Gvirila
Matricaria Chamomilla L.
(samkurnalo mcenareebi)
Matricaria Chamomilla L.
(samkurnalo mcenareebi)
აღწერა
ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ღერო სწორმდგომია, დატოტვილი და სიმაღლით 35 სმ.-ს აღწევს. ფესვი წვრილი, დატოტვილი ღია-წაბლისფერია. მჯდომარე, ფრთისებრგანკვეთილი ფოთლები ღეროზე მონაცვლეობითაა განლაგებული.
ყვავილები კონუსისებრ ყვავილედებშია შეკრებილი, კიდურა ყვავილები თეთრი, ენისებრი გვირგვინით, ბუტკოიანია, შუაში ყვითელი, მილისებრი, ორსქესიანი ყვავილებია განლაგებული. ნაყოფი წაგრძელებული თესლურაა 0,8-1 მმ. სიგრძის და 0,25 მმ. სიგანისა.
დამზადება
სამკურნალო მიზნით იყენებენ ყვავილის კალათებს ყვავილის ყუნწის გარეშე. მათ ყვავილობის დროს ივნის-ივლისში აგროვებენ, ახმობენ ჩრდილში ან საშრობში 35-400ჩ ტემპერატურაზე.
ქიმიური შემადგენლობა
ყვავილის კალათები შეიცავენ 0,2-0,8% ეთერზეთს, რომლის შემადგენლობაში შედის ხამაზულინი, გარდა ამისა შეიცავს ტერპენს, სესკვიტერპენს, კადინენს.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
გვირილას გააჩნია მადეზინფიცირებელი და ანთების საწინააღმდეგო თვისებები, აძლიერებს ნაღვლის გამოყოფას და მადას. ახდენს სუსტ ატროპინისმაგვარ მოქმედებას, ადუნებს გლუვ მუსკულატურას, ხსნის მუცლის ღრუს ორგანოების სპაზმებს.
გამოყენება მედიცინაში
სამკურნალო გვირილას იყენებენ როგორც სპაზმოლიტურ საშუალებას საჭმლის მომნელებელი ორგანოების დაავადებების, ქრონიკული სპასტიკური კოლიტის, გასტრიტის, ნაღვლის გამოყოფის სტიმულაციისთვის. გარეგან საშუალებად იყენებენ პირის ღრუში და ყელში გამოსავლებად ანგინის, ლარინგიტის და სხვ. დროს. გვირილას ნაყენს იყენებენ გაცივების, მუცლის ძლიერი ტკივილის, კრუნჩხვების და სხვ. დროს.
სამკურნალო პრეპარატები
გვირილას ყვავილების ნაყენი: 2 ჩ.კ. ყვავილს დაასხით 1 ჩ.ჭ. მდუღარე, დააყენეთ 4 საათი, გაწურეთ. მიიღეთ თბილი, როგორც ჩაი, 1/4 ჩ.ჭ. 2-ჯერ დღეში გასტრიტის, ენტერიტის და კოლიტის დროს, მეტეორიზმის დროს მიიღეთ ერთი დღის განმავლობაში, 1 ჩ.ჭ. ერთ ჯერზე.
ყვავილების ნახარში: გვირილას იყენებენ თავის დასაბანად ქერტლის დროს და თმისთვის ოქროსფერი ელფერის მისაცემად. ამისთვის 1,5 ლ. მდუღარე წყალი დაასხით 4 ს.კ. ხმელ ყვავილებს და გააცხელეთ ნელ ცეცხლზე 5 წთ., გაწურეთ. ეს ნახარში გადაივლეთ თმებზე დაბანის შემდეგ.
ჭაღარა თმის ღია ფერად შესაღებად აიღეთ: 1 წილი გვირილას ყვავილი დაასხით 3 წილი მდუღარე. დააყენეთ თერმოსში სამი საათის განმავლობაში. უფრო ინტენსიური ფერის მისაღებად გვირილას ნაყენით დასველებულ თმაზე თავსაფარი დაიფარეთ 30-60 წთ.-ის განმავლობაში. ამის შემდეგ თმები გაიმშრალეთ.
უზმოზე მიღებული გვირილას ნახარში ასუფთავებს კანს.
პარაპროქტიტის, ბუასილური კვანძების ანთების დროს უნიშნავენ გამწმენდ ოყნას (1 ს.კ. მცენარეული ზეთი, გვირილას ნახარში 6,0:200,0-100,0 ერთ ოყნაზე). შინაგანი გამოყენებისთვის ნაყენს 4 საათის განმავლობაში აყენებენ.
უკუჩვენება
დიდი დოზებით მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს ცენტრალური ნერვული სისტემის დათრგუნვა და კუნთების ტონუსის დაწევა.
გავრცელების ადგილები
გავრცელებულია იმერეთში, გურიაში, სამეგრელოში, მესხეთში, რაჭაში.
