ტიტა, დიდი ხანია, ცნობილია კულტურათა შორის. იგი, მშვენიერია თავისი ორიგინალური ფორმით, გასაოცარი და ლამაზი ფერებით, მაგრამ რატომღაც, არცერთ მითოლოგიაში, არაფერი თქმულა მასზე.
პირველ ცნობებს, ამ მშვენიერი ყვავილის შესახებ, სპარსეთში ვხვდებით. ეს ყვავილი, შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ და მიუძღვნეს უამრავი სიმღერა.
ტიტას, უწოდებდნენ ,,დულბაშს”, რაც თურქულ ჩალმას ნიშნავს, საიდანაც წარმოიშვა სიტყვა ,,ტურბანი”, შემდეგ კი რუსული სიტყვა - ,,ტულპანი”.
ეს ყვავილი, განსაკუთრებით შეაქო, სპარსულ ეპოსში ცნობილმა პოეტმა, - ხაფიზ შირაზმა, რომელიც ამბობდა, რომ ტიტის სილამაზეს ვერ შეედრება ვერც კიპაროსის ნაზი მოძრაობა და თვით ვარდის მშვენიერებაც კი.
მიუხედავად იმისა, რომ ჰოლანდია ყვავილების მსოფლიო ცენტრია, ის, მხოლოდ ტიტების მექად ითვლება. დღემდე, ჰოლანდია, ტიტის ბოლქვების მთავარი ექსპორტიორია.
XVII საუკუნის დასაწყისში, ჰოლანდიაში, ტიტების ბუმი დაიწყო. ამ ყვავილის ბოლქვები, საკმაოდ ძვირად ფასობდა და მისი გაცვლა, სახლზეც კი შეიძლებოდა.
როცა ჰოლანდიელებმა დაიწყეს მისი გამრავლება და დაინახეს დიდი შემოსავალი, ტიტა გახდა მეორე ვალუტა. ყველა ცდილობდა, ყვავილი იაფად ეყიდათ და ძვირად გაეყიდათ. ბოლქვების ფასები, იზრდებოდა და იზრდებოდა.
იქიდან გამომდინარე, რომ ტიტა წელიწადში მხოლოდ სამი კვირა ხარობს, დანარჩენი დრო კი მიწაშია, ტიტებს ყიდდნენ ამოუთხრელად, ფასიანი ქაღალდების სახით. ხელიდან ხელში გადადიოდა, ფასიანი ხელმოწერილი ფურცლები. ჰოლანდია მოიცვა სპეკულაციურმა ციებ-ცხელებამ, ,,ტიტომანიამ’’ და ფასიანი ქაღალდები გადაიქცა სპეკულაციის მიზეზად.
ბუმი, მხოლოდ 15 წელიწადს გაგრძელდა და 1637 წლის გაზაფხულზე, ტიტების ბაზარმა, ფიასკო განიცადა, რამაც ბევრი ადამიანი შემოსავლის გარეშე დატოვა. უცნობია, კიდევ როდის და რითი დამთავრდებოდა ეს, რომ არა ჰოლანდიის ხელისუფლების მიერ 1637 წელს მიღებული კანონი, რომელიც კრძალავდა ტიტებით ვაჭრობას. ყოველი გარიგება ისჯებოდა კანონით. ამის შემდეგ ტიტა გახდა უბრალო ყვავილი.
ეკონომიკური თეორიის სახელმძღვანელოებში, ეს ფაქტი, შესულია - "ტიტების კრიზისის” სახელწოდებით და მას, მასშტაბებით, 1929 წელს, აშშ-ში მომხდარ "დიდ დეპრესიას” უტოლებენ.
მიუხედავად "ტიტების კრიზისასა”, ამ ფაქტმა მაინც გადამწყვეტი როლი ითამაშა ჰოლანდიის ყვავილების ინდუსტრიის ჩამოყალიბებაში და ეს ქვეყანა, დღემდე, ყვავილების ვაჭრობის მსოფლიო ცენტრად რჩება.
იხილეთ, როგორ რწყავენ ტიტების მინდორს ჰოლანდიაში. შთამბეჭდავი სანახაობაა!
presa.ge