Sifilisi (atashangi)
(sqesobrivi gzit gadamdebi daavadebebi)
(sqesobrivi gzit gadamdebi daavadebebi)
სიფილისი ქრონიკული ინფექციური დაავადებაა. გადადის სქესობრივი კონტაქტით. არსებობს სხვა სავარაუდო იშვიათი გზები: სისხლით ( დაავადებული დონორიდან ჯანმრთელ რეციპიენტზე სისხლის გადასხმის დროს), ვერტიკალური გზა (დაავადებული დედიდან ნაყოფზე), საყოფაცხოვრებო, სამედიცინო ინსტრუმენტებით.
სიფილისის გამომწვევი მიზეზი, სიფილისის ეტიოლოგია: გამომწვევი არის მკრთალი ტრეპონემა Treponema pallidum. სპირალისებური ფორმის ბაცილა, 12-14 ხვეულაკი, მოძრაობს ქანქარისებურად. მკრთალი ეწოდება იმიტომ, რომ არ იღებება ანილინის საღებავებით. ვაფიქსირებთ მიკროსკოპის დაბნელებულ არეში (მუქ ფონზე), მასალისთვის ვიღებთ სითხეს სიფილისური ელემენტებიდან. მკრთალი ტრეპონემა ვერ იტანს, ტუტეს, მჟავა და სპირტის 70% ხნარს. 60°C ზე გაცხელებისას სპიროქეტების კულტურა 15 -20 წუთში იღუპება, 48 °C ზე – 30 წუთში. იგი გაცილებით უკეთ იტანს სიცივესა და სიბნელეს, ვიდრე სინათლესა და მაღალ ტემპერატურას. ქსოვილებში ტრეპონემა ვირულენტური რჩება დიდი ხნის მანძილზე. ამიტომ -16°C დან -70 °C -მდე გაყინულ ადამიანთა გვამები შეიძლება სიფილისით დასნებოვნების წყარო გახდეს. გამოშრობისას ტრეპონემა სწრაფად იღუპება, მაგრამ სეკრეტებში , მაგალითად ნერწყვში, ჩირქში , დიდხანს ცოცხლობს და დასნებოვნების საშიშროებას ქმნის
სიფილისის პათოგენეზი: სიფილისი განკურნების შემდეგ არ ტოვებს იმუნიტეტს. ინკუბაციური პერიოდი 21 – 30 დღეს შეადგენს. შეიძლება იყოს შემოკლებული და გახანგრძლივებული, რაც არასასურველია. ინკუბაციური პერიოდის შემოკლება ნებისმიერი ინფექციური დაავადების დროს უვითარდებათ იმუნოდეპრესიის დროს. ინკუბაციური პერიოდის დროს გამომუშავდება ანტისხეულები, რომლებიც ებრძვიან ინფექციას, მისი შემოკლების დროს ორგანიზმი არ არის მომზადებული დაავადებისთვის. ინკუბაციური პერიოდის გახანგრძლივება ხდება მაშინ, თუ დაავადების დროს პაციენტი მიიღებს ანტიბიოტიკების მინიმალურ დოზას.
სიფილისის სიმპტომები: სიფილისის სიმპტომები განსხვავდება ერთმანეთისგან დაავადების ხანების მიხედვით, სიმპტომები იხილეთ შესაბამისი ხანის ქვეთავში
სიფილისის პირველი ხანა: პირველი ხანა გრძელდება 6-8 კვირა. სიფილისის პირველი ხანა იყოფა :
სერონეგატიური ფორმა
სეროპოზიტიული ფორმა,
ფარული პერიოდი (ლატენტური ფორმა)
პირველადი სიმპტომი არის მაგარი შანკრი. ჩნდება სპიროქეტის შეჭრის ადგილას. ყველაზე ხშირად სასქესო ორგანოებზე. მაგარი შანკრი ეს არის წყლული ან ეროზია, სწორი კიდეებით, ლამბაქისებური ჩაღრმავებით, ძირში მოჩანს სეროზული სითხე-გამონაჟონი. პალპაციით ფუძე არის მაგარი. ზომები ვარიაბელური: მცირე, საშუალო ან გიგანტური. ყველაზე ხშირად მაგარი შანკრი ერთეულია, მაგრამ არის მრავლობითი შანკრებიც. სუბიექტური შეგრძნებები (წვა, ქავილი, ტკივილი) არ გააჩნია. ერთი კვირის თავზე ახლომდებარე ლიმფური კვანძები შესივდება. სიფილისის პირველ პერიოდში მკრთალი ტრეპონემები ლიმფური გზებით უფრო და უფრო შორს ვრცელდებიან. ისინი ინტენსიურად მრავლდებიან, აღწევენ გულმკერდის სადინარს, საიდანაც ლავიწქვეშა ვენის საშუალებით იწყებენ სისხლის ნაკადში გადასვლას და განაპირობებენ ინფექციის ჭეშმარიტ გენერალიზაციას – სიფილისურ სეპტიცემიას. ეს ხდება პირველი პერიოდის დამთავრებამდე დაახლოებით 10 – 15 დღით ადრე.
