სამკურნალო მცენარეები – ბალ­ბა

აღ­წე­რა

ერთ- ან ორ­წლი­ა­ნი, ზოგ­ჯერ მრა­ვალ­წლი­ა­ნი მცე­ნა­რეა ბალ­ბი­სებ­რთა ოჯა­ხი­სა, სი­მაღ­ლით 30-120 სმ.-ს აღ­წევს. ღე­რო სწორ­მდგო­მი ან და­წო­ლი­ლია, და­ტოტ­ვი­ლი, შე­ბუ­სუ­ლი. ფეს­ვი ღერ­ძუ­ლია, გრძე­ლი, და­ტოტ­ვი­ლი, მა­გა­რი. მომ­რგვა­ლო-გუ­ლი­სებ­რი, ხერ­ხი­სებრ დაკ­ბი­ლუ­ლი, შე­ბუ­სუ­ლი ფოთ­ლე­ბი გრძელ­ყუნ­წი­ა­ნია და ღე­რო­ზე მო­რი­გე­ო­ბი­თაა გან­ლა­გე­ბუ­ლი. ყვა­ვი­ლე­ბი ვარ­დის­ფე­რია, მსხვი­ლი, 1-5 ცა­ლის რა­ო­დე­ნო­ბით ფოთ­ლე­ბის იღ­ლი­ებ­შია გან­ლა­გე­ბუ­ლი. ნა­ყო­ფი მშრა­ლი თეს­ლუ­რაა, რო­მე­ლიც დამ­წი­ფე­ბი­სას რამ­დე­ნი­მე თეს­ლად იშ­ლე­ბა _ თეს­ლი მო­წი­თა­ლო-წაბ­ლის­ფე­რია, შიშ­ვე­ლი.
ყვა­ვის მა­ის-ივ­ლის­ში, ნა­ყო­ფი ივ­ნის-აგ­ვის­ტო­ში მწიფ­დე­ბა.

დამ­ზა­დე­ბა

სამ­კურ­ნა­ლო მიზ­ნით ყვა­ვი­ლებს იყე­ნე­ბენ. მათ ყვა­ვი­ლო­ბის და­საწ­ყის­ში აგ­რო­ვე­ბენ, რო­დე­საც ჯერ კი­დევ ბო­ლომ­დე არაა გაშ­ლი­ლი. კრე­ფენ ჯამ­თან ერ­თად, ყვა­ვილ­საჯ­დო­მის გა­რე­შე. აშ­რო­ბენ ჰა­ერ­ზე ჩრიდ­ლში ან თბილ, ვენ­ტი­ლა­ცი­ის მქო­ნე შე­ნო­ბა­ში. ხმე­ლი ყვა­ვი­ლი იის­ფე­რი ან მუ­ქი-იის­ფე­რია. ფეს­ვებს შე­მოდ­გო­მით აგ­რო­ვე­ბენ, რო­დე­საც ღე­რო­ე­ბი ხმე­ბა ან უკ­ვე გახ­მა. კარ­გად რეც­ხა­ვენ, აშ­რო­ბენ ჩრდილ­ში და ტომ­რებ­ში ინა­ხა­ვენ. ფოთ­ლებს და ყვა­ვი­ლებს ქა­ღალ­დჩა­ფე­ნილ თუ­ნუ­ქის ქი­ლებ­ში ინა­ხა­ვენ. ფოთ­ლე­ბის შე­ნახ­ვის ვა­და 1 წე­ლია, ყვა­ვი­ლე­ბი­სა _ 2 წე­ლი, ფეს­ვე­ბი­სა _ 3 წე­ლი.

ქი­მი­უ­რი შე­მად­გენ­ლო­ბა

ბალ­ბას ყვა­ვი­ლე­ბი და ფოთ­ლე­ბი შე­ი­ცავს ბევრ ლორ­წოს, ვი­ტა­მინ ჩ-ს, კა­რო­ტინს, ქო­ლინს, მთრიმ­ლავ და სა­ღე­ბავ ნივ­თი­ე­რე­ბებს. ან­ტი­ცი­ა­ნურ გლი­კო­ზიდ მალ­ვინს.

ფარ­მა­კო­ლო­გი­უ­რი თვი­სე­ბე­ბი

ბალ­ბას გა­აჩ­ნია და­მარ­ბი­ლე­ბე­ლი, ან­თე­ბის სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო მოქ­მე­დე­ბა.

გა­მო­ყე­ნე­ბა მე­დი­ცი­ნა­ში

ბალ­ბას პრე­პა­რა­ტებს იყე­ნე­ბენ ხორ­ხის, ტრა­ქე­ის და­ა­ვა­დე­ბე­ბის, ფილ­ტვე­ბის ან­თე­ბის, კუჭ-ნაწ­ლა­ვის ტრაქ­ტის ან­თე­ბი­თი და­ავ­დე­ბე­ბის, ბრონ­ქი­ტის, ლა­რინ­გი­ტის დროს.
მი­წის­ზე­და ნა­წი­ლის და ფეს­ვე­ბის ნა­ხარშს იყე­ნე­ბენ გუ­ლის და­ა­ვა­დე­ბე­ბის დროს. გა­რე­გა­ნად იყე­ნე­ბენ დამ­წვრო­ბის და კა­ნის ზო­გი­ერ­თი და­ა­ვა­დე­ბის დროს; მშრა­ლი ხვე­ლი, ყე­ლის კა­ტა­რის და ხმის ჩახ­ლე­ჩის დროს _ გა­მო­სავ­ლე­ბად.

სამ­კურ­ნლო პრე­პა­რა­ტე­ბი

ბალ­ბას ყვა­ვი­ლე­ბის ნა­ყე­ნი: 30-40 გრ. ხმელ ყვა­ვილს ან ფოთ­ლებს და­ას­ხით 1 ლ. მდუ­ღა­რე და და­ა­ყე­ნეთ 6 სა­ა­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში. გა­მო­ი­ყე­ნეთ პი­რის ღრუ­ში და ყელ­ში გა­მო­სავ­ლე­ბად ან­გი­ნის, ღრძი­ლე­ბის ან­თე­ბის დროს; ჩირ­ქო­ვა­ნი ჭრი­ლო­ბე­ბის, წყლუ­ლე­ბის, მო­ყი­ნუ­ლი ად­გი­ლე­ბის, დამ­წვრო­ბე­ბის მო­სა­ბა­ნად, ბუ­ა­სი­ლურ კვან­ძებ­ზე კომ­პრე­სე­ბის სა­ხით.
ბალ­ბას ფოთ­ლე­ბის ნა­ყე­ნი: 20 გრ. და­ქუც­მა­ცე­ბუ­ლი ფოთ­ლე­ბი და­ა­ყე­ნეთ 200 მლ. ცი­ვი ადუ­ღე­ბუ­ლი წყლით 2 სა­ა­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში, გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ 100 მლ. 2-ჯერ დღე­ში ბრონ­ქი­ტის, ლა­რინ­გი­ტის, გა­ცი­ვე­ბის, ხმის ჩახ­ლე­ჩის, ღვიძ­ლის და შარ­დის ბუშ­ტის და­ვა­დე­ბე­ბის დროს.

გავ­რცე­ლე­ბის ად­გი­ლე­ბი

გავ­რცე­ლე­ბუ­ლია მთელს სა­ქარ­თვე­ლო­ში. იზ­რდე­ბა გზე­ბის პი­რას, საც­ხოვ­რე­ბე­ლი სახ­ლე­ბის ახ­ლოს, ბა­ღებ­სა ბოს­ტნებ­ში.