Orsulobis Meotxe Tve
(ginekologia)
(ginekologia)
ის იზრდება ელვისებური სისწრაფით - 4 თვე
თავად განსაჯეთ: საშვილოსნოსშიდა „ცხოვრების“ მე-4 თვის ბოლოს ნაყოფის წონაა 200 გრამი, სიგრძე - 14 სანტიმეტრი. მის ანთროპომეტრიულ მაჩვენებლებში ასეთი ნახტომი დაკავშირებულია პირველ რიგში ძვლოვანი აპარატის ინტენსიურ განვითარებასთან, აგრეთვე მუცლის ღრუს ორგანოების მნიშვნელოვან ზრდასთან.
ამ დროისთვის ნაყოფის ყველა ორგანო და სისტემა, რომელიც აქამდე ასრულებდა დროებით „მოვალეობებს“, იძენს მის ძირითად „სპეციალობას“, იმას, რასაც შემდეგი მთელი ცხოვრების მანძილზე შეასრულებს. მაგალითად, ღვიძლი, რომელიც აქამდე ფუნქციონირებდა როგორც სისხლმბადი ორგანო, იწყებს ფუნქციონირებას როგორც საჭმლის მომნელებელი სისტემის ორგანო. სისხლმბად ფუნქციას თავის თავზე იღებს ძვლის ტვინი. ნაყოფის სისხლში უკვე ცირკულირებს პრაქტიკულად ყველა ძირითადი „ფორმიანი ელემენტი“- უჯრედი: ერითროციტი, ლეიკოციტი, თრომბოციტი. მართალია მათ შორის კიდევ ძალინ ბევრი მოუმწიფებელი ელემენტია, მაგრამ მე-4 თვის ბოლოს შესაძლებელია განისაზღვროს ნაყოფის სისხლის ჯგუფი და რეზუსი.
თუ დედის სისხლი რეზუს-უარყოფითია, ხოლო ნაყოფის სისხლი - რეზუს-დადებითი, ამ დროისთვის შესაძლოა დაიწყოს სერიოზული იმუნოლოგიური ე.წ „რეზუს“ კოფლიქტის განვითარება. ამ კონფლიქტის მექანიზმია: დედის სისხლი იწყებს მოხვედრას ნაყოფის ერითროციტები, რომლებიც შეიცავენ „რეზუს-დადებით“ ცილას. დედის ორგანიზმი ამ ცილას აღიქვამს როგორც უცხოს, ამიტომ მის მიმართ იწყებს იმუნოლოგიურ ბრძოლას - გამოიმუშავებს ანტისხეულებს. გადის რა პლაცენტაში, ეს ანტისხეულები ხვდება ნაყოფის სისხლში და იწყებს მისი ერითროციტების დაშლას, ვითარდება ჰემოლიზი („სისხლის დაშლა“). ნაყოფის სისხლში გროვდება ერითროციტების დაშლის პროდუქტები, მათ შორის ყველაზე ტოქსიური ბილირუბინი, რომელიც იწვევს მთერ რიგ, განსაკუთრებით კი თავის ტვინის, ტოქსიურ დაზიანებებს. რაც უფრი იმატებს ორსულობის ვადა, მით იზრდება ნაყოფის სისხლში დაშლის პროდუქტების ოდენობა და ნაყოფის პათოლოგიის ალბათობა. ამიტომ თუ დედის სისხლი რეზუს-უარყოფითია, მამის კი რეზუს-დადებითი, საჭიროა ექიმის ადრეული მეთვალყურეობა, რომ დედის სისხლში გაკონტროლდეს ანტისხეულების რაოდენობა და მიღებულ იქნას შესაბამისი სამკურნალო ზომები ნაყოფის გადასარჩენად.
მე-4 თვის ბოლოსთვის თირკმელები იკავებს მის საბოლოო მდებარეობას, ერთვება ნივთიერებათა ცვლაში და იწყებს შარდის გამოყოფას. ეს ორგანო განვითარების ძალიან დიდ გზას გადის: ჯერ ყალიბდება პრე-თირკმელი, შემდეგ მე-2 თვისთვის პირველადი თირკმელი, რომელიც უფრო სასქესო სისტემის განვითარებაში ღებულობს მონაწილეობას, მხოლოდ მე-4 თვისთვის იწყებს იგი მისი ძირითადი - გამომყოფი ფუნქციის შესრულებას. ეს წყვილი ორგანო ყველაზე მეტად გადაადგილდება და იცვლის სტრუქტურას, ვიდრე სხვა რომელიმე ორგანო, სწორედ ამიტომ ყველაზე მგრძნობიარეა პათოლოგიური ზემოქმედებების მიმართ და ხშირია მისი თანდაყოლილი ანომალიები.
