1, 2, 3 - ერთი, ორი, სამი...
1, 2, 3 - erti, ori, sami...
1, 2, 3 - erti, ori, sami...
ბავშვები ზეპირად თვლას მალე სწავლობენ, მაგრამ ციფრების გრაფიკული გამოსახულების დამახსოვრება ზოგჯერ უჭირთ. პატარებს უძნელდებათ სურათზე გამოსახული ციფრის დასახელება და უფროსის თხოვნით მისი მოძებნაც. ჯოხების და ხვეულების გარკვეული კონფიგურაციები, ანუ ციფრები, აბსტრაქტულია ბავშვის აღქმისა და მეხსიერებისთვის. ხშირად პატარებს ერთმანეთში ერევათ მსგავსი ციფრები 6 და 9, 8 და 3, 1 და 4, და ა.შ. განსაკუთრების გვაწუხებს ეს საკითხი სასკოლოდ მზადების პროცესში. მსგავსი პრობლემის დროს უნდა დავეხმაროთ პატარას გაერკვეს მისთვის რთულ გრაფიკულ გამოსახულებებში, ციფრებში და მათ სახელწოდებებში.
ბავშვი ადვილად დაიმახსოვრებს ციფრს, თუ ვაჩვენებთ ამ ციფრის მსგავსებას რაიმე ნაცნობ საგანთან. მაგალითად 8 შეიძლება შევადაროთ სათვალეს. დამახსოვრების პროცესი უფრო იოლი გახდება, თუ მხედველობით ინფორმაციას პატარა ლექსებიც დაეხმარება. გავიხსენოთ გივი ჭიჭინაძის ყველასთვის საყვარელი ლექსები. ყველაზე პატარებს „ჭკვიანი ბაჭია“ ვასწავლოთ:
- ერთ ვაშლს ერთი მივუმატოთ,
რამდენია, ბაჭია? –
არ დაიბნა პაწია,
ორი ყური ასწია.
ცოტა დიდებს კი ეს ლექსი:
„ვისწავლოთ ანაგრიში“
ერთი, ორი, სამი, ოთხი, ხუთი,
უკვე ვიცი დათვლა,
თუკი ასე ვისწავლი,
მე სკოლაში წავალ.
ერთი ცხენი ბალახს ძოვს,
მიემატა ერთიც,
აბა, გამოიცანი
რამდენია? - ორი.
ორი ცელქი მელია
ელოდება დაიკოს,
როცა ისიც მოვა,
გახდებიან? - სამი.
აგერ სამი ფისოა,
ფანჯარაში - ერთი,
სულ რამდენი გამოვიდა?
რამდენი და - ოთხი.
ოთხი ლეკვი თამაშობს,
მიემატა ერთი.
აბა, ჩქარა დაითვალე
რამდენია? - ხუთი.
სამი ცელქი მელია
მზეზე წევს და თბებიან,
ორი - წყალში ჩავიდა,
ერთს კი ჩასძინებია.
ოთხი ფისო თამაშობს,
ერთს მოსწყურდა წყალი,
თუკი ერთი წავიდა,
დარჩებოდა - სამი.
ხუთი ლეკვი რომ ჰყეფდა,
რატომ არის - ოთხი.
იმიტომ, რომ ყეფისგან
დაიღალა ერთი.
ორი ცხენი ბალახს ძოვს,
შინ წავიდა ერთი.
აბა, გამოიცანი,
დარჩა მხოლოდ - ერთი.
ჩემს საკუთარ თითებზე
შევისწავლე დათვლა,
ერთი, ორი, სამი, ოთხი,
მივუმატოთ ერთიც და
გახდება ხუთი.
ამ საქმეში მხიარული თამაშებიც შეგვიძლია ჩავრთოთ. მაგალითად ასეთი: მოვამზადოთ ქაღალდზე ამობეჭდილი ან ხელით დაწერილი ციფრები 1-დან 9-მდე. ასევე ნახატები, სადაც გამოსახული იქნება ციფრი და შესაბამისი რაოდენობის რაიმე ფიგურა ან ცხოველი. ახლა ჩვენი ამოცანაა ბავშვმა შეხედოს ნახატებს, გამოიცნოს რომელი ციფრია იქ დასმული. დათვალოს რამდენი ფიგურაა სურათზე. დავეხმაროთ რომ თითით შემოხაზოს ციფრის კონტური.
