აქ არის ყველა, ყველაფერი,
მაგრამ არავინ!
ხელის უნებლიე მოძრაობა
ხსოვნის კარნახით
სიტყვის უხმო სინონიმი...
გაქვავებული კადრი,
სადაც ფეთქავს მხოლოდ ბავშვის ღიმილი
ბიძგი იმავე წრებრუნვის დასაწყებად.
იქ ყველაფერი მეორდება განსხვავებულად.
ერთფეროვანია მხოლოდ შედეგი
და ამაზე აღარ ღირს ფიქრი...
როგორც იქნა, შევაგროვე საკუთარი თავი
და დავემგვანე ეკლის გვირგვინს,
რომელიც შენ გერგო წილად,
გოლგოთის გზა რომ განასრულე.
მე რა ვიცი, ვინ ატარებს ცოდვის ნაყოფს,
ვინ აღსავსეა უსაზღვრო მადლით?!
გაღიმებული წითელი ვაშლი
არც იშვიათად სახლია მატლის.
აქ ბალახი სწრაფად იზრდება.
სიმყუდროვეა, რომ ასაზრდოებს
და სიჩუმიდან აღმოაცენებს,
რაც განუწყვეტელ დუმილში მწიფს,
უნებლიეთ გარეთ გამოდის,
როგორც ბარტყები კვერცხებიდან
იჩეკებიან და ჭყლოპინებენ
რომ სიცოცხლე აქაც გრძელდება.
სიკვდილი მუდამ ბადებს დუმილს
განსხვავებულ სიტყვებისათვის,
რომლებიც ახლა ფუტკრებივით დაბზუიან
სასაფლაოს ფერად ყვავილებს
მწარე ნექტრის შესაგროვებლად.
* * *
ისე შევეჩვიე შენს არსებობას,
რომ ვეღარ გამჩნევდი.
ჭიდან რომ წყალი ამოშრება,
ისე ამოშრა შენს თვალებში სიყვარული.
ახლა კი ვდგავარ ფანჯარასთან
და სუნთქვით ვეძებ
შენი თმის სურნელს,
იმ ყვავილივით, რომელიც არ ჩანს
და შუაღამის ჰაერს ამჩატებს.
მე მირჩევნია, სადმე იყო,
თუნდაც არ ჩანდე.
* * *
დავშორდი ყველას
თავს იმდენად მივუახლოვდი;
თანდათან კუნძულს დავემგვანე
ოკეანის ტალღები რომ აპატარავებს;
თვალიღა დამრჩა,
ისიც თავის თავში ჩამყურე,
სადაც სუყველას ვხვდები ახლა,
ვინც მენატრება;
ვინც კუნძულებად იქცა,
ყველა აქეთ მოიწევს,
ამ უსასრულო სიჩუმეში,
სადაც ქვიშაზე ღმერთი სიტყვებს
წერდა და შლიდა...
და ჩვენი ყველა მოძრაობა
ალბათ იმ სიტყვებს იმეორებს
რასაც ქვიშაზე წერდა და შლიდა
სიზმრის ტიხარი
(აპრილის ეპისტოლე)
ვერ დაივიწყებ ძახილს, ზურგი რომ შეაქციე
და ხმას, ყური რომ არ ათხოვე..
ის ხმა დაგეძებს...
ის შენშია,
ის იღვიძებს
და ექოსავით მეორდება, მეორასდება დღისით და ღამით.
სხვა ვერავინ გაიგონებს,
ვიდრე ექო შენი ხმით არ ამოიხავლებს...
ვხვდები, როცა შუბლზე მკოცნი,
რომ შენ სუნთქვას ისევ ვახსოვარ...
სუნქვასა და სუნთქვას შორის გაჩენილ ფიქრს
შენი სიცოცხლე აარსებებს
და ფიქრი სუნთქავს:
მოვლენ დღეები წასასვლელად,
წავლენ დღეები მოსასვლელად,
რომ წამოკრიფონ ფრაგმენტები
შენს სიტყვებში გაჩენილ ხილვის,
რომ საკაიფო მოზაიკა შეაკოწიწონ
და გააგრძელონ სიზმრის ტიხრის მოპირკეთება.
მიბმულია ფიქრი სუნთქვაზე და სიცხე წყალს სვამს,
მხურვალების დასარწყულებლად...
მარტო ზიხარ და აღარ გქვია ნებიერი,
აბრუნებ დოლაბს და ფქვილს კი არა,
შენს ძილ-ღვიძილს ფქვავ..
“მოიხადე პირბადე, აიკრიფე კალთები,
გაიშიშვლე წვივები და გადადი მდინარეზე.”
ეს მდინარე შენთვის მოდის,
ან გადალახე მისი დინება,
ან მოგიტაცებ
და თვალების ფსკერზე დაგმალავ,
რომ მერე ჩემში იარსებო ანარეკლივით.
ხომ მოგესმა გალობა.?!
ზღაპრის ჩიტი შენს სიზმარშიც შემოფრენილა,
შენით სუნთქავს გასუსული ღამის ჰაერი
და მეშინია, ზღაპრის ჩიტმა
შენი სული არ იგალობოს.
ორ სიტყვას შორის
ჩვენი ყოფნა ცვლის აქაურობას
და გარემოს აშინაურებს.
სიმყუდროვით მონუსხულები
აღარც კი ვიმჩნევთ მათ არყოფნას,
ვინც სულ გზაშია,
რადგან გრძელდება ჩანაცვლება
და წასვლა-მოსვლით დროის გალევა.
აქ დავდიოდი ბუკინისტურ მაღაზიაში,
სადაც ახლა საუნაა
და სადაც, მუდამ, ვიღაც მოძრაობს ყველა კიდურით,
დაქოქილია და მანამ უნდა იხტუნაოს,
ვიდრე დროს კვნესა არ აღმოხდება.
ჩვენც დავეძებთ სულისმოსათქმელს
და წუთიერად მაინც ვპოულობთ
აზრს, რომელიც ზეცის თვალია
და იგი ზოგჯერ,
თურმე ცას ახელს და მიწას ხუჭავს.
წონაწორობას ვინარჩუნებ და ვერ მამჩნევენ,
როგორ ვწრიალებ ორ სიტყვას შორის
დაბადებიდან დაბადებამდე.
ღამის სისხლი
ხმაური ჩემში
ჩამალულმა დღემ რომ ჩატოვა
და შენი სუნთქვის აჩქამება ისე მჩატეა
და შუაღამით,
კედლებიც რომ იწყებენ ჩურჩულს,
ხელნაწერები, აქეთკენ რომ
თვალს აპარებენ,
ჰაერში გეძებ,
მაგრამ ჰაერი დაღლილია
ვარდების სუნთქვით
და ცდილობს სურნელს გაშორდეს და
სული მოითქვას.
ზოგჯერ ჰაერსაც არ ყოფნის სივრცე,
შემოდის ჩვენში,
ერთმანეთით პირთამდე გვავსებს
და ამღერებულ ღამის სისხლში
ვარსკვლავებს ადნობს.
შეხვედრამდე
ჩვენ, თავშექცევით არსებულნი, როგორც დღე-ღამე,
ვხვდებით ერთმანეთს გარიჟრაჟზე და საღამოხანს,
წახვალ და ვიცი, დათქმულ დრომდე, რომ აღარ მოხვალ,
მეც შეხვედრამდე მოუთმენლად დაგელოდები.
ქშინავს ქალაქი გახვითქული და მოქირქილე
ქარი თავს იქცევს გორაკების გამელოტებით.
არ ვიმეორებთ. იმ სიტყვების გამეორებით
რა შეიცვლება? არაფერი. აღარასოდეს.
შენ მოგინდება ჟამი-ჟამად რომ კალმასობდე,
აქო ანბანი, ითამაშო და ხალისობდე,
აღმოაჩინე, დაგრჩენია ორი სიმბოლო-
ორი ნიშანი. ვერ მიაღწევ ახალ ასომდე.
და ეს ცხოვრება საათივით მოწიკწიკეა,
და ფეხაკრეფით შემოვუვლით ზეცის ციფერბლატს,
იგივე წუთი წამოგვცდება, რომ ჩაიფერფლა,
როგორც ეს მთვარე, ჩაბჟუტილი ცის აბაჟური.
კლასიკური და უცვლელია ჩვენი შეხვედრა
და არაფერი ურევია ეპატაჟური.
და ჩვენ ვარსებობთ მონატრებულ სიახლოვეთა
თანდათან დნობით და ორივე ნახევარსფერო
გადაივსება შენი შუქით, მზევ, ათასფერო,
ჩაბნელებული მღვიმეები და კულისები
და გადის ჟამი, შეყვარებულ დღე-ღამეების
სუნთქვის სიხშირით, როგორც იყო ნაგულისხმევი.
წერილი შენთვის
ფესვი გაიდგი ჩემს დუმილში და მიმატოვე...
ნუ გააღვიძებ მიწას, ეძინოს;
ბალახივით ამოსულ სიზმარს
მალე ფხიზელი წუთი მოცელავს.
