ჭილაშვილი ქეთევან - Chilashvili Qetevan

ენაჭარტალა

მელაკუდას სოროს მარჯვენა მხარეს, ბნელსა და გრილ სოროში, ცხოვრობდა ტურა თავისი შვილებით, მარცხენა მხარეს კი, ხის ფუღუროში _ თოვლივით თეთრი გრძელკუდა ციყვი.
ციყვსა და ტურას კარგი მეზობლობა ჰქონდათ.
_ ჯამები მათხოვე, დედაშვილობას! ჩემმა შვილებმა ერთიც აღარ შემარჩინეს, _ ეტყოდა ხოლმე ტურა და ციყვიც მაშინვე გამოურბენინებდა ჯამებს.
_ ცომის მოსაზელი ვარცლი მათხოვე! _ გასძახებდა ახლა ციყვი და ტურა მაშინვე მოუტანდა ვარცლს.
ასეთ სიამტკბილობაში მიდიოდა მათი ცხოვრება. მელაკუდას კი ერიდებოდნენ მას შემდეგ, რაც ერთმანეთში ლაპარაკი მოუვიდათ.
აი, როგორ იყო ეს ამბავი:
მელაკუდა ძლიერ უსუფთაოდ ინახავდა სოროსა და ეზო-ყურეს. ტურამ და ციყვმა მეგობრულად სთხოვეს:
_ მელაკუდ, ჩვენგან ჭკუის დარიგება არ გეკადრებათ, მაგრამ კარგი იქნება, თუ სოროსა და ეზო-ყურეს დაასუფთავებთ. არც თქვენთვისაა კარგი უსუფთაობა და ჩვენც ვწუხდებით. თუ გიძნელდებათ _ დაგეხმარებით...
_ რაო, რაო! წერას ხომ არ აუტანიხართ, _ დაკრიჭა კბილები მელაკუდამ, _ რატომ მეხი არ დამეცემა თავზე, რომ თქვენისთანა ცინგლიანები მე სისუფთავეს მასწავლიან! ჩემი თავის პატივისცემა, თორემ გიჩვენებდით სეირს კადნიერებისათვის! _ მელაკუდა სოროში შეძვრა და კარი მიიჯახუნა.
_ ძლიერ დამეგობრდნენ! მელაკუდა არ ვიყო, თუ საშვილიშვილოდ არ შევაძულო ერთმანეთი, _ იქადნებოდა მელაკუდა. მეორე დღეს, ინათა თუ არა, სოროდან გამოძვრა. ტურა თავისი კუდით ეზოს ასუფთავებდა.
_ დილა მშვიდობისა, ტურავ! _ ალერსიანად მიესალმა მელაკუდა. ტურას ეუცნაურა მელას სალამი, მაგრამ არ შეიმჩნია და თვითონაც თავაზიანად მიესალმა.
_ ძლიერ დაფუსფუსებ, ერთ წუთს არ ჩერდები!.. თავი არ გენანება? _ მიელაქუცა მელაკუდა.
_ რა ვქნა, მელაკუდავ, ვჩქარობ, ჩემი ეზო მალე დავასუფთაო, რომ ახლა ციყვის ეზო-ყურესაც მივხედო, თვითონ ცოტა უქეიფოდ არის, წევს...
_ შენ ასეთი კეთილი ხარ, ყველას წამლად ედები და ნეტავი ვინ გაფასებს?
_ რაზე ამბობ, მელაკუდ? _ გაუკვირდა ტურას მელას ნათქვამი.
_ კარგა ხანია მინდოდა მეთქვა, მაგრამ თავს ვიკავებდი. ენაჭარტალა არც ვყოფილვარ და არც ვიქნები, მაგრმ ვეღარ ვითმენ, შენ სულ ციყვის პატივისცემაში ხარ, ის კი ზურგს უკან მიწას გითხრის...