შანკრის გაჩენიდან მხოლოდ 2 კვირის შემდეგ სეროლოგიური რეაქციები გახდება დადებითი. ამ დრომდე ეწოდება პირველი ხანის სერონეგატიური ფორმა. სეროლოგიური რეაქციები სპეციფიკურია. ათაშანგის გადატანის შემდეგ ორგანიზმში დიდი ცვლილებებია.
მაგარი შანკრის ატიპიური ფორმები: მაგარი შანკრის ატიპიური ფორმები ვითარდება მაშინ როდესაც გადადების სახე არასქესობრივია და ვითარდება დაზიანებული ადგილიდან შეჭრისას. ატიპიური მაგარი შანკრის სახეებია 1.შანკრი პანარიციუმი – ფჩხილების ნუნების ტრავმის დროს, 2. შანკრი ამიგდალიტი (საყოფაცხოვრებო კონტაქტით) ვითარდება ნუშურაზე. ორივე ფორმა იშვიათია.
სეროლოგიური რეაქციები:
1. ვასერმანის რეაქცია ( პირველად ჩატარდა ვასერმანის მიერ 1905 წელს) – ეს არის დალექვის რეაქცია. ხდება ანტიგენ – ანტისხეულის ურთიერთქმედება, მათი შებოჭვა და დალექვა. დალექვის რაოდენობის მიხედვით არის ჯვრები, მაქიმალური არის 4 ჯვარი.
2.იმუნოლოგიური რეაქცია – მკრთალი ტრეპონემის იმობილიზაციის რეაქცია.
3.იმუნოფლუორესცენციის რეაქცია.
4.ექსპრეს მეთოდი (ყველაზე ხშირად იყენებენ)- პრეციპიტაცია – ანტიგენ – ანტისხეულის დალექვის რეაქცია RPR.
5.ვატერლეის ზუსტი რეაქცია.
6.ტიპიაშის რეაქცია.
ეს ყველა დადებითი სეროლოგიური რეაქციებია, არსებობს უარყოფითი, ცრუ დადებითი სეროლოგიური რეაქციები. ვითარდება: ბრუცელოზის დროს, ასევე ბოტულიზმის, მალარიის, თირეოტოქსიკოზის, ავთვისებიანი დაავადებების, ორსულობის მეორე ნახევარში.
ანამნეზი და ვიზუალური მხარე აუცილებელია სიფილისის გამოსავლენად.
სიფილისის მეორე ხანა: მეორე ხანას წინ უსწრებს პროდრომული პერიოდი. იგი გამოიხატება თავის ტკივილში (ჩართულია ც.ნ.ს ანუ იწყება ნეიროსიფილისი და ეწოდება სიფილისური მენინგიტები.) მეორე ხანის დაწყებისას თავის ტკივილი ქრება. მეორე ხანა მიმდინარეობს 2-3 წელი და აქვს სხვადასხვა ფორმები.