ნაყოფის თირკმელებით გამოყოფილი შარდი ზრდის ამნიონური სითხის მოცულობას, ამნიონური სითხის ჩაყლაპვის გზით კი ნაყოფს უკან უბრუნდება გამოყოფით დაკარგული და ნივთიერებათა ცვლისთვის საჭირო სითხის ძირითადი ოდენობა. რაც შეეხება მოზრდილისთვის დამახასიათებელ შლაკების გამოყოფის ფუნქციას, დაბადებამდე მას ასრულებს პლაცენტა.
„სწავლობენ მუშაობას“ საჭმლის მომნელებელი სისტემის ორგანოებიც: კუჭი, ნაწლავები, ნაღვლის ბუშტი. ნაწლავებში იწყებს დაგროვებას მისი პირველი შიგთავსი, რომელიც ძირითადად ნაღველისგან შედგება და მას ეწოდება მეკონიუმი.
მე-4 თვის განმავლობაში ვითარდება ყველაზე რთული ორგანო - თავის ტვინის ქერქი. ინტენსიურად მრავლდება ნერვული უჯრედები, ვითარდება მისი რელიეფურობა: ბორცვები და ჩანაჭდევები. სტრუქტურული განვითარების გარდა, ის თავის ფუნქციურ დატვირთვასაც „შეუდგება“ - იწყებს მთელს ორგანიზმზე მაკონტროლირებელი დანიშნულების შესრულებას.
ენდოკრინული სისტემაც იწყებს თავისი ფუნქციური დანიშნულების შესრულებას: ამ დროისთვის ყველაზე დიდი სეკრეტორული ორგანოა თირკმელზედა ჯირკვალი, რომლის მასის 80% მოდის ქერქზე. მე-16 კვირისთვის სეკრეციულ აქტივობას იწყებს თავის ტვინში განლაგებული, ქვედა ენდოკრინული ჯირკვლების მაკონტროლებელი, ასე ვთვათ „ხელმძღვანელი“ ენდოკრინული ჯირკვალი - ჰიპოფიზი, ცოტა მოგვიანებით კი მისი „ტვინისმხრივი ხელმძღვანელი“ - ჰიპოთალამუსი.
ერთადერთი ორგანო, რომლის ჩამოყალიბებაც იგვიანებს ფილტვებია, თუმცა სუნთქვისთვის ისინი ჯერ არ სჭირდება ნაყოფს და სწორედ ამიტომაა მათი განვითარების პროცესი ასე შენელებული.
ამ დროისთვის ნაყოფის ყველა ორგანო და სისტემა, რომელიც აქამდე ასრულებდა დროებით „მოვალეობებს“, იძენს მის ძირითად „სპეციალობას“, იმას, რასაც შემდეგი მთელი ცხოვრების მანძილზე შეასრულებს. მაგალითად, ღვიძლი, რომელიც აქამდე ფუნქციონირებდა როგორც სისხლმბადი ორგანო, იწყებს ფუნქციონირებას როგორც საჭმლის მომნელებელი სისტემის ორგანო. სისხლმბად ფუნქციას თავის თავზე იღებს ძვლის ტვინი. ნაყოფის სისხლში უკვე ცირკულირებს პრაქტიკულად ყველა ძირითადი „ფორმიანი ელემენტი“- უჯრედი: ერითროციტი, ლეიკოციტი, თრომბოციტი. მართალია მათ შორის კიდევ ძალინ ბევრი მოუმწიფებელი ელემენტია, მაგრამ მე-4 თვის ბოლოს შესაძლებელია განისაზღვროს ნაყოფის სისხლის ჯგუფი და რეზუსი.
