ქართველნო დედაკაცნო, დღეს თქვენთან მინდოდა პატარა საუბარი გამემართნა, მაგრამ პირველ სიტყვაზედვე ძალიან შევფრთხი, შევღონდი: აქ დედაკაცად გახსენეთ ჩვენი დედები, ჩვენი დები, ჩვენი მეუღლენი, ერთობ დიდი და პატარა დედათა სქესისანი და შევშინდი, ვაი თუ ეს სახელი ითაკლოთ, იუკადრისოთ, გვიწყინოთ. ვაი, რა დრო მოვიდა, რომ კაცობით ხსენება დედათა სათაკილოდ გაგვიხდა!
ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადიაო, უთქვამს რუსთაველს. ლომი ლომია, ერთია - ძუ იყოს, თუნდა ხვადიაო, ამბობს დღესაც გლეხკაცი. მართალია, სწორია ერთია. ამას ჰმოწმობს ჩვენი ქართული ენაც და ენა ხომ ერთობ იმისთანა რამ არის, რომ მარტო იმას ამოიძახებს, რასაც კაცი ჩასძახებს. ქართველი დედასაც კაცად ჰახდის და ამიტომ ”დედა-კაცს” ეძახის, როგორც მამას - ”მამა-კაცს”. განსხვავება მარტო იმაშია, რომ თქვენ ერთი სქესისანი ხართ და ჩვენ მეორისანი, თქვენ დედობითა ხართ კაცნი და ჩვენ მამობით, არსება კი ერთია, ორნივ კაცნი ვართ, ორნივ ღვთის სახისა და მსგავსებისანი. ასე შეუნახავს დიდი ღირსება დედისა ჩვენს ენას. არა ვგონია, რომელსამე სხვა ენაში დედაცა და მამაც ერთნაირად კაცად წოდებული იყოს.
აშკარაა, კაცობა დედათა ისეთივე საპატიო და დიდი სახელია ქართველის აზრით, როგორც კაცობა ერთობ ადამიანისა. დედაც კაციაო, გვეუბნება ჩვენი ენა, და მამაცაო. სხვა რაა უდიდესი და უპატიოსნესი კაცობის სახელზედა ადამიანისთვის, რომელის სქესისაც გინდა იყოს! ჩვენო მეუღლენო და ერთობ გასათხოვარნო თუ გათხოვილნო, შეირჩინეთ ან შეგარჩინეთ კი ყოვლად პატიოსანი, მაღალმნიშვნელოვანი სახელი დედაკაცობისა? ვაი რომ არა!..ეხლა დედაკაცად თქვენი ხსენება საწყენია, სათაკილოა. ეს დიდი სახელი დაიფუყა, შეიკუმშა, დაპატარავდა. საგანი დადნა და დადნა სახელიცა. დღეს დედაკაცი კი არ არის, ქალია. მთა ბექად გადაიქცა, მუხა ლელწმად, ზღვა წყაროდ, ადამიანი პეპელად. ცოდვა არ არის, სად დედაკაცობა და სად ქალობა! დღეს ”დედაკაცი” მდაბიოთა სახელიღაა, თითქოს ”კაცი-დედა” მარტო მათრა შერჩენიათ. დღეს დედაკაცი რომ თვადის ან აზნაურის ქალს, ან ერთობ ”შლიაპოსანს” უწოდოთ, გიწყენთ, იუკადრისებს, ითაკილებს: ”მე ქალი ვარ და არა დედაკაციო”, თითქო ქართული ”დედაკაცი” და რუსული ”ბაბა” ერთი და იგივე იყოს. ცოდვა არ არის, ”დედაკაცი” სათაკილო იყოს და ”ქალი” თავმოსაწონებელი?! ”დედაკაცი”, ეს ბრგე და ახოვანი ადამიანი, ”ქალად” დავადნეთ... ცოდვა არ არის, ”დედაკაცი” დავკარგეთ და ”ქალი” შევიძინეთ! ეს რას ჰნიშნავს, წინსვლას, თუ უკან დაწევას? აბა დაუკვირდით, დაუფიქრდით...
