უკვე რამდენიმე წელია, საქართველოში, ქვეყანაში, სადაც ეკონომიური სიდუხჭირე უმეტესობის ოჯახის წევრია და მრავალშვილიანობა ფუფუნებად ითვლება, მესამე და მეტ შვილს პატრიარქის ნათლულობის ხათრით აჩენენ. ამ ტრადიციას საფუძველი 4-5 წლის წინ ჩაეყარა. მაშინ, საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა ილია მეორემ ერის დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე იზრუნა და განაცხადა, რომ ოჯახში დაბადებულ ყოველი მესამე და შემდგომი ბავშვის ნათლია თავად იქნებოდა. ინიციატივას ბევრი მსურველი გამოუჩნდა. თუმცა, არც მაშინ და არც დღეს, არავინ დაფიქრებულა ამ ბავშვების მომავალსა და ბედზე. არავინ იფიქრა იმაზე, რომ ამ ბავშვებს მომავალი აქვთ, რომ მათაც აქვთ სიყვარულისა და ოჯახური ბედნიერების უფლება. არადა, ეს ნათლობა ხომ ერთმანეთში დაქორწინების უფლების ჩამორთმევას გულისხმობს. ძველი საეკლესიო ტრადიციისა და კანონმდებლობის მიხედვით, რომლის დაცვას ასე თავგამოდებით მოითხოვენ საქართველოს მართმადიდებელი ეკლესიის თანამედროვე მესვეურები და აქტივისტები, პატრიარქის ნათლულები 7 თაობის განმავლობაში ნათესავებად ითვლებიან. მათთვის საეკლესიო ქორწინება დაუშვებელია. მართალია, დღეს და ხვალ ეს პრობლემა არ დგას, მაგრამ ამ თაობას პრობლემები 18-20 წლის შემდეგ შეექმნება. ადვილი სავარაუდოა, რომ ზოგმა შეყვარებულმა წყვილმა, რომელთაც თავი უბედნიერესი ჰგონიათ, სწორედ საკურთხეველთან გაიგოს, რომ მათი ქორწინება დაუშვებელია.
რა პრობლემები შეექმნებათ პატრიარქის ნათლულებს და რატომ არ შეიძლება, რომ სასულიერო პირები ნათლიები იყვნენ, ამის შესახებ „იდენტობას“ ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ეკლესიის ისტორიის პროფესორი, ნუგზარ პაპუაშვილი ესაუბრა.
- ბატონო ნუგზარ, რამდენ თაობაზე გადადის ნათლიობა და ეს შტო როგორ გრძელდება?
- სხვადასხვა ეკლესიაში, სხვადასხვა დროს, სხვადასხვა ტრადიცია არსებობდა. საერთოდ, სულიერი, ე.ი. ნათლისღებისმიერი ნათესაობის ხანგრძლივობა 5-7 თაობამდე გრძელდება. თუ ხორციელი შთამომავლობა რამდენიმე თაობას მოიცავს, ნათლიობის ნათესაური კავშირი მეტს გულისხმობს. ამის შესახებ კანონიც არსებობს, რომლის თანახმადაც, ხორციელი ნათესაობა მყარია და დაქორწინების დროს ასეთ ნათესაობას გაფრთხილება სჭირდება; სულიერი ნათესაობა კი კიდევ უფრო ძლიერი და მეტი და აღმატებულია. ამიტომაც, მას მეტი გაფრთხილება სჭირდება. ამის შესახებ ტრულის საეკლესიო კრების დადგენილებაშია ნათქვამი. კერძოდ, კონსტანტინოპოლის ტრულის 691 წლის კრების 53-ე კანონში პირდაპირ არის ნათქვამი, რომ სულიერი ნათესაობა უფრო მნიშვნელოვანი, ძლიერი და მყარია, ვიდრე ხორციელი ნათესაობა. თუ ხორციელ ნათესაობას უნდა გაფრთხილება, გარკვეული ფორმითა და ძალისხმევით, სულიერ ნათესაობას მეტი გაფრთხილება სჭირდება.
მიმრქმელი, ანუ ნათლია და მონათლული, ანუ ნათლული, ერთმანეთის ნათესავებად ითვლებიან, ამის გამო ერთი მიმრქმელის, ანუ ნათლიის მონათლული ნათლულები ასევე ნათესავები არიან.
ტრულის კრების დადგენილებას კი საეკლესიო ტრადიცია უსწრებს წინ, კერძოდ, წმინდანების ცხოვრებიდან და წმინდა მამების საღვთისმეტყველო ტრაქტატებიდან ამოკრეფილი ის ადგილები, რომლის მიხედვითაც ერთი მიმრქმელის მიერ მონათლულთა შორის ქორწინება არ შეიძლება, რადგან ისინი ერთმანეთის და-ძმებად არიან მიჩნეულნი.
