სანათას წიგნი - (პოეტური კრებული)
სულში რომ ნისლი იცის
(რედაქტორის წინათქამა)
სულში რომ ნისლი იცის, ნამდვილ ნისლზე თეთრია და სპეტაკი, ვერც მზე შეაშრობს...
მერე იმ ნისლს ყველაფრად გადაქცევა შეუძლია - ქვადაც, მდინარედაც, გვირილადაც...
ჰო, ყველაფრად გადაიქცევა ხოლმე და, თუ დაინახე, ბედნიერი ხარ.
ბედნიერი იმითა ხარ, რომ მერე შენ სხვებსაც დაანახვებ იმ ლამაზ ნისლებს - სულ ტაატით აგზავნი და ახლა ისინიც ხედავენ იმ შენი ნისლის სილამაზეს თავიანთ სულებში.
ძალიან დიდი სისპეტაკე უნდა გქონდეს შენარჩუნებული, რომ ამ შენი ნისლის დანახვა, გამოხატვა და სხვებისთვის დანახვება შეძლო.
რატომ იდგა ვაჟა ფშაველა და ილია ჭავჭავაძის რიდით ვერ შედიოდა \"ქოსების დუქანში\"? - სპეტაკი სული ჰქონდა და იმიტომ. ისეთი სპეტაკი, რომ ეცინებოდათ სხვებს იმის საქციელებზე.
ეცინათ, მერე რა - ვაჟამ თავის სულში სპეტაკი ნისლი დაინახა და, ჩვენც და ჩვენ შთამომავლობასაც დაანახვებს იმ თეთრ ნისლებს.
სულის სპეტაკმა ნისლმა ხომ გაქრობა არ იცის...
სულის სპეტაკი ნისლი - ღმერთია, შენთან მოსული ღმერთი.
და ღმერთი კიდევ - არასოდეს გაქრება.
მიხო მოსულიშვილი
ფშავს მივალ
ფშავის ციკლი
1. ორწყალზე
\"შალშავი დამწიფებულა,
მოდი, ჭიჩოზე ავიდეთ...\"
ანა კალანდაძე
ორთა არაგვთა საყარსა
შალშავი ჰყვავის ორწყალზე,
უნდა წავიდე, ვიდრე კვლავ
შემხვდებოდე და მომკლავდე!
ისეთ სურნელს და შუქს აფენს,
არც რას ჯერ განცდილს არ ჰგავსა,
გაგიხარია, მაბნევს და
გაგიხარია, მბანგავსა...
უნდა გაგასწრო, ვიდრე შენ
ასე დაბანგულს მნახავდე,
შალშავი ჰყვავის ორწყალსა,
ორთა არაგვთა საყარზე...
2. ეგება
ფშავს მივალ, ავცდი შარახევს,
მზესთან სიტყვა მაქვს დარისა,
მუქოს მელიან სწორები,
სული წინ მიიჩქარისა...
გზა-გზა მხვდებიან ხევსურნი,
იელის ბანგით მთვრალები,
ქალთარაფერას, შავქალას
მათკენ მიმირბის თვალები...
გულისგულ შამიწრიალებს,
ოცნება ბევრის ღამისა:
ეგება დამხვდე ორწყალთან,
ფშავისკე აღარ გამიშვა...
3. ფშავსა
გაიამინდებს თუ არა,
მოგივალ, ჩემო წყალ-ჭალავ,
ძნელი ყოფილა ტიალი,
მარტის ქალაქში ატანა.……
ბებოს ნაქონი ხელსურით,
ბილიკს არაგვზე ჩავყვები,
ფშავისკე მივლენ ღრუბლები
ჩემი ტკივილის გამგები…
შუაფხოს ზეით წმინდას ცრის,
მარტია, მოეგუნება,
ფშავსა ლექსივით არცერთა
ამინდ არ დაეწუნება...
ალმასთა სხივითა
ჭალაში ცეცხლივით ანთია ასკილი -
მიბინდავს მზერასა,
მე შენს სიყვარულზე ათასაგზის აცრილი,
ვავადობ ხელახლა...
ჩვენს შორის ჩამდგარა წლები და ჭორები,
პატარა წყენაცა...
ჩემი ლექსების და სიზმრების რაინდი
აქამდე შენა ხარ...
გავთელე წლები და დეკემბრის არაგვი
ფეხდაფეხ გავტოპე,
უშენოდ არ მინდა ამ ქვეყნად არავინ,
ზეიმობ... მაჯობე...
მე მეტი მერგუნა ტკივილი, ცრემლებიც
ალმასთა სხივითა,
ცხოვრებას კვლავ აღმა მივყვები ჯიუტად
კალმახის ჟინითა...
ხანდახან გნახავ და რითმებს ვწნავ დილამდე,
ლექსებით ვხმიანობ...
შენს პერანგს შემწყდარი სადაფის ღილივით
ბუჩქებში ვკიაფობ...
მთის წვერებს საავდრო ნისლები თქორავენ,
ხვალ-ზეგ თოვლს გთავაზობ...
მე შენს სიყვარულზე ათასგზის აცრილი,
კვლავ და კვლავ ვავადობ....
არაგვიანო...
მოხვალ და ბედნიერი ხარ,
მოჰყვირი საარაგვოსა,
მტრისას შენ გაღმა-გამოღმა
სხვათ ჯიშმა გაილაღოსა...
ჟინვალთან დამდორებულო,
ფშავ-ხევსურეთის ხარ-ლაღო,
მცხეთისკარს ბედის სიმუხთლით
მტკვარს შეწირულო ზვარაკო.
შენ წყალზე უფრო ნაკურთხი,
ზედაშეა და მირონი,
გეჯიბრონ, შენთან რას მოვლენ
დიდ წყალთა სანაპირონი?!
შენ წყალნასვამი ვლაღობ და
ხმითაც შენფერად ვხმიანობ,
ჩემ პაპის კარწინ მდინარო,
სულსწრაფო, არა გვიანო.
ჩემო სენავ და ჰუძონო,
მისისიპო და ნილოსო,
ერთწამ დაჩუმდი, მაცალე,
საგვალვო გამოგილოცო...
წვიმა რომ მიწყივ დიოდეს...
“კალმახმა სთქვაო, წვიმა რომ განუწყვეტლად მოდიოდეს, მზემდე ავიდოდიო...”
შოთა პაპა
შარახევასთან დიდ ლოდზე
ამსხლტარი შემეჩეხები,
არაგველების სისხლისა
გაყრია ტანზე შხეფები.
ჩქერიდან ამოვარდნილი
ხელისგულებზე მიხტიხარ,
ჩაგსვამ არაგვში, ოღონდაც
აღმა სადამდე მიდიხარ?!
_კლდეზე დავახევ ლაყუჩებს,
რა თავში ვიხლი იოლ გზებს?
ვუწევდი, მზემდეც ვუწევდი,
წვიმა რომ მიწყივ დიოდეს...
ისევ ლექსად გამაქადაგა...
მზე ღრუბელ-ღრუბელ მოუღლელად მალაყს გადადის,
ქარი ნისლებს ართავს საწინდედ,
ჩამოვიბერტყე სოფელ-სოფელ სევდა ქალაქის,
ჟინვალსზეით გავიამინდე...
პირიმზითებში თეთრი ია, ლურჯი ტიტები,
მთებზე თოვლი არაგვს გადაღმა,
ახლა რომ მნახო, სულისსწორო, გაგიკვირდები,
ისევ ლექსად გამაქადაგა...
უგაზაფხულო მარტ-აპრილზე ცრუა შიშები,
ქარი დაფლეთს ღრუბლის თაბახებს...
თვალებს და ლექსებს ამოვივსებ ლურჯი ტიტებით,
ჩამოვალ და დავიტრაბახებ...
აუუ, როგორ ბოლავენ!
აუუ, როგორ ბოლავენ,
ქარაფებზე ნისლები,
ზეცა თავზე დამხარის
შენი ოცნებისფერი...
უბეს იხნის ნებივრად,
არაგვს გაღმა ცისკარი,
დილასავით სუფთა და
შენი ღიმილისდარი...
აუ, როგორ მოჰქუხან,
მთათაშუა ხევები,
თმას მიწეწავს ნიავი,
როგორც შენი ხელები...
აუუ, როგორ ბოლავენ
ხეობებში ნისლები,
მე ვერ გავძლებ, ჩამოვალ
და სულ შენთან ვიქნები...
სული ფშანზე ჩასვლას ითხოვს
გზა-გზა გადამკაწრეს ასკილებმა,
არაგვს მოვუყვები დაღმა,
შენი ნახვის ფასად ვითმენ ატირებას,
ძლივს ვითმენ ტკივილს და დაღლას.
წამლად ვსვამ პირიმზის ნამის ნაჟურს,
დილანდელ წვიმისგან შემრჩალს.
რაც მტკივა, რაც მკლავს და მენატრება
და რაც მესიზმრება, შენ ხარ!
დროდადრო ვიგრილებ ნაეკლარებს,
ფრთხილად წავაფარებ ბალახს -
წინდას ჩაქსოვილი თოთო ლექსით,
ცოტაც და მოვაღწევ ქალაქს...
როგორც ფეხშიშველი სოფლის გოგო,
სული ფშანზე ჩასვლას ითხოვს,
შემოფეთებულმა სოსანებმა
გამარჯობა მითხრეს თითქოს...
ვანხევს გავცდით
წვიმა გახშირდა.
მადლი უფალს, ჭიჩოს გამოვცდით.
უძილაურთას ავალთ, ალბათ, ამ საღამომდის...
ახლა ვიაროთ,
დაქანცვით ნუ შეგებრალები,
გზა-გზა მიკრიფე
წვიმიანი ლილიფარები.
ისევ შენ მხარქვეშ შემაფარე
ცივი ხელებით.
ნუ გეშინია,
ჩემი ხმის და ჩუმი ხველების -
ავალთ და,
რძე ან ცაცხვის ჩაი გამომასწორებს.
წამლის ძალა აქვს
ამ ჰაერს და
ფშავის მთაგორებს...
წვიმს,
ღმერთო ჩემო, ვანხევს გავცდით უღვთოდ სველები,
მივალთ სახლში და
გავშრებით და მომეფერები...
(ეს წოწიალი
ღიმილს მოგვგვრის, ალბათ, ხვალ ამ დროს)
შენ წამიკითხავ,
მე ხატობის ქადებს დავაცხობ...
წვიმს, გამიღიმე,
ჭიჩოსა და ვანხევს გამოვცდით...
***
ჩემგან დათელილი ბალახები
ისევ ამჩნევია მუქოს სერებს.
ნეტავ, უჩემობას ერთხელ მაინც
ისე, უბრალოდ თუ გამიხსენე...
მე უკვე აქ აღარ გამეძლება,
ფშავში მარტო რატომ გამომიშვი.
ნუღარ მესიზმრები მაინც, ღმერთო,
შენს იქით ლოცვაც აღარ ვიცი...
აი, ჩამოვალ და გავიხარებ,
უშენობას აღარ გავიხსენებ.
რატომ გამომიშვი ფშავში მარტო,
საოცნებოდ რატომ გამიმეტე?!
უშენოდ სიონში
აგვისტოს სუნით და ხვატით სავსეს
მე ისევ მოგწერ ბარათს შორიდან,
მერე, უშენოდ რომ ვეღარ გავძლებ,
მოვალ და დილის მზის სხივს მოგიტან...
ან ჩამოგიხმობ სიონ-ორხევში,
ყველა წყაროს და ბილიკს გასწავლი,
სულ გიერთგულებ, თავს განაცვალებ
და არ შეგრისხავ მედეასავით...
შემოგატარებ ერწო-თიანეთს,
ლიშო-არტანს და სხლოვანის ხევებს,
თვით შევიმოსავ ქათქათა ფარჩას
და გამოვიხმობ ზღაპრიდან დევებს...
და დაიწყება მერე თავიდან
ფშავში ბუხრისპირს თქმული ამბები,
მე შევუყვები მოჩითულ ფერდობს,
ივრის ფშანებში დაგეკარგები...
ვიხეტიალებ ატეხილ ტყეში,
სოფლის სიავის თვალით მნახავი,
კონკიასავით ფეხშიშველი და
თვალდავსებული მზეთუნახავი...
და თუ მიპოვი, სულ ლექსად გეტყვი,
სულს ტკივილები როგორ აწვიმდა,
შენ დამიკოცნე თვალები დღეს და
აღარასოდეს აღარ ამტკივა...
მე გიმასპინძლებ სიონ-ორხევში,
ყველა წყაროს და ბილიკს გასწავლი,
ო, ვერ დაგწყევლი “უსიყვარულოდ”,
ვერც გაგიმეტებ მედეასავით...
წვიმს შუაფხოში
წვიმს შუაფხოში, წვიმს და ისევ შენ მენატრები,
შვიდ წელიწადში ერთხელ უნდა აყვავდეს სევდაც,
ცეცხლისპირ ნელა ფიცხდებიან ჩემი დარდები,
მენატრები და ისევ შენზე ოცნებას ვბედავ...
წვიმს შუაფხოში. მოღრიალებს ფშავის არაგვი,
წვიმს, მაგრამ ვიცი, გადიდარებს შუაღამისთვის,
მომნატრებია შენთან ყოფნა და ლაპარაკი,
მომნატრებია... ბუმბერაზო მთაო, გადმიშვი.
მომნატრებიხარ! ფხოვის ზეცა ტკივილს დამაწვიმს,
ეს ტკივილებიც გვირილებად ვინძლო აყვავდნენ,
მომნატრებიხარ, როგორ გავძლო ასე ხვალამდის,
მომნატრებიხარ... რა იქნება, ახლა აქ მყავდე...
***
ალბათ, აღარასოდეს აღარ მომენატრები,
თუკი შენს თავს არაგვზე არაფერი მახსენებს,
მივაფინე გზისპირებს ძველისძველი დარდები,
ვეღარ აცრემლ-აჟრჟოლებ ამ თვალებს და ამ ხელებს...
იქნებ სჯობდა, ზეცაში მყოლებოდი ღმერთივით,
უშენობით ფერგამკრთალს მევლო სნეულს ლანდებით,
ვიდრე მეგრძნო უეცრად, შემოდგომის ერთ დილით,
ალბათ, აღარსაოდეს აღარ მომენატრები...
გაღმა ვანათს...
აქ ბავშვობისას ანდამატი დავკარგე სადღაც,
ხვითო მაგულეს ფუძის გველებმა;
მათ საპოვნელად
სიონ – ორხევს, აღმა და დაღმა
ვიარებოდი,
როგორც მენება...
დროთ ვერ გაცრიცეს ფერადები ივრის წყალ-ჭალის,
მოველ სხვა მიწას ვერ შემრჩალი, ტკივილგანცდილი,
მოიმედე და მონატრული მეტი არცა რის
და ბედნიერი...
გაღმა, ვანათს ჰყვავის ღანძილი...
ერწოს გზაზე
ქაცვებს მოგიკითხავ
და მწიფე ძახველებს,
ჩვენს მონატრულებს და
ხანდახან მნახველებს.
გაღმა ბალებისხევს,
ტყისძირში ღულელებს,
წითელ ასკილებს და
შავთვალა კუნელებს...
გზადაგზა საყდრიონს,
ვეძებს, დორეულებს,
ბეწენწურთ ჭალას და
მთებს ჟანგმორეულებს...
ვანათს ნისლადენილს,
უბერებ იალნოს,
საჩხუბარას წიფლებს-
გზამ რომ ძლივს მიაგნო...
წეროებს ნაბუდართ
ყორაანთ კლდისწვერზე....
ვინატრებ: აქ მყავდე,
მხედავდე, გისმენდე...
სევდას გაიყოლებს
ნისლების ფიორი,
ცოტაც და...
ორხევთან დაჩნდება იორი...
***
ხოშარის მთიდან მზე ამოდის,
დათვისას_ ჩადის,
ცაბაურთადან ნიავი ჰქრის
ავისგორისა,
აქ გამაჩინა უფალმა და
სული ჩამიდგა,
დალოცვილმა
მადლი მოისხა...
შეღამებულზე
ვარსკვლავთცვენას ჰკვირვობს არაგვი,
პირიმზე ჰყვავის კლდის წვეროზე -
უფსკრულს ჩამმზერი,
წუთისოფელზე ამაოა წყრომა,
არა ღირს...
წყალი-ქართველი,
ხე-ქართველი,
კენჭიც ქართველი...
ეზოს ბოლოზე (ბედნიერი)
არაგვი მიდის,
ჩემ ცაცხვებქვეშ აქვთ ქალ-რძალთ საფიხვნო,
გაღმა ფერდაზე
საფლავია სანათას და ბერი ლუხუმის,
მეც იქ დამმარხეთ,
ბევრს ხომ არ ვითხოვ?!
ავაჰმე, რარიგ მამნატრდი...
