Adonisi
Adonis vernalis
(samkurnalo mcenareebi)
Adonis vernalis
(samkurnalo mcenareebi)
აღწერა
მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა ბაიასებრთა ოჯახისა. მას მუქი-წაბლისფერი, მოკლე, მსხვილი ფესურა და რამდენიმე ღერო აქვს. ღეროების სიმაღლე 40 სმ-ს აღწევს და სწორმდგომია, ხშირფოთლიანი, ქვედა ნაწილში შიშველი. ზედა ფოთლები ფრთისებრგანკვეთილია, ხოლო დანარჩენი ორგზის ფრთისებრგანკვეთილი. ყვავილები ოქროსფერია და ფორმით ვარსკვლავს გავს. მათი სიგანე 6 სმ.-ს აღწევს. ნაყოფი ოვალურია, 20 მმ. სიგრძისა და 12 მმ. სიგანის. ყვავის აპრილში, ნაყოფი ივნისში მწიფდება.
დამზადება
სამკურნალოდ ბალახს იყენებენ. მას ყვავილობის დასაწყისიდან თესლის ჩამოცვენამდე აგროვებენ. ბალახს მიწის ზედაპირიდან 7-10 სმ. სიმაღლეზე ჭრიან. აშრობენ საშრობში 30-400ჩ ტემპერატურაზე. ინახავენ ერთი წლის განმავლობაში მშრალ, კარგი ვენტილაციის მქონე შენობაში სხვა მცენარეებისგან განცალკევებით.
ქიმიური შემადგენლობა
ადონისი კარგი საგულე საშუალებაა მასში შემავალი _ ციმარინის, ადონიტოქსინის და სხვა გლიკოზიდების წყალობით. იგი შეიცავს ასევე შაქარს და საპონინებს.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ადონისის პრეპარატები აძლიერებს და ანელებს გულის შეკუმშვას, ხსნის შეშუპებას, ამშვიდებს ნერვულ სისტემას. ადონისი დადებითად მოქმედებს ართრიტის დროს.
გამოყენება მედიცინაში
ადონისის ზემოქმედებით გული უფრო ძლიერად და თანაბრად ძგერს, მეტია შარდის გამოყოფა და ფეხების შეშუპება ქრება. გარდა ამისა ადონისი ეფექტურია კოკაინით გამოწვეული კრუნჩხვების დროს. ადონისის ნახარშის ან ნაყენის წინასწარ შეყვანა თავიდან აგაცილებთ ლეტალურ შედეგს. ეს პრეპარატი თავიდან აგაცილებთ ასევე კამფორულ და პიკროტოქსინით გამოწვეულ კრუნჩხვებს.
ადონისი ფართოდ გამოიყენება სისხლის მიმოქცევის უკმარისობის შედარებით მსუბუქი ფორმების დროს, ასევე გულის ნევროზის, ვეგეტოდისტონიის, ინფექციური დაავადებების დროს, თირკმელების დაავადებების დროს გულ-სისხლძარღვთა სისტემის უკმარისობის სიმპტომებით და ნერვულ-ფსიქიკური დაავადებების დროს.
სამკურნალო პრეპარატები
სამკურნალო ადონისის ნაყენი: 6 გრ. (1 ჩ.კ.) ბალახს დაასხით 200 მლ. მდუღარე წყალი, დააყენეთ 40 წთ., გაწურეთ, მიიღეთ 1 ს.კ. 2-3-ჯერ დღეში. ბავშვებს მიეცით 1 ს.კ. ან 1 დესერტის კოვზი 3-4-ჯერ დღეში. ხმელი ბალახის უმაღლესი დოზები: ერთჯერადი 1 გრ., სადღეღამისო 5 გრ., ადონისის ბალახის უმაღლესი ერთჯერადი დოზები ბავშვებისთვის: 6 თვემდე 0,03., 6 თვიდან-1 წლამდე 0,05 გრ., 2 წლის 0,1 გრ., 3-4 წლის 0,15 გრ., 5-6 წლის 0,2 გრ., 7-9 წლის 0,3 გრ., 10-14 წლის 0,3-0,5 გრ.
უკუჩვენება
მცენარის ფესვები შხამინია. ადონისის სპირტზე ნაყენი იწვევს აბორტს, ამიტომ კატეგორიულად აკრძალულია ფეხმძიმეთათვის.
მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა ბაიასებრთა ოჯახისა. მას მუქი-წაბლისფერი, მოკლე, მსხვილი ფესურა და რამდენიმე ღერო აქვს. ღეროების სიმაღლე 40 სმ-ს აღწევს და სწორმდგომია, ხშირფოთლიანი, ქვედა ნაწილში შიშველი. ზედა ფოთლები ფრთისებრგანკვეთილია, ხოლო დანარჩენი ორგზის ფრთისებრგანკვეთილი. ყვავილები ოქროსფერია და ფორმით ვარსკვლავს გავს. მათი სიგანე 6 სმ.-ს აღწევს. ნაყოფი ოვალურია, 20 მმ. სიგრძისა და 12 მმ. სიგანის. ყვავის აპრილში, ნაყოფი ივნისში მწიფდება.
დამზადება
სამკურნალოდ ბალახს იყენებენ. მას ყვავილობის დასაწყისიდან თესლის ჩამოცვენამდე აგროვებენ. ბალახს მიწის ზედაპირიდან 7-10 სმ. სიმაღლეზე ჭრიან. აშრობენ საშრობში 30-400ჩ ტემპერატურაზე. ინახავენ ერთი წლის განმავლობაში მშრალ, კარგი ვენტილაციის მქონე შენობაში სხვა მცენარეებისგან განცალკევებით.
ქიმიური შემადგენლობა
ადონისი კარგი საგულე საშუალებაა მასში შემავალი _ ციმარინის, ადონიტოქსინის და სხვა გლიკოზიდების წყალობით. იგი შეიცავს ასევე შაქარს და საპონინებს.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ადონისის პრეპარატები აძლიერებს და ანელებს გულის შეკუმშვას, ხსნის შეშუპებას, ამშვიდებს ნერვულ სისტემას. ადონისი დადებითად მოქმედებს ართრიტის დროს.
გამოყენება მედიცინაში
ადონისის ზემოქმედებით გული უფრო ძლიერად და თანაბრად ძგერს, მეტია შარდის გამოყოფა და ფეხების შეშუპება ქრება. გარდა ამისა ადონისი ეფექტურია კოკაინით გამოწვეული კრუნჩხვების დროს. ადონისის ნახარშის ან ნაყენის წინასწარ შეყვანა თავიდან აგაცილებთ ლეტალურ შედეგს. ეს პრეპარატი თავიდან აგაცილებთ ასევე კამფორულ და პიკროტოქსინით გამოწვეულ კრუნჩხვებს.
ადონისი ფართოდ გამოიყენება სისხლის მიმოქცევის უკმარისობის შედარებით მსუბუქი ფორმების დროს, ასევე გულის ნევროზის, ვეგეტოდისტონიის, ინფექციური დაავადებების დროს, თირკმელების დაავადებების დროს გულ-სისხლძარღვთა სისტემის უკმარისობის სიმპტომებით და ნერვულ-ფსიქიკური დაავადებების დროს.
სამკურნალო პრეპარატები
სამკურნალო ადონისის ნაყენი: 6 გრ. (1 ჩ.კ.) ბალახს დაასხით 200 მლ. მდუღარე წყალი, დააყენეთ 40 წთ., გაწურეთ, მიიღეთ 1 ს.კ. 2-3-ჯერ დღეში. ბავშვებს მიეცით 1 ს.კ. ან 1 დესერტის კოვზი 3-4-ჯერ დღეში. ხმელი ბალახის უმაღლესი დოზები: ერთჯერადი 1 გრ., სადღეღამისო 5 გრ., ადონისის ბალახის უმაღლესი ერთჯერადი დოზები ბავშვებისთვის: 6 თვემდე 0,03., 6 თვიდან-1 წლამდე 0,05 გრ., 2 წლის 0,1 გრ., 3-4 წლის 0,15 გრ., 5-6 წლის 0,2 გრ., 7-9 წლის 0,3 გრ., 10-14 წლის 0,3-0,5 გრ.
უკუჩვენება
მცენარის ფესვები შხამინია. ადონისის სპირტზე ნაყენი იწვევს აბორტს, ამიტომ კატეგორიულად აკრძალულია ფეხმძიმეთათვის.