ქალი და ვაჟი ყმაწვილებს გვიქვიან და არა მოზრდილებს, არა დამთავრებულებს სულითა და ხორცით ადამიანებს, არა უკვე კაცამდე მოყრილს, კაცად დასრულებულს. როგორც კვირტი ჯერ ხილი არ არის, ისე ქალი ან ვაჟი ჯერ კაცი არ არის. ქალი თუ ვაჟი ისევ მოზარდია, კაცი უკვე გაზრდილი. ჩვენ აქ მარტო ხორცილე ასაკოვანობაზე არ ვლაპარაკობთ. ჩვენ სახეში გვაქვს ასაკოვანებაც სულისა იმიტომ, რომ მარტო ასაკოვანება სულისა ადამიანს კაცადა ჰხდის. სხვა ყველაფერი მარტო ქალვაჟიანობაა და სხვა არაფერი, თუნდაც ორივენი ას-ასის წლისანი იყვნენ და შვილებგარშემორტყმულნი. ქალი გასათხოვარია თუ გათხოვილი, შვილებიანია თუ უშვილოა - მარტო სულიერ ასაკოვანებით მიაღწევს დედაკაცობამდე და სანამ არ მიუღწევია, იგი ქალია და არა დედაკაცი.
ქართველებისათვის ”დედა” მარტო მშობელი არ არის. ქართველი ღვიძლს ენასაც ”დედაენას” ეძახის, უფროსს ქალაქს - ”დედაქალაქს”, მკვიდრს და დიდ ბოძს სახლისას - ”დედაბოძს”, უდიდესსა და უმაგრესს ბურჯს - ”დედაბურჯს”, სამთავრო აზრს - ”დედააზრს”, გუთნის გამგებელ მამაკაცსაც კი - ”გუთნისდედას”. რამოდენად განდიდებულია მნიშვნელობა დედისა, რამოდენად გამრავლგვარებული, გაპატიოსნებული, გაძლიერებული, გაღონიერებული და თავმოსაწონებელი!.. სიდიდე, სიმაგრე და სიმკვიდრეც კი აღნიშნულია დედობით! ამაზე მეტი პატივი რაღა უნდა მოუტანოს სახელმა?! სიტყვა ”ქალი” განა იმოდენას გვეტყვის, რასაც გვეუბნება დიდებული სიტყვა ”დედა” და მასთან ერთად ”კაცი”!
ამიტომაც ”დედაკაცის” ”ქალამდე” ჩამოსვლა და ”მამაკაცის” - ვაჟამდე ცხენოსნის დაქვეითებაა, დიდისა პატარად გარდაქმნაა, გარდაცვლაა აზრისა და სამცნების ჩამოდნობაა, დაფუყვაა. მამაკაცი კიდევ ბევრს არას დაჰკარგავს, რომ ”ვაჟამდე” ჩამოვიდეს. იმას კიდევ მიეკერება სახელი კაცისა - ”ვაჟი-კაციაო”, ქალს კი ჩამოეცალა სახელი კაცისა. ”ქალი-კაცი” არ ითქმის, არ მოდის, არ ეხერხება ენას. იქნება იმიტომაც, რომ ქალი მეტად სუსტია და ვერ ატარებს, ვერ ჰზიდავს ”კაცის” მძიმე სახელს. თუნდ ეგეც არ იყოს, აქ სიტყვა არ უხდება საგანს და საგანი სიტყვას. ქალი ქალიღაა და თითქო არა კაცი. სად ქალობა და სად დედაკაცობა! ქალი შესანახია და არა შემნახველი, იგი ბარგია და არა ჭირნახული, იგი პეპელაა და არა ფუტკარი. ქალისთვის ეს წუთისოფელი სასეირნო წალკოტია, დედაკაცისთვის სახლია პატიოსანის შრომისა, მინდორია სახნა-სათესი, ყანაა სამკალი, საომარი ჭკუითა და მარჯვენითა. ქალი უფარხმალო დედაკაცია, დედაკაცი ფარხმლიანი ქალია და სად მოვლენ ერთმანეთთან!
ვაი რომ ”დედაკაცნი” წავიდნენ, აღარ გვყვანან და ”ქალებიღა” დაგვრჩნენ და ჩვენის ფიქრით, ესაა სხვათა შორის სათვე ჩვენის უბედურებისა.
წყარო: mary.ge
ილია ჭავჭავაძე: ცოდვა არ არის, ”დედაკაცი” სათაკილო იყოს და ”ქალი” თავმოსაწონებელი?!
⏱️ 1 წთ.
👁️ 1 902
100%