ზოგჯერ, ცხადშიც გაიელვებს
ხილვის ფრაგმენტი,
როცა ნესტოებს
გამზეურებულ ქვეშაგების სუნი მოწვდება:
ღია ფანჯარა და კოინდარი
ამოსული დიდედაჩემის ზურმუხტის თვლიდან
და ის ფარდაგი, მოაჯირზე რომ გადაფენდნენ
და მთელი ქუჩა შემოჰყურებდა...
დღემდე მიკვირს,
როგორ შეეძლო მხიარულ ფარდაგს
მოჟამულ დღის გახალისება
და უნაბისფერ ინიციალში
ჩაკარგულ უცნობს უსახელობა არ ანაღვლებდა,
რადგან აქ იყო, ამ ფერებში და ფერებაში
და აქ რომ იყო, არც კი იცოდა...
აქ ყველა დრო მიდი-მოდის
და კვალს ტოვებს მხოლოდ ჩვენში
და სხვაგან არსად.
უდროობა
აღარაფერს ახლაც ირეკლავს
და მომავალში იგულისხმება...
ნუ გააღვიძებ მიწას, ეძინოს,
აღარ უნდა მიწას მიწაზე სიარული,
თავისთავის ტკეპნა მობეზრდა;
სამოსელივით გაცვდა იგი
და მიიწურა ზაფხულივით,
...თავს აფარებს მარჩენალ მიწას...
ეძინოს მიწას, იძილღვიძილოს,
ჩვენ მუდამ მიწის სიზმარ ცხადს ვიმკით
და უხალისოდ ვეძებთ სამოთხეს,
რასაც მიაგნებს არქეოლოგი,
მაგრამ სულიდან როგორ ამოთხრის?!
უშენო დრო
(აგვისტოს ეპისტოლე)
დღეებს გამსჭვალულს უშენობით,
როგორ ვუშველო,
ვარ უშენოდ და უშენობის სივრცეს ვიშენებ,
დუმილი ისე მისაკუთრებს,
ლამის მიშვილოს,
სიცარიელეს ვეღარ ვუძლებ თუ არ მიშველე.
რაც თავს გადამხდა, რა ვიცოდი..
მაგრამ აქ რომ ვარ -
ვეძებ გასაქცევს,
ვირტუალურ დროში ვსახლდები…
რა მწარე იყო უეცარი შენი გაქრობა
და მყისიერადგამოცლილი ყველა საყრდენი.
არაფერია, არაფერი,
სულ არაფერი
და არაფერშიც შენს საძებნად შევეხეტები,
გამჭვირვალეა ხელისგული,
რომ ავიფარე
თვალზე და ახლა
ყველაფრიდან შენ იხედები..
თვალის გაქცევა
ყველაფერი ხელისგაწვდენაზეა
ეს სიხარული - იანვარში გაშლილი ვარდი
და თვალის სივრცე,
ისე ახლოა,
რასაც ვხედავ, თითქმის ჩემია.
რა საჭიროა ხელის გაწვდენა,
ან მოფერება,
გულში მაინც ვერ ჩაგიკრავ ვეღარასოდეს,
ისე ახლოს ხარ, რომ მკლავებით ვეღარ გიპოვი,
თუ შეგეხები მხოლოდ მზერით, წარმოსახვაში,
შენ კი განაგრძობ ჩემში ყოფნას -
მოციმციმე არითმიაში...
ღამით, როცა სულგანაბული
ჩვენს შვილიშვილს საბანს ვუსწორებ,
სახეების ფრაგმენტებს ვხედავ
დროში, რომელიც
ადგილს იცვლის და თან აქვეა....
უშენობის სიახლოვე დავიმეგობრე...
ესაა შენთან მოახლოების
ერთადერთი გზა
და ცდა, იქნებ,
თავი ხელახლა შევაგროვო დასაკარგავად..
თვალი ამ გზას ვეღარ გაწვდება,
და გაქცევაზე უჭირავს თვალი.
თუშური პასტორალი
ჰყვაოდა მდელო და
გწვდებოდა წელამდი…
შენ დროს იზოგავდი,
თითქოსდა წელავდი…
ერთმანეთს ვეძებდით,
ვავსებდით, ვთიბავდით,
ვაწვენდით, ვკონავდით
ვკოცნიდით, ვცელავდით.
ხსოვნაც კი მაღელვებს;
მაშინაც ვღელავდი,
შენ თვალს აკვესებდი
და ჩემში ელავდი,
რად აღარ შემოგვწვდა
ბალახი წელამდი,
ჩვენ, მოსაცელები
ერთმანეთს ვცელავდით.
სიტყვები დუმილის
და მზის საათების:
მგონი რაღაც დაგრჩა
კიდევ გასათიბი.
იამბიკო
ისიც წავიდა, კაცთა გულმავიწყობის
ხავსი მოედო, მოლმა გადაუარა,
მიწა ინახავს დუმილს უხმო სიმწყობრის
და თუ ინახავს, ესეც სათუო არი,
ეს საფლავის ქვა ჟამთა სათაურია.
თურმე არავინ იცის, სადაურია,
შობილს დროებით წამი გაითავისებს,
ქარში, ქვიშაში, ნეტავ, სად აურია?!
თვალი უსივრცო სივრცეს ჟამით აივსებს,
როცა საწუთრო თვალწინ გაიდაისებს.
მე ხომ გიხსენებ, მაგრამ როცა ძარღვები
სხივებს ისრუტავს, სიტყვით ვეძებ სათავეს,
მე ვარ ბალახი, ჩუმად სადღაც წავყვები
ცელის სიმღერას, ჩავლილ დღეთა სათივეს
თვალი მისწვდება ციდან ჩამონარღვევი.
უფლის სუნთქვაა, ძველ წიგნს რომ გადაფურცლავს,
არწევს კვიპაროსს, ცაზე ხატავს ფიგურებს
და ვარსკვლავები ღამეს როცა დაბურძგლავს,
მაშინ ვიზრდები, რადგან ვგრძნობ, რომ მიყურებს
და მას მივყავარ, ქვეყნად ვინც დამაფუძნა.
კარი ურიცხვი ჩემთვის ყოფამ დაგმანა,
სხვასაც, მრავალსაც, მზერა გადაუცელეს,
ამ საწუთროში წამით ვინც გადაგმალა,
იგი გიბრუნებს უჟამო ჟამს უვრცელესს,
სიტყვებს უცნობებს ბაგის ამომბურცველებს.
ირაო
გაუდღეურდა, ამ ღამესაც ამოხაპავენ
და იმ დღის მერე ჩვეულებრივ მოვა ის ღამე,
როცა წუთები ისეთ სიტყვებს გამოისხამაენ,
რომ ვეღარ შეძლებ გაუქმებულ დღის მოხელთებას,
რადგან საგნები დაკარგავენ ფორმებს პირვანდელს
და შენელებულ დროის სუნთქვა - მფეთქავ ელდებად,
ისე აგავსებს, აღარც გინდა სიტყვის მოძებნა,
წარმოთქმამდე რომ გიდნება და სისხლსაც გიწყალებს,
გაფიქრებითაც ვერ მიწვდები დაუვიწყარებს,
და შეეზრდები ჰარმონიულ გულმავიწყობას,
და შენი მზერა მოედება საგნებს ობივით,
როცა იქცევი იმ ყველაფრად, რაც იარსებებს,
მაგრამ უშენოდ და დროებით გამოხმობილი
ცდილობ, ამ ყოფას აედევნო ღიღინ-ღიღინით
და გაეჯიბრო დროს ცრემლიან დროის შთანთქმაში,
შენი სიტყვები ცვივა, როგორც ძველი ბათქაში
ბაგეებიდან და გულიდან, შენი სისხლიდან
და არსებობის სიტყვიერი მოძრაობითაც
შენ ვეღარაფერს ემატები ერთი მისხლითაც
და არც აკლდები, არც გადიხარ, ცდილობ გახვიდე,
ისევ ფურცლზე მოიპოვო უწონადობა
და თქვა, რაც უკვე ნათქვამია, რისი განდობაც
შენი ხორხიდან უცაბედად ამოქროლილი
ქარის დევნაა, ქარის, ქარის და საქარეთში
ქორის ირაო, სადაც ფიქრიც ქრება ქორივით
და ეს თამაშიც, რა თქმა უნდა, არის ირაო,
ძველი ანბანის, ოდინდელის მცირე ფრაგმენტი,
რასაც გეგონა, რომ პირვანდელ სახელს არქმევდი,
ხორხისმიერი ბგერები რომ დიდხანს ეძებე
და ამოღერღე, როგორც იქნა სხვისი სიტყვები,
თვალს უპოვარი ბავშვებივით რომ აცეცებენ
და თხოულობენ აღარაფერს, სულ აღარაფერს
მხოლოდ დანდობას და თანახმას გულმოწყალების,
მთელი სამყარო გადაივსო მათი თვალებით
და თქვენ მიცურავთ, განისვენებთ და განცხრომაში
ჩაძირულ დღეებს ვერ ინელებს ბილწი ღრეობა,
თქვენ ერთმანეთში იმალებით და უბრუნდებით
ჭიქა წყალივით მოწყურებულ იგივეობას.