ხარანაულთა კაკლებქვეშ
რძალნი ართავენ საწინდეს,
ავად დაჯარდნენ ღრუბელნი,
ეტყობა, უნდა გაწვიმდეს...
მეც ტაროსივით ვირევი,
ვეღარ ვპატრონობ თავისთავს,
დღესაც კვლა შენკე დავწუხდი,
უნახაობა მკლავისა...
შენ მოგონება შორითა,
უთქმელ ტკივილით ამიტანს,
ავაჰმე, რარიგ მამნატრდი...
ფშავში ამოსულ ფშავლისქალს...
მერე გამიშვი სხვისასა...
პეშვით შეგასმევ არაგვს და
გაჭმევ უმწიფარ მაყვალსა.
ისეთებს გეტყვი, მარჩიო
საარაგვოზე ცხრა ქალსა.
ბნელში ისეთას აგინთებ
ავარსკვლავებულ თვალებსა,
მე, შენ, მთვარეს და თეთრ არაგვს
ძილი გაგვიფრთხეს მთვრალებსაც...
გაგატეხინებ ღამეს და
მოგწევ ამოსვლას მზისასა,
მიდი და მერე გაბრაზდი,
მერე გამიშვი სხვისასა...
მარმაშისები
ნისლის ციკლი
1. ვლიან ნისლები...
იალნოზეო -
ივრისწყლისები,
ნაფაქიზევი მარმაშისები,
ფერად-ფერადი სადაფისები,
ჟამიჟამ წვიმა-ავდარისები,
შენზე ოცნების დასაწყისები,
სუყველა შენი საკადრისები -
საარაგვოსკე ვლიან ნისლები...
2. მათურის ნისლო
1.
მათურის ნისლო, სადაროვ,
ჩემ ოცნებებად დართულო,
რაად არ ჩემკე სწუხდები,
რაად მწვერვალთა ჰნატრულობ?!
ვერ გამიბედავ, მაგხელო,
უმზეო დღეთა იელო,
ჩემ უძილობის სახელო,
მათურის ნისლო, ტიელო...
2.
მთადამთა მზემდე ვიარდი,
ერთ თავზე ხელი ამეღო,
ცოლად მაინც არ ვივარგებ,
ბარში ვერ გავილაღებო...
მთაში შენ არ გამასდგები,
ჩემ წაწალს ვერ სადარებო,
მეტ რაღა გინდა დამმართო,
ქალ-ნისლ რო შეგიყვარებო?!
3. უჯარმას ჩაღრუბლებულმა
უჯარმას ჩაღრუბლებულმა,
მაღალახადის ნისლმაო:
რად მწუნობს, ცოტად ფშაველმა
ნეტავ, რა იგულისხმაო?
- არც შენ თვალნ საცქერლად მინდან,
- არც სმენა შენი ხმისაო,
- დღემდისინ ჩემად ნანატრი
სულამც გაÁმხდარხარ სხვისაო...
რად არ ჩემს გულსაცა ჰკითხავს,
ცრემლ-წვიმა რისად მჭირსაო,
სოფელ-ქვეყანა უმზეოდ
ჭკვას არცა მე მამდისაო...
4. მათურით გადმამავალი
მათურით გადმამავალი
ნისლი ვარ მზისთვალუხლები,
ცხრამთის იქით რო წამიხველ,
რად არ ჩემკენა სწუხდები?
თვალებს რადა მთხრი ბეჩავსა,
კიოთა მიორგულდები?!
იცია, ჩემ ავ ტაროსებს
რო არაგვივით უხდები?
ცალად რად გაგიმეტებავ,
ანდა რაისთვის მშურდები,
მაღალახადით შენ გზისკე
წამოალ - გამოვბრუნდები...
ჯავრზე უწინა ის მამკლავს,
ხვალ-ზეგ თუ არ მოგწყურდები,
არც არას ჩემსას იკითხავ,
არცა რას შენს მეუბნები...
წავალ, პატარძალ პირიმზეს
ყელს ცრემლად ჩამოვცურდები..
სევდაით შამძიმებული,
ხევსურეთს გადავქუხდები,
ან მთა-მთა, ტაატ-ტაატით
ბარისკე ჩავეღრუბლები...
ვიდრმედე აგრე ტივლადა,
ვიდრემდე შორ-შორ უბრები?
მათურით გადმამავალი,
ვიდრემდე მზისხელუხლები?!
5. ივრისპირს ნისლი ეძნელა
ივრისპირს ნისლი ეძნელა,
შენი მანდილი ჰფენია,
ცრემლშეუშრობი პირიმზე,
ქალავ, მთლად შენი ფერია...
დაათხორებკე ფარტენათ,
წყალდაწყალ ქსოვით ხალისობ,
ე, მანდილ სუ არ მაჰხელო,
ნისლ-ტიალან არ დამირთო.
საშურთხეთ გააბილიკებთ
საცალფეხოზე გზის მგნებნი,
მზესთან დაავლევთ საწაწლოდ
შენ და შენ დობილ ნისლები.
საკოცნად გეზიდებიან
წყალგაღმით დეკა-იელნი...
მთლად ბეჩავად არ დამაგდო,
შენდ ნისლთად თვალ-გულ მშიერი.
6. გაპაექრება მაღალახადისა და ნისლისა
ცოტათ ფშაველი:
ახადმა თქვა ჩემ სიზმარში
(სანათასა)
ვეღარ დედუფლობ, მარიამ -
ნისლებს დაიხსნიხარ ადრიან.
რაად იმას კი არ გვიამბ -
არჩანდას ამის ჯავრი აქვ -
ნაოცნებარებ აჰყრიან,
ნისლები ქვეით მადიან.
ახადს უნისლოდ, დარდიანს,
დარჩენა არა სწადიან...
სანათა:
ნისლქალა ფრიალოს ვკიდივარ
(პასუხი ახადს არჩანდას სიზმარში)
დღე-გრილში წაწადას სუნთქვა ვარ,
პირიმზეს ვეკიდე საყურედ.
ხედავა, ცით შუქურ-ვარსკვლავი
მზენატრულ თვალებში ჩამყურებს.
ნიავი ბალახზე დამფანტავს,
ოცნებებს ცრემლებად არწყულებს.
ნისლქალა ფრიალოს ვკიდივარ -
ნეტა, რა საუნჯეს მაგულებს?!
ტირილიც ვერ გამიბედავა,
ვერცა გაღრუბლება აქამდე.
ერთ ცოტათ ფშაველის სევდა ვარ,
უნისლოდ დარდიან ახადზე...
7. მოტირალანი ფშავისა...
რასა დარდობენ ნისლები
ქალსავით ლამაზ ფშავისა?!
ნეტავ, თუ გული უთქომთა
ჩამოსვლას მეწყერ-ზვავისას,
უფსკრულ ჩატანას პირიმზის,
ავთვალთ არ სანახავისას...
ამით ხვარ ჩაღრუბლებულან,
გულგასენილნი წამისად,
ცრემლ-წვიმად დაღვრას ფიქრობენ
მომსწრენი დღისა ამისა.
ყინჩან უჟამკროდ დავალან,
სადღა აწვდინონ ხმა ვისა...
ვერ ვისად შაუტირებავთ
ლამაზის დამკარგავისად.
ამით თუ დაწიოკობენ,
ვერ მცნონი თავის თავისა.
გუშინ ნისლ-პატარძალანი,
დღეს ღრუბელ-ქალან ღამისა.
დაილას ჭირისუფალნი,
მოტირალანი ფშავისა...
ფშაური ქორწილი
კარგა ხანია, ვეღარ ვმშვიდდები,
შორს რომ დამრჩი და ხმას რომ ვერ გაწვდენ,
რომ არა მქონდეს ხვალის იმედი,
ვერ გავუძლებდი ვერაფრით ამდენს.
მე შენ აქ უნდა ამოგიყვანო
და სიყვარულზე უნდა გაფიცო,
მერე, ორივემ რომ არ ვინანოთ,
სასწრაფოდ უნდა გამოგაღვიძო.
უნდა გაჩვენო ჩემი შუაფხო,
არახიჯა და მაღალახადი,
შემოგატარო კარატის წვერი,
დაგაავადო ფშავის სახადით...
გაგაყოლიო მამისძმებს მთაში,
შემოიარო მათთან ჭალები,
უჩვევმა ბლომად დახოცო არჩვი
და გააოცო ფშავლის ქალები.
…
შეგასვა პეშვით არაგვის წყალი,
რომ ჯიხვზეც კარგად მოინადირო,
მოგალოცვინო ლაშარის ჯვარი,
ძმა-ბიძაშვილებს ხმალში გარკინო.
გულს არ გატკენენ ჩვენებურები,
საფერ სასიძოდ ჩაგთვლიან თუკი,
შენც ვეღარფერს დაემდურები,
მათ ვაჟკაცობა ყველაფრად უღირთ.
…
დაგაფიცებენ ჩემს სიყვარულზე,
ორიოდ სიტყვით დაგვლოცვენ ძუნწად
და მერე, როგორც სჩვევიათ მთაში,
ბრძანებენ ჩვენთვის ქორწილის სუფრას.
…
სასწრაფოდ ნახმობ ნაცნობ-მეგობრებს,
აქაურებთან მაყრად მოვისვამთ,
მოვიპატიჟებთ დედეულთ ბლოდან,
გადმორეკავენ საკლავს ხომიდან.
…
ქორწილის სუფრას გაშლიან ორწყალს,
ყველას თავისად დავეგულებით,
იტრიალებენ ხინკლის ქვაბებთან,
მათურლები და ქისტაურები.
…
მერე მთელ კვირას იქნება ლხინი,
ხბოს ხინკალი და ხილის არაყი
და ჩვენს ქორწილზე, ალბათ, კარგა ხანს
ილაპარაკებს მთელი ქალაქი.
რომ დავიღლებით ბედნიერებით
და ძალა აღარ გვექნება ლხინის,
მომაცილებენ გზამდე ჩვენები
და შუაფხოდან წაგყვები თბილისს...
მე შენ აქ უნდა ამოგიყვანო
და სიყვარულზე უნდა გაფიცო,
მერე, ორივემ რომ არ ვინანოთ,
სასწრაფოდ უნდა გამოგაღვიძო.
…
ატყდა წვიმები და ბილიკს მხოლოდ
ჩემი ატყვია ნაფეხურები,
მე ვერ მამშვიდებს დღეს სიყვარულიც,
შენ რომ თბილისშიც არ მეგულები.
ამ ერთხელაც რომ გადაიწვიმებს,
სევდამ რომ ხელი არ მომითავოს,
უნდა დავამხო სიმშვიდე შენი
და შუაფხოში ამოგიყვანო.…
აეყრებიან კარატისწვერს ნისლის ფარდები
წაწლის ციკლი
1. დეკან აყვავდნენ არაგვსა...
\"ჩემ წაწლის გაკეთებულ დეკის ჩაი მამინდა...\"
ცოტათ ფშაველი
აქ ვის იმედად დამტოვე?
მზისა ხუნდება ფერები,
იცი, რო ჩემთავმკვდარასა
ვერც რისად დაგემტერები...
ძილისწინ ჩაი დეკისა
მალიმალ მოგეგონება,
კიოთ განატრებს ჩემ თავსა,
სადაც ქალ მოგეწონება...
მეცა საბრალ ვარ უშენო,
მარტო და ტიელ-ოხერი,
ყოველ ალიონს, სისხამზე
სათიბის ბოლოს მოგელი...
წახველ და გული გაჩერდა,
უშენოდ ელვადახლილი,
შენკე სთნევს, მამივალისო
გზა-მგზავრობაში დაღლილი.…
თუ მართლა მამიხვიდოდე
რიჟრაჟზე, დილაბნელასა,
მზის მადლმა, წაწალყოფილი
მოვიქარგავდი ენასა.…
ახლა, სით გამოგედევნო,
მათურით-ქალაქს ხარ-ლაღსა,
გესმისა, ცოტათ ფშაველო,
დეკან აყვავდნენ არაგვსა...
აქ ვის იმედად დამტოვე?
მზისა ხუნდება ფერები...
2. ფშავში ამოდი
ფშავში ამოდი,
უცხო ქვეყნის ზღვა-ხმელ ნალახი,
გადაიკარებს,
ვინ სთქვა გრძელი წვიმა მაისის.
მე ამოვშალე
ორწყალსზეით სევდა ლექსებად.
წვიმების მერე
ცაბაურთა ნისლს რომ აიშლის...
დაიყვავილეს
უშენობა ფშანზე იებმა,
იჟვერებიან
ტირიფები ნაწნავდაშლილი,
თეთრახევაზე
დაგიხვდები წყვილი ცხენითა,
თუკი მომიხვალ,
ლოდინსა და წვიმას რას ვჩივი...
ხარირმის რქებზე
მივაკიდოთ სველი სამოსი,
შემოვინახოთ
საღამოსთვის ცოტა არაყი,
მერე ცეცხლისპირ
მოფარდაგულ ტყავ-სასთუმალზე
ღამე ვათიოთ
ფერებაში და ლაპარაკში...
გადაიკარებს,
ხვალ დილისთვის გაიამინდებს,
აეყრებიან კარატისწვერს ნისლის ფარდები,
გაგაყოლიებ
წვიმით ნასეტყვ თვალებს საგზლადა,
წახვალ და
ქალაქს არც ჩასული, დამედარდები...
ფშავში ამოდი,
ვიდრე გალობს გული შაშვივით,
ვიდრე ჰყვავიან
ასკილები - ჩემი დობილი,
გადარებულზე
მოგელიან ფშავის ნისლები,
განისლებული
ფშავლის ქალაც, წაწალყოფილი.…
3. სულმზიანო
წუხელის სიზმარში მომელანდე,
თვალებნათელო და სულმზიანო,
ვაი, რა უღმერთოდ მოენატრე,
ბეჩავ გულს, ხოხბების საფრთხიალოს...
შენ იქნებ აღარც გახსენდები,
შავქალა ღრუბლებთან დარჩენილი,
დარდებმა დამიჭკნეს ბილილები,
სათელად მიგიან ნაბდებივით...
ვეღარ აიცილა გულის ფარმა,
ეჭვები ისრებად დაწევნილი -
ეგებ მოხიბლაო ქისტის ქალმა,
ლამაზი არიო, დაწყევლილი...
ლამაზიც არი და თამამიცა, -
ჩაიქირქილებენ ტოლ-სწორები,
მე რაღა დაგწამო დასაფიცარს,
ისევ სევდა შემრჩა მოგონების...
თითისტარს ეხვევა ზამთრის ღამე,
სარკმელში ცა მოჩანს ავდრიანი,
აბა, შენ მე როგორ მიღალატებ,
ეს ეჭვი სულ ზამთრის ბრალი არის...
თითისტარს ეხვევა ზამთრის ღამე,
სარკმელში ცა მოჩანს დარდიანი,
ეგებ მზემ გააქროს დილით ნისლი,
ჩვენ შორ-შორ ყოფნაში ბრალიანი...
4. მეფერებიან ულეწელები...
მეფერებიან ულეწელები,
ჟრჟოლის და ცეცხლის მგვრელი,
სულში ხელები, მხრებზე ხელები,
თმებში ხელები შენი...
გათანგული ვარ ნათიბის სუნით,
წყენა არ მახსოვს ერთიც,
თიბათვის წვიმას მივეშვირე და
ლექსით ვივსები შენთვის...
ასე წვიმით და ლექსებით სველი,
საყურ-ბეჭედზე მწყრალი,
სათიბში გელი შენდ მზის წაწალი
ქალთარაფერა ქალი...
5. კენკეშავ ნაზოვარზედა
კენკეშავ ნაზოვარზედა,
ლამაზად ყელმოღერილო,
დეკათ რად დაÁმტერებიხარ,
ჩემ მკვლელად ამოჩენილო?!
მიშტერებულნი ნისლებსა,
ჩემ ფშავლის ქალად ვიცანი,
ავაჰმე, როგორ მიყვარან
დობილნი პირიმზისანი...
- სისხამის ნიავ-წანწალავ,
იმედო ხვალის დარისა,
შენ თავს რო მეცილებიან,
გულზე მეხატონ მა ისან?..
6. ლექსად დაგაწვიმ
ასე მგონია, შენს ლამაზ თვალებს,
ნათელ სულსა და ფიქრს ვეფერები.
მე და ოცნებებს, არაგვით მთვრალებს
თავს გვაწონებენ ულეწელები...
ასე მგონია, ფშავის ნისლები
ჩემთვის საკაბეს ქსოვენ მარმაშის
და გვირილები რძისფერ-ცისფერი,
მეხეთქებიან მკერდზე კასკასით...
კლდეებს, სათიბებს და ფშავის არაგვს,
შენ აკლიხარ და მეტი არცა ვინ,
გაღრუბლებული შენი ლექს-ქალა
ავტირდები და ლექსად დაგაწვიმ...
