„თუ ამას კარგად გაიაზრებს მშობელი და მასწავლებელი, ისინი ნაკლებად გაღიზიანდებიან ბავშვის მოუსვენარი ქცევით. თუკი ისინი ჩათვლიან, რომ ბავშვს შეუძლია კონტროლი, თუმცა ამგვარად მათ ჯინაზე იქცევა, ამ დროს მოზარდის მიმართ გამოთქმული საყვედურები, შენიშვნები არაადეკვატური და უსამართლოა. ამით აღსაზრდელი კიდევ უფრო ღიზიანდება, რაც მის ქცევას აუარესებს. პირველი და მთავარი არის ის, რომ ბავშვი მივიღოთ ისეთი, როგორიც იგი არის. იგი ასე შეგნებულად კი არ იქცევა, არამედ უბრალოდ არ შეუძლია გაჩერება. მას მოძრაობები ყურადღების კონცენტრირების გასაუმჯობესებლად სჭირდება“, – ამბობს შორენა მამუკაძე.
როგორც ფსიქოლოგი „კვირასთან“ განმარტავს, მეცნიერულად დამტკიცებულია, რომ ასეთი მოზარდების ქცევა ახალ გარემოში უმჯობესდება. ფსიქოლოგის რჩევით, მოუსვენარ მოზარდებს ერთი აქტივობა მეორე აქტივობით ხშირად უნდა შევუცვალოთ.
„ის, რაც ზრდასრულ ადამიანს ემართება, მაგალითად, ხუთი საათის შემდეგ – დაღლილობის შედეგად სჭირდება დასვენება, ადგომა, თავის მოძრაობა, თვალების დახამხამება, აქტიურ ბავშვს იგივე 15 წუთის შემდეგ ემართება. იგი დაღლისას ზრდასრული პირივით იქცევა. იწყებს სხვა რაღაცის კეთებას და ძველს მოგვიანებით ახალი შემართებით უბრუნდება “, – აღნიშნავს მამუკაძე.
ფსიქოლოგი ჰიპერაქტიური ბავშვების ქცევის გასაუმჯობესებლად მშობლებსა და პედაგოგებს სთავაზობს კონკრეტულ რეკომენდაციებს:
• ბავშვები ჰიპერაქტიური სინდრომით უნდა იყვნენ მცირერიცხოვან კლასში და მასწავლებელს მათთან ხშირი ზვერვითი კონტაქტი ჰქონდეს. სასურველია, მასწავლებელს ჰყავდეს დამხმარე პედაგოგი.
• ძნელად დასამორჩილებელი ბავშვი საკლასო ოთახში, ძალიან უკან მდგარ მერხთან არ უნდა დასვათ. უმჯობესია, წინა მერხზე, ფანჯრისა და კარისგან მოშორებით იჯდეს, რადგან ყურადღების გამფანტველი ფაქტორები მინიმუმამდე დავუყვანოთ.
• ერთი აქტივობა მეორე აქტივობით სოციალურად მისაღები ქმედებებით უნდა შევუცვალოთ. თუ ბავშვს შეატყობთ, რომ სხვებისგან შეუმჩნევლად ყურადღება ეფანტება, მის „განსაკუთრებულობაზე“ ხაზის გასმის გარეშე ფიზიკურ აქტივობაში ჩართეთ. მაგალითად, სთხოვეთ, გამოაღოს ფანჯარა, ურნიდან ნაგავი გადაყროს ან დაგეხმაროთ დაფის გაწმენდაში.
• მასწავლებელს ასევე შეუძლია გაიაროს სასკოლო მერხებს შორის და მოუსვენრად მყოფ მოზარდს მხარზე ხელი დაადოს. ეს მას ყურადღებას გაუაქტიურებს.
• არ უნდა დაუშალოთ უნებლიე მოძრაობები. მოთხოვნა – უძრავად იჯექი, ყურადღება მომაქციე, მიყურე და ისე მომისმინე, ყურადღების კონცენტრაციას აუარესებს. მათთვის ამის გაკეთება პრაქტიკულად შეუძლებელია და მისი ქცევა კიდევ უფრო უარესდება.
როგორც ფსიქოლოგი შორენა მამუკაძე აღნიშნავს, ზემოთ აღნიშნული რეკომენდაციები შესაძლებელია, აღსაზრდელის სახლში მეცადინეობის პროცესში მშობელმაც გამოიყენოს.
„როგორც კი მშობელი დაინახავს, რომ ბავშვს ყურადღება ეფანტება, უმჯობესია შეწყვიტოს მეცადინეობის პროცესი. საყვედურების გამოთქმისა და ყვირილის ნაცვლად მისცეს მას საშუალება, გაიარ-გამოიაროს, სხვა რაიმეს შეხედოს, სხვა რაღაცით დაკავდეს და მერე დაუბრუნდეს მეცადინეობას. შეიძლება 10-10 წუთიანი ინტერვალებიც კი იყოს საჭირო“, – ურჩევს ფსიქოლოგი მშობლებს.
დაბოლოს, ფსიქოლოგი შორენა მამუკაძე განმარტავს, რომ ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტიურობის სინდრომის დიაგნოზი შეიძლება დაუსვან ისეთ ბავშვებს, რომლებსაც დარღვეული აქვთ სენსორული ინფორმაციის აღქმა. მისი თქმით, ასეთი ბავშვის მიერ გარემოდან შემოსული სენსორული ინფორმაცია ვერ მუშავდება.
„არსებობს სპეციალური კვლევები, რომელიც გვაჩვენებს, აქვს თუ არა ბავშვს სენსორული ინფორმაციის გადამუშავების პრობლემა. გარდა ამისა, არსებობს სპეციალური სავარჯიშოები, რის შემდეგაც უმჯობესდება ქცევა. სტრატეგიის მიხედვით, საჭიროა სპეციალურ სენსორულ ოთახში სარეაბილიტაციო კურსზე სიარული“, – განმარტავს მამუკაძე.
წყარო: kvira.ge