სამკურნალო მცენარეები – აბზინდა

აღ­წე­რა

აბ­ზინ­და მრა­ვალ­წლი­ა­ნი ბა­ლა­ხო­ვა­ნი მცე­ნა­რეა, სიგ­რძით 1 მ.-ს აღ­წევს და მო­ვერ­ცხლის­ფრო-მო­ნაც­რის­ფრო შე­ფე­რი­ლო­ბა აქვს. აბ­ზინ­და რთულ­ყვა­ვი­ლო­ვან­თა ოჯახს ეკუთ­ვნის. ახა­სი­ა­თებს ძლი­ე­რი სპე­ცი­ფი­კუ­რი სუ­ნი და მწა­რე გე­მო. ღე­რო სწორ­მდგო­მი და ზე­და ნა­წილ­ში და­ტოტ­ვი­ლია. ფე­სუ­რა მოკ­ლეა, და­ტოტ­ვი­ლი და ფეს­ვით ბო­ლოვ­დე­ბა. ფეს­ვთან გან­ლა­გე­ბუ­ლი ფოთ­ლე­ბი სამ­ჯერ ფრთი­სებ­რგან­კვე­თი­ლია, ღე­როს ფოთ­ლე­ბი _ ორ­ჯერ ფრთი­სებ­რგან­კვე­თი­ლი, ხო­ლო ზე­და ფოთ­ლე­ბი ფრთი­სებ­რია. წვრი­ლი, ყვი­თე­ლი ყვა­ვი­ლე­ბი 2,5-3,5 მმ. დი­ა­მეტ­რის ბურ­თი­სებრ კა­ლა­თებს ქმნი­ან, რომ­ლე­ბიც თა­ვის მხრივ საგ­ვე­ლა ყვა­ვი­ლე­დებს ქმნის.
ყვა­ვი­ლობს ივ­ლის-აგ­ვის­ტო­ში, თეს­ლი სექ­ტემ­ბერ-ოქ­ტომ­ბერ­ში მწიფ­დე­ბა. მცე­ნა­რე კარ­გად უძ­ლებს სი­ცი­ვეს და სიც­ხეს.

დამ­ზა­დე­ბა

სა­მე­დი­ცი­ნო მიზ­ნე­ბის­თვის ფოთ­ლებს და ყვა­ვი­ლი­ან კენ­წე­რო­ებს (ბა­ლახს) იყე­ნე­ბენ. აბ­ზინ­დას დამ­ზა­დე­ბა ორ ეტა­პად ხდე­ბა. ფეს­ვთან გან­ლა­გე­ბულ ფოთ­ლებს ყუნ­წე­ბის გა­რე­შე ყვა­ვი­ლო­ბამ­დე აგ­რო­ვე­ბენ. კენ­წე­რო­ებს ყვა­ვი­ლო­ბის დროს კრე­ფენ _ 20-25სმ. სიგ­რძი­სას ჭრი­ან. მოკ­რე­ფის დრო თუ დაგ­ვი­ან­და, ეს ყვა­ვი­ლე­ბის ყვი­თე­ლი შე­ფე­რი­ლო­ბის და­კარ­გვას, მის გა­მუ­ქე­ბას გა­მო­იწ­ვევს. ნედ­ლე­უ­ლი რომ არ გა­მუქ­დეს, მცე­ნა­რეს თა­ვი­სუფ­ლად ალა­გე­ბენ კა­ლათ­ში და სწრა­ფად აშ­რო­ბენ ჩრდილ­ში _ სხვენ­ზე ან საშ­რობ­ში 40-500ჩ ტემ­პე­რა­ტუ­რა­ზე 3-5 სმ. ფე­ნად გაშ­ლილს. კარ­გად გა­მომ­შრა­ლი ღე­რო­ე­ბი უნ­და ტყდე­ბო­დეს. ნედ­ლე­ულს ინა­ხა­ვენ მკვრივ ტომ­რებ­ში ან ხის ჭურ­ჭელ­ში 2 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

ქი­მი­უ­რი შე­მად­გენ­ლო­ბა

აბ­ზინ­დას ბა­ლა­ხი შე­ი­ცავს ეთერ­ზე­თებს, მწა­რე გლი­კო­ზი­დებს, ფლა­ვო­ნებს, მი­ნე­რა­ლურ მა­რი­ლებს, ორ­გა­ნულ მჟა­ვებს, ასე­ვე მთრიმ­ლავ ნივ­თი­ე­რე­ბებს, ას­კორ­ბი­ნის მჟა­ვას და კა­რო­ტინს.