7. სულნისლიანო წაწალო
შემომაფეთე უღრუბლო
ვარდკაჭაჭები-თვალები,
გუშინ-გუშინწინ უმზეო
ავდრიან დღეზე მწყრალები...
ამდენხანს ნასათუთევი,
გამიმზეურე ფიქრები,
მახარე ლიწკრო-მათურით
ცისარტყელები მზისმხლები...
ჩავუყვეთ მათურხევისკე,
(შორს ჩვენგან მაცილ-ართვალო).
გულბეჩავ ფშავლის ქალაის
სულნისლიანო წაწალო...
მეტი არავისი...
1.
როცა შენ გიყურებ,
ვდგები კარგი ლექსის ხასიათზე,
როცა შენ გიხსენებ,
წვიმის ჩურჩული და ოხვა მესმის.
ტკივილს და სიხარულს
ფშავის არაგვივით განმიახლებ,
რა ბედნიერი ვარ!
სულს ვითქვამ შენით და სველი ლექსით...
2.
ასე იბადება, ალბათ, საოცრება,
როგორც ღრუბლიანი დილა არაგვისპირს,
ისევ შენი ნახვის ნატვრა წამომცდება -
მეტი არავისი...
ახლა აქ რომ მყავდე, ღმერთო, აქ რომ მყავდე,
აღმა ავყვებოდით ფშავის არაგვს...
მეტი რა მინდოდა, ისე მომენატრე,
ისე მომენატრე ფშავლის ქალას...
ბროწეულები სველი
ბროწეულები სველი.
ტანზე თიბათვის ცეცხლი.
უშენოდ ყოფნა ძნელი
ვერგაძლებით და ვერთქმით...
შუაღამისას თავსხმა,
გამნელებელი წყენის.
ჩუმად მოთმენა, ართქმა -
უშენოდ ყოფნის, ძნელის...
სადღაც წკრიალი ვერცხლის,
ტკივილი - ყველა მკვლელი.
უეცრად სულში ცეცხლი
სიზმრის ახდენას მშველის...
ნაცვლად ტკვივლის დიდის,
ჯილდოდ ამდენი თმენის,
შენი ღიმილი - მშვიდი,
შენი თვალები - მწველი...
წვეთებით სავსე პეშვი.
ბროწეულები სველი.
ჩემი ტუჩები მრეში.
ურჩი ხელები შენი...
უსიტყვო ნატვრა ძველი -
არ გათენება ხვალის...
ბროწეულები სველი.
ჩვენ თიბათვის მზით მთვრალი...
თიბვისაა
მოფარდაგდნენ საქუხიგორს,
ჭყანტები და კენკეშები,
გავველურდი და სათიბის
გვირილებში შევერევი.
ვეფერები ხელისგულით
მჟაველას და ფაფანაგას,
ხიფხოლა და უკადრისა
გამიხდია ამხანაგად...
ქვემოთ ხევში ფუტკრებსა და
პეპლებს გააქვთ რია-რია,
უკვე აღარც ადრეა და
ჯერ არც ისე გვიანია...
თიბვისაა, ზუსტად დროა,
ამოუყვე ჭიჩოს ბილიკს,
შენს ნამხრეულს ვიპოვნი და
იქ დაგხვდები ხვალვე დილით.
შენსკენ მოვდივარ
შენსკენ მოვდივარ, გზა-გზა ვისვენებ,
მტკვრის პირას ვეძებ ველურ გვირილებს,
ვმარჩიელობ და თან არ ვიჯერებ,
ვიხსენებ წარსულ წყენა-ტკივილებს.
“მიყვარს.... არ მიყვარს...” - ფოთლებზე ვითვლი
და ბოლოს კენტად მრჩება - “არ მიყვარს”,
ქსნის პირს შემხვდება ყივჩაღი ბიჭი,
მომიტაცებს და მთაში წამიყვანს.
ყოველ ცისმარე არვეს გავდენი,
ვიმარჩიელებ თანაც ჯიუტად
და შენზე ფიქრით ნაღალატევი
გვიან საღამოს ქმარს შინ მიუვალ...
მაგრამ ჯანდაბას ყველა ყივჩაღი,
თბილისის კართან შენ თუ შემხვდები,
“არ მიყვარს...” “მიყვარს...” - ფოთლებს მივძახი,
მტკვრისპირს მოვდევ და გზა-გზა ვჩერდები.
შენსკენ მოვდივარ, მალე ნახვამდე
ლოდინისფერი მაცვია კაბაც,
მე შენ მიყვარხარ (როგორც აქამდე),
ეს შეეშალათ გვირილებს რაღაც...
ფშაურ მოტივზე
სანამდე ვიარო უშენოდ შარახევს,
ერთურთი შორიდან სანამდე ვახელოთ,
შენს სურნელს ინახავს თმები და თითები
შენ ხელშენავლები პერანგის საყელო...
დავალ და უშენოდ დავთელავ მაყვლიანს,
ნაეკლში ტკივილი ლექსებად მოჟონავს,
წუწკ თვალს მაყოლებენ კაცები ავყია,
ქალები ჩუმ-ჩუმად მაყრიან ქოქოლას...
დავალ და დამყვება შური და ქილიკი,
რითმებით საშენო წინდებს ვქსოვ შიბიანს,
მერცხლებმა იციან შენ გზა და ბილიკი,
ლექსებს და ოცნებებს აქ სულ სხვა ხიბლი აქვს...
შენ ნაალერსევი ქალ ვიყო წაწალი,
ან შენი ცელის ფხით ნაკაწრი ქვა ვიყო,
დააგდე ხევდახევ მგლის კვალზე წანწალი,
არაგვზე სასთუმლად ნისლები დავიგოთ...
ამოდი, მავანთ და მავანთა ვინ ჰკითხავს,
ბედისას არ ვიტყვი აუგს და საყვედურს,
შიგნიდან გავტყდები სიმაგრე სიპისა,
დაგიხსნი სულყველა კლიტეს და საკეტურს...
არაგვზე სასთუმლად დავიგოთ ნისლები,
ლექსებს და ოცნებებს არ ჰქონდეს ნაპირი,
შენ ნაალერსები წაწალი ვიქნები,
შენი სულისა და ოცნების ნაწილი...
ამ გიორგობას
თორნიკეს ცერზე მიმინო უზის,
წყალდაწყალ ბადეს ისვრის დემეტრე,_
ჩემი ბავშვობის ოცნება ლურჯი
ესაა, შენ და ღმერთს რაც გევედრეთ...
თამთა გზადაგზა თეთრონს ემდურის,
აღმა მივყვებით ივრის სანახებს,
(კონსტანტინეა ჩვენი მეგზური).
ლიშო-არტანი ჩემი სახლია
და სიამაყე მალაპარაკებს...
ვალმოლეული ამ ზეცის და წინაშე მიწის,
ფესვებს ვიმრავლებ,
არცრა დარჩა უკვე მანძილი,
მარცხენა მხარზე
ყრმობის ლურჯი ოცნება მიზის_
ამ გიორგობას
ლაშარს მოვალ
ფშავლის ქალა ფშაველ ქმარ-შვილით...
ქვაბროლები
ლაშარის ციკლი
1. აჰა, დიდლაშარო!
თორნიკეს
ცაცხვები ჰყვავიან გაგიჟებით,
გზები წაღებული არაგვითა,
წყალდაწყალ ფეხშიშველი მოვუყვები,
ცოდვაა ახლა ვთქვა - არამიშავს...
ვეკრძალვი ლანდებს დიდ ხევისბერთა,
შეძრული მათი ხმის გაგონებით,
მოვყვები ხატისმთის ციცაბოს და
მომაქვს საწირავად ქვაბროლები...
ავალ და საჯარეს დაგიჩოქებ,
ლექსს გარდა სხვაც ბევრი ვალი მადევს,
ცოდვაა ახლა ვთქვა - არამიშავს,
თუ მიცნობ და მადლს თუ დამიმატებ...
უღრუბლოა შენი საბრძანისი,
დიდ მთათაც ნისლები გადიყარეს,
შენს ლაშქარს კაიყმა შემოვმატე,
აჰა, დიდლაშარო, ჩაიბარე!..
2. მეც ერთ ლოცვად ჩაგეთვალე...
თამარღელეს პეშვით გასმევ
სამკურნალო წყალწმინდასა,
შენ სიცოცხლეს შევავედრებ
ცაბაურთის მთაწმინდასა...
ნაკურთხ წყალში ხავიწიან
ქადებს მოვზელ სალაშაროს,
დალოცვილმა უჟამკროთა
ეგებ კალთა დაგვაფაროს...
ამოგიკრეფ წაწადიდან
ქვაბროლებს და ქვასპეკალებს.
სულ შენ - მადლი ლაშარისა,
მეც ერთ ლოცვად ჩაგეთვალე...
3. კაიყმათა შველად გესავ...
ლაშას ჯვრის მტვერ ჯვარს მოგართმევ,
ლაშარს, მოლაშქრეთა მცველსა,
ძნელ ბილიკებს ამოვყვები,
კვლავ საუფლო აქ აქვს მზესაც...
შენთან სანაწილოდ მაკრავ,
თეთრი ფარჩა შუბლს და ხელსა,
შემეწიე, ვემანდილო
ძეთა შენთა ხვალის დღესა.
დიდლაშარო, დალოცვილო,
კაიყმათა შველად გესავ...
4. ლოცვის ლექსად მახმოვნებსა
გულთან ახლოს დავიუნჯებ
შენ ნაფუძვარ ქვაბროლებსა,
დიდბატონის განამეტსა და
თეთრ არაგვში ნაგროვებსა.
მარცხენა მხრით ანგელოზი
ლოცვის ლექსად მახმოვნებსა...
მის წილხვდომილს დედაღვთისა
თვალს წამით არ აშორებსა.
დიდლაშარო, უძლეველო,
შენი საყმო გახსოვდესა.
ღმერთის დედას ოჯახს ვვედრებ
არაგვს მოუყვება აღმა
სამი ლეკვი ლიშოელთა,
იმისთანა მხარ-ბეჭი და
თვალ-წარბი აქვთ იმ ოხერთა,
ბორბალომ და ცაბაურთამ
კაცრიელ სწორნ იპოვნეთა...
მამა-პაპათ დასტურ მიაქვთ,
ბლოელთა და ლიქოკლებთან,
საიახსრო ოთხყურა და
ოთხრქა ცხვარი იპოვნეთა...
ცაციათი ხარს იჭერენ,
შიშსა სცემენ ღლიღვოელთა,
ლაჩარნი და მოშურნენი
ავსა ნურც რას ინდომებთა,
სამტროდ ნურსად ვინ დახვდებით,
თქვენ ჯიშ-გვარი იგლოვებსა...
ხოშარს და ჰყავთ _ პირიმზის და,
საყურ-ბეჭედს იშნოვებსა,
ლეკვებს დაზრდის ძმათაფერებს
სამ-ოთხს, როცა იდროებსა...
ჯერხანობით ხევ-ხევ დაჰქსოვს,
არაგვისპირს იწროებსა,
მძივით შიბავს საჩოხწინდეს,
სამზითვოებს იგროვებსა...
მამა მათი ბარ-ტიალას
დიდხანს აღარ იდგომლებსა,
თავის პატრონ მამივალის,
გულს არ ჩამამიღონებსა...
საღამოსთვინ ლუდსა ვხარშავ,
ხინკლებს ვწრიხავ დიდროვნებსა,
კერიის ცეცხლს სულს ვუბერავ,
რიჟრაჟამდე ვიხმოვნებთა...
ხელით დაქნილ სანთლებს ვანთებ,
თითოს მაჯის სიმსხოვნებსა,
ღმერთის დედას ოჯახს ვვედრებ,
მის წილხვდომილმც იხნოვნებსა...
სიკვდილო და ფათერაკო,
უწინ ჩემ თავ ინდომეთა,
ხატ-ღმერთებო, სამზეოში
ქმარ-შვილ დიდხან მიმყოფეთა...
მზითვს მიათვალე
ჩემს თამთას
მე გიქსოვ ფარდაგს, რომ უჩემობას
გფარავდეს სითბო ჩემი ხელების,
ჯვარ-კალაპოტად, როგორც რითმები,
დალაგდებიან ფერთან ფერები.
ყდებში გავქსელე, როგორც ობობამ,
ჩემი ნებისას ვაძლევ სიმტკიცეს.
ამ ნოქვებიდან ცრემლი მოჟონავს,
ამ ქარანაში ცეცხლი გიზგიზებს.
თხორიდან-თხორზე დარდებს ვკვანძავდი,
(ყველა ჩავკვანძე უფლის წყალობით),
ეს ლებისფერი ბორჯღალი შენ ხარ -
ვქსოვდი, შენით რომ ვმსხმოიარობდი...
აქ გტკიოდა და ისევ სველია,
(ჩათვლემილს დამრჩა ძმრიანი ტილო),
ამ მიცვლილასთან თვლები გარბიან,-
დაბალწნევიანს მასმევდნენ ღვინოს...
ეს მზენასვამი კუდიხრილები
წვებიან როგორც “ივრის კუდები” -
ხვატს თუ ვიგრილებ, ეს ივლისია,
უჟანგბადოა და ვიხუთები...
ზედა კუთხიდან ჩემი ლექსები
რითმებად ფერებს გამოისხამენ,
მე გიქსოვ ფარდაგს – მზე რომ სათიბში
ობობას ნაქსელს ჰქარგავს სისხამზე...
თხუთმეტის ხდები. მეც ცოტა დამრჩა:
ნაკიჭკიჭებზე შიბის მოვლება, -
მზითვს მიათვალე ჩემი ნაქსოვი
ფარდაგი ჭრელი, როგორც ცხოვრება...
-----------
“კალაპოტი”, “ნოქვა”, “ქარანა”, “მიცვლილა”, “კუდიხრილა”, “კიჭკიჭა” – ორნამენტების ფშაური სახელებია.
“ყდა” – ჩარჩო, რომელზედაც ქსელავენ თხორს, ზედ ფარდაგის მოსაქსოვად.
“თხორი” - შალის დანართი ძაფია. ზოგჯერ ნართის გორგალსაც თხორს ეძახიან.
“ლები” – მოთეთრო მიწაა, რომელსაც საღებავად ხმარობენ და ძაფს მონაცრისფრო-თეთრად ღებავს.
“ივრის კუდები” – მდინარის შენაკადებია ზემო დინებაში, რომლებიც ორივე მხრიდან თითქმის სიმეტრიულად შეერთვიან იორს.
ახადიდან ცას ხელს უწვდი
ძმის ციკლი
1. შარახევზე
შარახევზე იმისთანა წნორებია
და არაგვი ისეთ ტალღებს მოაგორებს,
მთის მიხაკებს ფიანდაზად გამიშლი და
სადედოფლო სასახლეებს მომაგონებს...
უფრო ზემოთ მთებია და ნისლებია,
სიტყვებიც რომ აღარ ვიცით საკადრისი,
ტკივილები სიზმრებივით მიქრებიან,
ჩემი ცრემლიც ალალ მისი...
ცის კიდურზე ჟღალი ძერა დარონინებს-
დილასისხამ ჩვენს საძებრად აფრენილი,
თეთრახევას ბროლ-ჩანჩქერში მატოპინებ
ოცნებებით ახდენილით...
მერამდენედ გადაიფენ ხელზე ბადეს,
ოქროცურვილს დაულოცავ დალის დალალს,
ღმერთო, კიდევ ბევრჯერ უნდა გამიხარდე
ფშავში მოსულ ფშავლის ქალას...
შარახევზე იმისთანა წნორებია
და არაგვიც კლდეებს მოჰყეფს როგორც წინათ,
ოცნებისთვის ფრთები დამიტოლებია
და იმედიც პაწაწინა...
2. მუდარა
დალი!
შენგან ბევრი არა მინდა,
უხმო მუდარას ნუ გაიოცებ,
ძმა მყავს ნადირობის ტრფიალი და
დამილოცე...
დალი!
დღემდის თუ რამ ლოცვა მითქვამს,
გთხოვ, ყველა საშენოდ ჩამითვალო,
ჩემი იმედი და სიხარული
ძმა არ გამითვალო...
მთა-მთა ხეტიალი სარისკოა,
გვედრებ, სიკეთის გზით წაიყვანე,
მის მეტი არავინ გამაჩნია,
დაიფარე...
დალი!
მუხლმოყრილი გევედრები,
ვაგლახად არსად აუშარდე...
ბავშვივივთ გულსათნო და ალალია,
გაუმარჯვე...
დალი!
თავი ჩემი ინაცვალე,
გვედრებ დაჩოქილი ალიონზე,
ჩემი ნუგეში და საფიცარი
ძმა დამილოცე...
