ვასწავლოთ ბავშვებს ქარგვა
Vascavlot bavshvebs qargva
Vascavlot bavshvebs qargva
როგორც ამბობენ, ხელსაქმეში ბევრი რამ არის სასარგებლო. ეს ხომ შემოქმედებითი პროცესია, თვითგამოცხატვის საუკეთესო საშუალებაა. მითუმეტეს დღეს, როცა მოდა ასე თავისუფალია, საკუთარი სტილის შექმნის შანსს გვაძლევს. საკუთარი ხელით შექმნილი ნივთები კი ჩვენს ინდივიდუალურობას გამოხატავს.
იმასაც ამბობენ, რომ ხელსაქმე ამშვიდებს ნერვულ სისტემას, სტრესებს ამცირებს. უფრო მეტიც, განკურნებაც შეუძლია თურმე – ნორმაში მოჰყავს თითქმის მთელი ორგანიზმის მუშაობა. ჩვენი ხელისგულების ზედაპირზე არსებობს აქტიური წერტილები, რომელიც დაკავშირებულია სხვადასხვა ორგანოსთან. ხელსაქმის დროს კი ყველა მოქმედების შესრულება ხდება ხელით, რაც ნიშნავს იმას, რომ ჩვენდაუნებურად ორგანიზმის მუშაობის სტიმულირებას ვახდენთ. ე.ი. ყველაზე მარტივი ქარგვაც კი გვკურნავს... იმ ოჯახში, სადაც ხელსაქმით არიან დაკავებულები, ბავშვები მშვიდი ხასიათით გამოირჩევიან.
სასიამოვნოა როცა შვილს შენი მოქსოვილი ან შეკერილი ტანსაცმელი აცვია. ალბათ იმის თქმაც არ ღირს, რომ თბილი წინდები, ნაქსოვი ქუდი ან სვიტერი ათბობს არამარტო სხეულს, არამედ სულსაც. ბებიაჩემი ამბობდა, რომ საყვარელი ადამიანის მიერ მოქსოვილ ან შეკერილ ტანისამოსს შეუძლია ავი თვალისგან დაიცვას ის, ვინც მას ჩაიცმევს და აუცილებლად სიყვარულით და ზრუნვით იქნება გარემოცულიო.
რა სარგებლობა მოაქვს ხელსაქმეს ბავშვებისთვის?
პირველ რიგში, ძაფების სხვადასხვა ტექსტურა მშვენივრად ავითარებს ტაქტილურ შეგრძნებებს, შესაბამისად – წვრილმან მოტორიკას; იხვეწება მოძრაობების კოორდინაცია, სიტყვების მარაგი მდიდრდება. სხვადასხვა ელფერის მკვეთრი ძაფები ავითარებს ფერების აღქმას, ფერადოვანი სქემები კი მხატვრულ გემოვნებას აყალიბებს. ნაქარგის სქემის კანვასთან შედარებისას, ბავშვს უვითარდება სივრცული აზროვნება. იმაზე რომ არაფერი ვთქვათ, რომ საკუთარი ხელით მოქარგული ნამუშევრები თავისუფლად შეუძლია აჩუქოს ახლობლებსა და მეგობრებს.
ფსიქოლოგები თვლიან, რომ ბავშვებს, რომლებიც ადრეული ასაკიდან ეცნობიან ხელსაქმეს, სკოლაში ნაკლები პრობლემები ექმნებათ საშინაო დავალებებთან დაკავშირებით და უფრო ყურადღებიანებიც არიან. უკვე 3 წლიდან შეგვიძლია ბავშვს ნემსის და ძაფის ხმარება ვასწავლოთ.
დასაწყისისთვის მუყაოზე დავხატოთ რაიმე ფიგურა, შემდეგ მსხვილი ნემსით ნახვრეტები გავაკეთოთ სილუეტზე და შევუდგეთ ქარგვის სწავლას. მგონი რთული არ უნდა იყოს... ავირჩიო ყველაზე მარტივი – ის დიზაინი, რომელიც მთლიანაად ჯვრებისგან შედგება. თანაც, რაც უფრო ნაკლები იქნება უკან ნემსის ჩაბრუნება, მით უფრო გაუადვილდებათ ბავშვებს სწავლა.