მე მხოლოდ ხმა ვარ
(ივნისის ეპისტოლე)
ისევ აქაა შენი ადგილი,
რადგან უშენოდ ვერ იარსებებს,
ის განცდა,
სუნთქვას რომ მიადვილებს
და შეუძლია გულის ავსება.
ვწრუპავ შავ ღვინოს,
წავიღიღინებ,
ხასიათს შავი ღვინო შეფერავს,
როცა ოთახში მოვლენ ჩრდილები
და გამართავენ ღამის პერფორმანსს...
ჩემი სუნთქვაა, მოგელამუნა,
წაჩურჩულებით რომ მოგეფერა...
ღამის ქსოვილი გადაგვაფარეს
ცა ვარსკვლავებით ამონაძენძი,
შენ ხომ ისედაც გულში ცხოვრობდი,
არ მეყოლები სხვაგან საძებნი.
შეხედე მიწას მოფენილია
ნაბიჯებით და ყველა ნაკვალევს
თითქოს ინახავს,
ჩამქრალ თვალებსაც
ცა ჩააწვეთებს სხივის აკვარელს,
ერთხელაც, ვერსად რომ ვერ გიპოვნი,
გულში დაგიწყებ ძებნას
საყვარელს.
შენ შიშობ,
ღამის ფორიაქი არ მოგეშვება,
მიზეზთა გამო,
ანდა, იქნებ, სულ უმიზეზოდ,
მე მხოლოდ ხმა ვარ
წაცდენილი სანუგეშებლად
და მენატრება შენს მზერაში წამოვიზეზო
და შენს გულისთქმას ხმა ავაყოლო,
რომ მოგეფერო,
შუბლზე შეგახო
ეს ხელისგული გრილი აყალო.
მწარედ წასაღიღინებელი
გამკაცრდა ტონი გვიანი შემოდგომის,
ხმაში ქარ-წვიმა და ჟალტამი გაერია,
ჩემი საფიცარი ისევ გაეროა
და საზრდო მშობლიური ჰაერია.
სვამენ, ილხენენ, მოიცალეს,
ღიმილი იმ სიტყვის ოვალია,
რომელიც არ ამოთქვა ჩინოვნიკმა,
რადგან დუმილის მოვალეა.
გამკაცრდა ტონი შემოდგომის,
დასრულდა ნარდი ორით ორი..
მე ეს საგუშაგო შემიყვარდა
და ჩემი ევროპელი მონიტორი..
რუსეთი ისევ რუსეთია,
ძლიერი უამრავ მონით არი,
ანგრევს, აჩანაგებს, ანადგურებს...
დღიურში აღნიშნავს მონიტორი.
მშვიდია ძილი დასავლური,
კომფორმისტულად მო-ნეტარ-ო,
რუსი რომ მიტაცებულს ისაკუთრებს,
გულდასმით აკვირდება მონიტორი.
გამკაცრდა ტონი გვიანი შემოდგომის,
ხმაში ქარ-წვიმა და ჟალტამი გაერია,
ჩემი იმედი გაეროა
და პატრიოტული ჰაერია.
დღიურის ფურცელი
რაღა აზრი აქვს?! ჩვენი ჩურჩული
სულ მარცვალ-მარცვალ დაიჩურჩება
და ისევ ცაში ჩაითესება,
ჩვენი სიჩუმე, იქ, რომ ამრავლოს,
სადაც ვერავინ ვეღარ მოგვისმენს
და აღარავინ არის საბრალო.
ალოობაა ცაში ყანების,
ჩვენი ჩურჩული ციდან ჩამოდის
ჩვეულ ჩქამებად, ჩამქრალ ღრუბლებად
და დრო გულგრილი მუდამ მზად არი
ჩვენი სიჩუმის დასაუფლებლად.
ვიღაც, მეზობლად ხარშავს მურაბას,
ფანჯრებში შინდის სუნთქვით ამოდის -
ვინც მე მიყვარდა და შემახსენე
დღეო, თვალწინ რომ გასაღამოვდი.
მე თავს ვიქცევდი წუთით ყოველით,
და ვერთობოდი როგორც ხვითოთი
და არ მეგონა, გულის სიღრმიდან
თუ ბალახივით ამოხვიდოდი.
დღის ფრაგმენტი
გადავიკითხავ ყვითელ ფურცელს,
ნოემბრის დილამ რომ მომწერა,
არ ვიცი სადამდე მიმაცილებს,
ვისთვის მერამდენე ფოთოლცვენა.
წავიღიღინებ, რადგან სიტყვა
მიქრება და გულს არც მედება,
თვითონ მპოულობს უნებლიე,
ქარაფშუტული აცეტება.
დღეთა დინება რა მშვიდია,
რა გადამდებია მაჟორი,
მე, ახლა, შენთან სიახლოვე,
რაღაც დაუვიწყარს მაშორებს.
ჰაერი გაჟღენთილა კომშის სუნით,
არ ვიცი, შენ თუ გეკომშება,
რა გულუბრყვილოდ მიხარია,
და გული მაინც მეკუმშება:
შემომეფანტა ძმაკაცები,
ჩვენ ერთად მხოლოდ წარსულში ვართ,
ან სიზმარად, სხვაგან აღარავართ...
გამოგველია ერთმანეთი,
შეგვრჩა ცხოვრება ფარღალალა...
ისმის გარაჟიდან არეული
ჰარი-ჰარალე და არხალალა.
ერთ სიტყვაში
(ოქტომბრის მეორე ეპისტოლე)
...ჩვენც ავყევით, რადგან სისხლში -
ოქტომბრის მზემ გაიდგა ფესვი
და მოგვანატრა ერთმანეთი
და შეგვიძღვა ერთმანეთში და ერთ სიტყვაში, -
უწყვეტელ დროში
და გვაუღლა იმ დღესთან ერთად,
თითქოს რომ იყო,
თითქოს რომ არის...
შენ ხარ ჩემი - შინ,
არ მეშინია,
გაშინაურდა, მგონი, სულეთი
და ვეღარ ვარჩევ მე რომელი ვარ,
ის აჩრდილი თუ
ეს სილუეტი...
მოგეფერები,
მიწა მიწას რომ ეფერება -
სულაც არ არის ჩემთვის სულ ერთი,
რომ მიყვარს, შენი სიახლოვეა,
შენს ხსენებაზე მოვსულიერდი
ვინც შველას ითხოვს
ისე ახლოა იგი ჩემთან,
რომ ვეღარც ვამჩნევ,
ტკივილში ქრება,
ვეღარ ამოვთქვი
და მწარე ღიღინს ტანჯვა ამოჰყვა.
ის პაუზებში ცდილობს დამალვას,
თუმცა, თვალი აქეთკენ რჩება
და შველას ითხოვს.
ვერ უძლებს ხორხი ეკლიან ბგერებს
და საყრდენს ვეძებ ტკივილებს შორის.
ნეტარია, ვინც ახლა ტირის...
ვინც ნაბიჯს იცვლის წარმოსახვაში
და აქეთკენ არც იყურება.
ის შერჩა სიტყვას მრავალგზის თქმულს
და მუდამ უთქმელს,
ყოველთვის რომ რაღაცას მალავს.
ნეტარია, ვინც ახლა ტირის...
და ისევ ეძებს მას, ვინც არის...
და არ არის... და მაინც ეძებს...
ვიღაც ხელს მიწვდის
ვიქნები მარტო. დუმს ოთახი. ხელში დავითნი.
აღვიდგენ ლოცვას, სინანულის სარკმელს მას ვუღებ,
ვინც მოვა ჩუმად და გამომწვარ ჩემს
ძვლებს დაითვლის,
ყველა კითხვაზე მოხმობის დღეს
ვინც მიპასუხებს.
დროის შრიალი, დროის ფრთების არარსებულის,
ბრწყინვალე კვირის შვიდეული, ის შვიდი სარკე,
ანარეკლების ელვარებით გადავსებული
და გზა, თავისთვის მიმავალი სიმშვიდისაკენ.
ხასხასა ბალახს ვუერთდები და ცას ავხედავ,
გამაძლებინე, როგორც ბნელში ძლებდა სანთელი,
ვიღაც ხელს მიწვდის ჩამოქცეულ
სახლის თავხედან,
ისიც ჩემსავით აჩრდილი და ძვლებდასათვლელი.
გასაგებია მათი ფიქრი
გადადინება დღიდან დღეში, ბზარში ბზარიდან
და ღამის ხმებში გაბნეული შუქის მარცვლები,
უცნობი სიტყვის ნაწყვეტები აბეზარი და
სხვა დროის ძებნა მზერის სხვაგან გადანაცვლებით.
იხილავ სურათს, აღარსად რომ აგვიანდება,
თვალებში ნაღველს, გაცრეცილი ბაგე მოგტირის,
მერე ათასგვარ სისულელის აკვიატება
და სიზმარ-ცხადი უხსოვარი დაგეროტიპი.
და სახეები, სახეები და სახეები,
დამალობანა, დადევნება, ხმობა, ქოქოლა,
გზები მოჭრილი, გზები უკან დასახევები,
აუტანელმა მდუმარებამ რომ ამოქოლა.
სურათზე ბავშვებს ახლანდელი შუქი შემოსავს.
