დაიბადა 1494 წელს ტრაპიზონში ბაიაზიდ II-ის უმცროსი შვილის, სელიმ I-ისა და ყირიმის ხანის მენგლი I-ის შვილის, აიშას ოჯახში.
ატარებდა აქტიურ დამპყრობლურ პოლიტიკას. მის დროს ოსმალეთის იმპერია გაფართოვდა და გაძლიერდა. 1521 წელს აიღო ბელგრადი, მოჰაჩის ბრძოლის შემდეგ შემოიერთა უნგრეთის დიდი ნაწილი. 30-იან წლებში დაიპყრო ერაყი, კ. როდოსი და ეგეოსის არქიპელაგის სხვა კუნძულები, ტრიპოლიტანია, ალჟირი და სხვა ტერიტორიები. სულეიმან I კანუნი შეუპოვარ ბრძოლას ეწეოდა ირანთან კავკასიისათვის.
მის დროს შედგა კანონები (კანუნნამე) ადმინისტრაციული წყობისა და ფინანსების, ცალკეული პროვინციების მდგომარეობის, სამხედრო-ლენური სისტემის რეგლამენტაციის, მიწათმფლობელობის ფორმების, მოსახლეობის ბეგარისა და მიწაზე გლეხების მიმაგრების შესახებ. დიდ ყურადღებას აქცევდა მეჩეთების, სასახლეების, ციხესიმაგრეების და სხვათა მშენებლობას. სულეიმან I კანუნი გარდაიცვალა უნგრეთში ლაშქრობის დროს.
სულთანის დედა-აიშე ჰაფსა სულთანი
დაიბადა ყირიმის სახანოში. 1513-1520 წლებში მომავალ სულთანთან ერთად ცხოვრობდა მანისაში. 14 წლის განმავლობაში 1520-1534 წლებში განაგებდა ქვეყანას სულეიმან I-თან ერთად. სულთან სელიმს და მას შეეძინათ 8 შვილი: 4 გოგო და 4 ვაჟი. სამი შვილი გარდაეცვალა მცირეწლოვანი.
გარდაიცვალა 1534 წელს და დაკრძალულია სტამბოლში სულთან სელიმ I-ის გვერდით.
სულთანის პირველი -ხარჭა-ცოლი შემდგომში მაჰიდევრან სულთანი
მაჰიდევრანი წარმოშობით ჩერქეზული გვარის კანუკოვების შთამომავალი იყო. 1515 წელს მას სულეიმანთან შეეძნა მუსტაფა, რომელიც გახდა ტახტის მემკვიდრე. სულთან სელიმ I–ის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა სტამბოლში.
სულთნის ჰარემში მას ჰყავდა გავლენიანი მოწინააღმდეგე ჰიურემ სულთანი (ევროპაში ცნობილი როგორც როქსოლანა), რომელიც ძალიან მალე გახდა არამარტო სულთნის საყვარელი ხარჭა, არამედ სულთნის საყვარელი მეუღლეც. ჰიურემს სულთანთან შეეძინა ჯერ მეჰმედი (1521-1543 წწ.), ხოლო შემდეგ სელიმი (მომავალი სულთანი). ორ ქალს შორის დაპირისპირებას ახშობდა სულეიმან I-ის დედა აიშე ჰაფსა სულთანი, რომლის გარდაცვალების შემდეგ (1534 წ.) უფრო გამწვავდა მათი მეტოქეობა.
მოგვიანებით სულთანმა მაჰიდევრანი შვილთან ერთად გააგზავნა პროვინციაში. ოსმალური ტრადიციის თანახმად ყველა ტახტის მემკვიდრეს უნდა ემსახურა მანისაში მეფისნაცვლის (სანჯაყ-ბეის) თანამდებობაზე, რომელსაც თან უნდა ახლდეს დედაც. მუსტაფა ჯერ გააგზავნეს მანისაში, ხოლო შემდეგ ამასიაში.
