სტატია:
სიძულვილი არ იქნება, არ იქნება ძალადა!..
კაი ოცი წელია, წერს ცნობილი ტანდემი ჩემზე პასკვილებს. წერენ ხან ერთად, ხან ცალ-ცალკე! ერთი კარგა მოზრდილი წიგნი უნდა შეადგინოს წესით მათი თავაუღებელი გარჯის ნაყოფმა უნდა ვაღიარო: დამპალმა ნაყოფმა!
რას გადამეკიდნენ-მეთქი, მიფიქრია და მითქვამს! რას გადაეკიდნენო, უფიქრიათ და უთქვამთ სხვებს! რას გადავეკიდეთო, იქნება მათაც ეფიქროთ! მართლაც, არ არის საინტერესო? და აი, უცნობი მირეკავს, ფსიქოლოგი, ფსიქოანალიზით გატაცებული მეცნიერი! გამეცნო, მერე კი, ალბათ ღიმილით, სწორედ ეს შეკითხვა მომცა, ნუთუ არ გაინტერესებთ, რას გადაგეკიდნენო! როგორ არ მაინტერესებს-მეთქი! რას გადაგეკიდნენ და, უყვარხართო! გიჟდებიან თქვენზეო, თქვენ მათი იდეალი ხართ ნამდვილი, თქვენში ხედავენ ხორცშესხმულს და განხორციელებულს ყველაფერს, რაზეც უფიქრიათ და უოცნებიათ, მაგრამ ამის მისაკუთრება, ამის მითვისება, ამის მოპარვა ან მიტაცება შეუძლებელია, და თქვენდამი ის სიყვარული აღსავსეა შურისძიების გრძნობით და, შეიძლება ითქვას, იმავე მასშტაბის სიძულვილით, რა სიყვარულითაც ისინი მთელი ცხოვრება გაკვირდებიან, გითვალთვალებენ, გსწავლობენ, ტკბებიან და... იტანჯებიანო! ჩემს სიცილზე ბატონი ფსიქოანალიტიკოსი, რომლის გვარსაც მისივე თხოვნით ჯერჯერობით არ ვასახელებ, იგი ამ თემაზე, როგორც ბრძანა, რაღაცის დაწერას აპირებს, ერთხანს დუმდა, მერე კი მხოლოდ ისა თქვა, გარდა სიცილისა, თუ ალტრუიზმისა და ჰუმანიზმის პრინციპებიდან გამოვალთ, ტირილიც შეიძლებაო.
აი, ახლა კი ნამდვილად გავგიჟდები-მეთქი, ნამდვილად დავუსტვენ-მეთქი! ესე იგი, ვუყვარვარ, ხომ-მეთქი! ისევ ამიტყდა სიცილი, მაგრამ გზადაგზა ვხვდებოდი, რომ მისი არგუმენტები იმაზე სერიოზული იყო, ვინემ აქამდე მე წარმომედგინა! კი მაგრამ, მეუბნება, რომ გიწერს, მაგალითად, ერთი მათგანი, შენი ყველაფერი წაკითხული მაქვს და შენს ყველა ნაწერს ზედმიწევნით კარგად ვიცნობო, რომ წაიკითხა, ვთქვათ, თქვენი ორი ან სამი წიგნი და დარწმუნდა, ხართ უნიჭო, უჭკუო, მოსაწყენი, უინტერესო და ასე შემდეგ, რაღას აგრძელებს ასე ბეჯითად თქვენს კითხვას, წაიკითხოს აგერ მრელაშვილის რობაიები, რას გადაგეკიდაო! მაგრამ საქმეც ის არის სწორედ, რომ მისი პასკვილები იმ უიღბლო სიყვარულის შესანიღბავად იწერება, მათი ნამდვილი გულისთქმის დამალვაა მიზანიო!