3. ხელიდან იმედი ამალოკე
ხომ მატყობ, ტკივილი კვალში დამდევს,
ჩემს წყენას ნურავის აპატიებ,
მე შევაკოწიწე ნამცეც-ნამცეც
სათქმელი და ვერ კი გაგარკვიე...
თურმე რად მიღირხარ (არ ვიცოდი),
შენ იქნებ არ გკმარა სიცილადაც,
გული ვის ასტკივდა ჩემი ცოდვით,
ნუგეშად შენი ძმობა მიწილადა...
ხელიდან იმედი ამალოკე,
ცრემლი შემიშრე და დამამშვიდე,
ვეღარ მოისვენო საღამომდე
და შემეხმიანე ერთხელ კიდევ...
შემეხმიანე და მომეხმარე,
რომ არ შემებრალოს თავი ჩემი,
სალ კლდესავით თუ არ მომეფარე,
ბოლო-ბოლო სადმე წავიქცევი...
ო, მერე ძნელია წამოდგომა,
შემეშველე, როცა სულში ბარდნის,
ვინ გამოიმეტა შენი ძმობა,
ნეტავ, ვინ მოისხა ჩემი მადლი?!
4. “ინატრე”!
ხელი მომეცი
და თუ გინდა, თვალს ნურც გაახელ,
მე თვით მიგიყვან ხესთან,
შენ რომ უწოდე ნატვრის...
მერე სასწრაფოდ
გვირილების ნოხებს დავფენ
და თან აგვისტოს ხვატს ავავსებ
სურნელით ატმის.
დაუნანებლად
ულამაზეს სიზმრებს მოგივლენ
და რომ გაკრთება შებინდების მრუმე სინათლეც,
ძალას მოვიცემ,
ფერხთით ოჯახს - ცოლს და ციდა გოგოს მოგიჯენ,
გამოგაღვიძებ
და ჩურჩულით გეტყვი:
“ინატრე”!
მოვალთ და...
მარიამ წიკლაურს
მოვალთ და მარტო ბუხარს კი არა,
გულშიც აგვინთებ ცეცხლს მოგიზგიზეს.
ეს რა სინათლე ჩაგვეზიარა,
რა სიყვარული შემოგვიკიდე...
ამ ბუხრისპირას უფრო ძალუმად
გვესმის საკუთარ სისხლის შხივილი.
ზოგჯერ აშკარად, ზოგჯერ მალულად
დაგვცდება მაცდურ ბედზე ჩივილი...
აქ უფრო გვიყვარს ადიხანჯალა,
ვერ განამეტი ხარი წიქარაც.
გამოიღვიძებს რწმენა ფარ-ხმალად,
უიმედოდ რომ ლამის მიმქრალა.
ვინმეს თუ ცოტა დაგვაგვიანდა,
ყოველდღიური ცრემლით დანათოვს...
მოვალთ და მარტო ბუხრის კი არა,
ლექსიან გულის ცეცხლით გაგვათბობ...
\"ქალთარაფერა\"
ამელის
გრილ ნიავს არ მაკარებდნენ
ერთ გოგოს მამაბიძანი,
მაღლა უფალი ღმერთი და
მე ვყავდი დასაფიცარი...
ბებოს ავთვალზე ნალოცი
მთაში დავყავდი მალიად,
ჩემი ეგეთა ქალობა
სამ ძმათა დობის ბრალია...
დილიდან დაღამებამდე
დედა გულსგარეთ მწყევლიდა _
_ “ქალთარაფერავ”, “თხის ჯიშო,”
გოგო, ჩამოდი ცხენიდან...
_ ხელთუყარი ხარ, ზარმაცი,
ფშაურად ენაწათლილი...
_ დე, ცხენებს ვხედნი, მეყოფა
მერეც ქსოვა და სადილი...
საუკუნის ხნის ბერდედა,
მისანი ფშაველ ქალების,
სისხლში ლექსის მადლს მიცრიდა,
ყურში – ხმითნატირალების...
საიქიოს კარს დამლოცა:
ამ მზის ქვეშ გაიხარეო,
ქალთარაფერავ, ჩემფერავ,
იქ ნუ მამიხვალ მალეო,
დაფასდი ფშავლის ქალ-რძალში,
ქმარშვილში დაიღალეო,
ერთი შენმგვანი ქალშავა,
საფლავზე მამიყვანეო...
•
ირიჟრჟებს და ცხენზე ზის
ალიდაკვალი მამიდის,
კიდევ ერთ \"ქალთარაფერას\"
ჩემი ლამაზი რძალი ზრდის...
გობელენი: “მარტი”
ნატო ჟღენტს
“მარტი” მაჩუქეთ,
მისი ქოლგებით,
მისი იისფერ-რუხი ავდრებით;
მოდით და მნახეთ, ნუ დაიზარებთ,
ხომ იცით, როგორ გამეხარდებით...
მაჩუქეთ “მარტი” მისი დაქანცვით,
მისი ხმებით და მისი ფერებით,
ერთი ყვითელი ძაფი მზის სხივით
და ენძელების თეთრი ყელებით...
მისი დაბნევით,
მისი დათენთვით,
ქარით,
ცრემლით რომ სული ევსება,
“მარტი” მაჩუქეთ, ანდა მომყიდეთ
ძალიან ძვირად -
მთელ ჩემს ლექსებად...
მაჩუქეთ “მარტი”
მისი ქოლგებით,
მისი იისფერ-რუხი დარებით,
“მარტი” მაჩუქეთ, ანდა მომყიდეთ
ძალიან ძვირად,
გემუდარებით...
მზემდე ცაბაურთა ჰყუდავ, ჩაღრუბლული
ბულბულის ციკლი
თეონა ქუმსიაშვილს
1. ჩემი ფშავლის ქალა გალობს...
შაშვი დადუმდა, არაგვი გაირინდა,
მზემდე ცაბაურთა ჰყუდავ ჩაღრუბლული,
ჯაბანიშვილების კოხტა აივნიდან
ციდა ფშავლის ქალა გალობს – მთის ბულბული.
ხელს ცამდე იწვდიან მისი გვარ-ჯიშანი,
ამ ცა-მზეს გაუმრავლდი, ბულბულის ცალო.
ჰყუდავ ცაბაურთა ჯავარ-ზავთიანი,
გული ყელში მჩრია, ჩემს სათქმელს გალობს...
ერთპირ გაუხსნია ზეცას ცხრავე კარი,
მთავარანგელოზი გვფარავს და გვწყალობს,
ხევისპირ, ფიცრული კოხტა აივნიდან,
ჩემი ფშავლის ქალა გალობს...
2. ნამით პირნაბანი სამყურები
როგორ ციმციმებენ ალმასივით,
ზეცის თითობეწო ნაჟურები,
ახლა აღარაფერს აღარ ვჩივი,
შენც თუ შეგაყვარე სამყურები...
…
კარგაძალი გზაა შატილამდე
და შავი არაგვი მიგვაცილებს
ჩვენს დუმილს ვიხსენებ ამდილანდელს,
უხმო სინანული მინაპირებს...
თურმე რა ლამაზი ფიქრი იცი,
სურვილს გვიზიარებ არცთუ იოლს,
ბევრს ვერ დაგპირდები, თეო, წინწინ,
ცხენები ბლომად ჰყავთ შატილიონთ...
შენთვის ლამაზ თეთრონს ამოვარჩევ,
(მე წაბლა მომწონდა თავიდანვე),
ჭენებით მივიდეთ არდოტამდე
და იქ გავითიოთ სამი ღამე.
დღისით ვიქეიფოთ ხევსურებთან,
ვწრუპოთ ქალაქური შავი ღვინო,
ლექსით თრობის ეშხში შესულებმა
გათენებმდე ვერ დავიძინოთ...
უფრო მომინდება შენი ნახვა
მერე, თბილისში რომ დავბრუნდებით,
თუკი შენც ჩემსავით შეგიყვარდა
ნამით პირნაბანი სამყურები.
3. მუცოს რძალო, ჩემო ქალთარაფერავ!..
ჩაგაცმევენ საქორწინო წითელ კაბას,
ლამაზ თვალებს ვერ დამალავ მანდილში,
თავსდამტყდარი ემგვანება უცხო ამბავს,
ორხევიდან წაგიყვანენ შატილში....
ქედს გადაღმა მშობლიური იალნოა,
არდოტისკენ კვლავ საავდრო ნისლია,
სიყვარული ცოტა უფრო გვიან მოვა,
თვალებს ცრემლით ნუ იშავებ, ნიბლიავ!
ალუდას და ზვიადაურს დანაფერი
სიძე მაყრებს მოიყოლებს მის მგვანებს,
ქმარ-მაზლანი გიმღერებენ “არხოტოს” და
კარკუჩით რომ ქალი ჩამაიყვანეს...
ცხენზე ჯდომას გასწავლიან ფშავლის ქალას,
ვერცხლის შიბით დაიქარგავ საკინძეს,
კოპალა და იახსარი დაგიფარავს,
კაცრიელი გინდაც ყველა გაგიწყრეს...
გალაღდები, ქალის ჯარში დამშვენდები,
გაივსები, მტერსაც მოეწონები,
გაის ამ დროს ტყუპი ვაჟით გაბევრდები,
გულისგულში შეგნატრებენ სწორები...
შენი სულის და ოცნების ლურჯი ჩიტი
სიმღერებად თუ გადმოსკდა ნაპირებს,
შენს ქმარს აღარ დასჭირდება ბარად ჩასვლა,
ზამთრის დღეებს ისე გაუაპრილებ...
ხევსურ ქმარ-შვილს შეავედრებ მამისხატებს,
მიმწუხრისას ფშაურ ფანდურს მაჰხელავ,
დრო მოვა და სხვა სიზმრებსაც ამიცხადებ...
მუცოს რძალო, ჩემო ქალთარაფერავ!..
4. სამყურა
ჩარგლულა დაწრეტილა, ცრემლად დის,
ნატვრის ხეს გაჰხმობია ფესვი.
სადღაც დაგიკარგავს იმედი,
ნუგეშად გაქვს ჩემი ლექსი...
ნისლი მოუბურავთ ფშავის ხევებს,
ტაროსი ირევა ცუდად.
ჩემსკენ გამოშვერილ ფერმკრთალ ხელებს
გულის შეშველება უნდა...
ნათალ თითებშუა თოთო ბალახს
ქარი ანანვებს ნელა,
ხვალ არ ეყოლება თბილის-ქალაქს
შენზე ბედნიერი, მჯერა.
- “ნატვრის ხეო...” - ჩუმად ჩაიმღერებ,
ქვეყნად ურწმუნოებს წყევლი,
ჩემს ძუნწ ალერსს უხმოდ შეიფერებ,
თვალში გაგიკრთება ცრემლი.
შენი ცრემლი წმინდა მირონია,
სულში უნებურად დამთბა.
“ოთხყურა”სამყურა გიპოვნია,
ღმერთმა აგიხდინოს ნატვრა!
5. ნათლისღების ნათელ დღესა
ნათლისღების ნათელ დღესა,
ვეგებები დილის მზესა,
ვიფაქიზებ სულს და ხელსა,
სუნთქვას ვაყურადებ შენსას...
გელოდებით მკათათევეში,
ორთა მოციქულთა დღესა,
გელოდებით, ვემზადებით,
შენით ვისხამთ ფერადებსა...
სახლს მამაშენი გიშენებს,
დედა გიმღერს ნანინებსა,
ბიძებისთვის იმედი ხარ,
გააჯავრებ იმათ მტერსა.
ერთი ბებო - სანათაც გყავს,
ზის და გიქსოვს ჭრელ-ჭრულებსა...
ენას ჭიკჭიკით აიდგამ,
გაამრავლებ ხევსურეთსა...
დააბედებ შენ დედმამას
წელჩაგდებით სამ-ოთხ ძესა.
გეფერებით, გელოდებით,
ზუსტად ლაშარობის დღესა...
ლაშარს სამწლისთავზე მიგგვრით,
უფალს - მეორმეოცე დღესა...
აღმოსავლის ცის კიდურზე
ლოცვით ვეგებები მზესა...
ნათლისღების ალიონზე
სიხარულად მოხველ ჩვენსას...
ფშავლად სანათლავი ლექსი
მიხოს
შენ რაღა დაგრჩა შუაფხოს,
ფშაველო სულით ხორცამდე,
მადროვე, კარგად გაგეცნო,
მაცალე სულის მოთქმამდე...
შენ რისი ცრემლი დაგდინდა,
ტკივილო, ჩუმად მკლაველო?!
წაგიყვან, ფშავშიც წაგიყვან,
თავითფეხამდის ფშაველო!..
ჩავიცვამ თოვლისდარ ფერებს
ღმერთმანი, რა უშავს მერე,
ერთით მეტი ანდა ნაკლები...
ჩავიცვამ თოვლისდარ ფერებს
და თქვენგან შორს დავესახლები...
ღმერთო, რა მოხდება, აბა,
უხმოდ წავიდე და დაგტოვოთ,
ჩემი საოცნებო კაბაც
სხვა ქალს დაშვენდეს და სხვა გოგოს...
ღმერთმანი, რა უშავს მერე,
ერთი შლეგი გოგო არ გყავდეთ,
ასე ნაფერები ოცნება
ადგეს ერთხელაც და გათავდეს...
კარგად არ მთავრდება, მგონი,
ყველა სიზმარი და ზღაპარი...
დაც გეყოლებათ და ცოლიც,
მაგრამ სხვა გოგო და სხვა ქალი.
რა უშავს, სხვა გაზრდის მერე,
ჩემს ნაცვლად ლაშას და ქეთინოს,
რაც ვწერე, იმისთვის ვწერე,
ხანდახან გული რომ გეტკინოთ...
ღმერთმანი, რა უშავს მერე,
ერთით მეტი ანდა ნაკლები,
ჩავიცვამ თოვლისდარ ფერებს
და თქვენგან შორს დავესახლები...
ფეხშიშველ ფშავლის ქალასა...
ჩემ მტკივან თვალებ გენაცვლოს,
ჩემი ოჯახის ცალასა,
ვაჟები ბევრი მიმოდის,
შენფერა ერთიც არ არსა...
შენგან ნათქომი შაირი,
გულს სხვანაირად ჰბზარავსა,_
ცეცხლსაც შენებურ მიკიდებ
ფეხშიშველ ფშავლის ქალასა...
მე ხან გულსნაკრავ ტყვია ვარ,
ხან მალამო და სალბუნი,
ზოგჯერ გულის ჯავრს ვკივივარ,
ხან ვგალობ, როგორც ფანდური...
სატევარი ვარ ფხაბასრი _
სატევარზე რომ ისინჯვის,
რა ვქნა, დანახვის წუთიდან
შენი დაკარგვის შიში მჭირს...
ჩე-მო!..
წაწადაში ხელაობით
კალმახები მაჭერინე,
დაგიკოცნი არაგვისფერ
თვალებს – ფართოდ გახელილებს.
თამარღელეს საოცნებოს
რა დაგვილევს ახალ-ახალს,
ახადიდან ცას ხელს უწვდი,
ხორციელი აღარა ხარ...
დაღმა მიჭირს –
ალაგ-ალაგ
დეკიანში დავისვენოთ,
ჩემო ახდენილო ნატვრავ,
სიხარულო ხვალინდელო...
ჩამოვალთ და რა დამილევს
ლექსებს, ყელში გაჩხერილებს,
წაწადაში ხელაობით
კალმახებად მაჭერინე...
ჩე-მო!..
სიყრმის დროინდელი
ოცნებების მასპინძელო...
ქალ არ წასული სხვისასა
“აქეთ მე ვკვდები, იქით-ის,
ქალი წავიდა სხვისასა”.
მუხრანული
ღამიან გამოვეჩქარეთ,
სავალი გვედო მთელდღისა,
საგზაკეთლო წყალობას
შახვეწებულნი ღმერთისად.
ლაჟვარდში მთათა წვერები
აფარტენებდნენ ღრუბლებსა,
ქარი ჰკოცნიდა პირიმზის
მზეს მიფიცხებულ მუხლებსა.
რად არ სიზმარმა მანიშნა,
ანდა თამაშმა თვალისა,
კვირა-უქმეთა შემნახავს,
ცოლსა მგლისფერა ქმარისას...
დღეც რად დაგვიდგა საგზაო,
მაისის დილა მზიანი,
რა მამისახლი ამიტყდა,
არაგვზე რისად ვიარდით?!
მგზავრსა პურ-ღვინო გაუყავ,
ამბავს ჰკითხავდი წუხილთა,
არ გაძღა იმის გულ-თვალი
შენ მასპინძლობით უხვითა...
ეგრე გაქსუვდა (წუთის წინ
სიტყვას რომ ძლივს გიბედავდა),
ეგრე გადიდდა, გალაღდა,
შემოგედავა ჩემ თავსა...