- რამდენიმე წლის წინ, ერის გამრავლებისთვის მოტივაციის ასამაღლებლად, პატრიარქმა განაცხადა, რომ ოჯახში დაბადებული მესამე და შემდგომი ბავშვის ნათლია თავად იქნებოდა. გამოდის, აქ პრობლემა იჩენს თავს და ეს ბავშვები ერთმანეთის ნათესავები არიან?
- დიახ, რასაკვირველია! თუ საეკლესიო ტრადიციას დაიცავენ, პატრიარქის ნათლულებიც 7 თაობის განმავლობაში ერთმანეთის ნათესავებად ჩაითვლებიან. შესაბამისად, საეკლესიო წესების მიხედვით, მათ შორის ჯვრისწერა დაუშვებელი იქნება, – პატრიარქის ნათლულებს შორის ვერ შედგება საეკლესიო ჯვრისწერა. ეს წესი 7 თაობამდე ვრცელდება.
რჯულის კანონში, რომელსაც აღნიშნული ეკლესია ძირითად კანონად აღიარებს, არის წესები, რომელიც განსაზღვრავს, რამდენ თაობაში არ შეიძლება ჯვრისწერა და ვინც ამ წესს დაარღვევს, ეკლესიისგან სასჯელს მიიღებს.
- ბევრმა შეიძლება ეს არ იცოდეს. პატრიარქის ნათლულთა თაობაში შესაძლოა გაუცნობიერებლად მოხდეს ქორწინებები. ამის თავიდან ასაცილებლად, რა უნდა გაკეთდეს?
- ამისთვის არის მღვდელი, რომ ეს განუმარტოს. პატრიარქის ნათლულთა თაობა რომ გაიზრდება და თაობა თაობას შექმნის, ეს პრობლემა გაჩნდება, თუკი ამასთან დაკავშირებით საეკლესიო მიდგომა არ შეიცვლება. ეკლესია კი, რომლის შესახებაც ახლა ვსაუბრობთ, ამბობს, რომ არავითარ შემთხვევაში არ შეიცვლება ძველი საეკლესიო ტრადიცია და მართლმადიდებელ ეკლესიაში რეფორმების ჩატარება შეუძლებელია. ამ ეკლესიაში რეფორმებისა და ძველი წესების გადასინჯვის გაგონებაც არავის უნდა და ამაზე საუბარიც საფუძველშივე აღმოფხვრილია. თუკი რეფორმები არ ჩატარდება, რომლის შესახებაც ახლა ვსაუბრობთ, და თუკი კონსერვატული მიდგომა არ შეიცვლება, მაშინ გამოვა, რომ საეკლესიო წესების დარღვევა გარდაუვალი იქნება.
- თქვენი აზრით, ეს რატომ მოხდა?
- აქ მართლმადიდებლური ნაციონალიზმი იჩენს თავს. ეს რთული თემაა და შევეცდები, მოკლედ გიპასუხოთ. მხედველობაში მაქვს ის გარემოება, რომ ამ ეკლესიის იერარქიაში საერო ცნობიერება უკვე დიდი ხანია, მყარადაა დანერგილი. თანაც ისე, რომ მას სასულიერო-საეკლესიო ტრადიცია და ცნობიერება დაჩაგრული ჰყავს. საქმე გვაქვს ტიპურ საერო მართლმადიდებლობასთან, რომლის პირობებში ეროვნული პრობლემები და ინტერესები ეკლესიურ ინტერესებზე წინ დგას. ჰგონიათ, რომ ეკლესია და ერი ერთი და იგივეა. მეტიც, ერის ინტერესები უფრო მაღლა დგას. ამ შეთხვევაში აღარავის ახსოვს ის საეკლესიო დადგენილებები და ტრადიციები, რომელზეც მოგახსენებდით.
- გასაკვირია, მართმადიდებელი ეკლესია ხომ ყველაზე მეტად უნდა იცავდეს და იმ კანონებს, რაც მის წიაღშია?