ახლა უკვე ერთად და შეთანხმებულად ვიცინოდით ორივენი, როგორც, ვთქვათ, ჩემი პასკვილანტები, და მე, ფსიქოანალიტიკოსის ახლად აყვანილი მოწაფე, ხუმრობით უკვე თვითონ ვაგრძელებდი თემას...
მართლაც, ლანძღავს აგერ ქალი გამუდმებით მაინცა და მაინც ერთ კაცს, რა საშინელებებს არ ჰყვება მის საქციელზე, თათხავს, დანახვა არ უნდა მისი, მზადაა, სიფათი ცემით ამოუნაყოს, სიამოვნებით ჩაუყრიდა ჩაიში, ამის საშუალება რომ ეძლეოდეს, კალიუმის ციანიდს, არადა... უყვარს! თურმე უყვარს...
რას გაიგებ, რა ხდება არაცნობიერის ოკეანეში, რა განძი იმალება მის ფსკერზე დაძირული გემების ტრიუმებში, რა საიდუმლოს იმარხავს ის რამდენიმე მილიარდი ნეირონი, არაცნობიერს რომ ეკუთვნის მისდა წილად! ეს ფროიდები და იუნგები ციდან კი არ ჩამოცვენილან, ყოველი ჩვენგანის ფიქრსა და ეჭვს ეყრდნობა მათი, ერთი შეხედვით დაუჯერებელი, ზღაპრული დასკვნა და სწავლება! ჰოდა, მეც დავუჯერო ამ ჩემს მკითხველს, ამ უცნაურ სწავლულს? მართლა შეიძლება, ჩემს პასკვილანტებს ჩემი ნაცოდვილარისადმი კარგი, სიყვარულს ნუ ვიტყვით, რაღაც სიმპათია გააჩნდეთ?
სასწაულია პირდაპირ!
ერთი სული მაქვს, რა გაგრძელება ექნება ჩემი პასკვილანტების შემოქმედებას! თუ ამ ტემპებით გააგრძელეს ჩემი ლანძღვა-გინება, მაშინ ისღა დამრჩენია, ვიფიქრო, რომ ჩემი კეთილისმყოფელი ფსიქოანალიტიკოსი მართალია და პასკვილანტების უნუგეშო სიყვარული ჩემდამი მართლაც უსაზღვროა! ან, იქნებ, ძვირფასი მეცნიერი თანაგრძნობისა და თანალმობის ნიშნად მესაუბრა!
რას გაიგებ ამ ცხოვრებისას ან შემოქმედისას!
რას ვიზამთ! იყოს ყველაფერი ისე, როგორც არის! ტანდემმაც წეროს პასკვილები! თუმცა მე არ ვკითხულობ, მკითხველი მაგათ უჩემოდაც ბევრი ჰყოლიათ! ამაში დამარწმუნა ცნობილი ფსიქოლოგის სატელეფონო საუბარმა!
მოუთმენლად ველი მის წერილს, თუ, რა თქმა უნდა, არ გადაიფიქრა!