_ რას ამბობ, მელაკუდავ, ეგ როგორ იფიქრე?! _ გაოცდა ტურა.
_ კი არ ვიფიქრე, ნამდვილად ვიცი!
მელაკუდამ ტურა ხეს ამოაფარა და წასჩურჩულა:
_ ნეტავ ერთი იცოდე, როგორ სძულხარ იმ შენს კარგ მეზობელს.
_ ციყვზე მეუბნები?
_ დიახ, ციყვზე... ამას წინათ ადრე ამდგარიყო, ტოტზე შემხტარიყო და ქოქოლას აყრიდა შენს სოროს, როდის იქნება, ამ სოროში ტურას თავისი შვილებიანად აღარ ვნახავო. თავი მომაბეზრა, წამდაუწუმ ეს მომე და ის მომეო. მე უშვილო ვარ, ყველაფერზე იოლად მივდივარ, მაგის მეზობლობა არა მჭირდებაო.
ტურა გაოცებული უსმენდა მელაკუდას, ისე გულნაკლულად ლაპარაკობდა, მის ნათქვამში ეჭვი ვერ შეიტანა.
_ კიდევ კარგი, გამაფრთხილე, მელაკუდავ! იქნებ მართლაც მოვაბეზრე თავი, _ სინანულით უთხრა გალდაწყვეტილმა ტურამ.
`ხომ დავაჯერე! მაშ, ვინ გეგონათ მელაკუდა?~ _ იცინოდა გულში მელია, სახეზე კი ისეთი მწუხარება ეხატებოდა, რომ ნეტავ რად ვაწყენინე ამ კეთილშობილ მეზობელსაო.
_ ძნელი ყოფილა ავისა და კარგის გარჩევა! _ თქვა ტურამ და სოროში შეძვრა. დილის საუზმედ ტურას წვნიანი გაეკეთებინა, ჯამები სჭირდებოდა, მაგრამ ციყვთან ხომ ვეღარ მივიდოდა? ადგა და თავის დასთან გასწია, რომელიც კარგა მოშორებით ცხოვრობდა.
_ მელაკუდა! დასთან მივდივარ ჯამებისათვის, ჩემს შვილებზე თვალი გეჭიროს, _ სთხოვა ტურამ.
_ კეთილი... ფიქრი ნუ გაქვს, _ უპასუხა მელიამ და მისი სოროს შორიახლოს გაწვა.
გაიგულა თუ არა ტურა, მელა ციყვის ფუღუროსთან მიიპარა და მიაკაკუნა.
_ მოდი, ტურა! ნუ ამაყენებ, ოფლიანი ვარ... _ გამოსძახა ციყვმა.
_ ხი, ხი, ხი, _ ჩაიცინა მელაკუდამ, _ ტურას მეტი დარდი არა აქვს, შენ მოგხედოს, დასთან გასწია ჯამებისთვის.
_ რატომ ჩემგან არ წაიღო? ალბათ, ეგონა, მეძინა და აღარ შემაწუხა.
_ ხი, ხი, რა გულუბრყვილო ხარ, ციყვო. ნეტავი ყური დაგეგდო ამ დილით, როგორ მოთქვამდა ის შენი კარგი მეზობელი: ნეტავი როდის იქნება ის ბედნიერი დღე, რომ ეს მანჭია ციყვი თვალებში აღარ მებლანდებოდესო. ძლივს ვახერხებ შვილებისთვის კერძის გაკეთებას და ის კი მოურიდებლად ჯამში გვივარდებაო. რა, მოსჭარბდებათ ჩემს შვილებსაო?
ციყვს გაკვირვებისაგან ბალანი აებურძგნა.
_ განა ჩემს ოჯახში ნაკლებ პატივცემულია? ეგ როგორ თქვა!
_ ი, ბრიყვია, ბრიყვი. რა ესმის, როგორ უნდა დაგაფასოს...
_ მე კი ერთგული მეზობელი მეგონა. ის _ თავისთვის და მე _ ჩემთვის.