- როგორც ჩანს, საქართველოს ეკლესიის თანამედროვე იერარქია არ იცავს იმ წესებს და კანონებს, რასაც ეკლესიის წმინდა მამების მემკვიდრეობა ანუ პატრისტიკა ჰქვია და რაც ამ მამებისა და მათ მიერ ჩატარებულ საეკლესიო კრებების მიერაა განსაზღვრული წმინდა მამების ეპოქაში (მე-11 საუკუნემდე). შესაბამისად, რაზეც ახლა ჩვენ ვსაუბრობთ, ეკლესიამ ან არ იცის კარგად, ან იცის, მაგრამ მისთვის მთავარი არის ერის ინტერესები და ერის გამრავლება და არა იმ ტრადიციების დაცვა, რომლის შესახებაც ხშირად ემოციურად საუბრობენ. როგორც ჩანს, ეს საუბარი ემოციის დონეზე რჩება. არადა, ეკლესიისთვის პრიორიტეტი ეკლესიური კანონები და დადგენილებები უნდა იყოს.
- რატომ არ უნდათ რეფორმების ჩატარება მაშინ, როცა ამის აუცილებლობა დგას?
- საერთოდ, კათოლიკური და მართმადიდებლური ეკლესია, უფრო მართმადიდებლური, რეფორმების მიმართ კონსერვატორული და მეტისმეტად თავშეკავებულია, მაგრამ, როგორც ვხედავთ, ახლა იძულებულნი გახდებიან, ან შეცვალონ ეს ტრადიცია და თქვან, ძველ საეკლესიო წესებსა და კანონებს ახალ ეპოქაში ყავლი აქვთ გასულიო, ან თუ არ შეცვლიან, ერთობ ოდიოზურ და თავის თავთან წინააღმდეგობაში მოსულ რეალობასთან დაპირისპირება მოუწევთ. თუმცა, ამ შემთხვევაში, ეკლესია ვერავის ვერაფერს გადააბრალებს: აღნიშნული რეალობა ხომ მან თვითონ შექმნა? იგი ყოველთვის იქნება მძაფრი კრიტიკისა და, მეტიც, – სარკაზმის ობიექტი. ასე იქნება თუ ისე, ვფიქრობ, მოუწევთ ამგვარ ნათლობაზე უარის თქმა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მიიღებენ გაუკუღმართებულ მდგომარეობას: ამბობენ ერთს და სინამდვილეში საპირისპირო ხდება.
- ფაქტია, ამ წინადადებას ბევრი ადამიანი გამოეხმაურა. ოჯახებმა მხოლოდ იმიტომ გააჩინეს მესამე და მეტი შვილი, რომ მათი შვილი პატრიარქის ნათლული ყოფილიყო…
- აქ პრივილეგირებული მდგომარეობის მოპოვების პრობლემაა. მიაჩნიათ, რომ თუ პატრიარქი შვილს მოუნათლავს და მათი შვილები პატრიარქის ნათლულები იქნებიან, პრივილეგირებული მდგომარეობა ექნებათ. თუ ოფიციალურად და მიწიერად, ე.ი. ყოფით დონეზე არა, ყოველ შემთხვევაში, შეგნებაში იქნება ეს პრივილეგია. აქ კი ამპარტავნების ცოდვა შემოდის, რომელიც ძალიან მყარად და მასშტაბურად არის ჩვენს ერში გამჯდარი. ამპარტავნება კი არის პირველი ცოდვა ცოდვათა შორის, – ყველაზე დიდი მომაკვდინებელი ცოდვა. ამ ტრადიციაში, რომელიც ახლა ინერგება და აქამდე არნახული და არარსებული ტრადიციაა, აშკარად ჩანს ამპარტავნებისადმი მიდრეკილება, როგორც სასულიერო პირების, ისე ერისკაცების მხრიდან. სასულიერო პირების მხრიდან იმიტომ, რომ დაარწმუნონ ერი, რომ ისინი (პატრიარქი და პატრიარქის გვერდით მდგომი სასულიერო პირები) არიან ერზე მზრუნველები, ერის მამები. მათ უნდოდათ და შემოიტანეს კიდეც ისეთი ინიციატივა, რომელიც ერს, მათი ღრმა რწმენით, აღაფრთოვანებს და იტყვის, ეს რა პატრიოტი პატრიარქი და მამაოები გვყვანანო. ბუნებრივია, ისინი ერისგან ქება-დიდებას, პატივსა და ხოტბას მიიღებენ. ისინი კი, ვინც ამ მოწოდების ხმას მისდევს, ანუ მშობლები, რომელნიც თავიანთ შვილებს ნათლავენ, იტრაბახებენ, ჩვენი შვილები პატრიარქის სულიერი შვილები არიანო. ასეთ მშობლებს აქვთ ამბიცია იმისა, რომ პატრიარქის ნათესავები არიან. ამან კი შეიძლება პრივილეგირებული კლანი წარმოქმნას (ახალი კლანი!). სამწუხაროდ, ამის საშიშროება არსებობს.
