Begqondara
Thymus Serpyllum L.
(samkurnalo mcenareebi)
Thymus Serpyllum L.
(samkurnalo mcenareebi)
აღწერა
35 სმ. სიმაღლის მრავალწლიანი ნახევრადბუჩქია ტუჩოსანთა ოჯახისა. ღეროები ფუძესთან გახევებული, მიწაზე გართხმული და დატოტვილია. სწორმდგომი ტოტები ბუსუსებითაა დაფარული. ფოთლები თითქმის ტყავისებრია, მოკლეყუნწიანი, მრგვალი ან კვერცხოსებრი ფორმისა. ყვავილები ტოტების ბოლოებში თითქმის ბურთისებრ ყვავილედებადაა შეკრებილი. ყვავილები მელნისფერ-წითელი ფერისაა. ნაყოფი _ შავი ფერის ოთხკაკლიანი კოლოფაა. ყვავის თითქმის მთელი ზაფხულის განმავლობაში. ნაყოფი აგვისტო-სექტემბერში მწიფდება.
დამზადება
სამკურნალოდ იყენებენ ღეროს ტოტებიანად. მცენარეს ყვავილობის დროს აგროვებენ (მაგრამ ფესვიანად არ გლეჯენ), აშრობენ ჰაერზე, ჩრდილში, ქაღალდზე 5-7 სმ. ფენად გაშლილს. ხშირად ურევენ. შემდეგ ლეწავენ და ცრიან, რათა მსხვილი ღეროები მოაცილონ. ნედლეულს მშრალ, კარგი ვენტილაციის მქონე შენობაში ინახავენ 2 წლის განმავლობაში.
ქიმიური შემადგენლობა
ბეგქონდრას ბალახი შეიცავს ეთერზეთს, რომლის მთავარი კომპონენტია თიმოლი; მთრიმლავ ნივთიერებებს, მინერალურ მარილებს, საღებავ ნივთიერებებს.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ბეგქონდარას ბალახის ფარმაკოლოგიური თვისებები დაკავშირებულია თიმოლთან. იგი მცირედ ტოქსიკურია, ნაკლებად აღიზიანებს ლორწოვან გარსს.
ბეგქონდარას პრეპარატებს გააჩნია მადეზინფიცირებელი და დამამშვიდებელი თვისებები. ბეგქონდარს იყენებენ როგორც ჭიის საწინააღმდეგო და შარდმდენ საშუალებას, არეგულირებს მენსტრუაციას.
გამოყენება მედიცინაში
გამოიყენება თირკმელების დაავადებების, მშრალი სპასტიკური ხველების, ყივანახველას, ბრონქიტის, ბრონქიალური ასთმის, ფილტვების ანთების, კუჭის ქრონიკული კატარის, საჭმლის მონელების პროცესის დარღვევის, მეტეორიზმის, ბოყინის, ფაღარათის, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების, უძილობის, ნერვული დაავადების, სისხლნაკლებობის დროს. ქრონიკული ტონზილიტის დროს აკეთებენ ნაყენის ინჰალაციას, ხოლო პირის ღრუს დაავადების დროს პირში ივლებენ.
ბეგონდარას საკვებად გამოიყენებისას უმჯობესდება მხედველობა.
ბეგქონდარა ხელს უწყობს საჭმლის მონელებას, მისი სიროფი კი კარგი საშუალებაა უმადობისგან თავის დასაღწევად. აბაზანების სახით ბეგქონდარა სასარგებლოა რადიკულიტის, რევმატიზმის, კანზე გამონაყარის, კუნთების, სახსრების ტკივილის დროს. ბეგქონდარას ეთერზეთს გარეგან სახმარად იყენებენ დასაზელად რადიკულიტის და ნევრიტის დროს.
სამკურნალო პრეპარატები
ბეგქონდარას ნაყენი: 20 გრ. ბალახს დაასხით 400 მლ. მდუღარე წყალი, დააყენეთ 2 საათის განმავლობაში თბილ ადგილას, გაწურეთ. მიიღეთ 50 მლ. 3-4-ჯერ დღეში ყივანახველას, ბრონქიტის, კუჭის შებერვის, ქოლეცისტიტის, ცისტიტის, ჩიყვის, ნერვული მოშლილობის, უძილობის, ბუასილის, საშვილოსნოდან სისხლდენის, ალკოჰოლიზმის დროს.
ბეგქონდარას ნაყენი: 100 გრ. ბალახს დაასხით 2 ლ. მდუღარე წყალი დააყენეთ 30 წთ. თერმოსში. გამოიყენეთ პირის ღრუში, ყელში გამოსავლებად ანგინის, ანთებითი პროცესების დროს, ასევე ჭრილობების, წყლულების მოსაბანად, თავის კანის დასაბანად, გაიკეთეთ კომპრესები კუნთების, სახსრების, ძვლების ტკივილის დროს, აბაზანები _ ეგზემის, რადიკულიტის, რევმატიზმის, ნიკრისის ქარის დროს.
ხმელი ბალახის ფხვნილი ჭრილობებზე და წყლულებზე დაიყარეთ.
