რა იწვევს კატარაქტას, როგორია მისი სიმპტომები და რომელია დაავადების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ყველაზე ეფექტური მეთოდები?! „რუბრიკას“ ექიმი-ოფთალმოლოგი დიანა კაპანაძე ესაუბრა:
რა არის კატარაქტა?
კატარაქტა არის თვალის ბროლის (თვალში არსებული ბუნებრივი, გამჭვირვალე, ოპტიკური ლინზის) შემღვრევა, რომელიც იწვევს სხვადასხვა ხარისხსის მხედველობის სიმახვილის მნიშვნელოვან დაქვეითებას, როგორც ერთ, ისე ორივე თვალზე.
გამომწვევი მიზეზები
კატარაქტა შესაძლებელია იყოს თანდაყოლილი და შეძენილი.
თანდაყოლილი კატარაქტის გამომწვევი მიზეზებია:
დედის ორსულობის პერიოდში გადატანილი: ინფექციური დაავადებები (წითურა, ჰერპესი, ტოქსოპლაზმა და ა.შ.); სამშობიარო ტრავმა; სტეროიდული ჰორმონალური პრეპარატების ხანგრძლივი მიღება; შაქრიანი დიაბეტი; ნარკოტიკული ნივთიერებების და ალკოჰოლის მოხმარება.
შეძენილი კატარაქტის გამომწვევი მიზეზებია:
ასაკი (50 წლის შემდეგ); თვალის ტრავმა; ზოგადი დაავადებები (შაქრიანი დიაბეტი, ჰიპოთირეოზი და ა.შ.); ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა; თვალის დაავადებები (თვალის ანთებითი პროცესები და სხვ.); სტეროიდების ხანგრძლივი მიღება; ტოქსიური ნივთიერებების, ულტრაიისფერი და რადიაციული გამოსხივების ზემოქმედება.
თამბაქოს და ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება ზრდის კატარაქტის განვითარების რისკს.
გაითვალისწინეთ, რომ კატარაქტის წარმოშობასა და განვითარებაში არავითარი მნიშვნელობა არ ენიჭება კითხვას, ტელევიზორის ყურებას და ხანგრძლივი დროით კომპიუტერთან მუშაობას.
სიმპტომები
მიმდინარეობის მიხედვით, განასხვავებენ კატარაქტის არაპროგრესირებად და პროგრესირებად ფორმებს (თანდაყოლილი კატარაქტა, ჩვეულებრივ, არ პროგრესირებს).
კატარაქტის კლინიკური გამოვლინება მრავალფეროვანია:
* მხედველობის დაქვეითება (მხედველობის დაქვეითების ხარისხი დამოკიდებულია შემღვრევის ინტენსივობაზე);
* სინათლის მიმართ მგრძნობელობის დაქვეითება;
* შემღვრეული, ბუნდოვანი მხედველობა (ე.წ. დაბურული მინის ეფექტი);
* მხედველობის გაორება;
* ახლომხედველობის განვითარება ;
* ნისტაგმი;
* გუგის მიდამოს მორუხო, მორუხო – თეთრი ან რძისფერი – თეთრი შეფერილობა (ჯანსაღი გუგა შავი უნდა იყოს) და ა.შ.
* ბროლის სრული შემღვრევისას ადამიანს მხოლოდ სინათლის აღქმა შეუძლია. თუ კატარაქტით დაავადებული სინათლეს ვერ აღიქვამს ან მის მიმართულებას სწორად ვერ * განსაზღვრავს, შესაძლოა საქმე თვალის სხვა დაზიანებასთანაც გვქონდეს, როგორიცაა, მაგალითად: გლაუკომა, ბადურას ჩამოფცქვნა და ა.შ.
გართულება
მკურნალობის გარეშე შესაძლოა, საქმე სრულ სიბრმავემდე მივიდეს!