თუ დედის სისხლი რეზუს-უარყოფითია, ხოლო ნაყოფის სისხლი - რეზუს-დადებითი, ამ დროისთვის შესაძლოა დაიწყოს სერიოზული იმუნოლოგიური ე.წ „რეზუს“ კოფლიქტის განვითარება. ამ კონფლიქტის მექანიზმია: დედის სისხლი იწყებს მოხვედრას ნაყოფის ერითროციტები, რომლებიც შეიცავენ „რეზუს-დადებით“ ცილას. დედის ორგანიზმი ამ ცილას აღიქვამს როგორც უცხოს, ამიტომ მის მიმართ იწყებს იმუნოლოგიურ ბრძოლას - გამოიმუშავებს ანტისხეულებს. გადის რა პლაცენტაში, ეს ანტისხეულები ხვდება ნაყოფის სისხლში და იწყებს მისი ერითროციტების დაშლას, ვითარდება ჰემოლიზი („სისხლის დაშლა“). ნაყოფის სისხლში გროვდება ერითროციტების დაშლის პროდუქტები, მათ შორის ყველაზე ტოქსიური ბილირუბინი, რომელიც იწვევს მთერ რიგ, განსაკუთრებით კი თავის ტვინის, ტოქსიურ დაზიანებებს. რაც უფრი იმატებს ორსულობის ვადა, მით იზრდება ნაყოფის სისხლში დაშლის პროდუქტების ოდენობა და ნაყოფის პათოლოგიის ალბათობა. ამიტომ თუ დედის სისხლი რეზუს-უარყოფითია, მამის კი რეზუს-დადებითი, საჭიროა ექიმის ადრეული მეთვალყურეობა, რომ დედის სისხლში გაკონტროლდეს ანტისხეულების რაოდენობა და მიღებულ იქნას შესაბამისი სამკურნალო ზომები ნაყოფის გადასარჩენად.
მე-4 თვის ბოლოსთვის თირკმელები იკავებს მის საბოლოო მდებარეობას, ერთვება ნივთიერებათა ცვლაში და იწყებს შარდის გამოყოფას. ეს ორგანო განვითარების ძალიან დიდ გზას გადის: ჯერ ყალიბდება პრე-თირკმელი, შემდეგ მე-2 თვისთვის პირველადი თირკმელი, რომელიც უფრო სასქესო სისტემის განვითარებაში ღებულობს მონაწილეობას, მხოლოდ მე-4 თვისთვის იწყებს იგი მისი ძირითადი - გამომყოფი ფუნქციის შესრულებას. ეს წყვილი ორგანო ყველაზე მეტად გადაადგილდება და იცვლის სტრუქტურას, ვიდრე სხვა რომელიმე ორგანო, სწორედ ამიტომ ყველაზე მგრძნობიარეა პათოლოგიური ზემოქმედებების მიმართ და ხშირია მისი თანდაყოლილი ანომალიები.
ნაყოფის თირკმელებით გამოყოფილი შარდი ზრდის ამნიონური სითხის მოცულობას, ამნიონური სითხის ჩაყლაპვის გზით კი ნაყოფს უკან უბრუნდება გამოყოფით დაკარგული და ნივთიერებათა ცვლისთვის საჭირო სითხის ძირითადი ოდენობა. რაც შეეხება მოზრდილისთვის დამახასიათებელ შლაკების გამოყოფის ფუნქციას, დაბადებამდე მას ასრულებს პლაცენტა.
„სწავლობენ მუშაობას“ საჭმლის მომნელებელი სისტემის ორგანოებიც: კუჭი, ნაწლავები, ნაღვლის ბუშტი. ნაწლავებში იწყებს დაგროვებას მისი პირველი შიგთავსი, რომელიც ძირითადად ნაღველისგან შედგება და მას ეწოდება მეკონიუმი.
მე-4 თვის განმავლობაში ვითარდება ყველაზე რთული ორგანო - თავის ტვინის ქერქი. ინტენსიურად მრავლდება ნერვული უჯრედები, ვითარდება მისი რელიეფურობა: ბორცვები და ჩანაჭდევები. სტრუქტურული განვითარების გარდა, ის თავის ფუნქციურ დატვირთვასაც „შეუდგება“ - იწყებს მთელს ორგანიზმზე მაკონტროლირებელი დანიშნულების შესრულებას.
ენდოკრინული სისტემაც იწყებს თავისი ფუნქციური დანიშნულების შესრულებას: ამ დროისთვის ყველაზე დიდი სეკრეტორული ორგანოა თირკმელზედა ჯირკვალი, რომლის მასის 80% მოდის ქერქზე. მე-16 კვირისთვის სეკრეციულ აქტივობას იწყებს თავის ტვინში განლაგებული, ქვედა ენდოკრინული ჯირკვლების მაკონტროლებელი, ასე ვთვათ „ხელმძღვანელი“ ენდოკრინული ჯირკვალი - ჰიპოფიზი, ცოტა მოგვიანებით კი მისი „ტვინისმხრივი ხელმძღვანელი“ - ჰიპოთალამუსი.
ერთადერთი ორგანო, რომლის ჩამოყალიბებაც იგვიანებს ფილტვებია, თუმცა სუნთქვისთვის ისინი ჯერ არ სჭირდება ნაყოფს და სწორედ ამიტომაა მათი განვითარების პროცესი ასე შენელებული.
[media=http://www.youtube.com/watch?v=J5OntdA6WoU&feature=player_embedded]