_ კარგი სიტყვაა, ჩემმა მზემ! აქამდეც მინდოდა მეთქვა ყველაფერი, მაგრამ ხომ იცი, ენაჭარტალა არც ვყოფილვარ და არც ვიქნები, გული მეტკინა, ავადმყოფი რომ მიგატოვა; ხომ არაფერი გინდა, მითხარი, ნუ მოგერიდება.
_ არა, კეთილო მელაკუდავ, არაფერი მინდა. საუზმეზე ხომ არ დამეწვევი?
_ მარტო კაცი ჭამაშიაც ბრალიაო, მეც რომ შევჭამ, იქნებ შენც მადიანად შეექცე, _ უთხრა მელაკუდამ და ვითომც აქ არაფერიაო, სუფრას მიუჯდა.
მელაკუდა გემრიელად დანაყრდა და ტურაც გამოჩნდა გზაზე.
მელაკუდა საჩქაროდ დაემშვიდობა ციყვს, შეჰპირდა, საღამოს გინახულებო და ტურას სოროსთან მიირბინა, ეზოში გამოსული იმის შვილები სოროში შეიყვანა და თვითონ შორიახლოს გაწვა.
`ეგეც თქვენ, სადაც თქვენი დაიკვეხოთ, იქ ჩემიც არ დაგავიწყდეთ~, _ ამბობდა გულში მელაკუდა თავისი გაიძვერობით უზომოდ კმაყოფილი.
_ მოგაცდინე! _ მოესმა მელაკუდას ტურას მობოდიშება.
_ მართალია, დილის საუზმეზე ძმასთან უნდა მივსულიყავი, დამაგვიანდა... რაღას დამიტოვებდნენ? მაგრამ ეგ არაფერი... _ თავი მოისაწყლა მელაკუდამ.
_ თუკი იკადრებ, მცირეზე გვეწვიე! _ მიიპატიჟა ტურამ.
_ რომ არ მოვიდე, იტყვი, უკადრისიაო, _ გაიღრიჭა მელაკუდა და ტურას სოროში შეჰყვა.
გავიდა ერთი კვირა. ტურა და ციყვი ერთმანეთს პირს არიდებდნენ.
ერთ საღამოს მოულოდნელად წყაროსთან შეხვდნენ.
_ არ მეგონა, ციყვო, ჩემი ასეთი ორგული თუ იყავი! _ გულისტკივილით უთხრა ტურამ.
_ `ჩემი შენ გითხარიო, გული მოგიკალიო~, _ გაუკვირდა ციყვს, _ გაუგებარი არაფერი რჩება, თუ ჩემი მისვლა-მოსვლა გწყინდა, ვერ მითხარი, რატომ გამკიცხე საქვეყნოდ?
_ რას ამბობ, არაფერი მესმის! _ გაკვირვებისაგან თვალები დააჭყიტა ტურამ.
ციყვმა მელაკუდას ნათქვამი გადასცა.
აღარც ტურამ დამალა. მელაკუდასგან გაბრიყვებული მეზობლები ერთმანეთს გადაეხვივნენ.
მელაკუდა დასაძინებლად ემზადებოდა. ამ დროს ციყვისა და ტურას სიცილ-კისკისი შემოესმა.
_ ისევ ერთად არიან! ტყუილს მოკლე ფეხი აქვსო, თავი შევირცხვინე. ახლა აქ სიმართლესაც აღარავინ დამიჯერებს!
ჯერ კარგად არც კი გათენებულიყო, გუდა-ნაბადი მოიკიდა, კომბალი მოიმარჯვა და სორო მიატოვა.

და-ძმა

ნიკო და ლიზიკო სახლის უკან, კაკალქვეშ ისხდნენ, წენგოიან1 კაკალს ამტვრევდნენ და გემრიელად შეექცეოდნენ.
