გიქციონ ზღვად,
იმად დარჩი, ვინცა ხარ, არ გარდიქცე სხვად.
მე ვპასუხობ: მოგყვები, თუმც არ ვიცი, სად?
ამ გზის ბოლოს რა მელის, ან ვიქცევი რად?
ერთი ვიცი და მისთვის მუდამ ვიყავ მზად:
ხორცი მიწად მექცევა, სული წავა ცად.
ხორცი არ მედარდება, სულს რა ელის, რა?
სული ილტვის ცისაკენ, ხორცს ვერ ვუქენ ძვრა.
აღარ ძალმიძს, მომბეზრდა ეს ძარღვების ხვრა,
ნაცრის ფუჭად ქექვა და მერე თავზე ყრა.
როდის შთამნთქას ცხოვრების უსიერმა ტყემ,
ბედითობის ღამემ თუ ავბედითმა დღემ,
როდის სად მიმატოვონ მთვარემა თუ მზემ,
უწყის ოდენ უფალმა და იმისმა ძემ.
ასე რომ, გენაცვალე, გთხოვ, დამტოვო შინ,
შენ ნუღარ გენაღვლება, რა მაწუხებს, ვინ?
მაინც კი მეამება, რომ მიმიხმობ წინ,
როგორც გალაკტიონის: «ტა-რა-რა-რა-ძინ!»
