ბავშვური ქურდობები



წვრილმანი თუ განგაშის ზარი



უცნაური და ძნელი წარმოსათქმელია: ბავშვმა მოიპარაო. თუმცა, ნუ შეშინდებით, რადგან ბავშვური ქურდობა – კრიმინალი და დანაშაული კი არა, ქცევაა, რომელიც მშობლის ყურადღებას, აღმზრდელობითი შეცდომების გასწორებას და ბავშვის ცნობიერებაში ჩვევებისა და ცნებების ჩამოყალიბებას ითხოვს. მოკლედ, ბავშვი უნდა გაერკვეს იმაში, თუ რა შეიძლება და რა არ შეიძლება. ამაში დახმარება კი მხოლოდ მშობელს ხელეწიფება.






* * *
საბავშვო ბაღიდან პატარამ სათამაშო მოიტანა? არ ღირს მაშინვე ჩხუბი, ეს ხომ არ დაუგეგმავს, არც აპირებდა, ასე იმპულსის ზემოქმედებით მოიქცა: უეცრად გაუჩნდა სურვილი, არ განშორებოდა ამ სათამაშის ან რომლიმე სხვა მოწონებულ საგანს. თანაც, ბავშვი არც კი ცდილობს, ეს დამალოს. პირიქით, აჩვენებს სასურველ ნივთს ყველას, ტრაბახობს, თავი მოსწონს და სიამოვნებს.

რა უნდა ქნან ასეთ შემთხვევაში მშობლებმა? ყველაზე მნიშვნელოვანია – ქცევა ყურადღების მიღმა არ დარჩეს. არც გაწყრომა უნდა იჩქაროთ. ჯერ გაერკვიეთ, როგორ მოხდა ეს ყველაფერი.

ხშირად მშობლების კითხვაზე ბავშვი პასუხობს, თითქოს “იპოვა” სათამაშო, რომ სადღაც ეგდო და სხვა. ტყუილის გამოაშკარავებასაც ნუ ეცდებით მაშინვე, დაარწმუნეთ და დაეხმარეთ ბავშვს, თავად გააკეთოს სწორი დასკვნა. მაგალითად, აუხსენით, რომ ეს სათამაშო მისი არ არის, ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ვიღაცის არის. იმ ვიღაცამ დაკარგა, შეწუხდა და ახლა ალბათ ეძებს. შეახსენეთ მისი სათამაშოები, უბიძგეთ, იმაზე დაფიქრდეს, რა იქნება, თუკი ვინმე მის საყვარელ მანქანას ან თოჯინას “იპოვის” და აღარ დააბრუნებს. ბოლოს კი, რა თქმა უნდა, შესთავაზეთ, დააბრუნოს სათამაშო თავის ადგილას.
ძალიან მნიშვნელოვანია, ბავშვმა გაიგოს და გააცნობიეროს, რომ მისი ქცევა მშობლებმა დაგმეს, ე. ი. სხვისი ნივთის შენახვა და მისაკუთრება არ შეიძლება. ასეთ შემთხვევაში მას აღარ გაუჩნდება სხვისი ნივთის მითვისების სურვილი, ეცოდინება რა, რომ თავისი მოქმედების ნაყოფით მაინც ვერ ისარგებლებს, მისი უკან დაბრუნება მოუხდება.

ისეც ხდება, რომ ბავშვის “ნაპოვნი” საგანი, მშობლებსაც მოეწონებათ ხოლმე, ან კიდევ ბავშვის ქცევაში საგანგაშო ვერაფერს ხედავენ. თუ ასეთი რამ მოხდა, პირველ, გაუცნობიერებელ ქცევას აუცილებლად გაცნობიერებული ნაბიჯი მოჰყვება, რომელსაც აუცილებლად სერიოზული შედეგი ექნება. ამიტომ დაფიქრდით და ზომები მაშინვე მიიღეთ.

მშობლების სხვა შეცდომა იმდენად ნებაზე მიშვება არაა, რამდენადაც უყურადღებობა მისი ქცევებისადმი. თუ ჩათვლით, რომ ორთეთრიანი სათამაშო ყურადღებად არ ღირს, რომ ეს წვრილმანი და სისულელეა, ამით სიტუაციიას გაექცევით. და რადგან ბავშვის ცნობიერებაში საიმედო შინაგანი მუხრუჭი დროულად არ შეიქმნება, შემდგომში ეს ძვირი დაუჯდება მასაც და თქვენც.

ბავშვმა ყველაზე ადრეული ასაკიდან მტკიცედ უნდა იცოდეს – რომ სხვისის აღება არ შეიძლება! და რომ ამ წესისგან გადახვევაც - არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება! თავიდან ბავშვი მშობლებმა უნდა შეზღუდონ, დროთა განმავლობაში კი თავად გაიაზრებს და შეზღუდავს თავის ქცევებს მორალური ნორმებით. თუმცა, გაითვალისწინეთ, ეს შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, როცა მშობლები თავიანთ მოთხოვნებს თავად შეესაბამებიან. პატარას არ უნდა ჰქონდეს უფროსებში დაეჭვების საშუალება და მიზეზი არ უნდა ჰქონდეს.

გაიხსენეთ, ისე თუ მომხდარა, რომ თავად მოგიტანიათ სახლში რაღაც ნივთები და თან არ მიგიქცევიათ ყურადღება იმისთვის, რომ ბავშვი ახლოსაა, ხმამაღლა ამბობდით, რომ სამსახურიდან წამოიღეთ? რაც უნდა ბევრი ესაუბროთ ამის შემდეგ ბავშვს იმის თაობაზე, რომ სხვისის აღება ცუდია და არ შეიძლება, არ დაგიჯერებთ – პირადი მაგალითი ყველაზე მნიშვნელოვანია!

და კიდევ, ის დაიმახსოვრეთ, რომ თუკი თქვენს შვილს ერთხელ მაინც გამოუვა დაუსჯელად და შეუმჩნევლად რამის მითვისება, ამავე გამოცდილების განმეორების სურვილი კიდევ და კიდევ წარმოიშობა და ცდუნება სულ უფრო დიდი იქნება. აკრძალვები და რწმუნებებიც ამაოდ ჩაივლის, ბავშვი ჩათვლის, რომ სხვისი ნივთის აღება, ზოგადად, არ შეიძლება, მაგრამ თუ არავინ გაიგებს, მაშინ შეიძლება!

* * *

ცხოვრებისეული გამოცდილება დაბადებისთანავე არ ჩნდება, შეცდომა კი დიდებსაც მოსდით და პატარებსაც, ამიტომ ძალიან ბევრია დამოკიდებული მშობელზე. მხოლოდ მშობლებს შეუძლიათ ასწავლონ, აუხსნან, დაეხმარონ და დაიცვან თავიანთი შვილი. ყურადღებით იყავით ყოველთვის, რადგან ბავშვის აღზრდაში წვრილმანი არ არსებობს და პატარა შეცდომები მოგვიანებით დიდ პრობლემებად გარდაიქმნება ხოლმე.



































ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.