პროვოკატორი
ჩემი სახლი გზაჯვარედინზე, შემაღლებულ ადგილას დგას. გზისპირად ბოილერი ისე უხერხულადაა გაჩხერილი, ქვემოდან ზემოთ და ზემოდან ქვემოთ მიმავალი მანქანები ათასჯერ კინაღამ შეენარცხნენ ერთმანეთს. ისე მკვეთრია მოსახვევი და ისეა დახურული გზის ზემო-ქვემო მონაკვეთი, მარჯვე შოფერი უნდა იყო, ხიფათს არაფერს გადაეყარო. სიგნალები არც ხმოვანი და არც სინათლე საქმეს არ შველის: ჩოგბურთელი ან მეკარე უნდა იყო, რეაგირება მოასწრო და ანაზდად შენ წინ ენძელასავით ამოსულ მანქანას უტიო. ფეხით მოსიარულეებმა ვიცით ეს და ფრთხილად, კედელ-კედელ მივდივართ ამ უბნის ერთადერთი გასტრონომისკენ ან ავტობუსების გაჩერებისკენ, მაგრამ ბავშვები? აქვე ახლოს ექსპერიმენტული სკოლა, საბავშვო ბაღი და საცურაო აუზია და საიდან გინდა, რომ ბავშვები არ დაჰყავდეთ წესიერ სკოლას დანატრულ მშობლებს. მოკლედ, როგორც გითხარით, ჩემი სახლი ეგრეთ წოდებული მესამე კორპუსი შემაღლებულზე სათვალთვალო პუნქტივით დგას და ყველაფერი ხელსგულივით მოჩანს წინასწარ ვიცი, რომელ მანქანას როდის დაუდგება კრიტიკული მომენტი და სახიფათო სიტუაცია შეექმნება, მაგრამ მე ამის მხოლოდ დანახვა შემიძლია შეცვლით ვერაფერს შევცვლი. ჯერ ერთი იმიტომ, რომ აქედან ვერავის მივაწვდენ ხმას, მეორეც იმიტომ, რომ სახიფათო სიტუაციები ჩვეულებრივ მოფარებულში, ბოილერის უკან ხდება იქ შეეფეთებიან ხოლმე ერთმანეთის საპირისპირო მიმართულებით მოძრავი მანქანები და მეც მხოლოდ მომხდარი ფაქტი შემიძლია გავიგო დაეჯახნენ თუ არა ერთმანეთს!
საღამოობით (საღამოობით იმიტომ, რომ სკოლა ამ დროს უკვე გამოსულია) უბნის ბიჭები ველოსიპედებით დაქრიან აღმა-დაღმა. გუნდიდან ასე შვიდი-რვა წლის ყარამანი გამოირჩევა ლამაზი, ხუჭუჭთმიანი ქერა ბიჭი, მეტსახელად ტარანა. ან ყარამანი ვინ დაარქვა, ან ტარანა ვინ შეარქვა არც ერთი ეს სახელი არ უხდება ანგელოსისა და ყაჩაღის ამ უცნაურ ჰიბრიდს. ტარანას დახასიათებით რომ თავი არ მოგაწყინოთ, გეტყვით მარტო ერთს: ალბათ რუს კოსმონავტებს არ ექნებათ იმდენჯერ წრე დარტყმული დედამიწისთვის, რამდენჯერაც მარტო ერთ საღამოს შემოურბენს ჩვენს უბანს გარშემო ტარანა თავისი გონჯით ასე ეძახის თავის წითელ-ყვითელი ლენტებით გაწყობილ და სხვადასხვა სინათლითა და საყვირებით აღჭურვილ ველოსიპედს ტარანა-ყარამანი. გონჯში, ალბათ, გონოჩნი იგულისხმება.
მე, აკი მოგახსენეთ, ჩემი სათვალთვალო პუნქტიდან ჩემი ლოჯიიდან გადავცქერი გზაჯვარედინსაც და იმ ავბედით ბოილერსაც, ველოსიპედიანების ქროლასაც და იმ ოპოზიციასაც ვხედავ, ამ უკანასკნელთ ერთი მხრივ მშობლებისგან და მეორე მხრივ მეზობლებიდან თუ შემხვედრი მანქანების შოფრებიდან რომ აქვთ. ახალდატუქსულები, მანამ, სანამ ჯერ კიდევ ახალდატუქსულები არიან, ერთგვარად იკავებენ თავს სხვა თუ არაფერი, სიჩქარეს უკლებენ და გამოდევნებით ჯგუფურ რბოლაზეც უარს ამბობენ ერთხანს. მარტო ტარანა არა და არ ეპუება უფროსების სანქციებს და ძველებურად ხან ცალი ხელით, ხან უხელოდ, ხანაც საჭეზე ფეხებშემოწყობილი დააქროლებს თავის გონჯის მანქანასა და მანქანას, დიასახლისსა და დიასახლისს, კედელსა და ბოილერს, ასფალტსა და ნაძვებშუა და, საჭიროებისამებრ სინათლეს ანთებს, საჭიროებისამებრ სიგნალს იძლევა!