უბეები რომ დაიცარიელეს, ნიკომ ქვები მოაგროვა და კაკალს დაუშინა, ლიზიკო კი ასაკრეფად გაიქცა.
_ ვაიმე, დედა! _ უცებ ლიზიკომ თვალზე ხელი იტაცა.
_ ქვა ხომ არ მოგხვდა? _ შეშფოთდა ნიკო.
_ კაკალი დამეცა...
_ სუ, ნუ ტირი, მოგირჩება, _ მიეფერა ნიკო.
დედამ ლიზიკო ექიმთან წაიყვანა. უკან სლუკუნით მისდევდა ნიკო. ექიმმა გოგონა დააიმედა, საშიში არაფერია, თვალი მალე მოგირჩებაო.
საღამოს და-ძმა ტახტზე ისევ ერთად თამაშობდა.
_ ლიზიკო! შენ რომ თვალი გაგფუჭებოდა, ჩემსას გაჩუქებდი, _ უთხრა თანაგრძნობით ნიკომ.
_ ეგ რამ გაფიქრებინა? როგორ გაგიმეტებდი? აბა, დამაკვირდი: მე თაფლისფერი თვალები მაქვს, შენ კი _ ცისფერი! _ მიეალერსა ლიზიკო.
_ მე მაინც გაჩუქებდი... _ წაილუღლუღა ნიკომ.

მელაკუდა

მელაკუდა სოროსაკენ მიცუნცულებდა. გზაზე დათვი შეამჩნია, გულაღმა იწვა და კვნესოდა.
_ რა გაწუხებს, დათუნა? _ შეეკითხა მელაკუდა.
_ მუცელი მტკივა, _ უპასუხა შეწუხებულმა დათვმა.
_ მერე, რა მოგარჩენს?
_ შენ კი გაიხარე, მელაკუდავ! თუ დახმარება გსურს, ციყვთან გამეგზავნე, უებარი წამლები აქვს, _ სთხოვა დათვმა მელას.
_ ახლავე წავალ, _ უთხრა მელაკუდამ და გაცუნცულდა.
_ წავიდე თუ არა? _ შეყოყმანდა მელია გზაჯვარედინთან, _ აქედან ჩემი სორო ორ ნაბიჯზეა, ვიდრე ციყვთან ჩავალ და გამოვბრუნდები, ცხრაპირს გამოვიძინებ. მეც მტკენია მუცელი, მაგრამ არავინ შემიწუხებია.
მელიამ სოროსაკენ გაუხვია, შეძვრა შიგ, ფაფუკი კუდი თათქვეშ ამოიდო და ხვრინვა ამოუშვა.
დათვი კი უფრო წუხდა. მოუთმენლად გასცქეროდა გზას: მოვა მელაკუდა და მეშველებაო.
სად იყო და სად არა, ნაცარა კურდღელი გამოხტა, დათვთან წამოსკუპდა და თანაგრძნობით შეეკითხა:
_ რა გაწუხებს, დათუნი?
_ ვკვდები, ნაცარავ, ვკვდები!.. _ წაილუღლუღა დათვმა და კვნესას უმატა.
კურდღელმა გაიგო თუ არა დათვის ავადმყოფობა, მაშინვე ციყვის აფთიაქისკენ მოკურცხლა.
ციყვმა წამალი მწვანე ფოთოლში გაუხვია ნაცარას და თან ასწავლა, როგორ უნდა დაელევინებინა.
დათვმა დალია თუ არა წამალი, ტკივილი მაშინვე გაუყუჩდა.
_ ახლა ხომ კარგად ხარ, დათუნი? _ ჰკითხა ნაცარამ.
_ კარგად ვარ, ჩემო ნაცარავ, კარგად! უკვე მოვრჩი. ამაღამ შენი მოკეთეებით სტუმრად მეწვიე. ახლა კი ნუ დაიზარებ და ერთი მელაკუდას ამბავი შეიტყვე, ჩემი მიზეზით ცუდი ხომ არაფერი შეემთხვა? _ წუხდა დათვი.
