სამკურნალო მცენარეები – ას­ფურ­ცე­ლა

აღ­წე­რა

მრა­ვალ­წლი­ა­ნი ბა­ლა­ხო­ვა­ნი მცე­ნა­რეა რთულ­ყვა­ვი­ლო­ვან­თა ოჯა­ხი­სა, სი­მაღ­ლით 1,5 მ-ს აღ­წევს. ფე­სუ­რა ჰო­რი­ზონ­ტა­ლუ­რი და მხო­ხა­ვია. ღე­რო­ე­ბი მრა­ვალ­რიც­ხო­ვა­ნია, სწორ­მდგო­მი, ზე­და ნა­წილ­ში და­ტოტ­ვი­ლი. ფოთ­ლე­ბი ორ­მაგ­ფრთი­სებ­რდა­ნაკ­ვთუ­ლია, წაგ­რძე­ლე­ბუ­ლი, დაკ­ბი­ლუ­ლი, ბო­ლო­ში წაწ­ვე­ტე­ბუ­ლი. ზე­და ფოთ­ლე­ბი მჯდო­მა­რეა, ქვე­და გრძელ­ყუნ­წი­ა­ნი, ღე­რო­ზე მო­რი­გე­ო­ბი­თაა გან­ლა­გე­ბუ­ლი.
ყვა­ვი­ლე­ბი წვრი­ლი, ყვი­თე­ლი, ორ­სქე­სი­ა­ნია და 10-70 ცა­ლი რა­ო­დე­ნო­ბით ფა­რი­სებრ თა­ნაყ­ვა­ვი­ლე­დე­ბა­დაა შეკ­რე­ბი­ლი, ნა­ყო­ფი _ წაგ­რძე­ლე­ბუ­ლი, წი­ბო­ე­ბი­ა­ნი თეს­ლია. ყვა­ვის ივ­ლის-სექ­ტემ­ბერ­ში, ნა­ყო­ფი აგ­ვის­ტო-ოქ­ტომ­ბერ­ში მწიფ­დე­ბა.

დამ­ზა­დე­ბა
სამ­კურ­ნა­ლოდ ას­ფურ­ცე­ლას თა­ნაყ­ვა­ვი­ლე­დებს იყე­ნე­ბენ. მათ ყვა­ვი­ლო­ბის დროს აგ­რო­ვე­ბენ. ყვა­ვი­ლე­დებს 2 სმ.-ის სიგ­რძე­ზე ჭრი­ან, აშ­რო­ბენ ჩრდილ­ში 250ჩ ტემ­პე­რა­ტუ­რა­ზე. ინა­ხა­ვენ 1 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში.
მცე­ნა­რე შე­ი­ცავს შხა­მი­ან ნივ­თი­ე­რე­ბებს, რომ­ლებ­მაც შე­იძ­ლე­ბა მო­წამ­ვლა გმო­იწ­ვი­ონ, ამი­ტომ მა­თი მოხ­მა­რე­ბა შეზ­ღუ­დუ­ლი რა­ო­დე­ნო­ბით უნ­და მოხ­დეს.

ქი­მი­უ­რი შე­მად­გენ­ლო­ბა

ას­ფურ­ცე­ლა შე­ი­ცავს ეთერ­ზეთს, ფლა­ვო­ნო­ი­დებს, ალ­კა­ლო­ი­დებს, მწა­რე და მთრიმ­ლავ ნივ­თი­ე­რე­ბებს, ორ­გა­ნულ მჟა­ვებს, ტა­ნა­ცე­ტინს, ფი­სებს, შა­ქარს, B ჯგუ­ფის ვი­ტა­მი­ნებს, კა­რო­ტინს, ვი­ტა­მინ ჩ-ს.

ფარ­მა­კო­ლო­გი­უ­რი თვი­სე­ბე­ბი

გა­აჩ­ნია ნაღ­ველ­სა­დე­ნი, ან­თე­ბის­სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო, ან­ტი­მიკ­რო­ბუ­ლი, ოფ­ლმდე­ნი, ჭი­ის სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო, შემ­კვრე­ლი, ცი­ებ-ცხე­ლე­ბის სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო თვი­სე­ბე­ბი, აუმ­ჯო­ბე­სებს საჭ­მლის მო­ნე­ლე­ბას და მა­დას.

გა­მო­ყე­ნე­ბა მე­დი­ცი­ნა­ში

იყე­ნე­ბენ ღვიძ­ლის და­ა­ვა­დე­ბე­ბის (ლამ­ბლი­ო­ზი, ქო­ლე­ცის­ტი­ტი, ჰე­პა­ტი­ტი) და ნაღ­ვლის ბუშ­ტის და­ა­ვა­დე­ბე­ბის დროს, ასე­ვე კუ­ჭის წვე­ნის და­ბა­ლი მჟა­ვი­ა­ნო­ბის, წვრი­ლი და მსხვი­ლი ნაწ­ლა­ვის ან­თე­ბი­თი პრო­ცე­სე­ბის, შარ­დის ბუშ­ტის ან­თე­ბის, კუ­ჭი­სა და თორ­მეტ­გო­ჯა ნაწ­ლა­ვის წყლუ­ლო­ვა­ნი და­ა­ვა­დებს დროს. იყე­ნე­ბენ შა­კი­კის, თა­ვის ტკი­ვი­ლის, სახ­სრე­ბის ტეხ­ვის, ასე­ვე მა­ლა­რი­ის დროს, მა­დის მო­სა­მა­ტებ­ლად.
გა­რე­გა­ნად იყე­ნე­ბენ კომ­პრე­სე­ბის და აბა­ზა­ნე­ბის სა­ხით ჭრი­ლო­ბე­ბის, წყლუ­ლე­ბის, ნიკ­რი­სის ქა­რის და სახ­სრე­ბის ან­თე­ბის დროს.