პი-პი, პატივცემულო! და ფიქრში წასული პატივცემული გველცემულივით გახტება განზე და, სანამ ამ მომენტისთვის შესაფერის ტირადას წარმოთქვამდეს, ობიექტი უკვე მეორე პატივცემულის ფანტაზიასა და შემოქმედებით უნარს აღვიძებს.
რაღაცა ფათერაკს გადაეყრება ნამდვილად. ვისია, ნეტა, აი გადარეული!
ვისია ტარანა-ყარამანი, ამის დაზუსტება ძნელი არაა, მაგრამ ინფორმაცია საქმეს ვერ ცვლის და, როგორც იტყვიან, მაინც ბრუნავს გიჟი ბორბალი ბოილერის გარშემო.
ისე შევეჩვიე ამ სანახაობას, აივანზე გადამდგარი ამ წრეების ხაზვას თუ ვერ ვხედავ, რაღაც მაკლია. ახლაც ტარანა ტარანზე მიდის პირდაპირ შავი ვოლგა ამოუღია მიზანში და ზედ მიდის! კი, კი! ზედ ვოლგაზე მიდის. ვოლგა ამუხრუჭებს. შოფერი იგინება. ტარანა არ რეაგირებს, ცხადია, და გზას მიჩვეული მარშრუტით აგრძელებს.
ვისია შობელძაღლი!
ძაღლი, ანუ მშობელი ნამდვილ ძაღლთან იაპონურ ხინისთან ერთად მოსეირნობს და არავითარ მონაწილეობას არ იღებს ყაყანში. ტარანამ კიდევ ერთხელ ჩამოიქროლა ბოილერის მიკრორაიონში. დედამ ჯერ რაღაცაზე ჯინა დატუქსა ასე ეძახის ხინის, მერე ტარანას ნაზად, თეატრალურად გასძახა:
კარო, ერთ საათში ამოდი, იცოდე!
ამის გაზრდილი ივარგებს კაცად? თორმეტის ნახევარზე, ერთ საათში ამოდიო, თითისიგრძე ღლაპს ეუბნება! ერთ საათში შუაღამეა! დავიჯერო, საათის ცნობა არ იცის ამ უპატრონომ?!
ტარანა-ყარამანს არ გაუგია დედიკოს მოწოდება, ან დიდი მნიშვნელობა არ მიუცია. ახლა იგი შეღმართზე ადიოდა და წამომდგარს მიჰყავდა ველოსიპედი, აი, ისე, საგზატკეცილო ველორბოლის ფინიშზე რომ იციან პროფესიონალმა მარათონელებმა.
...დროდადრო ბორბლებს დახედავდა ლენტებს, რომლითაც სპიცები ჰქონდა გაწყობილი (სპიცება ქართულად მანები ჰქვია).