აჯობებს შევარჩიოთ მცირე ზომის მარტივი ნახატები. პატარებს არ შეუძლიათ დიდხანს ერთ რამეზე ყურადღების კონცენტრირება. ამიტომ ვეცადოთ, რომ ქარგვის პროცესი 40 წუთზე დიდხანს არ გაგვიგრძელდეს. ამ დროის მანძილზე ბავშვს არ მოსწყინდება მონოტონური საქმიანობა და დიდ სიამოვნებასაც მიიღებს შესრულებული სამუშაოსგან.
მაშ ასე, ქარგვის პირველი ცდები მუყაოზე გავაკეთოთ, მერე კი კანვაზე გადავიდეთ.
კანვა ეს არის სპეციალური ქსოვილი – ფაქტობრივად საფუძველი, რომლის ძაფებიც ისეთი სახით არის დაწნული, რომ ჯვრები გამოდის. კანვის მიხედვით ქარგვა მოსახერხებელია. აჯობებს ავიღოთ მსხვილჯვრებიანი, რადგან ბავშვს უფრო გაუადვილდება მუშაობა. კანვა ქარგაზე უნდა გადავჭიმოთ. ქარგის გარეშე მხოლოდ ხელმარჯვე ოსტატები ქარგავენ.
ტრადიციული საქარგავი ძაფი არის მულინე, თუმცა ირისის, აბრეშუმის და აკრილის ძაფებითაც შეიძლება ქარგვა.
ჩვეულებრივ იღებენ ორფა ძაფს. სპეციალური საქარგავი ნემსები ბლაგვი წვერით ბავშვს ზიანს არ მიაყენებს. როგორც წესი, ასეთ ნემსებს აქვს განიერი ყური, მაგრამ თუ ბავშვი თვითონ ვერ გაუყრის ძაფს, დავეხმარებით.
არ დაგვავიწყდეს სამუშაო ადგილის სწორად მოწყობა. ბავშვთან ერთად ქარგვა მაგიდასთან სჯობს. სასურველია შუქი ზევიდან და მარცხენა მხრიდან ეცემოდეს. მალე რომ არ დავიღალოთ, აჯობებს მაგარ ზედაპირზე დავჯდეთ, ყველა საჭირო მასალა კი მარჯვნიდან დავილაგოთ.
ძაფები, ნემსები და მაკრატელი რომ არ გაგვებნეს, შეგვიძლია სპეციალური ყუთი შევიძინოთ, ან სახლში ჩვეულებრივი თავსახურიანი ყუთი მოვიძიოთ...
სანამ მუშაობას დავიწყებთ, არ დაგვავიწყდეს ხელების დაბანა, ჭუჭყიანი ხელებიდან კანვაზე, განსაკუთრებით თეთრზე, შეიძლება ულამაზო ლაქები დარჩეს.
პირველ ეტაპზე ბავშვებს გაუჭირდებათ ქარგვა წესების მიხედვით, თუმცა არც არის საჭირო. თავიდან მოსინჯოს ძაფის გატარება ნახვრეტში. მოვემზადოთ იმისთვის, რომ ძაფი მალე დამთავრდება და მოგვიწევს კვლავ და კვლავ ნემსში გაყრა. როგორც წესი, ნაქარგში არ უნდა იყოს კვანძები, თუმცა ბავშვებზე ეს წესი არ მოქმედებს. ჯერ ქარგვაში გაიწაფონ, მერე კი ძაფის კვანძის გარეშე ჩამაგრებსაც ვასწავლით.
ნუ გავუჯავრდებით ბავშვს, უცებ თუ ვერ აითვისა ყველაფერი. შევაქოთ მისი ყოველი წარმატებული ნაბიჯი. რა თქმა უნდა, არ უნდა ვაიძულოთ ბავშვი ხელსაქმით დაკავდეს. შემოქმედებამ მას სიხარული უნდა მოუტანოს!
დიზაინისა და ფერადოვანი გამის შერჩევისას აუცილებლად გავითვალისწინოთ მისი აზრი. როცა ბავშვს ძალიან მოსწონს ნახატი და ფერი, ის სიამოვნებით დაქარგავს.