I ფორმა ახალი, რეცენტური ათაშანგი. ავადმყოფს უვითარდება გულმკერდზე, ზურგზე, ეპიგასტრიუმის მიდამოში ლაქოვანი ელემენტები, იდენტური ლაქები (როზეოლები) შეიძლება განვითარდეს ტოქსიდერმიის დროსაც, მაგრამ იმ განსხვავებით , რომ სიფილისის როზეოლაზე თითის დაჭერისას ლაქა არ ქრება, ხოლო ტოქსიდერმიის დროინდელი ლაქა ქრება თითის დაჭერით. ლაქების წარმოქმნის პარალელურად იწყება პოლიადენიტი ( ყველა ლიმფური კვანძის ანთება , გამოიხარება შესიებით) და ქვია სპეციფიკური პოლიადენიტი. ამ პერიოდის სიმპტომატიკის ხანგრძლივობა ინდივიდუალურია ( დღეებიდან – თვემდე).
II ფორმა ეს მოვლენები გარკვეული პერიოდის შემდეგ უკვალოდ ქრება და დაავადება გადადის კვლავ ფარულ პერიოდში. ამ პერიოდს ლატენრური ფორმა ეწოდება. ამ დროს სისხლში სეროლოგიური რეაქციები დადებითია. ათაშანგი სქესობრივი კონტაქტით გადადის განსაკუთრებით ლატენტური პერიოდის დროს.
III ფორმა ვითარდება კვანძოვანი ელემენტები პირის ღრუში, ხელის და ფეხის გულებზე , ანუსის მიდამოში. პირის ღრუში განვითარებული პაპულები(პირველადი ელემენტი , პაპულა – ნიშნავს კვანძს) სავსეა სპიროქეტებით. ამ დროს შეიძლება მოხდეს არასქესობრივი გზით გადადება ამ დაავადების. კანი აცულებლად დაზიანებულია. სასქესო ორგანოებზე პაპულებს გააჩნიათ მიდრეკილება გაერთიანებისაკენ და მათ ქვიათ ფართო სველი კონდილომები. პაპულები ვითარდება ასევე ხმის იოგებზე და ავადმყოფს ექნება ჩახლეჩილი ხმა ( სიფილისური აფონია). ხშირ შემთხვევაში რეციდიული ათაშანგის დროს ვითარდება სიფილისური ალოპეცია ( თმის ცვენა), რადგან ირღვევა სისხლმომარაგება. რიგ შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს ჰიპოპიგმენტური ლაქები ყელის ირგვლივ – “კორონა ვენერა” (სიყვარულის ქალღმერთი ვენერა) ან შეიძლება განვითარდეს შუბლზე სიფილისური წარმონაქმნები (ომნიბუსის სიმპტომი). ასევე ფსიქიურად დაავადებულ პირებს უვითარდებათ ჰიპოპიგმენტური ლაქები (სიფილისური ლეიკოდერმა).
მეორე ხანის მკურნალობა: მეთოდიკას და დოზებს ადგენს ჯანმო, დღესდღეისობით მიღებულია შემდეგი სქემა: პენიცილინის პროლონგირებული პრეპარატები: ბენზატინ პენიცილინი. მისი ერთჯერადი დოზაა 2.5გრ. სხვადასხვა ფორმების დროს განისაზღვრება ინექციების რაოდენობა. სერონეგატიური ფორმის დროს ინიშნება ერთჯერადი ინექცია. სეროპოზიტიურის დროს 2 ინექცია, ინექციებს შორის დრო 5 დღეა. მეორე ხანის სიფილისის დროს რეცენტული ფორმისას 3 ინექცია, ლატენტური და რეციდიულის დროს 5 ინექცია. პირველი ინექციის შემდეგ ავადმყოფს ყოველთვის აღენიშნება ტემპერატურის მომატება , ხდება სპიროქეტების დახოცვა, ტოქსინების გამოყოფა ( ვესტგეიმერის რეაქცია) და შედეგად ტემპერატურის მომატება. თუ ავადმყოფს აქვს პენიცილინის ჯგუფის ანტიბიოტიკების მიმართ იდიოსინკრაზია , ვნიშნავთ ტეტრაციკლინის ჯგუფის ანტიბიოტიკებს ( ერითრომიცინი) – 1 აბი – 2 ჯერ . დღეში სულ 200 000 ერთეული (1 აბი – 100 000 ერთეული) , 14 დღის განმავლობაში. პარარელურად ხშირად ენიშნება არასპეციფიკური მკურნალობა – B ჯგუფის ვიტამინები. ჩატარებული მკურნალობის შემდეგ ავადმყოფი 1 წლის განმავლობაში იმყოფება სეროკონტროლზე – 3 თვეში ერთხელ. 