ხმალმა იშხუვლა, ვხედავდი,
ჩვენდ ბედად ავის მზრახავი,
შენ თავს მართმევდა სიკვდილი,
კარგ ყმათა მალვით მყლაპავი...
ვხედავდი, ვაგლახ, ვხედავდი,
ამ დასაბრმავებ თვალებით,
ჩემ ნაგვირისტებ პერანგს რო
ჩასდევდნენ სისხლის ღვარები...
ვერცრა ცრემლებით გიწამლე,
ვერც ხემ დაგფარა ნამეხმა,
მზე გამიხუნდა ცარგვალზე,
წამს უმალ ზეცა დამექცა...
მხარიღლივ დაჭრილს, ბეჩაო,
ასწილად ბოღმა გემწარა,
ჩემ თავსასთუმალ შენს მკერდსა
სისხლი ყაყაჩოდ გეფარა...
არცა მშველელი ვინ გაჩნდა,
არც ვინ მეტყოდა ნუგეშინს,
შენგან გაჭრილი ყივჩაღიც
კვდებოდა სისხლის გუბეში.
ხვალ არც რას ტირილს მაცდიდნენ
სიმწრისგან შენაწუხებსა,
ვინმე სხვა დამიჩემებდა,
შენ წილს-სიკვდილით ურგებსა...
გიგლოვდი, ცას შევტიროდი,
ანაზდად, ჩვენმა ზიარმა
გულსახლოს გაღვიძებულმა
სიცოცხლემ შემაჟრიალა...
სისხლმა სცნო, გონი სად იყო,
ვერცა გულს ვგრძნობდი უბეში,
ის უნდა გადამერჩინა
ჩემი წიაღის მრუმეში!..
ავდექ, შენ თეთრონს ჯავრით რო
ლამის დაეხრა ლაგამი,
ავკიდე შენი ფარ-ხმალი,
ქამარიც წელზე ნაბამი...
ჩემი შენად თქმის დასტური,
შენეულ ხმით და ხიბლითა,
შენი ჯიშ-გვარი, შენმგვანი
საარაგვოზე ივლიდა...
წამოველ გულჯავრიანი,
ვეძებე ნაბილიკარი,
ჩვენთვის რო მორჩა ცხოვრება,
ეს სამნახევარ თვის არი...
წამოველ ალალბედზედა,
ხვალისკე განაჩქარები,
დამძრახონ, მწყევლონ, მეუბრონ,
უფალო, შენ გებარები...
შემოდგომის ჩანახატი,
ანუ მე მეგობრების თვალით
საკინძზე მრავლად შეუკრავი ღილი.
ფრთხილად შეპარული მის ოთახში მწუხრი.
უკვე მთელი წელი, სადღაც გაფერნილი
და მფშვინავი ფერხთით
ორი ურჩი, საყვარელი ნუკრი.
ოქტომბრისთვის უკვე კარგად შეფეთქილი მკერდი.
სულში სადღაც
მოლოდინის მუქწითელი ჩრდილი.
ნებიერად მითვლემილი მისი ორი სალოცავი ღმერთი.
ბევრი თბილი მოგონება და....
ოცნებაც უკვე ახდენილი....
მის თვალებში მოციაგე სათნო სხივი.
ორი ნუკრის ალოკილი ძუძუ ჯერაც გაუმშრალი.
ბევრი ჩვენებრ გზად ჩავლილი მგზავრის დიდი სიყვარული,
ჯერ ისევაც ცინცხალი და გაუმქრალი...
***
ისე მექავება მარცხენა ძუძუ,
არ გენატრებოდე, არ იქნება.
ვნანობ იმდღევანდელ ცრემლსა და წუწუნს,
უთქმელ საყვედურს და გარინდებას.
თუკი შენ არაფრად გიღირს ეს სითბო,
ჩემი სიკეთე და გულწრფელობა,
მაშინ მეჩვენება, ძალზედ ბევრს ვითხოვ,
სჯობდა ისევ ისე უთქმელობა...
მაინც მექავება მარცხენა ძუძუ
თან მჯერა, ძალიან გენატრები
და მაეჭვიანებს სულ ყველა ქალი _
ჩემი მომდევნოც და ჩემამდელიც...
მთელი წლის ნატვრა
არაფერს ვნატრობ, ოღონდ მოთოვოს,
მანდაც მოთოვოს და გაგახსენდე.
თოვლმა ჩემს წილად ფიქრი მოგთხოვოს
და გაგახსენდე სულ არაფერზე...
არაფერს ვნატრობ, ახლა მოგაკლდე,
დღეს აგტკივდე და დღეს მოგენატრო.
ყველა ოცნება, რაც შენ მოგანდე,
ჩემეულ ფიფქად შემოგემატოს.
მანდაც მოთოვოს, როგორც თბილისში,
როგორც ჩემსობას ანდა ჩემამდე.
დღეს გაგახსენდე, სწორედ ძილის წინ,
მერე გესიზმრო და გაგეხარდე...
შობის ღამეს
გარეთ, რა თქმა უნდა, თოვს.
გარეთ, რა თქმა უნდა, ჰყინავს.
მე შენ დღეს არაფერს გთხოვ,
ნუ გამოვიცვლები შინაც...
გარეთ, რა თქმა უნდა, თოვს.
გარეთ, რა თქმა უნდა, ჰყინავს
ვიღაცა სინანულს გვგვრის
და გაუყუჩებლად გვტკივა.
გარეთ ვიღაც ეძებს სახლს,
სადაც მიესვლება დარდით,
- მოდი, შემოვიხმოთ აქ...
- წავალ, დავუძახებ...
- კარგი...
- უკვე მიეფარა თვალს,
კვალდაკვალ მიჰკივის ქარი.
- კიდევ გამოჩნდება სხვაც,
ოღონდ არ ჩაკეტო კარი...
გარეთ, რა ხანია, თოვს.
ურევს იანვარი ფერებს.
მწყალობელი ექმენ, გთხოვ,
შენსკენ გამოშვერილ ხელებს...
თოვს და, სიცივეა დღეს,
შიგდაშიგ მთვარის შუქს ურევს.
მაინც რა ბედი გაქვს ეს,
ღიად გახვედრებენ გულებს...
ღიად გახვედრებენ კარს
და შენი უსიტყვოდ ესმით,
შენს ლოცვას, ტკივილს და ჯავრს
სანთლით ხვდებიან და ლექსით.
სიცოცხლეც ამ სანთლებს ჰგავს,
სულს რომ გინათებს და თვალებს.
აქ ისე კარგად ვგრძნობ თავს,
სახლში ნუ წამიყვან მალე...
ცოტაც მაცქერინე შენთვის
სულის განათების ჟამს.
ახლა მე ვერფერს გეტყვი,
მითუფრო, რას გეტყვის სხვა?..
აქ ისე კარგია დღეს,
აქ ჩემიც უსიტყვოდ ესმით,
ღმერთო, რა ბედი გაქვს ეს,
შენზეა აქ ყველა ლექსი...
კრძალულად შეგახებ ხელს,
ჩავთვლი სინანულის ცრემლებს,
აქ ისე ცხადი ხარ შენ,
კიდევ მომიყვანე ბევრჯერ...
გარეთ რა ხანია, ჰქრის,
ურევს იანვარი ამინდს.
გაცისკრებულსა და მშვიდს,
ნაშობს ამისთანა ღამის –
ჩვენთვის განკაცებულ ძეს
მომლოდინესა და მგზავრს,
დაგიფენ ჩალას და ბზეს,
გაგიწვდი ორსავე ხელს.
მოგაპყრობ გულსა და თვალს,
დაგიხსნი ოთხსავე კარს...
გარეთ, რა თქმა უნდა, თოვს.
გარეთ, რა თქმა უნდა, ჰყინავს.
ჩემთანაც დასახლდი, გთხოვ,
სანთელს ნუ ჩამიქრობ შინაც...
ორი ლექსი ჩვენს დედებს
1. ბარათი
ვიცი, გიქრება სინათლე კვნესით,
ჩემი მტკივანი თვალები გტკივა,
ვერაფერს გშველის ის ძველი ლექსი,
ჩემი სიშორის სიცივით გცივა...
ჩემს ცრემლებს ითვლი ძვირფას თვლებივით,
ფერს და გემოსაც უსინჯავ, მგონი
და ვერ იჯერებ, ვიცი, სხვებივით
მეც რომ ვიქნები დედა და ცოლი...
ჩემს სიყვარულს და სიცილ-ტირილებს
ჩემი თვალებით უმზერ, თუმც გიჭირს,
ხან ჩემს კილოზე წაიღიღინებ,
ხან ჩემი წილიც შენ გაღრჩობს იჭვი.
ვიცი, ინახავ ჩემხელშენავლებ
გამხმარ ყვავილებს, როგორც იმედებს,
ზაფხულში ნაცვამ ღამისპერანგებს
გასარეცხადაც ვერ გაიმეტებ...
მალულად ჰკოცნი ხატულა კაბებს,
ჩემს ნაცვლად ახლა მათ ეფერები
და გიწიოკებს იანვრის ღამეს,
სიზმრად ნანახი ჩემი ხელები.
ვიცი, გიჩივის მამა ჩვეულად,
რომ ვერ ათავებ დღედაღამ წუწუნს.
ჩემი სიშორის სიცივით გცივა
და გექავება მარცხენა ძუძუ...
2. სიზმარი
უხმოდ შემოვედი და გავხევდი,
ცრემლმა დამიბინდა ხედვა -
თავთით გეჯდა, ცხელ შუბლს გიგრილებდა
და თითებს გიკოცნიდა,
შენი ღვთისნიერი დედა...
გეძინა ბავშვივით ღრამდ და მშვიდად
ამდენი ტკივილით დაღლილს,
სახეზე გეფინა უცხო შუქი
და კიდევ ნეტარება-
დედით გქონდა სავსე სახლი...
ხმადაბლა რაღაცას ჩურჩულებდა
(ღმერთს თუ ავედრებდა შენს თავს),
შემომხედა, ძუნწად გამიღიმა
და დამამორცხვა,
შენმა ანგელოზმა დედამ...
ისევ შემომხედა და ჩაიღიმა,
თითქოს გაუნელდა ელდაც.
ალბათ, გაუხარდა ჩემი მოსვლა
(და დამორცხვებაც),
შენს ხატივით ლამაზ დედას...
ძუნწად მომეფერა, ორი სიტყვით,
ცრემლი გაუბრწყინდა მზედა.
- არ მიწყენინოო, ჩემი ბიჭი,
არაო, - შემევედრა,
შენი სევდიანი დედა...
- ისეთი კარგი მყავს და ფიქრიანი,
ისე დაჩაგრაო ბედმა,
ისევ შემევედრა,
წლების წინ სულად ქმნილი,
კვლავ შენზე მოდარდე დედა...
ვერაფრით ვანუგეშე და ვაიმედე,
ფიქრადაც ტირილი მდევდა,
თვალები დაგიკოცნა და წავიდა,
მიმწუხრს შეერია,
შენი ფრესკასავით ლამაზი და
შენსავით დარდიანი დედა...
თხუთმეტი იანვარი - ბედობა
ადრიანად თოვლი მომილოცავს,
უპირველეს, ლამაზ იანვრის დღეს
და სათუთი, როგორც შენი კოცნა
სევდას და ტკივილებს მიმავიწყებს...
\"ჩემი ბედნიერი იანვარი\"
(ასე შენ დაარქვი, მეღიმება),
სხვამ არა, ისევ შენ მოასწარი,
უღლად მომივლინე შენი ნება...
ეს სხივჩაუმქრალი \"მარტის მთვარე\",
დღემდის სხვისთვის რომ ვერ გამიმეტე,
კვლავაც შენს სიმაღლეს შემაფარე,
მოდი, სიხარული დამიბედე...
შენვე მაწყენინე, წყენა თუა,
სხვას რა უფლება აქვს ან რა ხელი.
მოდი, თორემ ეჭვის გველაძუა
ქირქილებს, ქრებაო ყველაფერი...
შენ, შენ მოდი, ჩემო უღლისცალო,
\"თოვლივით სხვა\" ბევრს არ მაცდევინებს,
ჩემო უეჭველო ტყუპისცალო,
მოდი და, ჯანდაბას, მაწყენინე...
თენდება ჩვიდმეტი თებერვალი
თენდება,
შაშვების ნაკენკ ხურმებს
ყინვა მაქმანებით რთავს.
შენთვის ყველაფერი შემიძლია თურმე,
შენთვის გავიმეტებ თავს...
შენ გძინავს...
ჯერ მხოლოდ რიჟრაჟია,
გძინავს კეთილსა და დიდს.
გიმზადებ საუზმეს_ ფინჯან ყავას,
თაფლკვერებს და ღიმილს მშვიდს.
ათასი საქმე გაქვს სადღეისო,
ჯერ გძინავს დაღლილს და ქუფრს.
შენი გულისცემას ვაყურადებ,
გიკოცნი თვალებს და შუბლს.
შენთვის ვკინძავ რითმებს,
ამ სიხარულს
ვერაფერს გაუგებს სხვა,
შენ გძინავს
და მითბობს ზამთრის დილას
შენი მშვიდი სუნთქვის ხმა...
გარეთ თოვლია და ავობს ქარი,
სადღაც დაგვეკარგა მზე,
თენდება ჩვიდმეტი თებერვალი,
შენი დაბადების დღე...
ივრისპირ ერთი სადაფი...
წამიხვალ უთენებელზე,
ძველ მონადირეთ წესებით.
კოცნას ვინ ჩივის, არც სიტყვა
საფერებ-საალერსები...
გაგეტირე და გზადაგზა
ცვრად ჰკრიფე ჩემი ცრემლები.
ლექსები გდევდნენ ფეხდაფეხ,
შენზე ნაგეში მდევრები.
მარტოღა ლოცვა გისაგზლე,
ყუათიანი საგზალი -
იორზე ჩავხე, ქირქილი
წავიტანიე ქალ-რძალის...
აქავ გიცდი და საშენოს
ვაჭრელებ წინდა-პაჭიჭსა.
ნეტაი, გული გითქომდეს,
მოუჩქარებდე ნაბიჯსა.
უშენოც შენ ჩრდილს ვიჩრდილებ,
შორიდან გაგელექსები.
ვანათს ადგანან ნისლები -
ნისლებზეც უკეთესები...
მწუხრზე მამიხვალ, თვალებით
მამიტან ქვეყნის სანახებს,
შამბში ნაბუდარ როჭოთ და
ჩანჩქერზე ამხტარ კალმახებს.
ჭალაის თავს რო დაგლანდავ,
გაქრება ჯავრის ნასახიც.
შენსათვალიოდ ივრისპირ
ვაგდივარ ერთი სადაფი...
შენ თუ არ მოხვალ, სხვა მოვა
ყაყაჩოებმა დამხანძრეს,
გულს ვერ ვიჩერებ საგულეს,
ატმისფერ კაბას ვნატრულობ
და ცვარს ალმასის საყურედ...
თითზე მზის სხივებს ვინატრი,
შენთვის თქმულ ფიცად მეფინოს,
ტყუპად ბექას და ირაკლის,
მერე აპრილში ქეთინოს...
იყვნენ ძალიან ჯიუტი,
ცელქი და თანაც ჭკვიანი,
მე უნდა მგავდნენ ბიჭები,
შენ გოგო _ თვალებმზიანი.
ვნატრობ, შენც გწვავდეს აპრილი,
შორეთში, ცხრამთის გადაღმა,
დამიფრთიანდეს ფიქრები,
მარჩიო ყველა ლამაზმანს.
თორემ ისეთი რა მოხდა,
შემხსნია ძოწის ღილკილო,
ბავშვობის ნატვრა წამომცდა,
ღმერთმა სიკეთით მისმინოს.
თეთრმა ოცნებამ დამთოვა,
ყაყაჩოებმა დამხანძრეს,
შენ თუ არ მოხვალ, სხვა მოვა,
მოვა და... ჩემს თავს წაგართმევს!
მზე ზეცაზე ყირამალა დადიოდა
მარწყვის სუნმა, რა ვქნა, ისე დამაბნია,
აღარ მახსოვს,
ეს იყო თუ სიზმრად ვნახე:
ვაშლის ჩრდილში
დაშაქრულ მარწყვს გაჭმევდი და
წითელ-მოტკბოდ
დაგითხვარე მთელი სახე...
ერთმანეთი
ისე, ისე გვიხაროდა,
არ გვახსოვდა
სხვა,
(ჩვენც არვის არ ვახსოვდით),
შენს თვალებში ვუღიმოდი
ჩემს ორეულს_
ლამბაქით და პაწაწინა ვერცხლის კოვზით...
შავ-შავ შაშვსაც
თავგზა ისე არეოდა,
ალაგ-ალაგ ყალბი ბგერით გაგვიფრინდა,
ერთი ციდა წითელკაბა ჭრელი ჭია
შენს თითებზე გადაცოცდა
ჩემი თმიდან...