- ანუ რა გამოდის, ჩვენს შვილებს დაბადებიდან ცოდვაში ვაგდებთ?
- შეიძლება (და ეს სრულიად ბუნებრივია), ეს ბავშვები რომ გაიზრდებიან, სხვა პოზიციაზე დადგნენ და ეს ცოდვა არ ჩაიდინონ, მაგრამ თავისთავად ცხადია, რომ ტრადიცია, რომელიც ინერგება და რაზეც ვსაუბრობთ, ვითარებას აქეთ მიაქანებს.
- მსავსი პრეცენდენტი თუ ყოფილა რომელიმე მართმადიდებელ ეკლესიაში, რაც ქართულ ეკლესიაში ხდება?
- ამ მასშტაბით ნამდვილად არ ყოფილა. ეკლესიის ისტორია არ იცნობს პატრიარქისაგან მასობრივ ნათლობას ერის გამრავლების მიზნით. ვიმეორებ: ასეთი რამ ეკლესიის ისტორიამ არ იცის. ეს უპრეცენდენტო შემთხვევაა. ზოგადად, ეკლესიის ცხოვრების წესი ასეთია: ის სიახლე, რომელიც ინერგება ეკლესიაში, რაღაც პრეცენდენტებზე უნდა იყოს დაფუძნებული. თუ ეს სიახლე პრეცენდენტზე არ არის დაფუძნებული, ანუ ამა თუ იმ სიახლეს წარსულის გამოცდილებიდან მყარი საეკლესიო ტრადიცია არ გააჩნია, ის ძირშივე მიჩნეულია არასაეკლესიო სიახლედ ან ეკლესიისთვის არასასურველ მოვლენად. ამასთანავე, მკაფიოდ და თამამად უნდა ითქვას ისიც, რომ ბერმონაზვნები, ეპისკოპოსები და პატრიარქები არც შეიძლება ნათლიები იყვნენ.
- რატომ?
- ერი და ბერი ცხოვრების სხვადასხვა წესით ცხოვრობს. ბერ-მონაზვნები საერო ცხოვრებას განშორებულნი არიან. ბერ-მონაზონი მონასტერშია, ხოლო ეპისკოპოსი ყველას სულიერი მამა უნდა იყოს. ამ შემთხვევაში, ნათლულების დიფერენცირება ხდება. ვიღაც არის ჩემი სულიერი შვილი, ვიღაც – არა. ნათლიამ ნათლულის სულიერ აღზრდაზე ხომ უნდა იზრუნოს?! ბერ-მონაზონი და ეპისკოპოსი ამას როგორ მოახერხებს?! ბერ-მონაზონი განმარტოებით მონასტერში უნდა ცხოვრობდეს, ხოლო ეპისკოპოსი და პატრიარქი სამწყსოს ყველა წევრს თანაბარი ყურადღებითა და მზრუნველობით უნდა ეპყრობოდეს. ამიტომ, საეკლესიო წესები კრძალავს ბერ-მონაზვნისა და ეპისკოპოსებისგან ნათლიად გახდომას ანუ ჩვილთა მონათვლას. მინდა დავძინო, რომ ამ თემაზე ახლახან (ერთი წლის წინ) გამოიცა მონოგრაფია, რომლის ავტორია მართლმადიდებელი სასულიერო აკადემიის პროფესორი ედიშერ ჭელიძე. მის ნაშრომში უდიდესი მასალაა წარმოდგენილი და მყარი არგუმენტებია მოყვანილი იმის თაობაზე, თუ რატომ არ შეიძლება ბერები და ეპისკოპოსები, ცხადია, არც პატრიარქი, ნათლიები იყვნენ.
- გამოსავალი რაშია?
- გამოსავალი არსებობს. გზა მრავალია. თუ თქვენ ჩემი პირადი აზრი გაინტერესებთ, მომხრე ვარ იმისა, რომ სხვადასხვა საეკლესიო ტრადიციისადმი მიდგომა უნდა შეიცვალოს. საეკლესიო ტრადიცია აუცილებლად გადახედვას და გადასხვაფერებას ექვემდებარება. ეს კი საეკლესიო კრებამ უნდა მოიმოქმედოს.
ნინო ხარშილაძე
წყარო: identoba.com
რა საფრთხეებს შეიცავს პატრიარქის ნათლულობა, რატომ არ შეიძლება სასულიერო პირები ნათლიები იყვნენ და რა საეკლესიო ნორმებს არღვევს საყოველთაო ნათლობა?
⏱️ 1 წთ.
👁️ 9 689
100%