1 წლის შემდეგ ათაშანგის დამადასტურებელი რეაქციები აღარ უნდა იყოს. თუ მაინც აღინიშნება მივმართავთ დამატებით ღონისძიებებს. ( ამ დროს პაციენტს ვურჩევთ არ დაორსულდეს 1 წლის განმავლობაში)
მესამე ხანის სიფილისი: ეს ხანა იწყება დაავადების დაწყებიდან მე-5 მე-10 წელს. გადამდები არ არის. მკრთალი ტრეპონემა ორგანიზმში აღარ არის ( მკვდარია), მაგრამ ეს არ ნიშნავს რომ დაავადება შეჩერდა. ტრეპონემამ გამოიწვია შემაერთებელი ქსოვილის დაზიანება. მესამე ხანის ათაშანგის დროს დაზიანებულია კანი, ძვლოვანი სისტემა, ორგანოები , ცნს- თავი და ზურგის ტვინი. სეროლოგიური რეაქციები 30 – 40 % ში შეიძლება უარყოფითი იყოს. ვითარდება 3.წ. გუმები, ამიტომ მესამე ხანის ათაშანგს სხვაგვარად გუმოზურ ათაშანგს უწოდებენ. გუმის განვითარებისათვის აუცილებელი პირობა არის პროვოცირება – დაზიანება. გუმა მკვრივი წარმონაქმნია , წებოვანი შიგთავსით, ამიტომ ხილულ ზედაპირებზე , მაგალითად კანზე ხშირად გუმა ვითარდება კიდურებზე და თავის ქალაზე. გუმის 2 სახე არსებობს: მშრალი (ნაწიბურით) და სველი როდესაც დაზიანება წყლულდება. აზიანებს ძვლოვან სისტემას და შლის შემაერთებელ ქსოვილს, ვითარდება სპონტანური მოტეხილობები. ხშირად ვითარდება მაგარ სასაზე პერფორაცია, შეიძლება წარმოიშვას და ავადმყოფს უჭირს საკვების მიღება , გადმოდის ცხვირიდან . ამის შესაჩერებლად , პერფორაციის ბამბით ობტურაცია უნდა მოხდეს. შინაგანი ორგანოებიდან ყველაზე ხშირია აორტის დაზიანება ( სიფილისური ანევრიზმა). ავადმყოფს , რომლის ანამნეზში ნაჩვენებია , რომ გადატანილი აქვს ათაშანგი, უნდა გაუკეთდეს აორტოგრაფია. ამის გარდა უნდა გაისინჯოს თვალის ფსკერი, რადგან ეს დაავადება იწვევს თვალის ნერვის ატროფიას. ხშირია ღვიძლის კარის დაზიანება. მივიღებთ ღვიძლის უკმარისობას ( ციროზი) რასაც მოყვება caput medusae, ასევე იქნება მაქანიკური სიყვითლე. ვითარდება ასციტი. გუმა შეიძლება განვითარდეს გულის კუნთზე, სარქველებზე ( მანკი), თირკმლებზე (ნეფრიტები , ნეფროზები), კუჭ-ნაწლავში. ცნს-ში ვითარდება ე.წ. სოლიტალური(ჭიები) გუმები, რომლებიც აღწევს თავის ტვინის რბილ გარსებში. ამ დროს ზიანდება სასიცოცხლო ცენტრები. ვითარდება პარეზები. ყველაზე ხშირია 2 დაავადება : 1. პროგრესული დამბლა – ადამიანი სულ იტყუება და თან სჯერა ამ ტყუილების და კლეპტომანია. 2.ზურგის ტვინის გახმობა – სიარული მჩოჩავი და მოსვენების ტკივილი (სიარულის დაწყებისას არის ტკივილი, რამდენიმე ნაბიჯის შემგედ ქვრება). შესაძლებელია განვითარდეს ნაყოფის სიმახინჯეები.