ფარ­მა­კო­ლო­გი­უ­რი თვი­სე­ბე­ბი

აბ­ზინ­დას პრე­პარ­ტე­ბი აძ­ლი­ე­რე­ბენ კუჭ-ნაწ­ლა­ვის ტრაქ­ტის ჯირ­კვლე­ბის ფუნ­ქცი­ას, აძ­ლი­ე­რე­ბენ მა­დას და აუმ­ჯო­ბე­სე­ბენ საჭ­მლის მო­ნე­ლე­ბას ას­ტი­მუ­ლი­რე­ბენ რა საჭ­მლის მომ­ნე­ლე­ბე­ლი ჯირ­კვლე­ბის სეკ­რე­ცი­ას და აძ­ლი­ე­რე­ბენ რა ნაღ­ვლის და კუჭ­ქვე­შა ჯირ­კვლის წვე­ნის გა­მო­ყო­ფას.

გა­მო­ყე­ნე­ბა მე­დი­ცი­ნა­ში

აბ­ზინ­დას იყე­ნე­ბენ საჭ­მლის მო­ნე­ლე­ბის დარ­ღვე­ვის, მა­ღა­ლი მჟა­ვი­ა­ნო­ბის, მუც­ლის ჭრის, გას­ტრი­ტის, მე­ტე­ო­რიზ­მის, ღვიძ­ლის და ნაღ­ვლის ბუშ­ტის და­ა­ვა­დე­ბე­ბის, ანე­მი­ის დროს. აბ­ზინ­დას ნა­ყე­ნი ან ფხვნი­ლი აძ­ლი­ე­რებს კუ­ჭის წვენს, აქ­რობს უსი­ა­მოვ­ნო სუნს პი­რი­დან.
აბ­ზინ­დას ნა­ხარშს და ნა­ყენს იყე­ნე­ბენ გა­მო­ჯან­მრთე­ლე­ბის პე­რი­ოდ­ში. აბ­ზინ­და მოქ­მე­დებს რო­გორც ტკი­ვილ­გა­მა­ყუ­ჩე­ბე­ლი ძარ­ღვებს და­ჭიმ­ვის, ამო­ვარ­დნი­ლო­ბის, მსხვი­ლი ნაწ­ლა­ვის სპაზ­მის და ან­თე­ბის დროს.

სამ­კურ­ნა­ლო პრე­პა­რა­ტე­ბი

აბ­ზინ­დას ნა­ყე­ნი მზად­დე­ბა მცე­ნა­რის გამ­ხმა­რი და და­ქუც­მა­ცე­ბუ­ლი ბა­ლა­ხის­გან 70%-იან სპირ­ტზე, თა­ნა­ფარ­დო­ბით 1:5, და­ა­ყე­ნეთ 7-14 დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში. ნა­ყე­ნი ძა­ლი­ან დი­დი ხნის გან­მავ­ლო­ბა­ში ინა­ხე­ბა და არ ფუჭ­დე­ბა. აბ­ზინ­დას წყალ­ზე ნა­ყე­ნი შემ­დეგ­ნა­ი­რად მზად­დე­ბა: 5 გრ. ბა­ლახს და­ას­ხით 200 მლ. მდუ­ღა­რე, და­ა­ყე­ნეთ 20 წთ., გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ 1 ს.კ. 3-ჯერ დღე­ში ჭა­მამ­დე 30 წთ.-ით ად­რე. გა­მო­ი­ყე­ნეთ გას­ტრი­ტის, კუ­ჭის და თორ­მეტ­გო­ჯა ნაწ­ლა­ვის წყლუ­ლის, უძი­ლო­ბის, ღვიძ­ლის და თირ­კმე­ლე­ბის და­ა­ვა­დე­ბე­ბის, სის­ხლნაკ­ლე­ბო­ბის დროს. მუც­ლის ჭი­ე­ბის დროს ოყ­ნა გა­ი­კე­თეთ, ჭრი­ლო­ბე­ბი და წყლუ­ლე­ბი მო­ი­ბა­ნეთ. აბ­ზინ­დას ნა­ყენს იყე­ნე­ბენ ასე­ვე თვა­ლებ­ზე სა­ფე­ნე­ბის სა­ხით. ნა­ყე­ნი შე­ი­ნა­ხეთ ცივ ად­გი­ლას 2-3 დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში. მკურ­ნა­ლო­ბის კურ­სი 2-3 კვი­რა. მკურ­ნა­ლო­ბის კურ­სის გა­მე­ო­რე­ბა შე­იძ­ლე­ბა 1-2 თვის შემ­დეგ.
აბ­ზინ­დას ბა­ლა­ხის ნა­ყე­ნის მო­სამ­ზა­დებ­ლად აი­ღეთ 2 ჩ.კ. ბა­ლა­ხი 200 მლ. წყალ­ზე. შე­ი­ნა­ხეთ გრილ ად­გი­ლას არა­უ­მე­ტეს 2-3 დღი­სა. და­ა­ყე­ნეთ 20 წთ., გა­და­წუ­რეთ და მი­ი­ღეთ 1/4 ჩ.ჭ. 3-ჯერ დღე­ში ჭა­მამ­დე ნა­ხე­ვარ სა­ა­თით ად­რე.
აბ­ზინ­დას და სა­ლა­ბის ფოთ­ლე­ბის ნა­ხარ­ში: აი­ღეთ თა­ნა­ბა­რი წო­ნი­თი რა­ო­დე­ნო­ბით აბ­ზინ­დას და სა­ლა­ბის ფო­თო­ლი. 20 გრ. ნედ­ლე­ულს და­ას­ხით 400 მლ. წყა­ლი და ადუ­ღეთ 30 წთ.-ის გან­მავ­ლო­ბა­ში, გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ 1 ს.კ. 2-3 სა­ათ­ში ერ­თხელ ჭვა­ლის დროს.
მო­ი­შო­რებთ მე­ჭე­ჭებს, თუ ყო­ველ­დღე აბ­ზინ­დას მა­გარ ნა­ყენს ან ნა­ხარშს წა­ის­ვამთ.
აბ­ზინ­დას და ბეგ­ქონ­და­რას ნა­ხარ­ში: შე­უ­რი­ეთ აბ­ზინ­დას და ბეგ­ქონ­და­რას ბა­ლა­ხი (1:4). 15 გრ. ნედ­ლე­ულს და­ას­ხით 300 მლ. წყა­ლი და ადუ­ღეთ და­ბალ ცეც­ხლზე 20 წთ.-ის გან­მავ­ლო­ბა­ში, და­ა­ყე­ნეთ 30 წთ., გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ 1 ს.კ. 3-ჯერ დღე­ში ჭა­მამ­დე. მკურ­ნა­ლო­ბის კურ­სი 2-3 თვე (ექი­მის მეთ­ვალ­ყუ­რე­ო­ბის ქვეშ!).
ახ­ლად­მოწ­ყვე­ტი­ლი აბ­ზინ­დას წვე­ნით მო­ი­ბა­ნეთ ჩირ­ქო­ვა­ნი ჭრი­ლო­ბე­ბი და წყლუ­ლე­ბი, რომ­ლე­ბიც დიდ­ხანს არ ხორ­ცდე­ბა. თვა­ლე­ბის ან­თე­ბი­სას აბ­ზინ­დას წვე­ნის კომ­პრე­სი გა­ი­კე­თეთ.
მი­ი­ღეთ აბ­ზინ­დას ბა­ლა­ხის ფხვნი­ლი 0,2-0,5 გრ. დღე­ში 3-ჯერ, ჭა­მამ­დე ან ჭა­მის დროს ღვიძ­ლის და­ა­ვა­დე­ბე­ბი­სას.
აბ­ზინ­დას მა­ლა­მო: 10 გრ. აბ­ზინ­დას შეს­ქე­ლე­ბუ­ლი ექ­სტრაქ­ტი შე­უ­რი­ეთ 100 გრ. მცე­ნა­რე­ულ ზეთს ან ღო­რის ქონს. წა­ის­ვით ჭრი­ლო­ბებ­ზე, წყლუ­ლებ­ზე, მო­ყი­ნულ ად­გი­ლებ­ზე, დამ­წვრო­ბებ­ზე.