არ დაგვავიწყდეს უსაფრთხოების წესი: თუ ბავშვს ხელში მაკრატელი და ნემსი აქვს, მარტო არ დავტოვოთ ოთახში!
იმასაც ამბობენ, რომ ხელსაქმე ამშვიდებს ნერვულ სისტემას, სტრესებს ამცირებს. უფრო მეტიც, განკურნებაც შეუძლია თურმე – ნორმაში მოჰყავს თითქმის მთელი ორგანიზმის მუშაობა. ჩვენი ხელისგულების ზედაპირზე არსებობს აქტიური წერტილები, რომელიც დაკავშირებულია სხვადასხვა ორგანოსთან. ხელსაქმის დროს კი ყველა მოქმედების შესრულება ხდება ხელით, რაც ნიშნავს იმას, რომ ჩვენდაუნებურად ორგანიზმის მუშაობის სტიმულირებას ვახდენთ. ე.ი. ყველაზე მარტივი ქარგვაც კი გვკურნავს... იმ ოჯახში, სადაც ხელსაქმით არიან დაკავებულები, ბავშვები მშვიდი ხასიათით გამოირჩევიან.
სასიამოვნოა როცა შვილს შენი მოქსოვილი ან შეკერილი ტანსაცმელი აცვია. ალბათ იმის თქმაც არ ღირს, რომ თბილი წინდები, ნაქსოვი ქუდი ან სვიტერი ათბობს არამარტო სხეულს, არამედ სულსაც. ბებიაჩემი ამბობდა, რომ საყვარელი ადამიანის მიერ მოქსოვილ ან შეკერილ ტანისამოსს შეუძლია ავი თვალისგან დაიცვას ის, ვინც მას ჩაიცმევს და აუცილებლად სიყვარულით და ზრუნვით იქნება გარემოცულიო.
რა სარგებლობა მოაქვს ხელსაქმეს ბავშვებისთვის?
პირველ რიგში, ძაფების სხვადასხვა ტექსტურა მშვენივრად ავითარებს ტაქტილურ შეგრძნებებს, შესაბამისად – წვრილმან მოტორიკას; იხვეწება მოძრაობების კოორდინაცია, სიტყვების მარაგი მდიდრდება. სხვადასხვა ელფერის მკვეთრი ძაფები ავითარებს ფერების აღქმას, ფერადოვანი სქემები კი მხატვრულ გემოვნებას აყალიბებს. ნაქარგის სქემის კანვასთან შედარებისას, ბავშვს უვითარდება სივრცული აზროვნება. იმაზე რომ არაფერი ვთქვათ, რომ საკუთარი ხელით მოქარგული ნამუშევრები თავისუფლად შეუძლია აჩუქოს ახლობლებსა და მეგობრებს.
ფსიქოლოგები თვლიან, რომ ბავშვებს, რომლებიც ადრეული ასაკიდან ეცნობიან ხელსაქმეს, სკოლაში ნაკლები პრობლემები ექმნებათ საშინაო დავალებებთან დაკავშირებით და უფრო ყურადღებიანებიც არიან. უკვე 3 წლიდან შეგვიძლია ბავშვს ნემსის და ძაფის ხმარება ვასწავლოთ.
დასაწყისისთვის მუყაოზე დავხატოთ რაიმე ფიგურა, შემდეგ მსხვილი ნემსით ნახვრეტები გავაკეთოთ სილუეტზე და შევუდგეთ ქარგვის სწავლას. მგონი რთული არ უნდა იყოს... ავირჩიო ყველაზე მარტივი – ის დიზაინი, რომელიც მთლიანაად ჯვრებისგან შედგება. თანაც, რაც უფრო ნაკლები იქნება უკან ნემსის ჩაბრუნება, მით უფრო გაუადვილდებათ ბავშვებს სწავლა.