ასი წლის წინათ გაელვებულ წუთის ტყვეები
გააგრძელებენ მიმდინარე დროში შემოსვლას,
მიმქრალ თვალებში ჩამალული სამოთხეები.
ალილოს მონატრება
ჭიატებს თვალში ჩაშლილი ბროლი,
არ ვითვლი დღეებს
და ვიხსენებ ვინც საბრალოა.
შენ მალე მოხვალ -
უნდა ვიფხიზლო, რომ თვალი მოვკრა,
როგორ აბრწყინებ
გაყინულ მინას ალმაცერ სხივით.
როგორ აჟღერებ ზანზალაკებს
სიჩუმის გულში
და შენი სუნთქვით,
როგორ ივსება ყოვლი სიტყვა - გაფიქრებისას...
თოვლი სინათლედ ექცა ღამეს
და ვერ დაღამდა,
ვწევარ ოთხად მოკეცილი
და გასუსული ვგრძნობ კელაპტარს,
ჩემს წყვდიადში შენ რომ აანთე...
ალილო. 1955
მოგენატრება ჩაიძირო ხსოვნის კალთაში,
რათა იმ ღამემ, იქნებ თავი ჩაგამალვინოს
დროში, კარდაკარ დაჰყვებოდი როცა ალილოს
და ზამთრის სუნთქვით შეჭირხლული ხეთა რტოები
სიზმრის ფრაგმენტებს გახსენებდნენ და მიდიოდი
ცრემლიან პურით და დუმილით ნასაზრდოები.
ძველი პალატა და დიდედა თვალაპყრობილი
იქითკენ, სადაც რიდის გამო არ იყურები
და ოკეანედ ქცეულ წუთში გარიყულები,
რომლებმაც შენი ჩიჩილაკის მორთვა ითავეს,
არავინ იცის სად და როდის დაბრუნდებიან,
მეხსიერების რომელ წუთში ამოყვინთავენ.
შენ აგროვებდი ჩავლილ დღეებს და ინახავდი
იაფფასინ კანფეტების ფერად ქაღალდებს,
ასწიეთ ჭერი, შეუძახებ, ჭერი ახადეთ,
ხოლო ისინი სიტყვას ვეღარ ამოღერღავენ,
სადღაც კი შეშა იხერხება ღიღინ-ღიღინით
და დრო, რომელიც ეხმარება დროის მხერხავებს.
შინ დაბრუნდები. დაგმანულ კარს ვიდრე შეაღებ
სახლში, რომელიც შენშია და სხვაგან აღარსად
და მხოლოდ შენში იმალება და დღეს ახალსაც,
თანდათანობით რომ გამსჭვალავს სუნთქვა არქივის,
გაგახსენდება ფანჯარასთან გოგოს დალალი,
როგორ მოჩანდა საშობაო ჩიჩილაკივით.
გახსოვდეს თიხა!
შევსვამ ამ სასმისს,
რომ ძველი ღვინით აჩქროლდეს სისხლი
და მერე შენთვის წავიღიღინო
მათი სიმღერა, ვინც თიხად იქცა
უსმინე, ღვინის ჩამოსხმისას
ხმას როგორ იცვლის და მღერის დოქი;
ბოლო ბგერა ფესვამდე ჩამწვდა.
მკვდრეთით აღმდგართა ვსვამთ საგალობელს
ახლა რომ ისმის ფრაგმენტებად და ვსვამთ კიდევაც
და ვგრძნობ საღამოს ლურჯფეროვან გახავერდებას
და ქვეყანაზე მთვარის დარდის გადმოკიდებას.
მომენატრება, მოფერებისას
ხელისგულის ქვეშ რომ იბურცები
გადამაფარე შენი მზერის თბილი ქსოვილი
მოიზილება ჩვენგანაც თიხა,
თიხისგან დოქი,
მრავლისგან ერთი,
ხოლო იმ ერთში მრავალთა ძილი.
მხოლოდ შენი გამოღვიძება
და გულისცემას აყოლილი სიცოცხლის ჩქამი
და პაუზების ამოქოლვა ცვალებად ტემბრით.
დოქი ხმას იცვლის
გახსოვდეს თიხა!
ის ქვეყანა ხომ სხვაგანაა
ის ქვეყანა ხომ სხვაგანაა, თანაც შენშია
და ამიტომაც სათუოა შენი აქ ყოფნა,
მხარი გეცვალა, წინათაც ხომ
ბევრჯერ შეგშლია,
ვერ გაგიგია, ამ სოფელში ვინ შეგაყოვნა.
რომ არ შეგნიშნონ, წასულებთან ისე საუბრობ,
რაც ამოაღწევს მივიწყებულ ხსოვნის ჭუპრიდან
პეპლის ჩრდილივით მსუბუქია სიტყვა და უფრო
უნებლიეა, ბაგეებს რომ ამოუფრინდა.
აღარც კი იცი, კარს რომ აღებ, ვისთან მიხვედი,
შენ განერიდე მოთამაშე დროს და ამინდებს
და შეეზარდე ბედისწერას შენი წილხვედრი
თაფლის სანთელი მგონი უკვე სადღაც აგინთეს.
გამოანათებს ზოგჯერ ფიქრი, როგორც ფოსფორი
გაურკვეველი დროისა და ფიქრის ნაზავი,
შენი ტუჩები გაბუტული და წენგოსფერი
და ხმა, ოთახში შემოპარულ ჭრიჭინასავით.
ვცდი
ვცდი, დროის ბზარი რომ ამოვგმანო
შორისდებულით, ანდა ხმოვნებით,
რომელმაც იქნებ შვება მომგვაროს
გზის გაგრძელებით თუ შეყოვნებით.
მაგრამ სიკვდილიც რომ სიკეთეა,
მინდა, არც მინდა ამის გაგება,
მოულოდნელად რომ იკვეთება
და მაახლოებს უცნობ განგებას.
თუმცა ეს წუთი არის უჩვევი,
უცნობი, უცხო და შემზარავი,
ყოველი ნერვით ვებღაუჭები
დროს, თუ დამაცლის დროის მპარავი.
ფანჯრის რაფაზე ხტიან თითები,
ვარსკვლავთცვენაა თუ მარჯნისცვენა,
მე ვზი შემკრთალი და ვიჭყიტები,
ლიფსიტასავით ხტის მაჯისცემა.
ბაბუაწვერა გასუსულია
და მის სიჩუმეს შიში რას უზამს?!
და ჩემს ყოფაზე უფრო სრულია
ჩემივე შიშის ჩემში გასუსვა.
მიპოვეთ ვინმე
მიპოვეთ ვინმე,
ვინც შეაღვიძებს შვიდსიმიან ქნარს,
რომ მისი სუნთქვა მოსწვდეს იალქანს
და შემაცუროს ზღვაში ნავივით...
მე დავივიწყებ ოცდამეერთეს
და უდროობის ზღვართან ჩავივლი.
ვერ დავთმე ყოფა და გამოყოფა,
თავის მღვიმით და მკერდის აივნით.
სამოთხე მუდამ წარსულშია
სამოთხე მუდამ წარსულშია, იქ მიბრუნებას
ვცდილობთ ორივე, ირწევიან სუნთქვის ჩელტები,
ორიგინალთან ვაიგივებთ მორიგ ცდუნებას
და დასაღვრელად ავსებულნი ვეღარ ვჩერდებით.
მე ვგრძობ შენს სიღრმეს. მომლოდინე იალქანივით
სულს შემიბერავ, რომ სუნთქვასთან ერთად ვიცუროთ,
იქითკენ, სადაც ექოები მიმაქანებენ,
ყუნწში რომ გაძვრეს სულის ძაფი და გაიწუროს.
ჩემი ხმა ექო, შენიც ექო. თავდაღწეული
დროის ხორხიდან, უნებლიე და აქროლილი
წუთი უგარსო, ღამის ჩქამში გადარწეული,
ჩურჩულის ხიდან მოწყვეტილი და გაკროლილი.
სამოთხე მუდამ წარსულშია და ღამის მერე,
ამოყვინთავენ შენს თვალებში ძველი საგნები,
ესეც ექოა, ხილულია და გაიხსენებ,
შენც ექოში ხარ საძებნელი და მისაგნები.
ყოველი ჩქამი ჩქარობს, შენამდე მოაღწიოს
ყოველი ჩქამი ჩქარობს, შენამდე მოაღწიოს
და რამედ იქცეს
ღიმილად, პირჯვრად, ხსოვნის ელდებად,
რაც ირგვლივ არის, შენში გრძელდება
და თავს აფარებს სიტყვების სივრცეს.
შენი ნათქვამი დაორთქლავს ლამპას,
რასაც მიამბობ ხომ ორთქლი არი,
შენს უმწეობას ბგერებით ლამბავ,
ბაგეებიდან რომ მოთქრიალებს.
დამძიმებული წყვდიადის სისხლით
წყდება ვარსკვლავი, როგორც წურბელა,
გსურს დაემალო და ვეღარ ისხლეტ
ქარს, მომავლიდან რომ დაუბერა.
ნაცნობი შიში უეცრად წასვლის,
წლები მოყრილი გულზე ბელტებად,
მხოლოდ ექოა ან იქნებ ასლი
დროის, რომელიც თვალწინ ბერდება.