მზე
ზეცაზე ყირამალა დადიოდა,
ვგონებ,
ისიც მთვრალი იყო მარწყვის სუნით.
მურაბის ქვაბს
გული ჯავრით აუდუღდა,
სიზმარს ცხადად ვნახულობდი,
თვალხილული....
***
არაფერი მინდა შენი,
ოღონდ დამანებე თავი,
შენთან განშორების სევდა
დამტყდომია როგორც ზვავი.
შენი გულგრილობის ნაყოფს,
ტკივილებს ღამეებს ვუთევ,
აწი რაც არ უნდა მოხდეს,
ჩემთვის სულერთია უკვე.
აღარ დავედები წამლად
შენს მოუშუშებელ წყლულებს,
ვერც სევდას ვუშველი შენსას,
სულისშემძვრელსა და ულევს...
ჩემთვის სულერთია უკვე,
სადღაც რომ ძალიან გიჭირს,
დამტყდომია, როგორც ზვავი,
შენი უარყოფის ნიჭი...
უშენობა ისე მთანგავს...
თვალშეუდგამ მთების მიღმა:
_ სად ხარ? _ კივილს ვეღარ ვიტევ.
ეს გულია, უთენია
რომ მოგელის სტორის პირზე.
ზეცა ისე დაიჭორფლა
ზემო-ქვემო სტორის ხევის,
ჩამოკრიფავ ვარსკვლავ-ვარსკვლავ,
გაიწოდე მხოლოდ ხელი...
უშენობა ისე მთანგავს
იმნაირი გახელებით,
მინათებენ დარდის მრუმეს
წამ-წამ ციცინათელები.
თვალშეუდგამ მთების მიღმა:
_ სად ხარ? _ კივილს ვეღარ ვიტევ...
ვეღარ ავკაფე ნაღველი
ფშავლის ქალს ვგავდე, ვანხეველს,
მინდორ-ველების სურნელით.
ლექს-ქალი ვიყო საშენო,
სურვილი განუკურნელი...
ვიცვამდე ფშაურ ჭრელ კაბას,
წინდებს დაქსოვილს თავშიბით.
შენთან მეძინოს, მეფაროს
ბალახი, შენგან ნათიბი...
ვეღარ ავკაფე ნაღველი,
გულ-ყელს მომდგარი შავ-ღამე.
შენ თუ შორსა ხარ, რად მინდა
ან სიყვარული, ან რამე...
ვიცი
ვიცი, გენატრება
გვირილები ველური.
დარდი გემატება
და უსიტყვოდ მემდური.
სიზმრებივით გახსოვს
ხეობებში ნისლები
და ოცნებობ, მთაში
კიდევ როდის ვიქნებით...
და ოცნებობ, არაგვს
აღმა როდის ავყვებით,
ვიცი, გენატრება
სველი იასამნები...
მეც თბილისში მარტოს
სევდა მემატება,
შენზე ნაკლებ ყაზბეგს
როდი მენატრება...
თავს ნუ მანატრებ
თავს ნუ მანატრებ,
თორემ ჯერაც მიზეზობს მარტი
და ვურევ ჯერაც ალაგ-ალაგ მზეში თოვლ-წვიმას,
თორემ ვისწავლე
ღალატი და ჩაწყობა კარტის
და ვერ დავრჩები, ვერ დავრჩები ბედის მორჩილად...
დღეს შენი დღეა
და ხავერდის იების ბარდნის,
თავს ნუ მანატრებ, ნუ მაჟრჟოლებ, როგორც არასდროს,
თორემ ვისწავლე
როლი წყენის და იჭვის მალვის,
სხვათა ალერსი, ამბორი და ვნება გამართობს...
თვალდახელშუა
გაგვიქრება მარტიც, აპრილიც,
ხანძრისფერ კაბებს ჩაიცვამენ ტანზე ატმები,
მომენატრები,
ავტირდები ტკივილაცრილი,
მომენატრები, სიგიჟემდის მომენატრები...
გვიან იქნება
ვაი-ვიშიც, თითზე კბენანიც,
ხუნდად მედება მზის ნასხლეტი ოქროს რკალები,
ვერ წარმოიდგენს
ვერასოდეს, ალბათ, ვერავინ
ბედის დაცინვას, შემნატრებენ ოდეს ქალები...
ყოფას ერქმება
\"უაზრობა\" და \"არსებობა\",
ალბათ, შევნატრებ მე თვითონაც შენ ცოლს_
იმ \"სხვა ქალს\",
თავს ნუ მანატრებ,
თორემ ვიცი, მეყოფა ძალა,
უარგყოფ, დაგთმობ, რადგან თავზე მეტად მიყვარხარ!..
აბა, რა გასაკვირია?!
აბა, რა გასაკვირია,
რაკი ინდომა უფალმა,
შენი გალია ვიგუო
ჩიტივით თავისუფალმა?..
აბა, რა გასაკვირია,
ღმერთის და კაცის წესებით
ვყვაოდე, ვმსხმოიარობდე
უპირატესად ლექსებით...
საშენოდ ამორჩეული
ბიბლიურ ცეცხლით თვალებში,
შენს ნეკნზე ლექსგადაცმული,
სიპის ნატეხი ქალ-ლექსი.
დღემუდამ ვქორწინდებოდე
შენზე, ვით ვაზი ჭიგოზე...
ურითმო, უფრო რითმიან
ლექსებად ვწნავდე სტრიქონებს...
აბა, რა გასაკვირია,
ყოველ ალიონს, სისხამზე
ნედლ ლექსებს,
როგორც მტრედის ხუნდს,
გულიდან-გულში გისხამდე...
შენ იყო სოფლის ავ-კარგის
გამრიგე, ალღოს ამღები,
მე სახლს გივსებდე ლექსებით
დაპურებული ბალღებით...
ლექსებად გამოვისყიდოთ
ცოდვა, ცდუნება ვერცხლების,
მოწყენა-თვალისშეჩვევაც
გავიფერადოთ ლექსებით...
აბა, რა გასაკვირია,
ვისაც მიგყავარ-მიგგავდე,
ეჭვიანობდე ლექსზე და
ასე ლექს-ქალი გიყვარდე....
მოდის, მოვიდა ზაფხული...
_ დამიღონდიო, _ ცისკარზე,
გული გაჩერდა საგულეს.
ზღვისფერ თვალებში გკოცნი და
ნაზამთრ სურვილებს ვაპურებ...
_ დაგამშიეო, სულისდგმავ, _
ცრემლს მიშრობ ხელისგულებით.
ხვალეზე ჩემ ყურს მიბნეულ
მარგალიტს Eეჩურჩულები...
გამომარიდე საქმეებს,
ოჯახს და უცნობ-ნაცნობებს
საბადურების მთას აქეთ,
ოცნებები რომ სახლობენ...
ხევ-ხევ რომ ქარი ნანაობს,
ასკილის ფიფქით მთოვარი...
_ მბანგავო, ველურ ვარდივით
ეკლიან–სურნელოვანი.
ძირს დათვისაგებელები
მომიფარდაგე მუხებქვეშ.
ვტირი, ამხელა სიხარულს
რომ ვეღარაფერს ვუხერხებ...
ბოღმით იღრჩვება მაცილი,
უფლის განგების ვერმცნობი,
შენს მკერდზე ვნებიერობ და
ვნეტარებ ერთადერთობით.
შენს სუნთქვას მიყუჩებული,
შენს წილ ავს შეყრის ნატრული,
წამჩაუგდებლად ვოცნებობ:
მოდის,
მოვიდა ზაფხული...
ქათქათა იებად არხოტის...
დღესაც გათოვდა და
თბილისი თეთრად შეიმოსა,
ეს თოვლი კი არა
თეთრი იებია არხოტის.
ჯერ მე დაგინახე,
პირველმა ეს მე დაგინახე,
შორი ბავშვობიდან
მწამდი, მიყვარდი და მახსოვდი...
შენკენ მოვდიოდი,
მთა-მთა ტკივილებით ავსილი.
ტირილი რას ჰქვია,
უფლის ძეს შენს ნახვას არც ვთხოვდი...
ძნელად შეგეჩვიე,
მაისშიც გათოვდი ასკილით,
ძნელად შეგეუღლე,
შენამდე ჯერ ლექსზე გავთხოვდი..
არაგვის წყალნასვამ ლექსებს
თუმც ატლასით მიმოსავ,
უღელი დროდადრო
კერის პირს საბელად არ მყოფნის,
ბედნიერ იანვარს
შორიდან სისხამზე მილოცავ,
შენით თოვს ფიფქები
ქათქათა იებად არხოტის...
ისე ჩამოიბურა...
ისე ჩამოიბურა,
სადაცაა მოწვიმს.
სურნელი აქვს შენზე ფიქრს
ტყის მარწყვის და მოცვის.
ჭირვეული მარტივით
და ქალურად ძნელი,
ასე მოულოდნელი,
ასე აუხსნელი.
ისევ შენს თავს ვავედრებ
ჩამობინდულ ზეცას,
მთვრალი ცაცხვის სურნელით
ნატვრას ძლივს-ძლივს ვბედავ:
- რა იქნება, აქ მყავდე
მუქოურას პირას,
ღმერთო, ასე რა გაძლებს
კიდევ მთელი კვირა?!
ისე ჩამოინისლა,
ორთქლი ასდით ხევებს,
წვიმა მივსებს ლექსებით
შენსკენ გაწვდილ ხელებს...
ისე, სულ ტყუილად...
მე თავი მგონია ქვეყნად უმდიდრესი,
მფლობელი მიწის და ზეცის,
რაკი შენ არსებობ ჩემთან, ჩემთვის, ჩემში
და უხმო ოცნება გესმის.
მე თავი ზღაპრიდან მოსული მგონია _
ავი დედინაცვლის გერი.
ცხრა მთის გადაღმიდან (ღმერთო, რა შორია),
მოდიხარ, მეძებ და მშველი...
და მთელი ცხოვრებაც მგონია ზღაპარი _
შენი თვალებივით სანდო...
და ჭორი მგონია მაინც ის “სხვა ქალი”,
ისე, სულ ტყუილად ვდარდობ...
ჩვენი ვერცხლის ქორწილი
1.
მოწმენდილ ცაზე მეხად გასკდა,
ცოლად გინდივარ,
შეგიყვარდი და
ფეხქვეშ მიგებ დიბა-ატლასებს...
მე რა შეგკადრო
მდიდარს, ზვიადს, დიდს და ხვავრიელს?!
აგვისტოს ხვატში
ბუერის ყუნწს წვეთად ვკიდივარ,
ამ ხნის მწყურვალო,
დამაშვრალო,
მოდი, დამლიე...
2.
“ჩემ მკერდზე თავმიდებული
ღუღუნებ ქედანივითა...”
გიორგი გიგაური
ოცდახუთი წელია,
მზე-რგოლს ხუნდად ვატარებ.
ოცდახუთი წელია,
მაქალებ და მახარებ...
ოცდახუთი წლის წინათ
დაგაბედა განგებამ,
მოპოეტო, მარტივით
შლეგი გოგოს გაძლება...
არც ვყოფილვართ მას მერე
კენტად, იო-წიოდა,
ბევრჯერ კიდეც გვტკიოდა,
გვციოდა და გვშიოდა...
ოცდახუთი წელია,
სარეცელს მიზიარებ,
მძიმე ყმაწვილკაცობის
ლექსით გიფევ იარებს.
შენს ჩრდილს შემოფარებულს,
სევდა ვერ მინაპირებს,
ოცდახუთი წელია,
იანვრებს მიაპრილებ.
მერე რა, თუ დღეს და ხვალ
შვილიშვილებს ვნატრულობთ,
ჩემო თეთრცხენიანო
უფლისწულო ზღაპრულო!
ოცდახუთი წელია,
კერიის ცეცხლს გინახავ.
ეჭვიც არ გამჩენია,
ნეტავ, თუღა მიყვარხარ...
ისევ ვხიბლავთ ერთურთს და
ისევ გვეტრფიალება,
რა დროს შემოდგომაა,
ჩემო ივრისთვალებავ?!
ოცდახუთი წლის მერეც,
თავბრუს გახვევ წინანდელს,
მთელი მაშრიყ-მაღრიბის
ლამაზმანთა ჯინაზე...
ოცდახუთი წელია,
შენს ეზო-კარს ვალაგებ.
ოცდახუთი წელია,
მამღერებ და მალაღებ...
ოცდახუთი წელია,
გვადევს ოქროს ბორკილი,
ღვინობისთვის მიწურულს
დავთქვით ვერცხლის ქორწილი...
იმ, სხვა ქორწილებამდე
ფერი ბევრჯერ ვიცვალოთ,
შენი მკერდი სასთუმლად
ღმერთმა ნუ მომიშალოს...
ეს ხომ სანოემბრო სიზმარია
შენ და მამაჩემი არყის ქვაბთან...
(ეს ხომ სანოემბრო სიზმარია),
ნაყანარებს ცეცხლი უკიდია,
ცივა, წვიმაა და ჰქრის ქარია...
ციცქნა არყის ჭიქა სათითაოდ,
გვიანი მწვანილი, პური, ყველი,
ხონჩით ძოწრეული-ბროწეული,
“გახუხულ ხინკალი” - დილანდელი.
ზოგჯერ კამათი და გრძელი სიტყვა,
ზოგჯერ გამოურევთ _ გაგვიმარჯოს...
შიგდაშიგ იცხადებს დედაჩემი:
- რით ვერ მოფშავლდით, თქვე კაი ხალხო?!
მე იქვე ცეცხლისპირ - გაბოლილი,
თქვენი და მწვადების მოდარაჯე,
მთვრალების ჯიჯინში (საოცარი!)
გაოცნებებული მომავალზე...
ეს მთლად სანოემბრო სიზმარია,
მაისის ღამე რომ გამინათა,
ტაფით ”ხაჭუ-ერბო”, პური, მწვადი -
შენ და მამაჩემი არყის ქვაბთან!
დაუთმობი მარტივით
შენი მარტის თვეა და
შენი თოვლი დამათოვს.
ალბათ, ვეღარ გაგიძლებ,
ალბათ, წავალ ხვალ ამ დროს.
უკვე ისე მშვიდი ვარ,
ტკივილს, ალბათ, ავიტან.
მიკვირს-
ღმერთო, მე შენგან
არაფერი არ მინდა...
აჰა, უკვე მივდივარ,
არაფერზე არ ვჩივი,
გასაოცრად რთული და
დაუთმობი მარტივით...
დავეძებ ოთხყურა სამყურებს...
როგორც ულამაზეს სტრიქონებს,
შატილის ყვავილებს ვკითხულობ
და სულ ისეთ ამბებს ვიგონებ,
შენც რომ ხევსურეთში გიგულო...
როგორც უხმოვანეს სიმღერებს,
არღუნის ტალღის ჩქერს ვაყურებ,
თუმცა ბედისწერის ძლივს მჯერა,
დავეძებ ოთხყურა სამყურებს...
როგორც საკაბეებს მარმაშის
ვარჩევ ცისარტყელას ფერადებს,
გზას ვეძებ დარში და ავდარში,
გზას ვეძებ აქედან შენამდე...
იქნებ ვერც გაწვდინო ჩემი ხმა,
ჩემო ტკივილამდე ზღაპრულო,
შატილის ვეება მთებიდან
უხმოდ გეძახი და გნატრულობ...
დამცადა
დამწვარ-დატყაულ მხრისთავთა
ხელი არ მომეკარება,
დამცადა ფშავის ცხარე მზემ,
მწველმა და ცეცხლისთვალებამ...
ხვალ და ზეგ აქაც ჩამოწვიმს -
მთათა ჩვეული ზნე არი! -
დამცადა უშენობამ და
გული ვიგრძენი, ტიალი...
დილიდან ატყდა კორიანტელი
“გვენატრებოდა თოვლი რა ხნიდან
და ამ მიუვალ მთებში ჩაკეტვა...”
მანანა ჩიტიშვილი
აღარ გვაშინებს თებერვლის სუსხი,
დიდთოვლობასაც აღარ ვნატრულობთ,
გამოვერიდეთ ბავშვებს, საქმეებს
და მოვიცალეთ სასიყვარულოდ...
დილიდან ატყდა კორიანტელი
ფიფქის და ფიქრის, სული ხმაურობს...
ჩემო უსაზღვრო სიხარულო და
სადაგ დღეების დღესასწაულო...
***
სიზმარმა აღარ დამასვენა,
მე და შენ ვისხედით ბუხრისწინ,
დღე იყო ისეთი, გამახსენდა,
შენ რომ ნატრულობდი გუშინწინ...
ვწუხდი, რომ ხვალ წასვლას აპირებ,
ჩუმად ღუღუნებდა ბუხარი,
ვზელდი ნაჩქარევად სახინკლეს,
ხატივით სათნო და მწუხარი.