კურდღელმა თვალის დახამხამებაში მოირბინა ტყე, მელაკუდა რომ ვერსად ნახა, სოროსთან მივიდა და დაუძახა:
_ მელაკუდავ, შინა ბრძანდებით?
_ რა გინდა, ნაცარავ? _ უკმეხად უპასუხა ნამძინარევმა მელიამ.
_ დათვმა გამომგზავნა, შეიტყვე, მელას ცუდი ხომ არაფერი შეემთხვაო, _ მიუგო კურდღელმა.
_ გულთმისანი ყოფილა, ფეხი ვიღრძე... კუდს გეფიცები, ძლივს მოვაღწიე სორომდე, _ საწყლად თქვა მელიამ და თვალებში თათი ამოისვა.
_ მაშ, ამაღამ დათვის წვეულებას ვერ დაესწრები?
_ რაო, წვეულება აქვს თუ?! _ სახე გაუბრწყინდა მელაკუდას.
_ დიდებული, დიდებული... _ გააზვიადა კურდღელმა.
_ მიუსვლელობა როგორ შეიძლება? ჭირშიც და ლხინშიც მეგობრებთან მიყვარს ყოფნა! _ თქვა მელაკუდამ და თათი ულვაშებზე გადაისვა.
მოსაღამოვდა თუ არა, მელაკუდამ ჯოხი მოიმარჯვა და კოჭლობით გასწია დათვისკენ.
დათვის ეზოში სტუმრებს თავი მოეყარათ.
_ მელაკუდას გაუმარჯოს, მელაკუდას!.. _ შესძახეს ერთხმად.
_ იცოცხლეთ, იცოცხლეთ! _ უპასუხა მელაკუდამ და სუფრას მიუჯდა.
_ მელაკუდავ, ძლიერ ვწუხვარ, ჩემი მიზეზით გეტკინა ფეხი! _ მეგობრულად უთხრა დათვმა, ყანწი ასწია და მელია დალოცა.
_ `ძმა ძმისთვისაო, შავი დღისთვისაო~, _ თქვა ცბიერმა მელაკუდამ და სამადლობელი ყანწი გამოცალა.
ლხინი გაჩაღდა.
დათვმა ხის გადაჭრილ ძირს თათებით ტაპატყუპი აუყენა, კურდღლებმა კი ტაში შემოჰკრეს.
ტურამ წრეს ჩამოუარა და მელაკუდა საცეკვაოდ გამოიწვია.
მელაკუდას სულ გადაავიწყდა ფეხის `ტკივილი~, ისე კოხტად გაუსვ-გამოუსვა, რომ ყველა ცეკვის გუნებაზე დააყენა.
_ აი, შე ეშმაკო, მიგიხვდი, რომ განგებ იგონებდი კოჭლობას! _ გადაუჩურჩულა ტურამ მელაკუდას. მელაკუდამ ულვაშებში ჩაიცინა. ტურამ ეს ამბავი კურდღელს გააგებინა, კურდღელმა _ დათვს, დათვმა _ სხვებს და ატყდა ერთი ამბავი.
მელაკუდას ის იყო წითლად დაბრაწული დედალი უნდა დაეთრია, რომ დათვის ბურდღუნი გაისმა:
_ აქ ყველა ჩემი მეგობარია, ამ ფლიდსა და გაიძვერას კი ახლოს არ გავიკარებო! _ თქვა და მელაკუდასკენ გაიწია.
სტუმრები ძლივს აჩერებდნენ გაბრაზებულ დათვს. მელაკუდამ იფიქრა, მასპინძელს თავს შევაბრალებო და მოკუნტული, კოჭლობით წავიდა ჭიშკრისაკენ, მაგრამ მელა უკან აღარავის მიუპატიჟებია...
ლხინი ისევ გაჩაღდა.
