Barambo
Melissa Officinalis L.
(samkurnalo mcenareebi)
Melissa Officinalis L.
(samkurnalo mcenareebi)
აღწერა
50-120 სმ. სიმაღლის ბალახოვანი მცენარეა. ფესურა ძლიერ დატოტვილი აქვს. ღერო სწორმდგომი, ოთხწახნაგოვანი, ოდნავ შებუსულია. ქვედა, გვერდითი ყლორტები მხოხავია. ფოთლები ღეროზე მორიგეობითაა განლაგებული, ყუნწიანი, კვერცხისებრი, დაკბილული კიდეებით, ქვევიდან ბუსუსიან-ჯირკვლიანი, 6-8 სმ. სიგრძისა. ყვავილები წვრილი, თეთრი, მოყვითალო ან მოვარდისფროა და ზედა ფოთლების იღლიებში 3-10 ცალის რაოდენობითაა შეკრებილი.
ნაყოფი ოთხი, ღია-წაბლისფერი კაკლისგან შედგება. კაკლები კვერცხისებრია, წვრილი, 1,8-1,9 მმ. სიგრძისა. მცენაეს გაჩნია ლიმონის სუნი.
ყვავის ივნის-სექტემბერში.
დამზადება
სამკურნალოდ იყენებენ მცენარის ფოთლებს და ყლორტების კენწეროებს. მათ ყვავილობემდე აგროვებენ. ნედლეულს კარგი ვენტილაციის მქონე შენობაში, ჩრდილში ან საშრობში 350C ტემპერატურაზე, თხელ ფენად დაწყობილს აშრობენ. შენახვის ვადა 2 წელი.
ქიმიური შემადგენლობა
ნედლი ფოთლებიდან და ღეროებიდან იღებენ ეთერზეთს, რომელსაც ლიმონის სუნი აქვს. ბალახი შეიცავს ასკორბინის მჟავას, ფოთლები _ მთრიმლავ ნივთიერებებს.
მიწისზედა ნაწილი შეიცავს მიკროელემენტებს: კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, რკინას, მარგანეცს, ქრომს, ვოლფრამს და სხვ.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ბარამბოს პრეპარატებს იყენებენ როგორც ტკივილგამაყუჩებელ, კრუნჩხვების საწინააღმდეგო, ჭიის საწინააღმდეგო და საგულე საშუალებას.
შიგნით მიღებისას ნელდება სუნთქვა და გულის შეკუმშვის რიტმი, ასევე ტაქიკარდიის შეტევები, მცირდება გულისცემა, ტკივილი გულის არეში, მცირდება არტერიული წნევა. ბარამბო ხსნის გლუვი კუნთების სპაზმს, შველის სხვადასხვა წარმოშობის ნევროზებს და მტკივნეულ, მცირესისხლიან მენსტრუაციას.
გამოყენება მედიცინაში
გამოიყენება სხვადასხვა ნევრალგიის, თავის ტკივილის დროს, ასევე ძლიერი აღგზნებადობის, ისტერიის, იპოქონდრიის, უძილობის, კუჭის ტკივილის, ანემიის, ათეროსკლეროზის, ქოლეცისტიტის, ნაღვლკენჭოვანი დაავადების, მტკივნეული მენსტრუაციის დროს, ასევე როგორც ფეხმძიმობით გამოწვეული გულისრევის საწინააღმდეგო საშუალება და ლაქტაციის გასაძლიერებლად.
მცენარის წვენს იყენებენ ალერგიული დერმატიტის, კანზე გამონაყარის სამკურნალოდ. კომპრესებით მკურნალობენ ფურუნკულოზს.
ყვავილები სასარგებლოა სპაზმების დროს, ხელს უწყობს ღვიძლის, გულის და თვალების სწორ ფუნქციონირებას.
სამკურნალო პრეპარატები
ბარამბოს ნაყენი: 1 ს.კ. ბალახს დაასხით 200 მლ. მდუღარე წყალი, დააყენეთ 40 წთ., გაწურეთ. მიიღეთ 1 ს.კ. 3-ჯერ დღეში ჭამის წინ ყველა სახის ნერვული დაავადების, კუჭის ნევროზის, შიშების, დეპრესიის და სხვ. დროს.
ღრძილების დაავადებების და კბილის ტკივილის დროს ნაყენი ან ნახარში გამოსავლებად გამოიყენეთ, კომპრესები კი _ სახსრების რევმატიული ტკივილის, კონტუზიის, წყლულის და ფურუნკულოზის დროს.