რაღაცას ჰყვებოდი მოსკოვზე,
გისმენდი და ცრემლებს ვყლაპავდი,
ნეტავ, თბილისშიაც მოთოვდეს,
რომ მერე არ მქონდეს საბაბი.
(ცრემლები კვლავაც დავიოკო),
ბევრი მოვითმინე წინდაწინ
და ვიგრძნო, ცუდად ვმსახიობობ,
შენს ნაცვლად თოვას რომ ვინატრი...
თეთრი არის შენი ფერი
თეთრი არის შენი ფერი
ლურჯი უფრო მისი არის -
უშენობა უშენობის
ფერად ტკივილს მიზიარებს...
გადმოდგება ცაზე მთვარე
და მნათობთა გაშლის ფარას,
ვერ გავუძლებ ხვალღამ უკვე
ვარსკვლავთცვენას ამისთანას...
ძალას იკრებს შემოდგომა,
მზეჩამდნარი ქარვით მათრობს,
ეს სითბო და სილამაზე
მენანება ჩემთვის მარტო.
ასგზის მტკივა უშენობა,
დაგივიწყო, ვცდილობ ზოგჯერ,
მერე ისევ ერთსიტყვიან
წერილებს და ლექსებს მოგწერ...
მო-მე-ნატ-რე...
მიმელოდა სახლში
მითხრეს, მეძებ, თურმე,
რაც დავშორდით, მას მერე,
ვერ იშუშებ ტკივილს
და ხშირ-ხშირად მახსენებ...
გესიზმრები, თურმე,
წამიერად განცდილით.
არეულად გძინავს
სიცხიანი ბავშვივით.
გუშინ შეგხვდი წუთით
(შორი იყო მანძილი),
მოჰყვებოდი ქუჩას
ფიქრიანი, დაღლილი...
ნოემბერი სცრიდა
ფოთოლცვენილ ქუჩებით,
უხერხულად ვდუმდით
ერთად დუმილს უჩვევნი...
უნებურად შევკრთი
სევდით განაწამები,
მკრთალი გქონდა სახე,
დარდიანი თვალები...
შეუმჩნევლად სცრიდა,
სველი იყო ქუჩები,
ძლივს ამბობდი სიტყვას
გაფიტული ტუჩებით.
აღარ ჰგავდი იმას -
უჩვევსა და საოცარს
და მეტკინა მწარედ,
შენი ასე გამოცვლა.
გაგერიდე სწრაფად,
აგერია ნაბიჯი,
მიმელოდა სახლში
ის...
ღმერთივით “სხვა ბიჭი”...
შენსავით
ისე გავველურდი, მინდვრის გვირილები
თითებს მიკოცნიან, ქარში განაციებს.
ასკილის ტოტებსაც შენი ხელებივით
თავი ვეღარაფრით ვეღარ დავაღწიე...
აქაც გიერთგულეს ცამ და ვარსკვლავებმა,
ცხადიც ამირიეს, ფიქრიც და სიზმრებიც,
შენს თავს მახსენებენ, შენს ღიმილს, შენს ხელებს.
ვკრთები და ანაზდად ბავშვივით ვწითლდები...
შენსავით ნიავი, შენსავით ცაცხვები,
შენებრ მიყვებიან ჭყანტები სძლისპირებს.
ნისლებმა შენსავით ამავსეს, დამსევდეს,
მერე უშენობა გულმწარედ იტირეს...
შენსავით ლაღი და მშოთვარე არაგვი,
შენსავით ცისკარი, შენსავით ავდარი,
შენსავით...
შენსავით...
შენსავით...
შენსავით...
არც მინდა სხვაგვარი!
და მარტოობას ვამტვრევ ლოდივით
მთვარე ციდა ლექსს მითვალიერებს,
თან მსაყვედურობს შენს დავიწყებას,
ჩემი ფიქრები ჰგვანან იელებს
და მონატრება ახლა იწყება...
და მონტრება ახლა იწყება,
და გაგიჟება ახლა იწყება
და სიყვარული ახლა იწყება,
რა დავიწყება, რის დავიწყება?!
როგორ გავუძლო დობილთა ქილიკს,
როგორ ვასმინო ჩემი სიმართლე,
მარტო მოვყვები შენამდე ბილიკს
და სუსტი მხრებით დიდ ტვირთს მივათრევ...
და მერე უფრო მეტად მიყვახარ
დაღლილს ეჭვებით და მოლოდინით.
სითბოს უებარ წამლად ვინახავ
და მარტოობას ვამტვრევ ლოდივით.
ისევ მიმოწმებს შენზე ლექსს მთვარე,
მერე ვარსკვლავთა ტახტზე მიწვება.
ცრემლი მიკოცნის ძილუკმარ თვალებს
და მონატრება ახლა იწყება...
***
კი არ მიყვარდი, ღმერთივით მწამდი
და მწვავდი, როგორც ცხელი ღადარი,
მე ფრთებჩამოყრილ ნიბლიას ვგავდი
და ცრემლისფერი იდგა ავდარი...
მე შენს სევდას და მოწყენას ვგავდი
იმ სუსხიანი იანვრის დილით,
ტკივილს ფერმკრთალი იმედით ვრთავდი
და ცოტა მაკლდა, სულ ცოტა ტირილს...
ჩემი ტკივილი და ჩემი დაღლა
არ აწუხებდა ქვეყნად არავის
და ხარახარებდა წვიმაში სადღაც
ცალთვალა შიში შენი დაკარგვის...
ეს საყვედური იყო სხვაგავრი,
თვალები ცრემლს და სევდას მინებდა.
წუხილისფერი იდგა ავდარი,
გამოდარებას არც აპირებდა...
იქნება სჯობდა...
იქნება სჯობდა, ციცაბოზე ქოხი მქონოდა,
ფიქრს საიდან საით წაიყვან...
გაღმა გორაზე შენთან სტუმრად მევლო მხოლოდ და
თენებამდე გვემუსაიფა...
ზამთარ და ზაფხულ ფშიდან კოკით მეზიდა წყალი,
ბუხარში ქადა-პურები მეცხო,
მყოლოდა ფშავში ვაჟკაცობით ცნობილი ქმარი,
გაგა, მინდია, თუ გინდა, ვეფხო...
დილა-საღამოს მეტრიალა ხინკლის ქვაბებთან,
თვალში მზით და სულში ლექსებით,
მცმოდა ფშაური კაბა - მჯობნი ქვეყნის კაბებსა,
ზედ მძივებით უკეთესებით.
მეკრიფა ტყეში შემოდგომის გვიანი შინდი,
ძახველი და ბლომად შალშავი...
და გულისგულში საოცნებო მქონოდა დიდი:
ვინმეს ეთქვა ქვეყნის ამბავი...
იქნება სჯობდა, სიყვარულის ნება მქონოდა,
მევლო ნაღდი, დიდი სინათლით,
თვალებხატულა დემეტრე და ლელა მყოლოდა,
მერე ტყუპად ბექა_ირაკლი...
იქნება სჯობდა...
გულზე წამომედო დანის წვერი...
1.
უცებ გახსენეს და შემაჟრჟოლა,
თითქოს მარტის წვიმა მასველებდა.
ვაითუ, შენც ასე გაფერმკრთალებს,
შენი სიყმაწვილის გახსენება...
ვაითუ, შენც ასე დარდიანობ,
სხვებს რომ უამებენ კოცნით ტკივილს,
კაცობის რჯული და სიჯიუტე
გიკრძალავს წუწუნს და ბედზე ჩივილს...
ვაითუ, შენც ასე იქუფრები,
დარდები გეშლება ძველისძველი
და ოცნებაშიაც გერიდება _
_ შენც უყვარდე ვინმეს სულ პირველი...
ვაითუ, ტკივილი, რა ხანია,
შენს გულს ემტერება, ვით მტარვალი.
ვაი, თუ გგონია, ქვეყნად შენს მეტს
არც ვის ახსოვს შენი თებერვალი...
უცებ გახსენეს და შემაჟრჟოლა,
გულზე წამომედო დანის წვერი...
ვაითუ, ვაითუ... ღმერთმა ნუ ჰქნას,
არც გვიან გამოცხვეს ობლის კვერი...
2.
თითქოს აქამდე ცაში ვესახლე -
ამ მიხვედრისთვის გმადლობ, უფალო -
ვისწავლე, მკერდზე როგორ აგეკრა.
ვისწავლე, შენს გულს როგორ ვუფარო.
მე გაგითბობ და მე გაგინათებ
ჩემი გულით და ჩემი ხელებით _
დელგმა-ყიამათს, უკუნს და წკვარამს,
დარდს დაგიცხრობ და მოგეფერები...
რა უშავს მერე, შენმა ავდარმა
გადიგრიალოს ჩემს წილ აპრილზეც.
მე ვიცი, როგორ ჩაგიდგა სული,
უკეთუ სევდა გაგინაპირებს...
მე ქალი ვარ და ასე ინება,
ამ ნიჭისათვის, გმადლობ უფალო,
ვისწავლე, შენს მტერს როგორ დავუხვდე.
ვისწავლე, შენს გულს როგორ ვუფარო....
ადიდდება როცა არაგვი
ამ გაზაფხულზე, ადიდდება როცა არაგვი,
აპრილის ბოლოს, მზე და სისხლი როცა აგვტკივა,
მოულოდნელად დამაბნიე და გამახარე
და გაზაფხულში წამიყვანე შაბათს და კვირას...
არაგვისპირას მომიძებნე პატარა ქოხი,
მიტოვებული, უდაბური და უპატრონო,
გამითბე შენი სინათლით და სულის გიზგიზით,
ჭრელი ნოხებით მომიფინე საქალბატონოდ...
ფანჯრის რაფები დამიმშვენე ფურუსულებით,
არ დამიტოვო ასახდენი ნატვრა არცერთი,
ყველა ეჭვები გამიფანტე ახალიც, ძველიც,
გამაღმერთე და მიმსახურე მერე ქალღმერთი...
ამ გაზაფხულზე, ადდიდება როცა არაგვი,
წამომიყვანე ფშავში მზით და ლექსებით მთვრალი,
შემომაწანი თავზე სველი იის გვირგვინი
და სიყვარულზე ასე მითხარი...
სექტემბრის პირს
თითებსა და ტუჩებს წენგოთი დავიღებავ,
ფეხებზე დავიმოსავ Dდაშიბულ წინდებს,
მთელ ზაფხულ შენთვის ნაქსოვ საჩოხწინდეს
წამოვიღებ - ჩემ საწყალ მზითევს...
ვივლი და შეგხვდები ჟინვალთან არაგვისპირს,
სულ ფეხით ჩამოვალ ორწყალზე მუქოდან,
ზოგი მერეც მითხარ შენებურ, დაყვედრებით -
“როგორც თვალ შორ, ისე გულშორა...”
წიგნებს და ქალაქურ ჭყეტელა ტანსამოსელს
ნათესავ-მეზობლებში გავაჩუქ-დავარიგებ,
მათ სითბო-სიყვარულს ვისაგზლებ და
დავყვები მთიდან ქალაქისკე...
არწივებო, აგრემც თვალი დაგიდგებათ!..
მაყვლის ბარდში შაშვმა თავი გაიმეტა,
სტვენს და გალობს სადილაოს.
გაიოცა: ირმისთვალა, ფეხშიშველა
ფშავლის ქალა გაზრდილაო...
ივრის ნისლმა ზეცას ხელი შეაწვდინა,
წაიზლაზნა ოხვრითაო -
ცოტას კიდევ მანისლებდე, ფშავლის ქალა
წყალზე მიდის დოქითაო...
ასკილებში შაშვმა თავი გაიმეტა,
ალიონი მალე მოოქროვდებაო.
არწივებო, აგრემც თვალი დაგიდგებათ! -
ფშავლის ქალა თხოვდებაო...
ბატონო ჩემო
ბატონო ჩემო,
აყვავდა თქვენი საყვარელი იასამანი,
გადიშალა მკერდზე ყვავილი...
მე მოვირთვები, გაოცდება მავან-მავანი
და თქვენს ნაცვლად თბილისს დავივლი...
ბატონო ჩემო!
შებინდებისას დაქანცული ქუჩის ხმაურით,
მთვრალი სუნით იასამანის,
მე დავწერ თქვენთვის, არ ექნება ლექსს სათაური
და ეს იქნება ჩემი წამალი.
ბატონო ჩემო!
შუაღამისას ჩუმად გამცნობთ იასამნობას
და რაიმეს უფრო სანატრელს...
როდის ჩამოხვალთ,
მომენატრეთ,
როდის ჩამოხვალთ
და ღამეს კვლავ თეთრად გავათევ...
ბატონო ჩემო!
უთქვენობამ და გაზაფხულმა იძალა ერთობ,
ამ ტკივილებსაც კვლავ სათქვენო ლექსად ვინახავ,
იასამნობა გამაგიჟებს, დამღუპავს, ღმერთო!
გადამარჩინეთ...
ბატონო ჩემო,
მე თქვენ მიყვარხართ!
აყვავდა თქვენი საყვარელი იასამანი,
ბატონო ჩემო!
***
გესმის? არ მოვკვდები, არა,
არც შენ განაცვალებ თავს,
გადავალ ქსანსა და არაგვს,
სანთლით ამოვირჩევ ქმარს...
მთელ ფშავ-ხევსურეთში ცნობილს
სხვისგან წყენა რომ არ ახსოვს,
დავტოვებ ქალაქელ დობილთ
და დავესახლები არხოტს.
ისე გავაკვირვებ სოფელს,
საჩვენო ქალ არსო, – თქვას,
გავიჩენ ცხვრებსა და ძროხებს,
ვისწავლი ქსოვას და რთვას...
დილაბნელს წყაროზე ჩავალ,
მოვიტან წყვილ კოკა წყალს,
ქმარს გზას დავულოცავ სავალს,
საძოვრად გავრეკავ ცხვარს...
ძროხებს გავაყოლებ ნახირს,
გავიგებ უმი რძის სუნს,
ჭრელ წინდებს დავუქსოვ ბალღებს,
არცერთსაც არ დავწყვეტ გულს...
საღამოს სახინკლეს მოვზელ,
მოვწველი ძროხას და ცხვარს;
მერე სათიბიდან მოსულს
სასთუმალს დავუგებ ქმარს...
ბუხარში მოვხარშავ ხინკალს,
ის მომთხოვს შინაურ ლუდს,
მივშლი იქვე ცეცხლის პირას,
ბავშვების სასთუმალს ხუთს...
ჩვენ დავლევთ ნახევარ ლიტრას
და არ დავნებდებით ძილს,
ის მეტყვის ორიოდ სიტყვას
ძალიან ნაზსა და თბილს...
მე ის მეყვარება, ვიცი,
არ დავემდურები ბედს,
ჩემი შეშურდება ყველას,
ყველას_შენი ცოლის მეტს...
ისე ვუერთგულებ ქმარ-შვილს,
გულს არ გავაკარებ იჭვს
და შენს მოსახელედ გავზრდი
პირველ თვალხატულა ბიჭს!..
სამკითხველო
\"მე ლიტერატურა მტკივა და
შენ...
ბიბლიოთეკა მიყიდე\".
ლუბა ელიაშვილი
სახლი არაგვისპირს ამიშენე
არაგვის დარჩეულ თეთრი ქვითა,
დუღაბად ჩემი ცრემლი იქონიე,
სხვა რამ საგოზავი ნურც რა გინდა...
ღრუბლის ფარდაგს მოვქსოვ, ნისლის მარმაშს,
ფარდასაც მოვქარგავ შვიდიოდეს,
ეზოს მიმშვენებდეს ცაცხვის ტევრი,
კარწინ მათურღელე მიდიოდეს...
ბანზე მიჩრდილავდეს ბორბალოს მთა,
ფანჯრები _ არაგვის სანახებით,
არ მინდა აზიზი ზიზილები,
არცა ვარდები და ზამბახები...
სახლსუკან დამირგე იელები,
უშენობის მრუმე გამინათონ.
ნახევრად წარმართი ფშავლის ქალა,
ფშაურ ლექსით უნდა გავინათლო...…
სული მოვითქვა და განვიახლო,
ზოგჯერ ტკივილებიც დავიფერო.
არაგვიპირს სახლი ამიშენე _
ბეჩავი საფიხვნო _ სამკითხველო...
ასე მამზეურებ
ისე ამეკიდე, როგორც მარტის ქარი;
როგორც ნოემბერში წვიმის განიჟება.
ვწვალობ და დილიდან ვერ გადაგიფიქრე,
როგორ შეგიძლია ასე გაგიჟება...
როგორც კარგი ღვინო, ფრთხილად შემპარავი,
სისხლში ჩინჩხლებს მაყრი, თვალებში ვარსკვლავებს.
ჩემში უამრავი ქალია საშენო
და შენი სინათლის სარკეში ამჟღავნებ...