სამ­კურ­ნა­ლო პრე­პა­რა­ტე­ბი
ას­ფურ­ცე­ლას ბა­ლა­ხის ნა­ყე­ნი: 1 ს.კ. და­ქუც­მა­ცე­ბულ ბა­ლახს და­ას­ხით 200 მლ. მდუ­ღა­რე წყა­ლი, და­ა­ყე­ნეთ 4 სა­ა­თი, გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ 1 ს.კ. 3-4-ჯერ დღე­ში ას­კა­რი­დის, ჰი­პა­ცი­დუ­რი გას­ტრი­ტის, კო­ლი­ტის, ჰე­პა­ტი­ტის, ქო­ლე­ცის­ტი­ტის, ჰი­პერ­ტო­ნი­უ­ლი და­ა­ვა­დე­ბის, ნერ­ვუ­ლი აღ­გზნე­ბის, კუ­ჭის და თორ­მეტ­გო­ჯა ნაწ­ლა­ვის წყლუ­ლო­ვა­ნი და­ა­ვა­დე­ბე­ბის (კუ­ჭის წვე­ნის და­ბა­ლი მჟა­ვი­ა­ნო­ბის ფონ­ზე) დროს. მო­ი­ბა­ნეთ და­ჩირ­ქე­ბუ­ლი ჭრი­ლო­ბე­ბი.
ას­ფურ­ცე­ლას თეს­ლის ნა­ყე­ნი: 5 გრ. თესლს და­ას­ხით 100 მლ. 600ჩ ტემ­პე­რა­ტუ­რის წყა­ლი, და­ა­ყე­ნეთ 3 სა­ა­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში. გა­მო­ი­ყე­ნეთ ოყ­ნის­თვის კუდ­მახ­ვი­ლას დროს 7-8 დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში.
ას­ფურ­ცე­ლას ყვა­ვი­ლის ნა­ყე­ნი: 5 გრ. ყვა­ვილს და­ას­ხით 200 მლ. მდუ­ღა­რე, და­ა­ყე­ნეთ 1 სა­ა­თი, გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ 1 ს.კ. 4-5-ჯერ დღე­ში კო­ლი­ტის, კუ­ჭი­სა და თორ­მეტ­გო­ჯა ნაწ­ლა­ვის წყლუ­ლო­ვა­ნი და­ა­ვა­დე­ბის დროს. უფ­რო მა­გა­რი ნა­ყე­ნი (20:200) მი­ი­ღეთ 1 ს.კ. 3-4-ჯერ დღე­ში ჭა­მამ­დე 15 წთ.-ით ად­რე გას­ტრი­ტის, კო­ლი­ტის, ჰი­პერ­ტო­ნი­უ­ლი და­ა­ვა­დე­ბის, ჭი­ე­ბის დროს.
ას­ფურ­ცე­ლას ბა­ლა­ხის ნა­ხარ­ში: 1 ს.კ. ბა­ლახს და­ას­ხით 200 მლ. მდუ­ღა­რე წყა­ლი, ადუ­ღეთ ნელ ცეც­ხლზე 5 წთ., გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ თბი­ლი 100 გრ. 3-ჯერ დღე­ში ჭა­მის წინ კო­ლი­ტის, გას­ტრი­ტის, ჰი­პო­ტო­ნი­უ­რი და­ა­ვა­დე­ბის დროს. მო­ი­ბა­ნეთ ძვე­ლი ჭრი­ლო­ბე­ბი, წყლუ­ლე­ბი, გა­ი­კე­თეთ კომ­პრე­სე­ბი ნიკ­რი­სის ქა­რის, რევ­მა­ტიზ­მის, ამო­ვარ­დნი­ლო­ბის, კონ­ტუ­ზი­ე­ბის დროს.
ას­ფურ­ცე­ლას ყვა­ვი­ლე­ბის ნა­ხარ­ში: 400 მლ. ადუ­ღე­ბულ რძეს და­ა­მა­ტეთ 20 გრ. ას­ფურ­ცე­ლას ყვა­ვი­ლი, 2-3 კბი­ლი ნი­ო­რი და ადუ­ღეთ ნელ ცეც­ხლზე 5-10 წთ. გა­წუ­რეთ. გა­მო­ი­ყე­ნეთ ოყ­ნის­თვის ჭი­ე­ბის დროს.
მი­ი­ღეთ ას­ფურ­ცე­ლას ყვა­ვი­ლის ფხვნი­ლი 3 გრ. 2-3-ჯერ დღე­ში თაფ­ლთან ან შაქ­რის სი­როფ­თან ერ­თად ჭი­ე­ბის სა­წი­ნა­აღ­მდე­გოდ.

უკუჩ­ვე­ნე­ბა

ფეხ­მძი­მო­ბა, პრე­პა­რა­ტი­სად­მი მო­მა­ტე­ბუ­ლი მგრძნო­ბე­ლო­ბა, მცი­რეწ­ლო­ვა­ნე­ბა.
ას­ფურ­ცე­ლას პრე­პა­რა­ტე­ბის მი­ღე­ბა ექი­მის რე­კო­მენ­და­ცი­ით და მი­ღე­ბის წე­სე­ბი­სა და მკურ­ნა­ლო­ბის ხან­გრძლი­ვო­ბის დაც­ვით უნ­და მოხ­დეს.

გავ­რცე­ლე­ბის ად­გი­ლე­ბი
გავ­რცე­ლე­ბუ­ლია ბუჩ­ქნა­რებ­ში, მდე­ლო­ბებ­ზე, გზის პი­რებ­ზე, ტყე­ებ­ში და ტყის­პი­რებ­ში.