მესამე ხანის სიფილისის მკურნალობა: მესამე ხანის სიფილისის დროს ხდება სიმპტომური მკურნალობა ორგანოებს მიხედვით. ასევე ბენზატინ პენიცილინის 10 ინექცია , ამის პარალელურად იოდის პრეპარატების გამოყენება.
სიფილისის გამომწვევი მიზეზი, სიფილისის ეტიოლოგია: გამომწვევი არის მკრთალი ტრეპონემა Treponema pallidum. სპირალისებური ფორმის ბაცილა, 12-14 ხვეულაკი, მოძრაობს ქანქარისებურად. მკრთალი ეწოდება იმიტომ, რომ არ იღებება ანილინის საღებავებით. ვაფიქსირებთ მიკროსკოპის დაბნელებულ არეში (მუქ ფონზე), მასალისთვის ვიღებთ სითხეს სიფილისური ელემენტებიდან. მკრთალი ტრეპონემა ვერ იტანს, ტუტეს, მჟავა და სპირტის 70% ხნარს. 60°C ზე გაცხელებისას სპიროქეტების კულტურა 15 -20 წუთში იღუპება, 48 °C ზე – 30 წუთში. იგი გაცილებით უკეთ იტანს სიცივესა და სიბნელეს, ვიდრე სინათლესა და მაღალ ტემპერატურას. ქსოვილებში ტრეპონემა ვირულენტური რჩება დიდი ხნის მანძილზე. ამიტომ -16°C დან -70 °C -მდე გაყინულ ადამიანთა გვამები შეიძლება სიფილისით დასნებოვნების წყარო გახდეს. გამოშრობისას ტრეპონემა სწრაფად იღუპება, მაგრამ სეკრეტებში , მაგალითად ნერწყვში, ჩირქში , დიდხანს ცოცხლობს და დასნებოვნების საშიშროებას ქმნის
სიფილისის პათოგენეზი: სიფილისი განკურნების შემდეგ არ ტოვებს იმუნიტეტს. ინკუბაციური პერიოდი 21 – 30 დღეს შეადგენს. შეიძლება იყოს შემოკლებული და გახანგრძლივებული, რაც არასასურველია. ინკუბაციური პერიოდის შემოკლება ნებისმიერი ინფექციური დაავადების დროს უვითარდებათ იმუნოდეპრესიის დროს. ინკუბაციური პერიოდის დროს გამომუშავდება ანტისხეულები, რომლებიც ებრძვიან ინფექციას, მისი შემოკლების დროს ორგანიზმი არ არის მომზადებული დაავადებისთვის. ინკუბაციური პერიოდის გახანგრძლივება ხდება მაშინ, თუ დაავადების დროს პაციენტი მიიღებს ანტიბიოტიკების მინიმალურ დოზას.
სიფილისის სიმპტომები: სიფილისის სიმპტომები განსხვავდება ერთმანეთისგან დაავადების ხანების მიხედვით, სიმპტომები იხილეთ შესაბამისი ხანის ქვეთავში
სიფილისის პირველი ხანა: პირველი ხანა გრძელდება 6-8 კვირა. სიფილისის პირველი ხანა იყოფა :
სერონეგატიური ფორმა
სეროპოზიტიული ფორმა,
ფარული პერიოდი (ლატენტური ფორმა)
პირველადი სიმპტომი არის მაგარი შანკრი. ჩნდება სპიროქეტის შეჭრის ადგილას. ყველაზე ხშირად სასქესო ორგანოებზე. მაგარი შანკრი ეს არის წყლული ან ეროზია, სწორი კიდეებით, ლამბაქისებური ჩაღრმავებით, ძირში მოჩანს სეროზული სითხე-გამონაჟონი. პალპაციით ფუძე არის მაგარი. ზომები ვარიაბელური: მცირე, საშუალო ან გიგანტური. ყველაზე ხშირად მაგარი შანკრი ერთეულია, მაგრამ არის მრავლობითი შანკრებიც. სუბიექტური შეგრძნებები (წვა, ქავილი, ტკივილი) არ გააჩნია. ერთი კვირის თავზე ახლომდებარე ლიმფური კვანძები შესივდება. სიფილისის პირველ პერიოდში მკრთალი ტრეპონემები ლიმფური გზებით უფრო და უფრო შორს ვრცელდებიან. ისინი ინტენსიურად მრავლდებიან, აღწევენ გულმკერდის სადინარს, საიდანაც ლავიწქვეშა ვენის საშუალებით იწყებენ სისხლის ნაკადში გადასვლას და განაპირობებენ ინფექციის ჭეშმარიტ გენერალიზაციას – სიფილისურ სეპტიცემიას. ეს ხდება პირველი პერიოდის დამთავრებამდე დაახლოებით 10 – 15 დღით ადრე.