1553 წელს მუსტაფა ჩამოახრჩვეს მამის წინააღმდეგ შეთქმულების ბრალდებით. შვილის გარდაცვალების შემდეგ მაჰიდევრანის ცხოვრება საკმაოდ არეული გახდა. იგი გარდაიცვალა 1581 წლის 3 აგვისტოს სულთან სულეიმანის, ჰიურემის და მათი ყველა შვილის გარდაცვალების შემდეგ. დაკრძალულია შეჰზადე მუსტაფას მავზოლეუმში, მურადიეს მეჩეთში.
ოსმალეთის სულთნის სულეიმან I დიდებულის საყვარელი და შემდეგ მეუღლე, ჰასეკი, სულთან სელიმ II-ის დედა.
ყირიმელი თათრების მიერ ერთ-ერთი დარბევის დროს გოგონა ტყვედ ჩავარდა და რამდენიმე გაყიდვის შემდეგ აჩუქეს სულეიმან I-ს, რომელიც იმ პერიოდში იყო ტახტის მემკვიდრე და მანისეში ჰქონდა ჰარემი. არ არის გამორიცხული, რომ მას საჩუქარი მიუძღვნეს ტახტზე ასვლის აღსანიშნავად. ჰარემში როქსოლანას უწოდეს ჰიურემი. ამ პერიოდისათვის იგი უნდა ყოფილიყო დაახლოებით 15 წლის.
მცირე ხანში მან სულთნის ყურადღება მიიქცია. სულთნის საყვარელმა, პრინც მუსტაფას დედამ მაჰიდევრანმა მასზე ეჭვიანობაც კი დაიწყო. 1521-1531 წლებში ჰიურემსა და სულთანს შეეძინათ 6 შვილი: მეჰმედი, მიჰრიმაჰი, აბდულა, სელიმი, ბაიაზიდი და ჯიჰანგირი[11].
1534 წელს გარდაიცვალა სულთან სულეიმანის დედა აიშე ჰაფსა სულთანი. მისი გარდაცვალების შემდეგ როქსოლანა ოფიციალურად გახდა სულთნის მეუღლე.
მასზე შექმნილია უამრავი ლიტერატურული თუ მუსიკალური ნაწარმოები, დადგმულია რამდენიმე სპექტაკლი, გადაღებულია 3 სერიალი : „როქსოლანა“ (უკრაინა, 1996–2003 წწ.), „ჰიურემ სულთანი“ (უკრაინა 2008 წ.) და „დიდებული საუკუნე“ (თურქეთი, 2011–2013 წწ.)
სულეიმან I დიდებულის და და სელიმ II-ის მამიდა.
ჰატიჯე სულთანი (დ. 1496 — გ. 1538) — ოსმალეთის იმპერატორ სელიმ I იავუზის და აიშე ჰაფსა სულთანის შვილი. სულეიმან I დიდებულის და და სელიმ II-ის მამიდა. სახელი დაარქვეს წინასწარმეტყველის პირველი ცოლის პატივსაცემად.
1518 წელს გათხოვდა ისკანდერ-ფაშაზე, რომელიც ქორწინებიდან მალევე გარდაიცვალა. ჰატიჯე დაბრუნდა და ცხოვრობდა დედასთან ერთად, 1520 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა სტამბოლში თოფქაფის სასახლეში. 1524 წელს ცოლად გაჰყვა დიდ ვეზირ იბრაჰიმ-ფაშას. ქორწილი 15 დღე გაგრძელდა. ჰატიჯეს და იბრაჰიმს შეეძინათ სამი შვილი, პირველი დაბადებიდან მალევე გარდაიცვალა. 1534 წელს იბრაჰიმ-ფაშა სულთნის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს. 1536 წელს თავადაც გარდაიცვალა. უცნობია სად და როგორ ცხოვრობდა მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ 2 წლის განმავლობაში.
იბრაჰიმ-ფაშა პარგელი-ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1523-1536 წლებში. მან უდიდეს ძალაუფლებას მიაღწია, მაგრამ 1536 წელს სულთან სულეიმან I-ის ბრძანებით კლავენ და მის ქონებას სახელმწიფო კონფისკაციას უკეთებს.