ბევრი რამ ხდება ამ დროს საირმის დასახლებაში. ათასი თვალის სასეირო მოჩანს აქედან კუთხეებში ატუზულ შეყვარებულებსაც ჩაავლებ, ათიოდე ხვადსაც დაინახავ, ერთ ძუკნას რომ დასდევენ, მოშილიფებულ ქალბატონსაც მოჰკრავ თვალს, ფარდა რომ ღიად დარჩენია (ან იქნებ სულაც განგებ გადასწია, ვინ იცის. აქვს ქალს ზოგჯერ თავისი ქალურობის გამოფენის სურვილი, და რა უცნაურადაც უნდა გეჩვენოთ ეს ამბავი, ამას უმეტესად პატიოსანი ქალი სჩადის რატომღაც). ბევრი სასაცილო და სატირალი ტიპი ჩანს აქედან და მოცლილ კაცს (და მოცლილ ქალს) არ მოსწყინდება თვალთვალი, მაგრამ ამ ცოცხალ კალეიდოსკოპში ჩემთვის მთავარი პერსონაჟი მაინც ტარანაა. მის ველოსიპედს დავყვები მზერით, მის ტრასას გავდივარ, კვალში ვუდგავარ, როგორც ველოსიპედისტი თავის ლიდერ მოტოციკლეტისტს, და ვარტყამ წრეებს გაუთავებლად. ვინ ხელს მიქნევს, ვინ მიდი-მიდიო, მახალისებს, ვინ წყევლა-კრულვას და ქოქოლას მომაყოლებს უკან, მაგრამ ჩვენ ტარანა-ყარამანი და მე ყურს არავის ვუგდებთ, ჩვენ ჩვენი გზა და მიზანი გვაქვს, ბორბალიც, მადლობა ღმერთს, ბრუნავს, და ჩვენც აბა ჰე და აბა ჰო!
ვხედავ, მთელი სისწრაფით დაეშვა ტარანა ბოილერისკენ. ქვემოდან კი შავი ანტენიან-ტელეფონიანი ვოლგა მოქრის. ის-ის იყო, გაუჩინარდა ბოილერის კედელს იქით ბიჭი, რომ მანქანაც შევიდა ჩემგან უხილავ ზონაში. შიშმა ამიტანა. არ გასულა წამიც და, როგორც მოსალოდნელი იყო, გაისმა მუხრუჭების განწირული ხრჭიალი, ტკაცანისმაგვარი რაღაც ხმა და ერთდროულად რამდენიმე ადამიანის შეკივლება. დავინახე, მომიჯნავე კორპუსებიდან როგორ გარბოდნენ შემთხვევის ადგილისაკენ ადამიანები ჯერ თითო-თითოდ, მერე უკვე ჯგუფ-ჯგუფად. იმწუთას კარს ვეცი და ძირს დავეშვი.
გავცდი თუ არა ბოილერის კედელს, შვებით ამოვისუნთქე ველოსიპედს მიყრდნობილ ტარანას თავი დაეხარა და უწმაწურ გინებას თუ დინჯ შეგონებებს მორჩილად, შეიძლება ითქვას, დარცხვენილი ისმენდა! გულზე მომეშვა.
ისე, კაცმა რომ თქვას, რა გინდათ მაგ ბავშვისგან! გიჟებივით დააქროლებენ, გენაცვალე, ამ შავ ვოლგებს ხაზეინებისგან გაზულუქებული შოფრები!
ტელეფონის ანტენაც რომ გაურჭვია! მამა უცხონდა, აკრეფს თუ არა ნომერს, მაშინვე გემებს შავი ზღვიდან ბარენცის ზღვაში გადაიყვანენ! თინა, ხარჩო გამიცხელე! ან: ჩაახალე!
სწორი ბრძანდებით! არც იმის ნიშანს უყურებენ, სკოლა რომაა აქვე! რას დაეძებენ, რა! საკუთარ შვილებს ვოლგებით დააბრძანებენ სკოლებში და!
ახლა უკვე შოფერმა უკლო აგრესიულ მონოლოგებს! ამასობაში ტარანამ ნელა, დინჯად იბრუნა პირი, აღმართს აუჩქარებლად აჰყვა და ხალხს ასე ფეხით მიმავალი გასცდა. მერე ასევე ნელა შეჯდა ველოსიპედზე, თვალს მიეფარა და კაი ერთი საათი აღარ გამოჩენილა. მხოლოდ მეორე დღეს დავინახე, ნასაუზმევს. კი არ დავინახე, აღმართზე ამომავალი, თავზე წავადექი მასა და მის ორ ძმაკაცს. ასეთ საუბარს წავკარი ყური:
კაცი არ ვიყო, თუ არ ვანანო, არ ვანახვო, როგორ უნდა დედის გინებაო! ისე მივულეწავ მის ლამაზას, ისე, ისეო...