გაწბილებული მელაკუდა ხეს ამოეფარა, შორიდან უცქეროდა გამხიარულებულ სტუმრებს და ნერწყვისაგან იხრჩობოდა.

ჩიტები გამებუტნენ

მთელი ზამთარი უჩა ჯერ ჩიტუნებს უყრიდა საკენკს და მერე თვითონ საუზმობდა. ხარობდა, უმალ რომ მოასუფთავებდნენ ხოლმე ფანჯრის რაფას ჩიტები და თვითონაც მადიანად შეექცეოდა. მაგრამ აი, ერთ დილას ჩიტებმა ნისკარტიც არ დააკარეს პურის ნამცეცებს. იქნებ ბურღული ეამოთო, უჩამ ახლა ერთი მუჭა საკენკი დაუყარა, მაგრამ ჩიტებმა ფრთაც არ შეარხიეს, _ ისხდნენ გაკვირტულ ხეხილზე და საამოდ ჟღურტულებდნენ. ბიჭუნამ უყურა, უყურა და გული ამოუჯდა.
_ ჩიტები გამებუტნენ, _ შესჩივლა მამას.
_ როგორ თუ გაგებუტნენ? _ მუხლზე შემოისვა მამამ უჩა.
_ ჩემს დაყრილ საკენკს არ ეკარებიან, სხედან და ჭიკჭიკებენ. მამიკო, იქნებ ხილი ესიამოვნებათ? _ ჩამოუსხლტა უჩა მამას მუხლიდან და ლარნაკიდან ვაშლი აიტაცა.
მამამ ფანჯარა გამოაღო. გაზაფხულის თბილი ჰაერით აივსო იქაურობა, ერთი ბეღურა წამით შემოიჭრა ოთახში, სიხარულით დასჭყივლა და ისევ უკან გავარდა.
_ ხედავ, ჩიტუნებმა მოციქული გამოგიგზავნეს, დილა მშვიდობისა გისურვეს, გმადლობთ კეთილი გამოზამთრებისთვისო, შენ კი ემდური, გამებუტნენო.
_ მაშ, რატომ არ კენკავენ? _ უკვირდა უჩას.
_ გაზაფხულმა სითბოსთან ერთად სასუსნავიც გაუჩინა ჩიტებს. აი, ამ ვაშლის ხეს, იცი, რამდენი თვალით უხილავი ჭიაღუა ახვევია?! თუ არა ფრთოსნები, კვირტშივე ჩაკვდება მისი ნაყოფი, ჩიტები გადაბარულ მიწაშიც ათასნაირ მავნე ჭუპრს პოულობენ და გეახლებიან. მეტი რაღა უნდათ? თავს ასდით.
_ მერე ფრენით ხომ დაიღლებიან! მე კი იმდენი ნამცეცი დავუყარე, ყველას ეყოფა, _ არ ეთმობოდა უჩას ჩიტებთან მეგობრობა.
_ ჩიტმა უნდა იფრინოს და საზრდო ისე იშოვოს, ფრენა იმისი შრომაა და შრომით მოპოვებული ლუკმა ტკბილია.
_ თუკი ზამთარში... _ თავისას არ იშლიდა უჩა.
_ ზამთარში სცივათ, ყველაფერი გაყინულია, მაშინ ჩიტუნებს ფრენაც უჭირთ და საზრდოს მოპოვებაც. ასეთ დროს უნდა დაეხმარო. ადამიანებსაც აქვთ ხოლმე გაჭირვება: ხან ავადმყოფობა დაატყდებათ თავს, ხან მოულოდნელი უბედურება. ამ დროს მეგობრები არ ტოვებენ, ზრუნავენ მათზე; ჯანმრთელმა ადამიანმა კი თავისი შრომით უნდა ისაზრდოოს და იარსებოს. ჩიტებმაც იციან თავიანთი ძალ-ღონით მოპოვებული საკვების მადლი! ყური მიუგდე, რა საამოდ ჟღურტულებენ.