ერთი კალმახივით ჩანჩქერს ეტოლება,
ვერმოხელთებული ბადით და ბორკილით.
ერთი წვიმითა და ლექსებით ავადობს,
ოცნებებისა და მუზების დობილი...
ერთს ევას ეშხი და ცეცხლი აქვს თვალებში,
ჯიშიან ცხენივით სისხლს ამხელს კისერი.
ერთს სულში უნთია თებერვლის ენძელა,
სუნთქვაზეც ცახცახებს ვარდისფერ-ცისფერი...
ერთი ეჩქარება ნისლებთან საწაწლოდ.
ერთმა მთელი ღამე ათია ფარდაგთან.
ერთმა შენს საწოლთან ჩაუშვა ღუზა და
დილამდე ვნებიან ორგიებს მართავდა...
როგორც კარგი ღვინო, ფრთხილად შემპარავი,
დამსხნი სალტეებს და ოქროს აპეურებს.
სარკისწინ ვუღიმი უნიღბო ორეულს -
როგორ მაშიშვლებ და როგორ მამზეურებ...
როგორც არყოფნის წინადღეს
რაკი ამ ცის ქვეშ დაგვბადეს
ზეციურ წერა-მწერალთა,
ყოფას დავარქვით _ ცხოვრება,
დავფერეთ ათასფერადა...
რაკი ძნელთაძნელ კითხვაზე
“ყოფნა” გვიქვია პასუხად,
რაკიღა ხშირად ცხოვრება
კუტად გვაქვს, არა ნაზუქად...
მარადისობის ბრუნვაში
ყველას მოგვიდის ჟამია
და სიკვდილამდე შობიდან
ერთი გამკრთალი წამია...
ამ წამის აქ გაძლებისთვის,
დევნილნი ედემ-ბაღისა,
“განა ლაღნი ვართ, რომ ვლაღობთ”
ნიღაბს ვიფარებთ ლაღისას...
მოგონილი გვაქვს სულყველა_
დედ-მამა, ქმარი, შვილები,
ვიდრე წინაპართ ზეცაში
მიუვალთ ჯავრ-გახდილები...
ფერად ცხოვრებას ვიფერებთ,
ცრემლით, გაძლებით, კირთებით,
რაკი საწუთროს ზუსტად აქ,
ამ დროს, ასეთნი ვჭირდებით...
ამით არ ვეჯაბნინებით
სატირალს და საწუხარსა,
სულის სიღრმეში ვეძებთ და
ზოგჯერ ვპოულობთ უფალსა...
ყოველ ალიონს ხელახლა
ცხოვრებას ვიწყებთ თავიდან,
მთავარი მაინც ის არის –
რამდენს გავძლებთ და ავიტანთ...
ამით ვიღამებთ დღემზიანს,
როგორც არყოფნის წინადღეს.
ტიალო წუთისოფელო,
მაინც ვმღერივართ,
ჯინაზე...
იახსრობა
\"იახსრის გორზე შუადღისას დაკლული ხარის
თვალები დადის ჩემი ქოხის ჩათვლემილ ჭერზე\"
ჯარჯი ფხოველი
ხოშარის მთიდან
ნისლნი ქვემოთ, ჭიჩოს მიდიან.
ავისგორაზე
ვეზიდებით ბარგს და ქადაპურს.
დოქებით ღვინო
ხატისხევას ფშანში ჰკიდია.
ისე კარგად ვარ,
ისე, როგორც გასულ გაზაფხულს...
ფრთხილდება ცხენი,
ნაბიჯს უკლებს ქვიან თავქვეზე.
ამინდს აქებენ
ფშაველნი და გზას გაჰმზერიან.
ლუდს ადუღებენ,
ბუზღუნებენ ხინკლის ქვაბებზე
და ბარად წასულ
ხატიონთ და სტუმართ ელიან...
დგას ხევისბერი,
ჯვარს ლოცავს და ჯამსაც გამოსცლის,
დაამწყალობნებს საკლავსა და
დალევს ხელახლა...
ვტკბები ამ ხალხით,
ამ ხატობით,
ამ საღამოთი,
ისე კარგად ვარ,
შენც რომ მყავდე, რაღა მენატრა?..
საწყლისპირონი
\"თუკი ამ ბინდისფერი და ყოვლის დამამხობელი საწუთროსგან თავმობეზრებული და უიმედო დიდხანს დაჰყოფ საწყლისპიროზე, მდინარე აუცილებლად ჩამოატარებს შენს გვამს, და სად იქნები მაშინ - ისევ ნაპირზე იჯდები თუ სულის მდინარე წაგიღებს ტაატ-ტაატით?\"
მიხო მოსულიშვილი
გეტყვი და ნუ გაიკვირვებ,
ოცნებათ ფშავლის ქალასას -
საწყლიპიროით ხანსრული
ფშად შევერთვოდე არაგვსა...
ან მთათ წვერს ნისლად ვეხვიო,
ჯავრი არ მქონდეს არცა რის.
საჩემთვალიოდ გამხდარსა
დროშას ვნამავდე ლაშარის...
უფსკრულის პირას პირიმზეს
ვსკდებოდე ცეცხლის კვირტებად.
ოცნებათ საწყლისპიროთათ
გეტყვი, არ გაგიკვირდება...
ჭანგა
- შენ ამოგიწყდა მომგონიო, -
თქვა კაცმა და თოხის პირიდან
ჭანგა ნაშალ ღობეს მიჰკიდა...
დღენი დიოდა,
არხენიად თვენიც დიოდა.
კიდეც გვალვავდა,
კიდეც წვიმდა,
კიდეც ციოდა.
ჭანგა ეკიდა ღობეზე და სულსა ჰღაფავდა,
მშველელი კი არ მოდიოდა...
თიბათვის მზისგან
ეწვებოდა კიდეც თვალები,
მკათათვის ხვატმა
საბოლოო ძალა წარსტაცა.
განთიადისას საიდანღაც გაჩნდნენ ქარები,
განთიადისას,
საგვალვო ცა როცა გაბაცდა...
დიდხანს ათრია ეზო-ეზო ქშენა-კივილით
(რომ აიტაცა ქარმა იგი ნაშალ ღობიდან),
ათრია ასე, აქეთ-იქით, დაუნანებლად,
მერე ღობის ძირას მოჰფინა...
ღამით მოცოცხლდა, ქარს დაუმადლა,
მაგრამ ვინ ხარ,
ან მადლობა შენი ვის უნდა?!
ასეთი ყოფნა და არყოფნა თუმცა რამ გაყო,
- ლამის მოვკვდიო, -
თქვა ჭანგამ და ამოისუნთქა...
ოქროს შიბებზე მავლები
”დგანდგარი, ბრდგნიალი დადგა ისეთი, მეგონა მთა-ბარი თუ იქცევაო. შეშინებული წამოვჯე ლოგინსა, გავხედე და მთელი ცა განათებული იყო. ორი ოქროსფერი ჯაჭვი იყო წამოსული ერთი ჭიაურის გორიდან, მეორე სხლოვანისა არაგვის ფშავისკე. ზედ ცეცხლის ბალღები ადიოდნენ და ჩამოდიოდნენ, და ისეთ მწკეპარ ხმაზედ გალობდნენ, ისე ტკბილად, ღმერთო, იმაზე კარგს რას გაიგონებს ყური”.
გულქან (ბაბალე) ფხიკლეშვილი – ვაჟა ფშაველას დედა.
ხშირად მისგანვე ნაკურთხსა,
ფშავს ჩამოჰყურებს ღვთისთვალი,
მზე სხვაფრივ ჩადი-ამოდის,
სხვაგვარ იხსნება ცის კარი.
სხვაგვარად დიან ხევები,
ლაღობით უნაპირონი,
თეთრ არაგვს გაღმა-გამოღმა
ლექსად ჩამოსცრის მირონი...
ჩვეულად დრონი იბრუნვენ,
მარადისობის ფურცლები,
ლაღადა ჰხვივის სიცოცხლე,
სიკვდილის დამამუნჯები...
ხმელისგორს ნამუხარზედა
მუხა ეზრდებათ გრძნეული,
ჯაჭვი ეწვნებათ - უფლისკენ
ბილიკი ჩამორღვეული...
მიწყივ ცხადდება ღვთისშვილთა
კურთხევა-დანაპირები,
ებადებიან ფშავლებსა
მელექსენი და გმირები...
დაემრავლება საკარგყმო
საჯარეს, ხატისკარადა,
უყვავილდება საფლავი
ძუძუმადლიან სანათას...
ფხიკლეთ გულქანის ბედითა
სხლოვანს დავალის ის ქალიც,
კურთხეულს უფლის ნებით რომ
გაეჩვენება სიზმარი:
- მთით-მთაზე, ივრით არაგვზე
ოქროს აბიან შიბები,
ად-ჩამოდიან ფრთიანი
ბალღები გასაკვირვები...
ჟამი-ჟამ მწკეპარ-ქართული
მათი გალობა ესმითა,
მასმინარ ფშავლისშვილებიც
ლაპარაკობენ ლექსითა...
ცხადლივ უფალი უმჯობესს,
ერთს მათგან, სულ ერთმტკაველას,
პავლე მღვდლის შვილად დაჰბადებს,
დაარქმევს ვაჟა ფშაველას...
ხშირად კი... მისგან ნაკურთხსა
ფშავს ჩამოჰყურებს ღვთისთვალი,
მზე სხვაფრივ ჩადი-ამოდის,
სხვაგვარ იხსნება ცის კარი...
ჩვეულად დრონი იბრუნვენ,
მარადისობის ფურცლები,
ლაღადა ჰხვივის სიცოცხლე,
სიკვდილის დამამუნჯები...
ღმერთო, უწესე ამ მიწას
ოქროს შიბებზე მავლები,
ჟამი-ჟამ დასაბადები,
ნაწილიანი ფშავლები...
იცრიცება ძილუკმარი ალიონი
დაბომბვის ციკლი
1. დედაღვთისავ, მათკერძ ტყვიას ამაფარე...
(ამაღამის იავნანა)
თქვენ ორ შორის დედათქვენი ჩავეყუნჭე
ისე, როგორც აკვნებშუა ვმჯდარვარ ოდეს.
იცრიცება ძილუკმარი ალიონი,
რვა აგვისტოს გათენება მიხაროდეს?!
თითქოს გუშინ “ნაომარ” სახლს ვალაგებდი,
დღემდე ვარგა თქვენი თოფი შვიდიოდე;
დედამკვდრებო, ახლა ისე მშვიდად გძინავთ,
თითქოს დღესაც სათამშოდ მიდიოდეთ...
თითქოს სიძე მიგელოდეთ საჯიხვეში,
ან დედიძმას მიჰყვებოდეთ ახადზედა...
იქ ომია, თქვე “კაკაოთ დაზდილებო”,
მეშინია, დაგელევათ აგრემც დედა...
დიდლაშარის, ლაღიახსრის მავედრებელს,
რას მიმზადებს ზენაარი ნეტავ ხვალე?!
თქვენ ორ შორის ცრემლგამქრალი ლანდად ვწევარ,
დედაღვთისავ, მათკერძ ტყვიას ამაფარე...
მორჩა ჩემი სილაღე და მშვიდი ძილი,
ქვადაკლდე გავხდი დედათქვენი უხმოდ მგოდე,
ვაითუ ბედი სადმე თქვენ წილ ტყვიას სჭედავს,
იცრიცება აგვისტოს ცა... მიხაროდეს?
2. \"დე, გაწვიმდა?\"
სამი დღეა, ცაცხვქვეშ ჰამაკს შემოსწყერი,
აღარც სარკეს სწყალობ;
აგლანძვია სილაღე და ოცნებები,
ჩემო ალი-კვალო...
სამი დღეა, კერპად გექცა ტელეფონი,
უკუნეთში - კვარად.
- აბა, პირველ-მეორეზე გაითვალეთ!
- მესამე ხმაც გამაგონეთ!
- კმარა...
სამი დღეა ისტერიის ზღვარზე ვცხოვრობთ,
ვეღარ ვფერავთ ნაღველს.
ვერნათმენი, ვერნამალი ცრემლი მსტოვრობს,
\"მეშინიას\" ამხელს...
სულსაც მივცემ, რომ ვიცოდე, გიწამლებდა,
ვერ გაშველებ ნუგეშს.
მაპატიე, უიმედოს, - შეგატოვე
რეალობას უხეშს.
სამი დღეა ბებერ ცაცხვებს არყევს ქარი,
აგლეჯს შენს ჭრელ ჰამაკს...
\"დე, გაწვიმდა?\" - სიზმრებიდან მეკითხები, -
\"დაურეკე მამას?!\"
სამი დღეა დარდებს ძილში ემალები,
როგორც ტოლებს ერთ დროს.
სამი დღეა ცა და მიწა გვებუგება...
გააწვიმე, ღმერთო!..
3. ***
თორნიკეს
თავქვეშ \"გალობანი სინანულისანი\",
მარცხის და ღალატის
ამოხსნას ცდილობ.
შენთვის ჯერ ადრეა
კიდევ კაი ხანი,
მაგრამ...
(სიჯიუტე მამის გაქვს და...)
როგორ დამეჩაგრე,
როგორ დამეჩაგრე,
როგორ დამეჩაგრე,
შვილო!..
2008, აგვისტო
სარჩევი
სანათა –
ფშავს მივალ –
ალმასთა სხივითა –
არაგვიანო –
წვიმა რომ მიწყივ დიოდეს... –
ისევ ლექსად გამაქადაგა –
აუ, როგორ ბოლავენ! –
სული ფშანზე ჩასვლას ითხოვს –
ვანხევს გავცდით... –
*** (“ჩემგან დათელილი ბალახები...”) –
სამყურა –
უშენოდ სიონში –
წვიმს შუაფხოში –
*** (“ალბათ, აღარასოდეს...”) –
ერწოს გზაზე –
*** (“ხოშარის მთიდან...”) –
ავაჰმე, რარიგ მამნატრდი... –
მერე გამიშვი სხვისასა... –
მარმაშები –
ფშაური ქორწილი –
აეყრებიან კარატისწვერს ნისლის ფარდები –
მეტი არავისი... –
ბროწეულები სველი –
თიბვისაა –
შენსკენ მოვდივარ –
ფშაურ მოტივზე –
ამ გიორგობას –
ქვაბროლები –
ღმერთის დედას ოჯახს ვვედრებ –
მზითვს მიათვალე –
ახადიდან ცას ხელს უწვდი –
მოვალთ და... –
“ქალთარაფერა” –
გობელენი: “მარტი” –
მზემდე ცაბაურთა ჰყუდავ, ჩაღრუბლული –
ფშავლად სანათლავი ლექსი –
ჩავიცვამ თოვლისდარ ფერებს –
ფეხშიშველ ფშავლის ქალასა... –
შემოდგომის ჩანახატი –
*** (“ისე მექავება მარცხენა...”) –
“ბედნიერ იანვარს” –
შობის ღამეს –
ორი ლექსი ჩვენს დედებს –
თხუთმეტი იანვარი – ბედობა –
თენდება ჩვიდმეტი თებერვალი –
იორზე ჩავხე –
შენ თუ არ მოხვალ, სხვა მოვა –
მზე ზეცაზე ყირამალა დადიოდა –
*** (“არაფერი მინდა შენი...”) –
უშენობა ისე მთანგავს... –
ვეღარ ავკაფე ნაღველი –
ვიცი –
თავს ნუ მანატრებ –
აბა, რა გასაკვირია?! –
მოდის, მოვიდა ზაფხული –
ქათქათა იებად არხოტის... –
ისე ჩამოიბურა... –
ისე, სულ ტყუილად... –
ჩვენი ვერცხლის ქორწილი –
ეს ხომ სანოემბრო სიზმარია! –
დაუთმობი მარტივით... –
დავეძებ ოთხყურა სამყურებს... –
დამცადა –
დილიდან ატყდა კორიანტელი –
*** (“სიზმარმა აღარ დამასვენა...”) –
თეთრი არის შენი ფერი –
მიმელოდა სახლში –
შენსავით –
და მარტოობას ვამტვრევ ლოდივით –
*** (“კი არ მიყვარდი...”) –
იქნება სჯობდა... –
“ინატრე!” –
გულზე წამომედო დანის წვერი –
ადიდდება როცა არაგვი –
სექტემბრის პირს –
არწივებო, აგრემც თვალი დაგიდგებათ!.. –
ბატონო ჩემო –
*** (“გესმის, არ მოვკვდები...”) –
სამკითხველო –
როგორც არყოფნის წინადღეს –
იახსრობა –
საწყლისპირონი –
ჭანგა –
ოქროს შიბებზე მავლები -
იცრიცება ძილუკმარი ალიონი –
ხუცურაული მარიამ - Xutcurauli Mariam
⏱️ 1 წთ.
👁️ 2
100%