ამას ტარანას ნათქვამად ამბობდნენ ბიჭები.
ცხადი იყო, გუშინდელ შოფერს ემუქრებოდა შეურაცხოფილი ტარანა. ამ კაცი არ ვიყოზე გამეცინა, რადგან, მთელი ჩემი მდიდარი გამოცდილების მიუხედავად, ბოლოს და ბოლოს, მეც ხომ მყავდა ჩემი ტარანა და, ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, მეც ხომ ვიყავი ტარანა ამ ორმოცი წლის წინათ მაინც ვერა და ვერ წარმოვიდგინე, როგორ უნდა მიელეწა თითისიგრძე ღლაპს ლამაზა ეჭვი არ იყო, ასე ტარანა-ყარამანი გუშინდელ ვოლგას ეძახდა! ისიც, მისი ველოსიპედისა არ იყოს, კაი ნაძვის ხესავით იყო მორთული და მოკაზმული.
ზუსტად ორი დღის შემდეგ ბოილერთან შეყრილი ხალხი დავინახე. გასვენებას არ ჰგავდა საამისოდ ცოტა იყო ხალხი. არც ნაცნობების შეხვედრას ჰგავდა საამისოდ ბევრნი იყვნენ. ცხადია, ავარია! ჩავედი. მართლაც, შავ, ტელეფონიან ვოლგას სწორედ იმას, ტარანას რომ აგინა ერთიანად ჩამოფლეთოდა მთელი წინა მხარე. გარშემო შუშის ნამსხვრევები ეყარა.
რა იყო და როგორ, მე აღარ დამჭირვებია კითხვა ყოველი ახალშემომატებული კაცი ამ შეკითხვას სვამდა. პასუხს, ჩვეულებრივ, ის იძლეოდა, ვინც ყველაზე გვიან, ბოლომ გაიგო, რაშიც იყო საქმეზე.
საქმე კი აი, რაში ყოფილა.
ვადიმას ასე ერქვა ტელეფონიან ვოლგას წინ თურმე ტარანამ გადაურბინა ველოსიპედით.
მარჯვნივ მივგრიხე საჭე და დავამუხრუჭე, მაგრამ გვიანღა იყო უკვე შუბლით შევასკდით ერთმანეთს მე და კობა! მეასედ ჰყვება ვადიმა.თვითონ ტარანა გასხლტა.
ახლა, თეატრალურ პირობითობად თუ არ ჩამეთვლება, ვიტყვი: ისევ ჩავავლე ტარანას ძმაკაცებს. ერთი სერიოზულად უმტკიცებდა მეორეს, უკვე დაამუშავა კარიჩნი ფიატის გასაღების გეგმაო. ერთი კვირის შემდეგ ხედავთ, რა სწრაფად ვითარდება მოვლენები?! კარიჩნი ფიატი დაშლილ-დაფუნგული ეყარა ბოილერის წინ. ჟიგულისა და რაფის შოფრები, რომლებიც ვერაფერზე შეთანხმებულიყვნენ, ავტოინსპექტორს ელოდებოდნენ, ტარანა კი ამჯერად მშრალზე ვეღარ გამოსულიყო და შრატის გასაკეთებლად წაეყვანათ მუხლები ძალზე ჰქონდა გადატყავებული.
ავდექი და ძაღლიან ქალბატონს ყარამანის ნახვის ნებართვა ვთხოვე.
კარო? წარბები აწკიპა გაკვირვებულმა.
ყარამანი, დიახ! ტარანა! დავუმატე ღიმილით.
ტარანა? ვობლა?
ასე ეძახიან, ქალბატონო, ყარამანს ხუმრობით!
აქ კი გაეხსნა დახატული წარბი ტარანას დედას.