ბარამბოს ბალახის ნაყენი: 15 გრ. ბალახს დაასხით 180 მლ. მდუღარე, თბილად შეფუთეთ და დააყენეთ 1 სათის განმავლობაში, გაწურეთ. მიიღეთ ეს დოზა 3-4-ჯერ დღეში მენსტრუალური ციკლის დარღვევის დროს.
ბარამბოს სპირტზე ნაყენი: 1 ს.კ. ბალახს დაასხით 100 მლ. სპირტი ან 1 ჩ.ჭ. არაყი, დააყენეთ 2 კვირის განმავლობაში, გაწურეთ. მიიღეთ 15 წვეთი 3-ჯერ დღეში კუჭ-ნაწლავის დაავადების და მუცლის შებერვის დროს.
ბარამბოს წვენს ყვავლობამდე მოკრეფილი ფოთლებიდან წურავენ, იყენებენ თავბრუსხვევის, დაღლილობის და ქოშინის დროს. მიიღეთ 5-6-ჯერ დღეში 40-60 წვეთი 1 ჩ.კ. თაფლთან და რძესთან ერთად.
1 ჩ.კ. ბარამბოს წვენს 1 ჩ.ჭ. მდუღარეზე იყენებენ ოყნის სახით ბუასილის გამწვავების და კუჭში შეკრულობის დროს.
მიიღეთ 10-15 წვეთი ბარამბოს ეთერზეთი გულისცემის და გულის ტკივილის დროს. ასევე როგორც ოფლმდენი წამალი და საშუალება, რომელიც არეგულირებს მენსტრუაციას.
ბარამბოს ბალახის ფხვნილს (1,8-3,7 გრ. ერთ ჯერზე) იყენებენ კრუნჩხვების, იპოქონდრიის, მშობიარობის შემდგომი სისუსტის, გაძლიერებული გულისცემის დროს.
ბარამბოს ნედლი ყვავლებიდან ჩაის ამზადებენ. ცივი სახით მას როგორც გამაგრილებელ სასმელს სვამენ, ხოლო ცხელი სახით _ როგორც ოფლმდენ საშუალებას. იგი აუმჯობესებს ნივთიერებათა ცვლას და ამცირებს თაბრუსხვევას.
გავრცელების ადგილები
ითვლება, რომ ბარამბოს სამშობლო სამხრეთ ევროპაა. იზრება ბუჩქნარებში, გზისპირებზე, მეჩხერ ტყეებში, მდინარეების ნაპირებზე.
50-120 სმ. სიმაღლის ბალახოვანი მცენარეა. ფესურა ძლიერ დატოტვილი აქვს. ღერო სწორმდგომი, ოთხწახნაგოვანი, ოდნავ შებუსულია. ქვედა, გვერდითი ყლორტები მხოხავია. ფოთლები ღეროზე მორიგეობითაა განლაგებული, ყუნწიანი, კვერცხისებრი, დაკბილული კიდეებით, ქვევიდან ბუსუსიან-ჯირკვლიანი, 6-8 სმ. სიგრძისა. ყვავილები წვრილი, თეთრი, მოყვითალო ან მოვარდისფროა და ზედა ფოთლების იღლიებში 3-10 ცალის რაოდენობითაა შეკრებილი.
ნაყოფი ოთხი, ღია-წაბლისფერი კაკლისგან შედგება. კაკლები კვერცხისებრია, წვრილი, 1,8-1,9 მმ. სიგრძისა. მცენაეს გაჩნია ლიმონის სუნი.
ყვავის ივნის-სექტემბერში.
დამზადება
სამკურნალოდ იყენებენ მცენარის ფოთლებს და ყლორტების კენწეროებს. მათ ყვავილობემდე აგროვებენ. ნედლეულს კარგი ვენტილაციის მქონე შენობაში, ჩრდილში ან საშრობში 350C ტემპერატურაზე, თხელ ფენად დაწყობილს აშრობენ. შენახვის ვადა 2 წელი.
ქიმიური შემადგენლობა
ნედლი ფოთლებიდან და ღეროებიდან იღებენ ეთერზეთს, რომელსაც ლიმონის სუნი აქვს. ბალახი შეიცავს ასკორბინის მჟავას, ფოთლები _ მთრიმლავ ნივთიერებებს.
მიწისზედა ნაწილი შეიცავს მიკროელემენტებს: კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, რკინას, მარგანეცს, ქრომს, ვოლფრამს და სხვ.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ბარამბოს პრეპარატებს იყენებენ როგორც ტკივილგამაყუჩებელ, კრუნჩხვების საწინააღმდეგო, ჭიის საწინააღმდეგო და საგულე საშუალებას.