მნიშვნელოვანია ბავშვს განვუვითაროთ სივრცის აღქმა და სახეობრივი მეხსიერება. ვასწავლოთ ციფრების გამოცნობა ხელის შეხებით. ამისთვის გამოვჭრათ ციფრები 1-დან 9-მდე მუყაოსგან, მერე ვთხოვოთ პატარას თავლდახუჭულმა გამოიცნოს და დაასახელოს ციფრი. ციფრები შეგვიძლია გამოვძერწოთ ცომისგან, პლასტელინისგან, ასანთის ღერებისგან დავალაგოთ, გზა მივცეთ ფანტაზიას და სასურველ შედეგს აუცილებლად მივაღწევთ.
ბავშვი ადვილად დაიმახსოვრებს ციფრს, თუ ვაჩვენებთ ამ ციფრის მსგავსებას რაიმე ნაცნობ საგანთან. მაგალითად 8 შეიძლება შევადაროთ სათვალეს. დამახსოვრების პროცესი უფრო იოლი გახდება, თუ მხედველობით ინფორმაციას პატარა ლექსებიც დაეხმარება. გავიხსენოთ გივი ჭიჭინაძის ყველასთვის საყვარელი ლექსები. ყველაზე პატარებს „ჭკვიანი ბაჭია“ ვასწავლოთ:
- ერთ ვაშლს ერთი მივუმატოთ,
რამდენია, ბაჭია? –
არ დაიბნა პაწია,
ორი ყური ასწია.
ცოტა დიდებს კი ეს ლექსი:
„ვისწავლოთ ანაგრიში“
ერთი, ორი, სამი, ოთხი, ხუთი,
უკვე ვიცი დათვლა,
თუკი ასე ვისწავლი,
მე სკოლაში წავალ.
ერთი ცხენი ბალახს ძოვს,
მიემატა ერთიც,
აბა, გამოიცანი
რამდენია? - ორი.
ორი ცელქი მელია
ელოდება დაიკოს,
როცა ისიც მოვა,
გახდებიან? - სამი.
აგერ სამი ფისოა,
ფანჯარაში - ერთი,
სულ რამდენი გამოვიდა?
რამდენი და - ოთხი.
ოთხი ლეკვი თამაშობს,
მიემატა ერთი.
აბა, ჩქარა დაითვალე
რამდენია? - ხუთი.
სამი ცელქი მელია
მზეზე წევს და თბებიან,
ორი - წყალში ჩავიდა,
ერთს კი ჩასძინებია.
ოთხი ფისო თამაშობს,
ერთს მოსწყურდა წყალი,
თუკი ერთი წავიდა,
დარჩებოდა - სამი.
ხუთი ლეკვი რომ ჰყეფდა,
რატომ არის - ოთხი.
იმიტომ, რომ ყეფისგან
დაიღალა ერთი.
ორი ცხენი ბალახს ძოვს,
შინ წავიდა ერთი.
აბა, გამოიცანი,
დარჩა მხოლოდ - ერთი.
ჩემს საკუთარ თითებზე
შევისწავლე დათვლა,
ერთი, ორი, სამი, ოთხი,
მივუმატოთ ერთიც და
გახდება ხუთი.
ამ საქმეში მხიარული თამაშებიც შეგვიძლია ჩავრთოთ. მაგალითად ასეთი: მოვამზადოთ ქაღალდზე ამობეჭდილი ან ხელით დაწერილი ციფრები 1-დან 9-მდე. ასევე ნახატები, სადაც გამოსახული იქნება ციფრი და შესაბამისი რაოდენობის რაიმე ფიგურა ან ცხოველი. ახლა ჩვენი ამოცანაა ბავშვმა შეხედოს ნახატებს, გამოიცნოს რომელი ციფრია იქ დასმული. დათვალოს რამდენი ფიგურაა სურათზე. დავეხმაროთ რომ თითით შემოხაზოს ციფრის კონტური.
მნიშვნელოვანია ბავშვს განვუვითაროთ სივრცის აღქმა და სახეობრივი მეხსიერება. ვასწავლოთ ციფრების გამოცნობა ხელის შეხებით. ამისთვის გამოვჭრათ ციფრები 1-დან 9-მდე მუყაოსგან, მერე ვთხოვოთ პატარას თავლდახუჭულმა გამოიცნოს და დაასახელოს ციფრი. ციფრები შეგვიძლია გამოვძერწოთ ცომისგან, პლასტელინისგან, ასანთის ღერებისგან დავალაგოთ, გზა მივცეთ ფანტაზიას და სასურველ შედეგს აუცილებლად მივაღწევთ.