მაგრამ არავინ!
ხელის უნებლიე მოძრაობა
ხსოვნის კარნახით
სიტყვის უხმო სინონიმი...
გაქვავებული კადრი,
სადაც ფეთქავს მხოლოდ ბავშვის ღიმილი
ბიძგი იმავე წრებრუნვის დასაწყებად.
იქ ყველაფერი მეორდება განსხვავებულად.
ერთფეროვანია მხოლოდ შედეგი
და ამაზე აღარ ღირს ფიქრი...
როგორც იქნა, შევაგროვე საკუთარი თავი
და დავემგვანე ეკლის გვირგვინს,
რომელიც შენ გერგო წილად,
გოლგოთის გზა რომ განასრულე.
მე რა ვიცი, ვინ ატარებს ცოდვის ნაყოფს,
ვინ აღსავსეა უსაზღვრო მადლით?!
გაღიმებული წითელი ვაშლი
არც იშვიათად სახლია მატლის.
აქ ბალახი სწრაფად იზრდება.
სიმყუდროვეა, რომ ასაზრდოებს
და სიჩუმიდან აღმოაცენებს,
რაც განუწყვეტელ დუმილში მწიფს,
უნებლიეთ გარეთ გამოდის,
როგორც ბარტყები კვერცხებიდან
იჩეკებიან და ჭყლოპინებენ
რომ სიცოცხლე აქაც გრძელდება.
სიკვდილი მუდამ ბადებს დუმილს
განსხვავებულ სიტყვებისათვის,
რომლებიც ახლა ფუტკრებივით დაბზუიან
სასაფლაოს ფერად ყვავილებს
მწარე ნექტრის შესაგროვებლად.
* * *
ისე შევეჩვიე შენს არსებობას,
რომ ვეღარ გამჩნევდი.
ჭიდან რომ წყალი ამოშრება,
ისე ამოშრა შენს თვალებში სიყვარული.
ახლა კი ვდგავარ ფანჯარასთან
და სუნთქვით ვეძებ
შენი თმის სურნელს,
იმ ყვავილივით, რომელიც არ ჩანს
და შუაღამის ჰაერს ამჩატებს.
მე მირჩევნია, სადმე იყო,
თუნდაც არ ჩანდე.
* * *
დავშორდი ყველას
თავს იმდენად მივუახლოვდი;
თანდათან კუნძულს დავემგვანე
ოკეანის ტალღები რომ აპატარავებს;
თვალიღა დამრჩა,
ისიც თავის თავში ჩამყურე,
სადაც სუყველას ვხვდები ახლა,
ვინც მენატრება;
ვინც კუნძულებად იქცა,
ყველა აქეთ მოიწევს,
ამ უსასრულო სიჩუმეში,
სადაც ქვიშაზე ღმერთი სიტყვებს
წერდა და შლიდა...
და ჩვენი ყველა მოძრაობა
ალბათ იმ სიტყვებს იმეორებს
რასაც ქვიშაზე წერდა და შლიდა
სიზმრის ტიხარი
(აპრილის ეპისტოლე)
ვერ დაივიწყებ ძახილს, ზურგი რომ შეაქციე
და ხმას, ყური რომ არ ათხოვე..
ის ხმა დაგეძებს...
ის შენშია,
ის იღვიძებს
და ექოსავით მეორდება, მეორასდება დღისით და ღამით.
სხვა ვერავინ გაიგონებს,
ვიდრე ექო შენი ხმით არ ამოიხავლებს...
ვხვდები, როცა შუბლზე მკოცნი,
რომ შენ სუნთქვას ისევ ვახსოვარ...
სუნქვასა და სუნთქვას შორის გაჩენილ ფიქრს
შენი სიცოცხლე აარსებებს
და ფიქრი სუნთქავს:
მოვლენ დღეები წასასვლელად,
წავლენ დღეები მოსასვლელად,
რომ წამოკრიფონ ფრაგმენტები
შენს სიტყვებში გაჩენილ ხილვის,
რომ საკაიფო მოზაიკა შეაკოწიწონ
და გააგრძელონ სიზმრის ტიხრის მოპირკეთება.
მიბმულია ფიქრი სუნთქვაზე და სიცხე წყალს სვამს,
მხურვალების დასარწყულებლად...
მარტო ზიხარ და აღარ გქვია ნებიერი,
აბრუნებ დოლაბს და ფქვილს კი არა,
შენს ძილ-ღვიძილს ფქვავ..
“მოიხადე პირბადე, აიკრიფე კალთები,
გაიშიშვლე წვივები და გადადი მდინარეზე.”
ეს მდინარე შენთვის მოდის,
ან გადალახე მისი დინება,
ან მოგიტაცებ
და თვალების ფსკერზე დაგმალავ,
რომ მერე ჩემში იარსებო ანარეკლივით.
ხომ მოგესმა გალობა.?!
ზღაპრის ჩიტი შენს სიზმარშიც შემოფრენილა,
შენით სუნთქავს გასუსული ღამის ჰაერი
და მეშინია, ზღაპრის ჩიტმა
შენი სული არ იგალობოს.
ორ სიტყვას შორის
ჩვენი ყოფნა ცვლის აქაურობას
და გარემოს აშინაურებს.
სიმყუდროვით მონუსხულები
აღარც კი ვიმჩნევთ მათ არყოფნას,
ვინც სულ გზაშია,
რადგან გრძელდება ჩანაცვლება
და წასვლა-მოსვლით დროის გალევა.
აქ დავდიოდი ბუკინისტურ მაღაზიაში,
სადაც ახლა საუნაა
და სადაც, მუდამ, ვიღაც მოძრაობს ყველა კიდურით,
დაქოქილია და მანამ უნდა იხტუნაოს,
ვიდრე დროს კვნესა არ აღმოხდება.
ჩვენც დავეძებთ სულისმოსათქმელს
და წუთიერად მაინც ვპოულობთ
აზრს, რომელიც ზეცის თვალია
და იგი ზოგჯერ,
თურმე ცას ახელს და მიწას ხუჭავს.
წონაწორობას ვინარჩუნებ და ვერ მამჩნევენ,
როგორ ვწრიალებ ორ სიტყვას შორის
დაბადებიდან დაბადებამდე.
ღამის სისხლი
ხმაური ჩემში
ჩამალულმა დღემ რომ ჩატოვა
და შენი სუნთქვის აჩქამება ისე მჩატეა
და შუაღამით,
კედლებიც რომ იწყებენ ჩურჩულს,
ხელნაწერები, აქეთკენ რომ
თვალს აპარებენ,
ჰაერში გეძებ,
მაგრამ ჰაერი დაღლილია
ვარდების სუნთქვით
და ცდილობს სურნელს გაშორდეს და
სული მოითქვას.
ზოგჯერ ჰაერსაც არ ყოფნის სივრცე,
შემოდის ჩვენში,
ერთმანეთით პირთამდე გვავსებს
და ამღერებულ ღამის სისხლში
ვარსკვლავებს ადნობს.
შეხვედრამდე
ჩვენ, თავშექცევით არსებულნი, როგორც დღე-ღამე,
ვხვდებით ერთმანეთს გარიჟრაჟზე და საღამოხანს,
წახვალ და ვიცი, დათქმულ დრომდე, რომ აღარ მოხვალ,
მეც შეხვედრამდე მოუთმენლად დაგელოდები.
ქშინავს ქალაქი გახვითქული და მოქირქილე
ქარი თავს იქცევს გორაკების გამელოტებით.
არ ვიმეორებთ. იმ სიტყვების გამეორებით
რა შეიცვლება? არაფერი. აღარასოდეს.
შენ მოგინდება ჟამი-ჟამად რომ კალმასობდე,
აქო ანბანი, ითამაშო და ხალისობდე,
აღმოაჩინე, დაგრჩენია ორი სიმბოლო-
ორი ნიშანი. ვერ მიაღწევ ახალ ასომდე.
და ეს ცხოვრება საათივით მოწიკწიკეა,
და ფეხაკრეფით შემოვუვლით ზეცის ციფერბლატს,
იგივე წუთი წამოგვცდება, რომ ჩაიფერფლა,
როგორც ეს მთვარე, ჩაბჟუტილი ცის აბაჟური.
კლასიკური და უცვლელია ჩვენი შეხვედრა
და არაფერი ურევია ეპატაჟური.
და ჩვენ ვარსებობთ მონატრებულ სიახლოვეთა
თანდათან დნობით და ორივე ნახევარსფერო
გადაივსება შენი შუქით, მზევ, ათასფერო,
ჩაბნელებული მღვიმეები და კულისები
და გადის ჟამი, შეყვარებულ დღე-ღამეების
სუნთქვის სიხშირით, როგორც იყო ნაგულისხმევი.
წერილი შენთვის
ფესვი გაიდგი ჩემს დუმილში და მიმატოვე...
ნუ გააღვიძებ მიწას, ეძინოს;
ბალახივით ამოსულ სიზმარს
მალე ფხიზელი წუთი მოცელავს.