ხუთიოდე წუთის მერე ტარანას წინ ვიჯექი. წიგნი და შოკოლადის ფილა ახლოს მივუჩოჩე და, რაკი საჩუქრის გადაცემის ცერემონიალი წარმატებით დავამთავრე, ასე ვთქვათ, გავთამამდი საკითხს პირდაპირ რქაში ვტაცე ხელი:
ყარამან! ვაჟკაცურად ერთი ეს მითხარი, იცოდი თუ არა წინასწარ, იმ მაიმუნს რომ უნდა შეჯახებოდი?
როდის შევეჯახე?
ჰო, არა! იცოდი თუ არა, ის რომ ბოძს შეეჯახებოდა?
ბოილერის კედელს! დამიზუსტა ტარანამ და გაიღიმა.
ჰო, ბოილერის კედელს! იცოდი?
იცოდა. ყველაფერი იცოდა პატარა პროვოკატორმა.
მოგებული კაცი ...
ამიერიდან დიდ ქართულ კლასიკას ოფიციალურად ემატება კიდევ ერთი სახელი მურმან ლებანიძე! ჩემი და მურმანის ურთიერთობა, ასაკში ათწლიანი სხვაობის გამო, ხან მამაშვილობას გავდა, ხან ძმობას! მამაშვილობაში ის ზედმეტად მკაცრი იყო, ძმობაში ზედმეტად ლმობიერი! დამთმობი, ერთგული, გამტანი, უხვი... მე დღეს ჩემს გულში ხან როგორც მამას, ისე ვტირი მას, ხანაც როგორც ძმას. ღმერთს იგი პოეტად ყავდა გაჩენილი, მაგრამ მას არტისტიც ეჯდა სულში ნიღბის სიყვარული და გარდასახვის ვნება მას ბევრი მისი თამანოკალმისაგან გამოარჩევდა. ტრადიციების უერთგულესი კაცი მოდერნისა და ავანგარდის შტუდირებაში დროს თითქმის არ კარგავდა, რადგან მტკიცედ სჯეროდა თუმცა ბულბულს სოლფეჯიო საგანგებოდ არ შეუსწავლია, გალობა არც ერთ აღიარებულ ვარსკვლავზე ნაკლებ არ ეხერხება... ისიც გალობდა! გალობდა დიდებულად! ქმნიდა შედევრებს და სცემდა "შედევრებს"... როგორც ილიას, როგორც აკაკის, როგორც პუშკინს, როგორც სელინჯერს, როგორც კორტასარს, როგორც რეზო თაბუკაშვილს, მურმან ლებანიძესაც უყვარდა თამაში. იგი თამაშობდა ბევრს და ხშირად... იყო უბადლო პარტნიორი. ამას დაადასტურებს ყველა, ვისაც მასთან ურთიერთობა ჰქონია: მოთამაშეც, ქალიც, მწერალიც, უბრალო მკითხველიც... ასეთი დარჩება იგი ხალხის ხსოვნაში, და ამ სახესა და სახელს ვერას დააკლებს ზოგიერთი, მეტწილად წაგებული პარტნიორის არაადეკვატური რეპლიკა, რასაც ხშირად ყოვლად უმიზეზოდ იწვევს გამრჯვებულის წარმატება. არსებობს ასეთი ადამიანური სისუსტეებიც... მურმან ლებანიძე დიდი თამაშიდან გავიდა ათასი წაგებისა და ტკივილის მიუხდავად, გავიდა მოგებული! უზარმაზარი სოლდის პატრონი! ამ სიმდიდრით წარსდგება იგი მომავალი საქართველოს წინაშე! თავისი მაღალი პოეზიით, ლამაზი სიმღერით, დაუვიწყარი სახით! ჩვენ მაინც ვტირით! რას ვიზამთ, ასეთია ცხოვრება და სიკვდილ-სიცოცხლის კანონი!