უკუჩ­ვე­ნე­ბა

ფეხ­მძი­მო­ბა, მო­მა­ტე­ბუ­ლი მგრძნო­ბე­ლო­ბა მცე­ნა­რის მი­მართ.
აბ­ზინ­დას პრე­პა­რა­ტებს მხო­ლოდ 2 თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში იყე­ნე­ბენ, რად­გან ვა­დის გაგ­რძე­ლე­ბა უარ­ყო­ფით მოქ­მე­დე­ბას იწ­ვევს. აბ­ზინ­დას დი­დი რა­ო­დე­ნო­ბა იწ­ვევს პირ­ღე­ბი­ნე­ბას, მოქ­მე­დებს არ­ტე­რი­ულ წნე­ვა­ზე (მცი­რე რა­ო­დე­ნო­ბით _ ამაღ­ლებს, დი­დი რა­ო­დე­ნო­ბით ადაბ­ლებს). მცე­ნა­რე შხა­მი­ა­ნია! აბ­ზინ­დას პრე­პა­რა­ტე­ბის მი­ღე­ბი­სას და­ი­ცა­ვით მკურ­ნა­ლო­ბის ვა­დე­ბი და მი­ღე­ბის წე­სე­ბი.
აბ­ზინ­და მი­ი­ღეთ ექი­მის მეთ­ვალ­ყუ­რე­ო­ბის ქვეშ.

გავ­რცე­ლე­ბის ად­გი­ლე­ბი

სა­ქარ­თვე­ლო­ში აბ­ზინ­და გავ­ხვდე­ბა სვა­ნეთ­ში, სა­მეგ­რე­ლო­ში, ქარ­თლში, მთი­უ­ლეთ­ში, თუშ-ფშავ-ხევ­სუ­რეთ­ში, თრი­ა­ლეთ­ში, ჯა­ვა­ხეთ­ში, მეს­ხეთ­ში.
იზ­რდე­ბა რო­გორც სა­რე­ვე­ლა გზე­ბის პი­რას, სა­ძოვ­რებ­ზე, მშრალ მთი­ან ად­გი­ლებ­ში.