ზოგჯერ, ცხადშიც გაიელვებს
ხილვის ფრაგმენტი,
როცა ნესტოებს
გამზეურებულ ქვეშაგების სუნი მოწვდება:
ღია ფანჯარა და კოინდარი
ამოსული დიდედაჩემის ზურმუხტის თვლიდან
და ის ფარდაგი, მოაჯირზე რომ გადაფენდნენ
და მთელი ქუჩა შემოჰყურებდა...
დღემდე მიკვირს,
როგორ შეეძლო მხიარულ ფარდაგს
მოჟამულ დღის გახალისება
და უნაბისფერ ინიციალში
ჩაკარგულ უცნობს უსახელობა არ ანაღვლებდა,
რადგან აქ იყო, ამ ფერებში და ფერებაში
და აქ რომ იყო, არც კი იცოდა...
აქ ყველა დრო მიდი-მოდის
და კვალს ტოვებს მხოლოდ ჩვენში
და სხვაგან არსად.
უდროობა
აღარაფერს ახლაც ირეკლავს
და მომავალში იგულისხმება...
ნუ გააღვიძებ მიწას, ეძინოს,
აღარ უნდა მიწას მიწაზე სიარული,
თავისთავის ტკეპნა მობეზრდა;
სამოსელივით გაცვდა იგი
და მიიწურა ზაფხულივით,
...თავს აფარებს მარჩენალ მიწას...
ეძინოს მიწას, იძილღვიძილოს,
ჩვენ მუდამ მიწის სიზმარ ცხადს ვიმკით
და უხალისოდ ვეძებთ სამოთხეს,
რასაც მიაგნებს არქეოლოგი,
მაგრამ სულიდან როგორ ამოთხრის?!
უშენო დრო
(აგვისტოს ეპისტოლე)
დღეებს გამსჭვალულს უშენობით,
როგორ ვუშველო,
ვარ უშენოდ და უშენობის სივრცეს ვიშენებ,
დუმილი ისე მისაკუთრებს,
ლამის მიშვილოს,
სიცარიელეს ვეღარ ვუძლებ თუ არ მიშველე.
რაც თავს გადამხდა, რა ვიცოდი..
მაგრამ აქ რომ ვარ -
ვეძებ გასაქცევს,
ვირტუალურ დროში ვსახლდები…
რა მწარე იყო უეცარი შენი გაქრობა
და მყისიერადგამოცლილი ყველა საყრდენი.
არაფერია, არაფერი,
სულ არაფერი
და არაფერშიც შენს საძებნად შევეხეტები,
გამჭვირვალეა ხელისგული,
რომ ავიფარე
თვალზე და ახლა
ყველაფრიდან შენ იხედები..
თვალის გაქცევა
ყველაფერი ხელისგაწვდენაზეა
ეს სიხარული - იანვარში გაშლილი ვარდი
და თვალის სივრცე,
ისე ახლოა,
რასაც ვხედავ, თითქმის ჩემია.
რა საჭიროა ხელის გაწვდენა,
ან მოფერება,
გულში მაინც ვერ ჩაგიკრავ ვეღარასოდეს,
ისე ახლოს ხარ, რომ მკლავებით ვეღარ გიპოვი,
თუ შეგეხები მხოლოდ მზერით, წარმოსახვაში,
შენ კი განაგრძობ ჩემში ყოფნას -
მოციმციმე არითმიაში...
ღამით, როცა სულგანაბული
ჩვენს შვილიშვილს საბანს ვუსწორებ,
სახეების ფრაგმენტებს ვხედავ
დროში, რომელიც
ადგილს იცვლის და თან აქვეა....
უშენობის სიახლოვე დავიმეგობრე...
ესაა შენთან მოახლოების
ერთადერთი გზა
და ცდა, იქნებ,
თავი ხელახლა შევაგროვო დასაკარგავად..
თვალი ამ გზას ვეღარ გაწვდება,
და გაქცევაზე უჭირავს თვალი.
თუშური პასტორალი
ჰყვაოდა მდელო და
გწვდებოდა წელამდი…
შენ დროს იზოგავდი,
თითქოსდა წელავდი…
ერთმანეთს ვეძებდით,
ვავსებდით, ვთიბავდით,
ვაწვენდით, ვკონავდით
ვკოცნიდით, ვცელავდით.
ხსოვნაც კი მაღელვებს;
მაშინაც ვღელავდი,
შენ თვალს აკვესებდი
და ჩემში ელავდი,
რად აღარ შემოგვწვდა
ბალახი წელამდი,
ჩვენ, მოსაცელები
ერთმანეთს ვცელავდით.
სიტყვები დუმილის
და მზის საათების:
მგონი რაღაც დაგრჩა
კიდევ გასათიბი.
იამბიკო
ისიც წავიდა, კაცთა გულმავიწყობის
ხავსი მოედო, მოლმა გადაუარა,
მიწა ინახავს დუმილს უხმო სიმწყობრის
და თუ ინახავს, ესეც სათუო არი,
ეს საფლავის ქვა ჟამთა სათაურია.
თურმე არავინ იცის, სადაურია,
შობილს დროებით წამი გაითავისებს,
ქარში, ქვიშაში, ნეტავ, სად აურია?!
თვალი უსივრცო სივრცეს ჟამით აივსებს,
როცა საწუთრო თვალწინ გაიდაისებს.
მე ხომ გიხსენებ, მაგრამ როცა ძარღვები
სხივებს ისრუტავს, სიტყვით ვეძებ სათავეს,
მე ვარ ბალახი, ჩუმად სადღაც წავყვები
ცელის სიმღერას, ჩავლილ დღეთა სათივეს
თვალი მისწვდება ციდან ჩამონარღვევი.
უფლის სუნთქვაა, ძველ წიგნს რომ გადაფურცლავს,
არწევს კვიპაროსს, ცაზე ხატავს ფიგურებს
და ვარსკვლავები ღამეს როცა დაბურძგლავს,
მაშინ ვიზრდები, რადგან ვგრძნობ, რომ მიყურებს
და მას მივყავარ, ქვეყნად ვინც დამაფუძნა.
კარი ურიცხვი ჩემთვის ყოფამ დაგმანა,
სხვასაც, მრავალსაც, მზერა გადაუცელეს,
ამ საწუთროში წამით ვინც გადაგმალა,
იგი გიბრუნებს უჟამო ჟამს უვრცელესს,
სიტყვებს უცნობებს ბაგის ამომბურცველებს.
ირაო
გაუდღეურდა, ამ ღამესაც ამოხაპავენ
და იმ დღის მერე ჩვეულებრივ მოვა ის ღამე,
როცა წუთები ისეთ სიტყვებს გამოისხამაენ,
რომ ვეღარ შეძლებ გაუქმებულ დღის მოხელთებას,
რადგან საგნები დაკარგავენ ფორმებს პირვანდელს
და შენელებულ დროის სუნთქვა - მფეთქავ ელდებად,
ისე აგავსებს, აღარც გინდა სიტყვის მოძებნა,
წარმოთქმამდე რომ გიდნება და სისხლსაც გიწყალებს,
გაფიქრებითაც ვერ მიწვდები დაუვიწყარებს,
და შეეზრდები ჰარმონიულ გულმავიწყობას,
და შენი მზერა მოედება საგნებს ობივით,
როცა იქცევი იმ ყველაფრად, რაც იარსებებს,
მაგრამ უშენოდ და დროებით გამოხმობილი
ცდილობ, ამ ყოფას აედევნო ღიღინ-ღიღინით
და გაეჯიბრო დროს ცრემლიან დროის შთანთქმაში,
შენი სიტყვები ცვივა, როგორც ძველი ბათქაში
ბაგეებიდან და გულიდან, შენი სისხლიდან
და არსებობის სიტყვიერი მოძრაობითაც
შენ ვეღარაფერს ემატები ერთი მისხლითაც
და არც აკლდები, არც გადიხარ, ცდილობ გახვიდე,
ისევ ფურცლზე მოიპოვო უწონადობა
და თქვა, რაც უკვე ნათქვამია, რისი განდობაც
შენი ხორხიდან უცაბედად ამოქროლილი
ქარის დევნაა, ქარის, ქარის და საქარეთში
ქორის ირაო, სადაც ფიქრიც ქრება ქორივით
და ეს თამაშიც, რა თქმა უნდა, არის ირაო,
ძველი ანბანის, ოდინდელის მცირე ფრაგმენტი,
რასაც გეგონა, რომ პირვანდელ სახელს არქმევდი,
ხორხისმიერი ბგერები რომ დიდხანს ეძებე
და ამოღერღე, როგორც იქნა სხვისი სიტყვები,
თვალს უპოვარი ბავშვებივით რომ აცეცებენ
და თხოულობენ აღარაფერს, სულ აღარაფერს
მხოლოდ დანდობას და თანახმას გულმოწყალების,
მთელი სამყარო გადაივსო მათი თვალებით
და თქვენ მიცურავთ, განისვენებთ და განცხრომაში
ჩაძირულ დღეებს ვერ ინელებს ბილწი ღრეობა,
თქვენ ერთმანეთში იმალებით და უბრუნდებით
ჭიქა წყალივით მოწყურებულ იგივეობას.