შიგნით მიღებისას ნელდება სუნთქვა და გულის შეკუმშვის რიტმი, ასევე ტაქიკარდიის შეტევები, მცირდება გულისცემა, ტკივილი გულის არეში, მცირდება არტერიული წნევა. ბარამბო ხსნის გლუვი კუნთების სპაზმს, შველის სხვადასხვა წარმოშობის ნევროზებს და მტკივნეულ, მცირესისხლიან მენსტრუაციას.
გამოყენება მედიცინაში
გამოიყენება სხვადასხვა ნევრალგიის, თავის ტკივილის დროს, ასევე ძლიერი აღგზნებადობის, ისტერიის, იპოქონდრიის, უძილობის, კუჭის ტკივილის, ანემიის, ათეროსკლეროზის, ქოლეცისტიტის, ნაღვლკენჭოვანი დაავადების, მტკივნეული მენსტრუაციის დროს, ასევე როგორც ფეხმძიმობით გამოწვეული გულისრევის საწინააღმდეგო საშუალება და ლაქტაციის გასაძლიერებლად.
მცენარის წვენს იყენებენ ალერგიული დერმატიტის, კანზე გამონაყარის სამკურნალოდ. კომპრესებით მკურნალობენ ფურუნკულოზს.
ყვავილები სასარგებლოა სპაზმების დროს, ხელს უწყობს ღვიძლის, გულის და თვალების სწორ ფუნქციონირებას.
სამკურნალო პრეპარატები
ბარამბოს ნაყენი: 1 ს.კ. ბალახს დაასხით 200 მლ. მდუღარე წყალი, დააყენეთ 40 წთ., გაწურეთ. მიიღეთ 1 ს.კ. 3-ჯერ დღეში ჭამის წინ ყველა სახის ნერვული დაავადების, კუჭის ნევროზის, შიშების, დეპრესიის და სხვ. დროს.
ღრძილების დაავადებების და კბილის ტკივილის დროს ნაყენი ან ნახარში გამოსავლებად გამოიყენეთ, კომპრესები კი _ სახსრების რევმატიული ტკივილის, კონტუზიის, წყლულის და ფურუნკულოზის დროს.
ბარამბოს ბალახის ნაყენი: 15 გრ. ბალახს დაასხით 180 მლ. მდუღარე, თბილად შეფუთეთ და დააყენეთ 1 სათის განმავლობაში, გაწურეთ. მიიღეთ ეს დოზა 3-4-ჯერ დღეში მენსტრუალური ციკლის დარღვევის დროს.
ბარამბოს სპირტზე ნაყენი: 1 ს.კ. ბალახს დაასხით 100 მლ. სპირტი ან 1 ჩ.ჭ. არაყი, დააყენეთ 2 კვირის განმავლობაში, გაწურეთ. მიიღეთ 15 წვეთი 3-ჯერ დღეში კუჭ-ნაწლავის დაავადების და მუცლის შებერვის დროს.
ბარამბოს წვენს ყვავლობამდე მოკრეფილი ფოთლებიდან წურავენ, იყენებენ თავბრუსხვევის, დაღლილობის და ქოშინის დროს. მიიღეთ 5-6-ჯერ დღეში 40-60 წვეთი 1 ჩ.კ. თაფლთან და რძესთან ერთად.
1 ჩ.კ. ბარამბოს წვენს 1 ჩ.ჭ. მდუღარეზე იყენებენ ოყნის სახით ბუასილის გამწვავების და კუჭში შეკრულობის დროს.
მიიღეთ 10-15 წვეთი ბარამბოს ეთერზეთი გულისცემის და გულის ტკივილის დროს. ასევე როგორც ოფლმდენი წამალი და საშუალება, რომელიც არეგულირებს მენსტრუაციას.
ბარამბოს ბალახის ფხვნილს (1,8-3,7 გრ. ერთ ჯერზე) იყენებენ კრუნჩხვების, იპოქონდრიის, მშობიარობის შემდგომი სისუსტის, გაძლიერებული გულისცემის დროს.
ბარამბოს ნედლი ყვავლებიდან ჩაის ამზადებენ. ცივი სახით მას როგორც გამაგრილებელ სასმელს სვამენ, ხოლო ცხელი სახით _ როგორც ოფლმდენ საშუალებას. იგი აუმჯობესებს ნივთიერებათა ცვლას და ამცირებს თაბრუსხვევას.
გავრცელების ადგილები
ითვლება, რომ ბარამბოს სამშობლო სამხრეთ ევროპაა. იზრება ბუჩქნარებში, გზისპირებზე, მეჩხერ ტყეებში, მდინარეების ნაპირებზე.