იბრაჰიმ-ფაშა დაიბადა თანამედროვე საბერძნეთის ტერიტორიაზე, პარგელი მეთევზის ოჯახში. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით იგი ბერძნული ან იტალიური წარმოშობისაა. ბავშვობაში გაიტაცეს მეკობრეებმა და მონად გაყიდეს მანისის სასახლეში, დასავლეთ ანატოლიაში, სადაც ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრეები (შეჰზადე) იღებდნენ განათლებას. აქ იგი დაუმეგობრდა ტახტის მემკვიდრე სულეიმანს, რომელიც მისი ასაკისა იყო. იბრაჰიმმა მასთან ერთად მიიღო განათლება, შეისწავლა რამდენიმე ენა და გახდა საკმაოდ ერუდირებული. 1520 წელს, სულეიმან I-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ იბრაჰიმი სხვადასხვა ტიტულებით იქნა დაჯილდოებული.
იბრაჰიმი იყო ბრწყინვალე დიპლომატი და სამხედრო მეთაური. მან თავისი ცოდნა დაადასტურა მრავალი დიპლომატიურ შეხვედრებზე და სამხედრო კამპანიებში. ამან ხელი შეუწყო მის კარიერულ წინსვლას. მის წინააღმდეგ შურით ივსებოდნენ ის ვეზირები, რომლებიც მის მიერ დაკავებულ თანამდებობებზე განიხილებოდნენ.
1524 წელს იბრაჰიმ-ფაშამ იქორწინა სულთნის დაზე, ჰატიჯეზე. მისი სასახლე მდებარეობდა სტამბოლში სულთანაჰმედის მოედანზე, სადაც დღესდღეობით განთავსებულია თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი. სასახლე ააგეს იმ თვალსაზრისით, რომ მას უნდა გაეძლო ძლიერი და ხანგრძლივი ალყისათვის, რადგან იბრაჰიმს ყავდა მრისხანე მოწინააღმდეგეები.
იბრაჰიმი წარმატებული იყო დიპლომატიურ ასპარეზზეც. ვენეციელმა დიპლომატებმა მას სულეიმანის მსგავსად „იბრაჰიმ დიდებულიც“ კი უწოდეს. 1533 წელს მან დაარწმუნა კარლ V, რათა დაეთმო უნგრეთი. 1535 წელს დაასრულა მონუმენტალური შეთანხმება ფრანსუა I-თან, რომლის მიხედვითაც საფრანგეთმა ჰაბსბურგების წინააღმდეგ ერთობლივი მოქმედების სანაცვლოდ მიიღო ხელსაყრელი სავაჭრო უფლებები ოსმალეთის იმპერიაში.
სულეიმანის არმიის გამოცდილმა მეთაურმა, გაუფრთხილებლობლობის გამო სულთნის რისხვა დაიმსახურა, უწოდა რა საკუთარ თავს ზედსახელი, რომელშიც ჩართული იყო სიტყვა „სულთანი“. ეს მოხდა სეფიანთა სპარსეთის იმპერიის თურქთა წინააღმდეგ კამპანიის დროს. კერძოდ, სახელი ასე წარმოითქმოდა – სულთანი სერასქირი, რაც სულეიმანმა ძალიან სერიოზულ შეურაცხყოფად მიიღო. ინციდენტმა დასაბამი მისცა მოვლენებს, რომელიც 1536 წელს მისი დახრჩობით დასრულდა.
მოგვიანებით სულთანი ძალიან განიცდიდა თავის გადაწყვეტილებას. მას შეეცვალა ხასიათი და გახდა ძალიან ენაბილწი. სულთნის სინანული აისახა მის პოეზიაშიც, 20 წლის შემდეგაც კი იგი წერდა ლექსებს მეგობრობაზე და მეგობრებს შორის ნდობაზე.
წყარო: mary.ge