გავრცელების ადგილები
გავრცელებულია მშრალ ფიჭვნარებში, ქვიშიან ადგილებში, სტეპებში.
35 სმ. სიმაღლის მრავალწლიანი ნახევრადბუჩქია ტუჩოსანთა ოჯახისა. ღეროები ფუძესთან გახევებული, მიწაზე გართხმული და დატოტვილია. სწორმდგომი ტოტები ბუსუსებითაა დაფარული. ფოთლები თითქმის ტყავისებრია, მოკლეყუნწიანი, მრგვალი ან კვერცხოსებრი ფორმისა. ყვავილები ტოტების ბოლოებში თითქმის ბურთისებრ ყვავილედებადაა შეკრებილი. ყვავილები მელნისფერ-წითელი ფერისაა. ნაყოფი _ შავი ფერის ოთხკაკლიანი კოლოფაა. ყვავის თითქმის მთელი ზაფხულის განმავლობაში. ნაყოფი აგვისტო-სექტემბერში მწიფდება.
დამზადება
სამკურნალოდ იყენებენ ღეროს ტოტებიანად. მცენარეს ყვავილობის დროს აგროვებენ (მაგრამ ფესვიანად არ გლეჯენ), აშრობენ ჰაერზე, ჩრდილში, ქაღალდზე 5-7 სმ. ფენად გაშლილს. ხშირად ურევენ. შემდეგ ლეწავენ და ცრიან, რათა მსხვილი ღეროები მოაცილონ. ნედლეულს მშრალ, კარგი ვენტილაციის მქონე შენობაში ინახავენ 2 წლის განმავლობაში.
ქიმიური შემადგენლობა
ბეგქონდრას ბალახი შეიცავს ეთერზეთს, რომლის მთავარი კომპონენტია თიმოლი; მთრიმლავ ნივთიერებებს, მინერალურ მარილებს, საღებავ ნივთიერებებს.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
ბეგქონდარას ბალახის ფარმაკოლოგიური თვისებები დაკავშირებულია თიმოლთან. იგი მცირედ ტოქსიკურია, ნაკლებად აღიზიანებს ლორწოვან გარსს.
ბეგქონდარას პრეპარატებს გააჩნია მადეზინფიცირებელი და დამამშვიდებელი თვისებები. ბეგქონდარს იყენებენ როგორც ჭიის საწინააღმდეგო და შარდმდენ საშუალებას, არეგულირებს მენსტრუაციას.
გამოყენება მედიცინაში
გამოიყენება თირკმელების დაავადებების, მშრალი სპასტიკური ხველების, ყივანახველას, ბრონქიტის, ბრონქიალური ასთმის, ფილტვების ანთების, კუჭის ქრონიკული კატარის, საჭმლის მონელების პროცესის დარღვევის, მეტეორიზმის, ბოყინის, ფაღარათის, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების, უძილობის, ნერვული დაავადების, სისხლნაკლებობის დროს. ქრონიკული ტონზილიტის დროს აკეთებენ ნაყენის ინჰალაციას, ხოლო პირის ღრუს დაავადების დროს პირში ივლებენ.
ბეგონდარას საკვებად გამოიყენებისას უმჯობესდება მხედველობა.
ბეგქონდარა ხელს უწყობს საჭმლის მონელებას, მისი სიროფი კი კარგი საშუალებაა უმადობისგან თავის დასაღწევად. აბაზანების სახით ბეგქონდარა სასარგებლოა რადიკულიტის, რევმატიზმის, კანზე გამონაყარის, კუნთების, სახსრების ტკივილის დროს. ბეგქონდარას ეთერზეთს გარეგან სახმარად იყენებენ დასაზელად რადიკულიტის და ნევრიტის დროს.
სამკურნალო პრეპარატები
ბეგქონდარას ნაყენი: 20 გრ. ბალახს დაასხით 400 მლ. მდუღარე წყალი, დააყენეთ 2 საათის განმავლობაში თბილ ადგილას, გაწურეთ. მიიღეთ 50 მლ. 3-4-ჯერ დღეში ყივანახველას, ბრონქიტის, კუჭის შებერვის, ქოლეცისტიტის, ცისტიტის, ჩიყვის, ნერვული მოშლილობის, უძილობის, ბუასილის, საშვილოსნოდან სისხლდენის, ალკოჰოლიზმის დროს.
ბეგქონდარას ნაყენი: 100 გრ. ბალახს დაასხით 2 ლ. მდუღარე წყალი დააყენეთ 30 წთ. თერმოსში. გამოიყენეთ პირის ღრუში, ყელში გამოსავლებად ანგინის, ანთებითი პროცესების დროს, ასევე ჭრილობების, წყლულების მოსაბანად, თავის კანის დასაბანად, გაიკეთეთ კომპრესები კუნთების, სახსრების, ძვლების ტკივილის დროს, აბაზანები _ ეგზემის, რადიკულიტის, რევმატიზმის, ნიკრისის ქარის დროს.
ხმელი ბალახის ფხვნილი ჭრილობებზე და წყლულებზე დაიყარეთ.
გავრცელების ადგილები
გავრცელებულია მშრალ ფიჭვნარებში, ქვიშიან ადგილებში, სტეპებში.