შანკრის გაჩენიდან მხოლოდ 2 კვირის შემდეგ სეროლოგიური რეაქციები გახდება დადებითი. ამ დრომდე ეწოდება პირველი ხანის სერონეგატიური ფორმა. სეროლოგიური რეაქციები სპეციფიკურია. ათაშანგის გადატანის შემდეგ ორგანიზმში დიდი ცვლილებებია.
მაგარი შანკრის ატიპიური ფორმები: მაგარი შანკრის ატიპიური ფორმები ვითარდება მაშინ როდესაც გადადების სახე არასქესობრივია და ვითარდება დაზიანებული ადგილიდან შეჭრისას. ატიპიური მაგარი შანკრის სახეებია 1.შანკრი პანარიციუმი – ფჩხილების ნუნების ტრავმის დროს, 2. შანკრი ამიგდალიტი (საყოფაცხოვრებო კონტაქტით) ვითარდება ნუშურაზე. ორივე ფორმა იშვიათია.
სეროლოგიური რეაქციები:
1. ვასერმანის რეაქცია ( პირველად ჩატარდა ვასერმანის მიერ 1905 წელს) – ეს არის დალექვის რეაქცია. ხდება ანტიგენ – ანტისხეულის ურთიერთქმედება, მათი შებოჭვა და დალექვა. დალექვის რაოდენობის მიხედვით არის ჯვრები, მაქიმალური არის 4 ჯვარი.
2.იმუნოლოგიური რეაქცია – მკრთალი ტრეპონემის იმობილიზაციის რეაქცია.
3.იმუნოფლუორესცენციის რეაქცია.
4.ექსპრეს მეთოდი (ყველაზე ხშირად იყენებენ)- პრეციპიტაცია – ანტიგენ – ანტისხეულის დალექვის რეაქცია RPR.
5.ვატერლეის ზუსტი რეაქცია.
6.ტიპიაშის რეაქცია.
ეს ყველა დადებითი სეროლოგიური რეაქციებია, არსებობს უარყოფითი, ცრუ დადებითი სეროლოგიური რეაქციები. ვითარდება: ბრუცელოზის დროს, ასევე ბოტულიზმის, მალარიის, თირეოტოქსიკოზის, ავთვისებიანი დაავადებების, ორსულობის მეორე ნახევარში.
ანამნეზი და ვიზუალური მხარე აუცილებელია სიფილისის გამოსავლენად.
სიფილისის მეორე ხანა: მეორე ხანას წინ უსწრებს პროდრომული პერიოდი. იგი გამოიხატება თავის ტკივილში (ჩართულია ც.ნ.ს ანუ იწყება ნეიროსიფილისი და ეწოდება სიფილისური მენინგიტები.) მეორე ხანის დაწყებისას თავის ტკივილი ქრება. მეორე ხანა მიმდინარეობს 2-3 წელი და აქვს სხვადასხვა ფორმები.
I ფორმა ახალი, რეცენტური ათაშანგი. ავადმყოფს უვითარდება გულმკერდზე, ზურგზე, ეპიგასტრიუმის მიდამოში ლაქოვანი ელემენტები, იდენტური ლაქები (როზეოლები) შეიძლება განვითარდეს ტოქსიდერმიის დროსაც, მაგრამ იმ განსხვავებით , რომ სიფილისის როზეოლაზე თითის დაჭერისას ლაქა არ ქრება, ხოლო ტოქსიდერმიის დროინდელი ლაქა ქრება თითის დაჭერით. ლაქების წარმოქმნის პარალელურად იწყება პოლიადენიტი ( ყველა ლიმფური კვანძის ანთება , გამოიხარება შესიებით) და ქვია სპეციფიკური პოლიადენიტი. ამ პერიოდის სიმპტომატიკის ხანგრძლივობა ინდივიდუალურია ( დღეებიდან – თვემდე).