_ მაშ, ჩიტებს არ შიათ, მამიკო? _ უჩას სიხარულისაგან თვალები უბრწყინავდა.

ჩურჩხელა

ერთი, ორი, სამი, ოთხი... _ ითვლიდა საფეხურებს ტასო და ისე ადიოდა კიბეზე.
_ ოცი! _ შესძახა ხმამაღლა და წინდის ქსოვით გართულ ბებიასთან მიცუნცულდა.
_ ბებიკო, ერთი ჩურჩხელა მომეცი, რა! _ სთხოვა გოგონამ.
_ ვისადილებთ და მერე! _ მიუგო ბებიამ.
_ გეხვეწები. განა მე უნდა ვჭამო, თინიკოს შევპირდი, _ წამოსცდა ტასოს.
ბებია მიხვდა, რომ ცრუობდა შვილიშვილი, მაგრამ არ აგრძნობინა, საქსოვი გადადო და საკუჭნაოდან2 ჩურჩხელა გამოუტანა, _ რაკი შეჰპირდი, აჰა, წაუღე... _ გაუწოდა.
ტასიკომ იხტიბარი არ გაიტეხა, ბებიას ჩურჩხელა გამოართვა და კიბე ახლა ზევიდან ჩაითვალა: ოცი, ცხრამეტი, თვრამეტი...
`თინიკოს ვეტყვი, ვითომ მართლა ვიყავი შეპირებული და შუაზე გავიყოფთ~, _ ფიქრობდა ტასო, თან კი გული ეთანაღრებოდა. ის იყო, უნდა დაეძახა მეგობრისათვის, რომ უნებურად შემოტრიალდა და თვალის დახამხამებაში ბებიასთან გაჩნდა.
_ ბებიკო, განა მართლა შევპირდი თინიკოს ჩურჩხელას. ხვალ შევპირდები და მერე მომეცი!
ტასომ ბებიას ჩურჩხელა უკან გაუწოდა.
ბებიამ გულში ჩაიხუტა თავისი კუდრაჭა შვილიშვილი.

ფისო , ფისო

დედამ გოგონებს ფაფა მიუტანა.
_ უჰ, რა ცხელია!
_ ორთქლი ასდის! _ კისკისებდნენ პატარები.
_ სანამ განელდება, მოდი, `ფისო, ფისო ვითამაშოთ! _ შესთავაზა ნატომ მაიკოს.
_ ხელი არ მატკინო! _ გააფრთხილა მაიკომ და თამაშობა დაიწყეს.
_ ფისო, ფისო, ფისო... _ ჩურჩულებდა ნატო და თან ალერსით უსვამდა ხელს მაიკოს თითებზე.
ტახტზე მთვლემარე ფისომ თვალები დააჭყიტა, კუდრაჭები მეძახიანო, _ ისკუპა ტახტიდან და კუდის ქნევით მაგიდასთან ჩამოცუცქდა.
`იფ, ფაფის რა საამო სუნია~, _ ნერწყვი მოერია მსუნაგს.
_ ფისო, ფისო, ფისო, _ ალერსიანად იმეორებდა ახლა მაიკო.
`რა მოეჩვენათ ამ კუდრაჭებს? მე მეფერებიან, ზედ კი არ მიყურებენ! _ უკვირდა ფისოს და ფაფიან ლამბაქს თვალს არ აშორებდა. ბოლოს, სურვილმა სძლია, მაგიდაზე ახტა და ორივე ლამბაქი პირწმინდად მოლოკა.
`ეს რა კარგი თამაშობა უსწავლიათ~, _ ნებივრობდა ტახტზე მოკალათებული ფისო.
_ შეგარგოთ, შვილებო! _ დალოცა დედამ ბავშვები და ცარიელი ლამბაქები სამზარეულოში გაიტანა.
_ ვინ შეჭამა ჩვენი ფაფა? _ გაიკვირვეს გოგონებმა.