დიაგნოსტიკა
კატარაქტას დიაგნოსტიკისთვის საჭიროა სტანდარტული გამოკვლევების ჩატარება. ეს გამოკვლევებია:
ვიზომეტრია - მხედველობის სიმახვილის განსაზღვრა;
ოფთალმოსკოპია - ოფთალმოსკოპით თვალის ფსკერის დათვალიერება საშუალებას აძლევს ექიმს, დაინახოს თვალის წინა ნაწილის სტრუქტურები გადიდებული სახით და სულ მცირე ანომალიაც კი აღმოაჩინოს;
ტონომეტრია - თვალშიგა წნევის გაზომვა;
ბიომიკროსკოპია - თვალის გარეთა გარსების დათვალიერება.
მკურნალობა
კატარაქტის ერთადერთი ეფექტური მკურნალობა - ქირურგიული ოპერაციაა, ოპერაციის კონკრეტული მეთოდისა და მისი ჩატარების ვადების განსაზღვრა კი მკურნალი ექიმის პრეროგატივაა. ადრე არსებობდა მოსაზრება, რომ ოპერაციის გასაკეთებლად კატარაქტის „მომწიფება“ იყო საჭირო, თუმცა მიდგომა შეიცვალა და ექიმები ოპერაციის ჩატარებას დაავადების ადრეულ ეტაპზე ამჯობინებენ.
ქირურგიული ჩარევის რამდენიმე მეთოდი არსებობს. მაგრამ მათგან ყველაზე უფრო ეფექტურად და პროგრესულად - ფაკოემულსიფიკაცია მიიჩნევა.
ფაკოემულსიფიკაცია ულტრაბგერითი დანადგარის ტიტანის ნემსით ბროლის დაქუცმაცებას და მის ნაწილ-ნაწილ შეწოვას გულისხმობს. აღნიშნული ოპერაციისას ხელუხლებელი რჩება ბროლის უკანა კაფსულა, რომელზეც ხელოვნულრი ბროლი ფიქსირდება. ხელოვნური ბროლი ქიმიურად სუფთა, მაღალი ტექმნოლოგიით დამზადებულ 5-7 მმ. ზომის ოპტიკურ ლინზას წარმოადგენს, რომელიც თვალში შემღვრეული ბროლის ნაცვლად ისმება და მას პაციენტი მთელი სიცოცხლე ატარებს. აღნიშნული მეთოდი ნაკლებად ტრავმულია, არ მოითხოვს ნაკერებს და სწრაფი რეაბილიტაციითაც ხასიათდება.
რა გართულებები შეიძლება მოჰყვეს კატარაქტას ოპერაციას?
მსოფლიოს წამყვანი კლინიკების სტატისტიკის მიხედვით, შემთხვევათა 0,1-0,3%–ში ოპერაციას შეიძლება დაერთოს სხვადასხვა გართულებები: თვალშიგა ინფექცია, ანთებითი პროცესი, გუგის არეში აპკის გაჩენა, რქოვანას შეშუპება და დანისვლა, სისხლჩაქცევები და შემღვრევები მინისებრ სხეულში, თვალშიგა წნევის მომატება, ბადურა გარსის ჩამოცლა და ა.შ. თუმცა, მაღალტექნოლოგიური საშუალებების და თანამედროვე აპარატურის გამოყენება საშუალებას იძლევა, მინიმუმამდე დავიყვანოთ ოპერაციის შემდგომ მოსალოდნელი გართულებების რისკი.
პრევენცია
კატარაქტის განვითარების რისკის შესამცირებლად საჭიროა:
რეგულარულად გაიაროთ ოფთალმოლოგიური შემოწმება (რაც დაგეხმარებათ ადრეულ სტადიაზე აღმოაჩინოთ კატარაქტა და თვალის სხვა დაავადებები); მისდიოთ ჯანსაღი ცხოვრების წესს; იკვებოთ სწორად.
rubrica.ge