II ფორმა ეს მოვლენები გარკვეული პერიოდის შემდეგ უკვალოდ ქრება და დაავადება გადადის კვლავ ფარულ პერიოდში. ამ პერიოდს ლატენრური ფორმა ეწოდება. ამ დროს სისხლში სეროლოგიური რეაქციები დადებითია. ათაშანგი სქესობრივი კონტაქტით გადადის განსაკუთრებით ლატენტური პერიოდის დროს.
III ფორმა ვითარდება კვანძოვანი ელემენტები პირის ღრუში, ხელის და ფეხის გულებზე , ანუსის მიდამოში. პირის ღრუში განვითარებული პაპულები(პირველადი ელემენტი , პაპულა – ნიშნავს კვანძს) სავსეა სპიროქეტებით. ამ დროს შეიძლება მოხდეს არასქესობრივი გზით გადადება ამ დაავადების. კანი აცულებლად დაზიანებულია. სასქესო ორგანოებზე პაპულებს გააჩნიათ მიდრეკილება გაერთიანებისაკენ და მათ ქვიათ ფართო სველი კონდილომები. პაპულები ვითარდება ასევე ხმის იოგებზე და ავადმყოფს ექნება ჩახლეჩილი ხმა ( სიფილისური აფონია). ხშირ შემთხვევაში რეციდიული ათაშანგის დროს ვითარდება სიფილისური ალოპეცია ( თმის ცვენა), რადგან ირღვევა სისხლმომარაგება. რიგ შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს ჰიპოპიგმენტური ლაქები ყელის ირგვლივ – “კორონა ვენერა” (სიყვარულის ქალღმერთი ვენერა) ან შეიძლება განვითარდეს შუბლზე სიფილისური წარმონაქმნები (ომნიბუსის სიმპტომი). ასევე ფსიქიურად დაავადებულ პირებს უვითარდებათ ჰიპოპიგმენტური ლაქები (სიფილისური ლეიკოდერმა).
მეორე ხანის მკურნალობა: მეთოდიკას და დოზებს ადგენს ჯანმო, დღესდღეისობით მიღებულია შემდეგი სქემა: პენიცილინის პროლონგირებული პრეპარატები: ბენზატინ პენიცილინი. მისი ერთჯერადი დოზაა 2.5გრ. სხვადასხვა ფორმების დროს განისაზღვრება ინექციების რაოდენობა. სერონეგატიური ფორმის დროს ინიშნება ერთჯერადი ინექცია. სეროპოზიტიურის დროს 2 ინექცია, ინექციებს შორის დრო 5 დღეა. მეორე ხანის სიფილისის დროს რეცენტული ფორმისას 3 ინექცია, ლატენტური და რეციდიულის დროს 5 ინექცია. პირველი ინექციის შემდეგ ავადმყოფს ყოველთვის აღენიშნება ტემპერატურის მომატება , ხდება სპიროქეტების დახოცვა, ტოქსინების გამოყოფა ( ვესტგეიმერის რეაქცია) და შედეგად ტემპერატურის მომატება. თუ ავადმყოფს აქვს პენიცილინის ჯგუფის ანტიბიოტიკების მიმართ იდიოსინკრაზია , ვნიშნავთ ტეტრაციკლინის ჯგუფის ანტიბიოტიკებს ( ერითრომიცინი) – 1 აბი – 2 ჯერ . დღეში სულ 200 000 ერთეული (1 აბი – 100 000 ერთეული) , 14 დღის განმავლობაში. პარარელურად ხშირად ენიშნება არასპეციფიკური მკურნალობა – B ჯგუფის ვიტამინები. ჩატარებული მკურნალობის შემდეგ ავადმყოფი 1 წლის განმავლობაში იმყოფება სეროკონტროლზე – 3 თვეში ერთხელ. 1 წლის შემდეგ ათაშანგის დამადასტურებელი რეაქციები აღარ უნდა იყოს. თუ მაინც აღინიშნება მივმართავთ დამატებით ღონისძიებებს. ( ამ დროს პაციენტს ვურჩევთ არ დაორსულდეს 1 წლის განმავლობაში)