აჯობებს შევარჩიოთ მცირე ზომის მარტივი ნახატები. პატარებს არ შეუძლიათ დიდხანს ერთ რამეზე ყურადღების კონცენტრირება. ამიტომ ვეცადოთ, რომ ქარგვის პროცესი 40 წუთზე დიდხანს არ გაგვიგრძელდეს. ამ დროის მანძილზე ბავშვს არ მოსწყინდება მონოტონური საქმიანობა და დიდ სიამოვნებასაც მიიღებს შესრულებული სამუშაოსგან.
მაშ ასე, ქარგვის პირველი ცდები მუყაოზე გავაკეთოთ, მერე კი კანვაზე გადავიდეთ.
კანვა ეს არის სპეციალური ქსოვილი – ფაქტობრივად საფუძველი, რომლის ძაფებიც ისეთი სახით არის დაწნული, რომ ჯვრები გამოდის. კანვის მიხედვით ქარგვა მოსახერხებელია. აჯობებს ავიღოთ მსხვილჯვრებიანი, რადგან ბავშვს უფრო გაუადვილდება მუშაობა. კანვა ქარგაზე უნდა გადავჭიმოთ. ქარგის გარეშე მხოლოდ ხელმარჯვე ოსტატები ქარგავენ.
ტრადიციული საქარგავი ძაფი არის მულინე, თუმცა ირისის, აბრეშუმის და აკრილის ძაფებითაც შეიძლება ქარგვა.
ჩვეულებრივ იღებენ ორფა ძაფს. სპეციალური საქარგავი ნემსები ბლაგვი წვერით ბავშვს ზიანს არ მიაყენებს. როგორც წესი, ასეთ ნემსებს აქვს განიერი ყური, მაგრამ თუ ბავშვი თვითონ ვერ გაუყრის ძაფს, დავეხმარებით.
არ დაგვავიწყდეს სამუშაო ადგილის სწორად მოწყობა. ბავშვთან ერთად ქარგვა მაგიდასთან სჯობს. სასურველია შუქი ზევიდან და მარცხენა მხრიდან ეცემოდეს. მალე რომ არ დავიღალოთ, აჯობებს მაგარ ზედაპირზე დავჯდეთ, ყველა საჭირო მასალა კი მარჯვნიდან დავილაგოთ.
ძაფები, ნემსები და მაკრატელი რომ არ გაგვებნეს, შეგვიძლია სპეციალური ყუთი შევიძინოთ, ან სახლში ჩვეულებრივი თავსახურიანი ყუთი მოვიძიოთ...
სანამ მუშაობას დავიწყებთ, არ დაგვავიწყდეს ხელების დაბანა, ჭუჭყიანი ხელებიდან კანვაზე, განსაკუთრებით თეთრზე, შეიძლება ულამაზო ლაქები დარჩეს.
პირველ ეტაპზე ბავშვებს გაუჭირდებათ ქარგვა წესების მიხედვით, თუმცა არც არის საჭირო. თავიდან მოსინჯოს ძაფის გატარება ნახვრეტში. მოვემზადოთ იმისთვის, რომ ძაფი მალე დამთავრდება და მოგვიწევს კვლავ და კვლავ ნემსში გაყრა. როგორც წესი, ნაქარგში არ უნდა იყოს კვანძები, თუმცა ბავშვებზე ეს წესი არ მოქმედებს. ჯერ ქარგვაში გაიწაფონ, მერე კი ძაფის კვანძის გარეშე ჩამაგრებსაც ვასწავლით.
ნუ გავუჯავრდებით ბავშვს, უცებ თუ ვერ აითვისა ყველაფერი. შევაქოთ მისი ყოველი წარმატებული ნაბიჯი. რა თქმა უნდა, არ უნდა ვაიძულოთ ბავშვი ხელსაქმით დაკავდეს. შემოქმედებამ მას სიხარული უნდა მოუტანოს!
დიზაინისა და ფერადოვანი გამის შერჩევისას აუცილებლად გავითვალისწინოთ მისი აზრი. როცა ბავშვს ძალიან მოსწონს ნახატი და ფერი, ის სიამოვნებით დაქარგავს.
არ დაგვავიწყდეს უსაფრთხოების წესი: თუ ბავშვს ხელში მაკრატელი და ნემსი აქვს, მარტო არ დავტოვოთ ოთახში!