იზრდება მდელოებზე, ტყისპირებში, ბოსტნებში, საცხოვრებელთან ახლოს.
ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ღერო სწორმდგომია, დატოტვილი და სიმაღლით 35 სმ.-ს აღწევს. ფესვი წვრილი, დატოტვილი ღია-წაბლისფერია. მჯდომარე, ფრთისებრგანკვეთილი ფოთლები ღეროზე მონაცვლეობითაა განლაგებული.
ყვავილები კონუსისებრ ყვავილედებშია შეკრებილი, კიდურა ყვავილები თეთრი, ენისებრი გვირგვინით, ბუტკოიანია, შუაში ყვითელი, მილისებრი, ორსქესიანი ყვავილებია განლაგებული. ნაყოფი წაგრძელებული თესლურაა 0,8-1 მმ. სიგრძის და 0,25 მმ. სიგანისა.
დამზადება
სამკურნალო მიზნით იყენებენ ყვავილის კალათებს ყვავილის ყუნწის გარეშე. მათ ყვავილობის დროს ივნის-ივლისში აგროვებენ, ახმობენ ჩრდილში ან საშრობში 35-400ჩ ტემპერატურაზე.
ქიმიური შემადგენლობა
ყვავილის კალათები შეიცავენ 0,2-0,8% ეთერზეთს, რომლის შემადგენლობაში შედის ხამაზულინი, გარდა ამისა შეიცავს ტერპენს, სესკვიტერპენს, კადინენს.
ფარმაკოლოგიური თვისებები
გვირილას გააჩნია მადეზინფიცირებელი და ანთების საწინააღმდეგო თვისებები, აძლიერებს ნაღვლის გამოყოფას და მადას. ახდენს სუსტ ატროპინისმაგვარ მოქმედებას, ადუნებს გლუვ მუსკულატურას, ხსნის მუცლის ღრუს ორგანოების სპაზმებს.
გამოყენება მედიცინაში
სამკურნალო გვირილას იყენებენ როგორც სპაზმოლიტურ საშუალებას საჭმლის მომნელებელი ორგანოების დაავადებების, ქრონიკული სპასტიკური კოლიტის, გასტრიტის, ნაღვლის გამოყოფის სტიმულაციისთვის. გარეგან საშუალებად იყენებენ პირის ღრუში და ყელში გამოსავლებად ანგინის, ლარინგიტის და სხვ. დროს. გვირილას ნაყენს იყენებენ გაცივების, მუცლის ძლიერი ტკივილის, კრუნჩხვების და სხვ. დროს.
სამკურნალო პრეპარატები
გვირილას ყვავილების ნაყენი: 2 ჩ.კ. ყვავილს დაასხით 1 ჩ.ჭ. მდუღარე, დააყენეთ 4 საათი, გაწურეთ. მიიღეთ თბილი, როგორც ჩაი, 1/4 ჩ.ჭ. 2-ჯერ დღეში გასტრიტის, ენტერიტის და კოლიტის დროს, მეტეორიზმის დროს მიიღეთ ერთი დღის განმავლობაში, 1 ჩ.ჭ. ერთ ჯერზე.
ყვავილების ნახარში: გვირილას იყენებენ თავის დასაბანად ქერტლის დროს და თმისთვის ოქროსფერი ელფერის მისაცემად. ამისთვის 1,5 ლ. მდუღარე წყალი დაასხით 4 ს.კ. ხმელ ყვავილებს და გააცხელეთ ნელ ცეცხლზე 5 წთ., გაწურეთ. ეს ნახარში გადაივლეთ თმებზე დაბანის შემდეგ.
ჭაღარა თმის ღია ფერად შესაღებად აიღეთ: 1 წილი გვირილას ყვავილი დაასხით 3 წილი მდუღარე. დააყენეთ თერმოსში სამი საათის განმავლობაში. უფრო ინტენსიური ფერის მისაღებად გვირილას ნაყენით დასველებულ თმაზე თავსაფარი დაიფარეთ 30-60 წთ.-ის განმავლობაში. ამის შემდეგ თმები გაიმშრალეთ.
უზმოზე მიღებული გვირილას ნახარში ასუფთავებს კანს.
პარაპროქტიტის, ბუასილური კვანძების ანთების დროს უნიშნავენ გამწმენდ ოყნას (1 ს.კ. მცენარეული ზეთი, გვირილას ნახარში 6,0:200,0-100,0 ერთ ოყნაზე). შინაგანი გამოყენებისთვის ნაყენს 4 საათის განმავლობაში აყენებენ.
უკუჩვენება
დიდი დოზებით მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს ცენტრალური ნერვული სისტემის დათრგუნვა და კუნთების ტონუსის დაწევა.
გავრცელების ადგილები
გავრცელებულია იმერეთში, გურიაში, სამეგრელოში, მესხეთში, რაჭაში.
იზრდება მდელოებზე, ტყისპირებში, ბოსტნებში, საცხოვრებელთან ახლოს.