მე მხოლოდ ხმა ვარ
(ივნისის ეპისტოლე)
ისევ აქაა შენი ადგილი,
რადგან უშენოდ ვერ იარსებებს,
ის განცდა,
სუნთქვას რომ მიადვილებს
და შეუძლია გულის ავსება.
ვწრუპავ შავ ღვინოს,
წავიღიღინებ,
ხასიათს შავი ღვინო შეფერავს,
როცა ოთახში მოვლენ ჩრდილები
და გამართავენ ღამის პერფორმანსს...
ჩემი სუნთქვაა, მოგელამუნა,
წაჩურჩულებით რომ მოგეფერა...
ღამის ქსოვილი გადაგვაფარეს
ცა ვარსკვლავებით ამონაძენძი,
შენ ხომ ისედაც გულში ცხოვრობდი,
არ მეყოლები სხვაგან საძებნი.
შეხედე მიწას მოფენილია
ნაბიჯებით და ყველა ნაკვალევს
თითქოს ინახავს,
ჩამქრალ თვალებსაც
ცა ჩააწვეთებს სხივის აკვარელს,
ერთხელაც, ვერსად რომ ვერ გიპოვნი,
გულში დაგიწყებ ძებნას
საყვარელს.
შენ შიშობ,
ღამის ფორიაქი არ მოგეშვება,
მიზეზთა გამო,
ანდა, იქნებ, სულ უმიზეზოდ,
მე მხოლოდ ხმა ვარ
წაცდენილი სანუგეშებლად
და მენატრება შენს მზერაში წამოვიზეზო
და შენს გულისთქმას ხმა ავაყოლო,
რომ მოგეფერო,
შუბლზე შეგახო
ეს ხელისგული გრილი აყალო.
მწარედ წასაღიღინებელი
გამკაცრდა ტონი გვიანი შემოდგომის,
ხმაში ქარ-წვიმა და ჟალტამი გაერია,
ჩემი საფიცარი ისევ გაეროა
და საზრდო მშობლიური ჰაერია.
სვამენ, ილხენენ, მოიცალეს,
ღიმილი იმ სიტყვის ოვალია,
რომელიც არ ამოთქვა ჩინოვნიკმა,
რადგან დუმილის მოვალეა.
გამკაცრდა ტონი შემოდგომის,
დასრულდა ნარდი ორით ორი..
მე ეს საგუშაგო შემიყვარდა
და ჩემი ევროპელი მონიტორი..
რუსეთი ისევ რუსეთია,
ძლიერი უამრავ მონით არი,
ანგრევს, აჩანაგებს, ანადგურებს...
დღიურში აღნიშნავს მონიტორი.
მშვიდია ძილი დასავლური,
კომფორმისტულად მო-ნეტარ-ო,
რუსი რომ მიტაცებულს ისაკუთრებს,
გულდასმით აკვირდება მონიტორი.
გამკაცრდა ტონი გვიანი შემოდგომის,
ხმაში ქარ-წვიმა და ჟალტამი გაერია,
ჩემი იმედი გაეროა
და პატრიოტული ჰაერია.
დღიურის ფურცელი
რაღა აზრი აქვს?! ჩვენი ჩურჩული
სულ მარცვალ-მარცვალ დაიჩურჩება
და ისევ ცაში ჩაითესება,
ჩვენი სიჩუმე, იქ, რომ ამრავლოს,
სადაც ვერავინ ვეღარ მოგვისმენს
და აღარავინ არის საბრალო.
ალოობაა ცაში ყანების,
ჩვენი ჩურჩული ციდან ჩამოდის
ჩვეულ ჩქამებად, ჩამქრალ ღრუბლებად
და დრო გულგრილი მუდამ მზად არი
ჩვენი სიჩუმის დასაუფლებლად.
ვიღაც, მეზობლად ხარშავს მურაბას,
ფანჯრებში შინდის სუნთქვით ამოდის -
ვინც მე მიყვარდა და შემახსენე
დღეო, თვალწინ რომ გასაღამოვდი.
მე თავს ვიქცევდი წუთით ყოველით,
და ვერთობოდი როგორც ხვითოთი
და არ მეგონა, გულის სიღრმიდან
თუ ბალახივით ამოხვიდოდი.
დღის ფრაგმენტი
გადავიკითხავ ყვითელ ფურცელს,
ნოემბრის დილამ რომ მომწერა,
არ ვიცი სადამდე მიმაცილებს,
ვისთვის მერამდენე ფოთოლცვენა.
წავიღიღინებ, რადგან სიტყვა
მიქრება და გულს არც მედება,
თვითონ მპოულობს უნებლიე,
ქარაფშუტული აცეტება.
დღეთა დინება რა მშვიდია,
რა გადამდებია მაჟორი,
მე, ახლა, შენთან სიახლოვე,
რაღაც დაუვიწყარს მაშორებს.
ჰაერი გაჟღენთილა კომშის სუნით,
არ ვიცი, შენ თუ გეკომშება,
რა გულუბრყვილოდ მიხარია,
და გული მაინც მეკუმშება:
შემომეფანტა ძმაკაცები,
ჩვენ ერთად მხოლოდ წარსულში ვართ,
ან სიზმარად, სხვაგან აღარავართ...
გამოგველია ერთმანეთი,
შეგვრჩა ცხოვრება ფარღალალა...
ისმის გარაჟიდან არეული
ჰარი-ჰარალე და არხალალა.
ერთ სიტყვაში
(ოქტომბრის მეორე ეპისტოლე)
...ჩვენც ავყევით, რადგან სისხლში -
ოქტომბრის მზემ გაიდგა ფესვი
და მოგვანატრა ერთმანეთი
და შეგვიძღვა ერთმანეთში და ერთ სიტყვაში, -
უწყვეტელ დროში
და გვაუღლა იმ დღესთან ერთად,
თითქოს რომ იყო,
თითქოს რომ არის...
შენ ხარ ჩემი - შინ,
არ მეშინია,
გაშინაურდა, მგონი, სულეთი
და ვეღარ ვარჩევ მე რომელი ვარ,
ის აჩრდილი თუ
ეს სილუეტი...
მოგეფერები,
მიწა მიწას რომ ეფერება -
სულაც არ არის ჩემთვის სულ ერთი,
რომ მიყვარს, შენი სიახლოვეა,
შენს ხსენებაზე მოვსულიერდი
ვინც შველას ითხოვს
ისე ახლოა იგი ჩემთან,
რომ ვეღარც ვამჩნევ,
ტკივილში ქრება,
ვეღარ ამოვთქვი
და მწარე ღიღინს ტანჯვა ამოჰყვა.
ის პაუზებში ცდილობს დამალვას,
თუმცა, თვალი აქეთკენ რჩება
და შველას ითხოვს.
ვერ უძლებს ხორხი ეკლიან ბგერებს
და საყრდენს ვეძებ ტკივილებს შორის.
ნეტარია, ვინც ახლა ტირის...
ვინც ნაბიჯს იცვლის წარმოსახვაში
და აქეთკენ არც იყურება.
ის შერჩა სიტყვას მრავალგზის თქმულს
და მუდამ უთქმელს,
ყოველთვის რომ რაღაცას მალავს.
ნეტარია, ვინც ახლა ტირის...
და ისევ ეძებს მას, ვინც არის...
და არ არის... და მაინც ეძებს...
ვიღაც ხელს მიწვდის
ვიქნები მარტო. დუმს ოთახი. ხელში დავითნი.
აღვიდგენ ლოცვას, სინანულის სარკმელს მას ვუღებ,
ვინც მოვა ჩუმად და გამომწვარ ჩემს
ძვლებს დაითვლის,
ყველა კითხვაზე მოხმობის დღეს
ვინც მიპასუხებს.
დროის შრიალი, დროის ფრთების არარსებულის,
ბრწყინვალე კვირის შვიდეული, ის შვიდი სარკე,
ანარეკლების ელვარებით გადავსებული
და გზა, თავისთვის მიმავალი სიმშვიდისაკენ.
ხასხასა ბალახს ვუერთდები და ცას ავხედავ,
გამაძლებინე, როგორც ბნელში ძლებდა სანთელი,
ვიღაც ხელს მიწვდის ჩამოქცეულ
სახლის თავხედან,
ისიც ჩემსავით აჩრდილი და ძვლებდასათვლელი.
გასაგებია მათი ფიქრი
გადადინება დღიდან დღეში, ბზარში ბზარიდან
და ღამის ხმებში გაბნეული შუქის მარცვლები,
უცნობი სიტყვის ნაწყვეტები აბეზარი და
სხვა დროის ძებნა მზერის სხვაგან გადანაცვლებით.
იხილავ სურათს, აღარსად რომ აგვიანდება,
თვალებში ნაღველს, გაცრეცილი ბაგე მოგტირის,
მერე ათასგვარ სისულელის აკვიატება
და სიზმარ-ცხადი უხსოვარი დაგეროტიპი.
და სახეები, სახეები და სახეები,
დამალობანა, დადევნება, ხმობა, ქოქოლა,
გზები მოჭრილი, გზები უკან დასახევები,
აუტანელმა მდუმარებამ რომ ამოქოლა.
სურათზე ბავშვებს ახლანდელი შუქი შემოსავს.