_ მიაუ... `გმადლობთ~, _ დაიკნავლა ფისომ და ულვაშები გაილოკა.

ღელეში

შუა სოფელში ღელეს აქეთ კუდრაჭაანი ცხოვრობენ, ღელეს იქით _ კუსპარაანი. მერე რა? მე თქვენ გეტყვით, გოგონებს წყალი ყელამდე სწვდებათ და ვერ გადი-გამოდიან სათამაშოდ. სულ ათიოდე მტკაველია ხევი. შხაპაშხუპი, შხაპაშხუპი და ესეც მეორე ნაპირი.
დღეს კი სათამაშოდ ვერ მოიცალა კუსპარამ. ყველა კაბა დაირეცხა ღელეს წყალში. კუდრაჭამ თვალი მოჰკრა თუ არა ღელეს ნაპირზე მოფუსფუსე კუსპარას, თვითონაც გამოიჩინა საქმე, გოჭების სალაფავის ასარევად გობით ქატო ჩამოიტანა.
_ დილა მშვიდობისა, კუსპარო!
_ კუდრაჭ, მშვიდობა ნუ მოგეშალოს!
_ ეს რამოდენა სარეცხი წამოგიდგამს, მორჩენილხარ კიდეც.
_ ვიჩქარე, სარეცხი მზეზე უნდა გაშრეს!
მიჰყვნენ-მოჰყვნენ გოგოები მასლაათს. ასარსარეს ენები, გაიტანეს და გამოიტანეს სოფლის გოგო-ბიჭები. რა ენას ჭავლი მოედებოდათ...
_ ახლა საქმეო! _ მიუბრუნდა სარეცხს კუსპარა.
_ გეთაყვა, ცოტა მადროვე, წყალი არ ამიმღვრიო, სალაფავს უნდა ავურიოო, _ სთხოვა კუდრაჭამ.
_ მანამ შენს გოჭებს ნურა უჭამიათ რა, მე სარეცხიდან ხელი ამოვიღოო, _ დაიწოპა3 კუსპარა.
_ ეგ ენა კი მოგწყდეს ძირში, _ დაიჭოტა4 კუდრაჭა.
_ ხმა ჩაიწყვიტე, თორემ იქნებ... ჭორიკრიკევ.
_ ჭორიკრიკეცა ხარ და არც არა იცი რა...
_ იქნება თქვა, ჭკუის კოლოფი ვარო.
_ რატომაც არ ვიტყვი?
_ გაჩე, გოგო, თორემ... _ კენჭს წამოავლო ხელი კუსპარამ და ტყაპ! _ ღელეში ჩაუძახა.
_ ციც! _ თითი დაუქნია კუდრაჭამ, _ ხმა ჩაიწყვიტე-მეთქი! _ და ღელეში შეტოპა.
_ თუ კარგია, შენ ჩაიწყვიტე, _ შემოტოპა კუსპარამაც.
_ ჩამომეცალე, თორემ ბუწუწებით5 დაგითრევ.
_ ვისა? _ წასწვდა კუდრაჭა კაწაწებში5 კუსპარას.
აქეთ ძიძგი!
იქით ძიძგი!
ღელემ ითაკილა, ეს ვინ ამიმღვრია გულიო, აამძლავრა ტალღები და მოჩხუბრებს ფეხქვეშ მიწა გამოაცალა.
_ ვაი!
_ ვუი! _ აწიოკდნენ გოგონები და ერთმანეთს ჩაებღაუჭნენ.
_ ნუ გეშინია, კუსპარო!
_ მაგრა დადექ, კუდრაჭო! _ ხელი ხელს მისცეს დობილებმა და გაწუწულები მწვანიანზე გამოვიდნენ.
ღელემ, არავინ გაიგოსო, უჩუმრად ჩაიხვია ტალღებში ამათი ჩხუბი, გაჰკრა და გაუტია.