მაყვალი - მცენარეთა გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. მეტწილად ხვიარა ბუჩქებია. აქვთ ეკლებით ან ჯაგრებით მოფენილი გრძელი ღეროები. ნაყოფი კრებადია და შედგება წითელი ან მოწითალო-მოშავო ნაფიფქიანი წვნიანი კურკიანებიაგან. მაყვალის 200-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში 37 სახეობა გვხვდება, მათგან 27 საქართველოს ენდემია.
მაყვლის ღერო და ფოთლები მნიშვნელოვანი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, ნაყოფი — 4-8% შაქრებს, 0,6—1,4% მჟავებს, C ვიტამინს და კაროტინს.
მაყვალს იყენებენ ნედლად, აკეთებენ მურაბას, ჯემს და სხვა ნაწარს. ცნობილია კულტურული მაყვლის დაახლოებით 300-მდე ჯიში.
გარდა ამისა, მაყვლის ანთებისსაწინააღმდეგო მოქმედების გამო, მის ექსტრაქტზე ხშირად მგრძნობიარე და პრობლემური კანისთვის ამზადებენ სახის საცხებს, მისი წიპწა კი ეფექტურად გამოიყენება სახის კანის პილინგის პროცედურისთივს, რის შედეგადაც სახის კანის იდეალური გაწმენდა და მისთვის ნათელი ფერის დაბრუნება არის შესაძლებელი.
მათ, ვისაც ცხიმიანი კანი სახის კანი აქვთ, შეუძლიათ მაყვლისგან შემდეგი ნიღაბი დაამზადონ: 50 გრამი დაბლენდერებული მაყვალი უნდა შევურიოთ 1/5 ჩაის კოვზ თაფლს და ლიმნის რამდენიმე წვეთს. ეს მასა სახეზე წავისვათ და 15 წუთი დავიტოვოთ, შემდეგ კი ნელთბილი წყლით ჩამოვიბანოთ.
მაყვალში ანტიოქსიდანტების მაღალი შემცველობის გამო, მას ძალიან ხშირად შეხვდებით სახის კანის მოვლის ასაკობრივ ხაზებში. თუმცა, თუ მაყვალს ამავე დანიშნულებით ცოცხლად მოიხმართ და მიირთმევთ, მაშინ თავისუფალი რადიკალების გამოდევნის გარდა, თქვენ ასევე შეძლებთ სისხლის შემადგენლობის გაუმჯობესებას და ათეროსკლეროზის რისკის შემცირებას.
მაყვლის ფოთლებისაგან მზადდება ძალზე სასარგებლო და სასიამოვნო ჩაი. ნედლი ნაყოფისაგან დამზადებული ჩაი ხალხურ მედიცინაში მიიჩნევა გამამაგრებელ და დამამშვიდებელ საშუალებად კლიმაქსური ნევროზების დროს.
მშრალი კენკრის ნაყოფი, ნაყენი და გამონახარში ავადმყოფებს უკლავს წყურვილს, ხასიათდება სიცხის დამწევი თვისებებით, ამიტომ მათ იყენებენ მწვავე რესპირატორული დაავადებების სამკურნალოდ, პნევმონიის დროს. აქტიური შარდმდენი და ოფლმდენი საშუალებაა. გადამწიფებული ნაყოფი იწვევს სუსტ საფაღარათო მოქმედებას, უმწიფარი კენკრა შეიძლება მიღებულ იქნეს, როგორც მოსამაგრებელი საშუალება.
მაყვლის ფოთლების შემკვრელი თვისების გამო მის ნახარშს (1:10) იყენებენ კუჭიდან სისხლის დენის, კუჭის აშლილობის დროს. ასეთი წესით მომზადებულ ნახარშს სვამენ 1-2 სუფრის კოვზს 3-4-ჯერ დღეში.
მაყვალს იყენებენ ნედლად. მისგან აკეთებენ მურაბას, ჯემს..
თუ ჩვენს რაციონში იმ ნივთიერებით მდიდარ მცენარეულ საკვებს შევიტანთ, რომელიც ჩვენი დაავადებისთვის არის აუცილებელი, შესაძლოა ქიმიური პრეპარატების გვერდის ავლით მოვახერხოთ სასურველ შედეგამდე მიღწევა.
წყარო: mary.ge