ასი წლის წინათ გაელვებულ წუთის ტყვეები
გააგრძელებენ მიმდინარე დროში შემოსვლას,
მიმქრალ თვალებში ჩამალული სამოთხეები.
ალილოს მონატრება
ჭიატებს თვალში ჩაშლილი ბროლი,
არ ვითვლი დღეებს
და ვიხსენებ ვინც საბრალოა.
შენ მალე მოხვალ -
უნდა ვიფხიზლო, რომ თვალი მოვკრა,
როგორ აბრწყინებ
გაყინულ მინას ალმაცერ სხივით.
როგორ აჟღერებ ზანზალაკებს
სიჩუმის გულში
და შენი სუნთქვით,
როგორ ივსება ყოვლი სიტყვა - გაფიქრებისას...
თოვლი სინათლედ ექცა ღამეს
და ვერ დაღამდა,
ვწევარ ოთხად მოკეცილი
და გასუსული ვგრძნობ კელაპტარს,
ჩემს წყვდიადში შენ რომ აანთე...
ალილო. 1955
მოგენატრება ჩაიძირო ხსოვნის კალთაში,
რათა იმ ღამემ, იქნებ თავი ჩაგამალვინოს
დროში, კარდაკარ დაჰყვებოდი როცა ალილოს
და ზამთრის სუნთქვით შეჭირხლული ხეთა რტოები
სიზმრის ფრაგმენტებს გახსენებდნენ და მიდიოდი
ცრემლიან პურით და დუმილით ნასაზრდოები.
ძველი პალატა და დიდედა თვალაპყრობილი
იქითკენ, სადაც რიდის გამო არ იყურები
და ოკეანედ ქცეულ წუთში გარიყულები,
რომლებმაც შენი ჩიჩილაკის მორთვა ითავეს,
არავინ იცის სად და როდის დაბრუნდებიან,
მეხსიერების რომელ წუთში ამოყვინთავენ.
შენ აგროვებდი ჩავლილ დღეებს და ინახავდი
იაფფასინ კანფეტების ფერად ქაღალდებს,
ასწიეთ ჭერი, შეუძახებ, ჭერი ახადეთ,
ხოლო ისინი სიტყვას ვეღარ ამოღერღავენ,
სადღაც კი შეშა იხერხება ღიღინ-ღიღინით
და დრო, რომელიც ეხმარება დროის მხერხავებს.
შინ დაბრუნდები. დაგმანულ კარს ვიდრე შეაღებ
სახლში, რომელიც შენშია და სხვაგან აღარსად
და მხოლოდ შენში იმალება და დღეს ახალსაც,
თანდათანობით რომ გამსჭვალავს სუნთქვა არქივის,
გაგახსენდება ფანჯარასთან გოგოს დალალი,
როგორ მოჩანდა საშობაო ჩიჩილაკივით.
გახსოვდეს თიხა!
შევსვამ ამ სასმისს,
რომ ძველი ღვინით აჩქროლდეს სისხლი
და მერე შენთვის წავიღიღინო
მათი სიმღერა, ვინც თიხად იქცა
უსმინე, ღვინის ჩამოსხმისას
ხმას როგორ იცვლის და მღერის დოქი;
ბოლო ბგერა ფესვამდე ჩამწვდა.
მკვდრეთით აღმდგართა ვსვამთ საგალობელს
ახლა რომ ისმის ფრაგმენტებად და ვსვამთ კიდევაც
და ვგრძნობ საღამოს ლურჯფეროვან გახავერდებას
და ქვეყანაზე მთვარის დარდის გადმოკიდებას.
მომენატრება, მოფერებისას
ხელისგულის ქვეშ რომ იბურცები
გადამაფარე შენი მზერის თბილი ქსოვილი
მოიზილება ჩვენგანაც თიხა,
თიხისგან დოქი,
მრავლისგან ერთი,
ხოლო იმ ერთში მრავალთა ძილი.
მხოლოდ შენი გამოღვიძება
და გულისცემას აყოლილი სიცოცხლის ჩქამი
და პაუზების ამოქოლვა ცვალებად ტემბრით.
დოქი ხმას იცვლის
გახსოვდეს თიხა!
ის ქვეყანა ხომ სხვაგანაა
ის ქვეყანა ხომ სხვაგანაა, თანაც შენშია
და ამიტომაც სათუოა შენი აქ ყოფნა,
მხარი გეცვალა, წინათაც ხომ
ბევრჯერ შეგშლია,
ვერ გაგიგია, ამ სოფელში ვინ შეგაყოვნა.
რომ არ შეგნიშნონ, წასულებთან ისე საუბრობ,
რაც ამოაღწევს მივიწყებულ ხსოვნის ჭუპრიდან
პეპლის ჩრდილივით მსუბუქია სიტყვა და უფრო
უნებლიეა, ბაგეებს რომ ამოუფრინდა.
აღარც კი იცი, კარს რომ აღებ, ვისთან მიხვედი,
შენ განერიდე მოთამაშე დროს და ამინდებს
და შეეზარდე ბედისწერას შენი წილხვედრი
თაფლის სანთელი მგონი უკვე სადღაც აგინთეს.
გამოანათებს ზოგჯერ ფიქრი, როგორც ფოსფორი
გაურკვეველი დროისა და ფიქრის ნაზავი,
შენი ტუჩები გაბუტული და წენგოსფერი
და ხმა, ოთახში შემოპარულ ჭრიჭინასავით.
ვცდი
ვცდი, დროის ბზარი რომ ამოვგმანო
შორისდებულით, ანდა ხმოვნებით,
რომელმაც იქნებ შვება მომგვაროს
გზის გაგრძელებით თუ შეყოვნებით.
მაგრამ სიკვდილიც რომ სიკეთეა,
მინდა, არც მინდა ამის გაგება,
მოულოდნელად რომ იკვეთება
და მაახლოებს უცნობ განგებას.
თუმცა ეს წუთი არის უჩვევი,
უცნობი, უცხო და შემზარავი,
ყოველი ნერვით ვებღაუჭები
დროს, თუ დამაცლის დროის მპარავი.
ფანჯრის რაფაზე ხტიან თითები,
ვარსკვლავთცვენაა თუ მარჯნისცვენა,
მე ვზი შემკრთალი და ვიჭყიტები,
ლიფსიტასავით ხტის მაჯისცემა.
ბაბუაწვერა გასუსულია
და მის სიჩუმეს შიში რას უზამს?!
და ჩემს ყოფაზე უფრო სრულია
ჩემივე შიშის ჩემში გასუსვა.
მიპოვეთ ვინმე
მიპოვეთ ვინმე,
ვინც შეაღვიძებს შვიდსიმიან ქნარს,
რომ მისი სუნთქვა მოსწვდეს იალქანს
და შემაცუროს ზღვაში ნავივით...
მე დავივიწყებ ოცდამეერთეს
და უდროობის ზღვართან ჩავივლი.
ვერ დავთმე ყოფა და გამოყოფა,
თავის მღვიმით და მკერდის აივნით.
სამოთხე მუდამ წარსულშია
სამოთხე მუდამ წარსულშია, იქ მიბრუნებას
ვცდილობთ ორივე, ირწევიან სუნთქვის ჩელტები,
ორიგინალთან ვაიგივებთ მორიგ ცდუნებას
და დასაღვრელად ავსებულნი ვეღარ ვჩერდებით.
მე ვგრძობ შენს სიღრმეს. მომლოდინე იალქანივით
სულს შემიბერავ, რომ სუნთქვასთან ერთად ვიცუროთ,
იქითკენ, სადაც ექოები მიმაქანებენ,
ყუნწში რომ გაძვრეს სულის ძაფი და გაიწუროს.
ჩემი ხმა ექო, შენიც ექო. თავდაღწეული
დროის ხორხიდან, უნებლიე და აქროლილი
წუთი უგარსო, ღამის ჩქამში გადარწეული,
ჩურჩულის ხიდან მოწყვეტილი და გაკროლილი.
სამოთხე მუდამ წარსულშია და ღამის მერე,
ამოყვინთავენ შენს თვალებში ძველი საგნები,
ესეც ექოა, ხილულია და გაიხსენებ,
შენც ექოში ხარ საძებნელი და მისაგნები.
ყოველი ჩქამი ჩქარობს, შენამდე მოაღწიოს
ყოველი ჩქამი ჩქარობს, შენამდე მოაღწიოს
და რამედ იქცეს
ღიმილად, პირჯვრად, ხსოვნის ელდებად,
რაც ირგვლივ არის, შენში გრძელდება
და თავს აფარებს სიტყვების სივრცეს.
შენი ნათქვამი დაორთქლავს ლამპას,
რასაც მიამბობ ხომ ორთქლი არი,
შენს უმწეობას ბგერებით ლამბავ,
ბაგეებიდან რომ მოთქრიალებს.
დამძიმებული წყვდიადის სისხლით
წყდება ვარსკვლავი, როგორც წურბელა,
გსურს დაემალო და ვეღარ ისხლეტ
ქარს, მომავლიდან რომ დაუბერა.
ნაცნობი შიში უეცრად წასვლის,
წლები მოყრილი გულზე ბელტებად,
მხოლოდ ექოა ან იქნებ ასლი
დროის, რომელიც თვალწინ ბერდება.