მესამე ხანის სიფილისი: ეს ხანა იწყება დაავადების დაწყებიდან მე-5 მე-10 წელს. გადამდები არ არის. მკრთალი ტრეპონემა ორგანიზმში აღარ არის ( მკვდარია), მაგრამ ეს არ ნიშნავს რომ დაავადება შეჩერდა. ტრეპონემამ გამოიწვია შემაერთებელი ქსოვილის დაზიანება. მესამე ხანის ათაშანგის დროს დაზიანებულია კანი, ძვლოვანი სისტემა, ორგანოები , ცნს- თავი და ზურგის ტვინი. სეროლოგიური რეაქციები 30 – 40 % ში შეიძლება უარყოფითი იყოს. ვითარდება 3.წ. გუმები, ამიტომ მესამე ხანის ათაშანგს სხვაგვარად გუმოზურ ათაშანგს უწოდებენ. გუმის განვითარებისათვის აუცილებელი პირობა არის პროვოცირება – დაზიანება. გუმა მკვრივი წარმონაქმნია , წებოვანი შიგთავსით, ამიტომ ხილულ ზედაპირებზე , მაგალითად კანზე ხშირად გუმა ვითარდება კიდურებზე და თავის ქალაზე. გუმის 2 სახე არსებობს: მშრალი (ნაწიბურით) და სველი როდესაც დაზიანება წყლულდება. აზიანებს ძვლოვან სისტემას და შლის შემაერთებელ ქსოვილს, ვითარდება სპონტანური მოტეხილობები. ხშირად ვითარდება მაგარ სასაზე პერფორაცია, შეიძლება წარმოიშვას და ავადმყოფს უჭირს საკვების მიღება , გადმოდის ცხვირიდან . ამის შესაჩერებლად , პერფორაციის ბამბით ობტურაცია უნდა მოხდეს. შინაგანი ორგანოებიდან ყველაზე ხშირია აორტის დაზიანება ( სიფილისური ანევრიზმა). ავადმყოფს , რომლის ანამნეზში ნაჩვენებია , რომ გადატანილი აქვს ათაშანგი, უნდა გაუკეთდეს აორტოგრაფია. ამის გარდა უნდა გაისინჯოს თვალის ფსკერი, რადგან ეს დაავადება იწვევს თვალის ნერვის ატროფიას. ხშირია ღვიძლის კარის დაზიანება. მივიღებთ ღვიძლის უკმარისობას ( ციროზი) რასაც მოყვება caput medusae, ასევე იქნება მაქანიკური სიყვითლე. ვითარდება ასციტი. გუმა შეიძლება განვითარდეს გულის კუნთზე, სარქველებზე ( მანკი), თირკმლებზე (ნეფრიტები , ნეფროზები), კუჭ-ნაწლავში. ცნს-ში ვითარდება ე.წ. სოლიტალური(ჭიები) გუმები, რომლებიც აღწევს თავის ტვინის რბილ გარსებში. ამ დროს ზიანდება სასიცოცხლო ცენტრები. ვითარდება პარეზები. ყველაზე ხშირია 2 დაავადება : 1. პროგრესული დამბლა – ადამიანი სულ იტყუება და თან სჯერა ამ ტყუილების და კლეპტომანია. 2.ზურგის ტვინის გახმობა – სიარული მჩოჩავი და მოსვენების ტკივილი (სიარულის დაწყებისას არის ტკივილი, რამდენიმე ნაბიჯის შემგედ ქვრება). შესაძლებელია განვითარდეს ნაყოფის სიმახინჯეები.
მესამე ხანის სიფილისის მკურნალობა: მესამე ხანის სიფილისის დროს ხდება სიმპტომური მკურნალობა ორგანოებს მიხედვით. ასევე ბენზატინ პენიცილინის 10 ინექცია , ამის პარალელურად იოდის პრეპარატების გამოყენება.