სამკურნალო მცენარეები – დაფ­ნა კე­თილ­შო­ბი­ლი

[center]
აღ­წე­რა

კე­თილ­შო­ბი­ლი დაფ­ნა 8-10 მ. სი­მაღ­ლის მა­რად­მწვა­ნე მცე­ნა­რეა დაფ­ნი­სებ­რთა ოჯა­ხი­სა. შე­იძ­ლე­ბა იყოს ხეც და ბუჩ­ქიც. ზოგ­ჯერ ტყე­ში 18 მ. სი­მაღ­ლის ხე­ე­ბიც გვხვდე­ბა. ხის ღე­როს დი­ა­მეტ­რი 40 სმ-ია, მუ­ქი-ნაც­რის­ფე­რი ქერ­ქით. ხში­რი ვარ­ჯი პი­რა­მი­დუ­ლი ფორ­მი­საა. მოკ­ლე­ყუნ­წი­ა­ნი ფოთ­ლე­ბი ყლორ­ტებ­ზე მო­რი­გე­ო­ბი­თაა გან­ლა­გე­ბუ­ლი, ტყა­ვი­სებ­რია, მბრწყი­ნა­ვი, კი­დემ­თლი­ა­ნი, ბო­ლოს­კენ წაწ­ვე­ტე­ბუ­ლი, ფუ­ძის­კენ შე­ვიწ­რო­ე­ბუ­ლი, ზე­მო­დან მუ­ქი-მწვა­ნე, ქვე­მო­დან უფ­რო ღია ფე­რის. ფოთ­ლებს მძაფ­რი და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი სუ­ნი აქვთ.
დაფ­ნა ორ­ბი­ნი­ა­ნი მცე­ნა­რეა და ერ­თსქე­სი­ა­ნი ყვა­ვი­ლე­ბი აქვს. წვრი­ლი მამ­რო­ბი­თი ყვა­ვი­ლე­ბი 6-12 ცა­ლის რა­ო­დე­ნო­ბით ფოთ­ლე­ბის იღ­ლი­ებ­ში ყვა­ვი­ლე­დე­ბა­დაა შეკ­რე­ბი­ლი, ყვა­ვილ­სა­ფა­რი უბ­რა­ლოა და ოთ­ხი მომ­წვა­ნო-ყვი­თე­ლი ან თეთ­რი ფო­თო­ლა­კის­გან შედ­გე­ბა. მამ­რო­ბით­ზე უფ­რო წვრი­ლი მდედ­რო­ბი­თი ყვა­ვი­ლე­ბი 2-3 ცა­ლის რა­ო­დე­ნო­ბით ყვა­ვი­ლე­ბის იღ­ლი­ებ­შია თავ­მოყ­რი­ლი.
ნა­ყო­ფი მო­შა­ვო-ლურ­ჯი, სურ­ნე­ლო­ვა­ნი, 2 სმ. სიგ­რძის კურ­კი­ა­ნაა, კვერ­ცხი­სებ­რი ან ელიფ­სუ­რი ფორ­მი­სა, მსხვი­ლი კურ­კით.
ყვა­ვის მარტ-აპ­რილ­ში, ნა­ყო­ფი სექ­ტემ­ბერ-ოქ­ტომ­ბერ­ში მწიფ­დე­ბა.

დამ­ზა­დე­ბა

სამ­კურ­ნა­ლოდ იყე­ნე­ბენ მცე­ნა­რის ფოთ­ლებს, ქერქს, ფეს­ვებს, ნა­ყოფს, ნა­ყო­ფის კურ­კას, ასე­ვე დაფ­ნის ზეთს.

ქი­მი­უ­რი შე­მად­გენ­ლო­ბა

დაფ­ნის ნა­ყო­ფი შე­ი­ცავს მოყ­ვი­თა­ლო ფე­რის ეთერ­ზეთს (0,8%), ფი­ტოს­ტე­რინს. ეთერ­ზე­თის შე­მად­გენ­ლო­ბა­ში შე­დის პი­ნე­ნი და ცი­ნე­ო­ლი. თეს­ლი შე­ი­ცავს 72% ეთერ­ზეთს, ფოთ­ლებ­ში გა­ცი­ლე­ბით მე­ტი ეთერ­ზე­თია (2-3,5%), იგი შე­ი­ცავს თით­ქმის 50% ცი­ნე­ოლს და კი­დევ 65-მდე კომ­პო­ნენტს, რო­მელ­თა შო­რის აღ­მო­ჩე­ნი­ლია რუ­ტი­ნი.

ფარ­მა­კო­ლო­გი­უ­რი თვი­სე­ბე­ბი

დაფ­ნის პრე­პა­რა­ტებს გა­აჩ­ნია და­მამ­შვი­დე­ბე­ლი, ტკი­ვილ­გა­მა­ყუ­ჩე­ბე­ლი, ან­ტი­სეპ­ტი­კუ­რი, მა­დე­ზინ­ფი­ცი­რე­ბე­ლი, ან­თე­ბის სა­წი­ნა­არ­მდე­გო თვი­სე­ბე­ბი.

გა­მო­ყე­ნე­ბა მე­დი­ცი­ნა­ში

დაფ­ნა კარ­გი სა­შუ­ა­ლე­ბაა სა­ერ­თო დამ­ბლის და სა­ხის ნერ­ვის დამ­ბლის დროს, ღვიძ­ლის და ელენ­თის სის­მსივ­ნის დროს, კო­ლი­ტის, სახ­სრე­ბის ტკი­ვი­ლის დროს. დაფ­ნა და დაფ­ნის ზე­თი კურ­ნავს თა­ვის და ყუ­რის ტკი­ვილს. დაფ­ნის ზე­თი სა­სარ­გებ­ლოა ღვიძ­ლის ტკი­ვი­ლი­სას.
არა­ო­ფი­ცი­ა­ლურ მე­დი­ცი­ნა­ში დაფ­ნა გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა რევ­მა­ტი­უ­ლი არ­თრი­ტის, ნიკ­რი­სის ქა­რის, სპას­ტი­კუ­რი ტკი­ვი­ლის და შაქ­რი­ა­ნი დი­ა­ბე­ტის დროს.

სამ­კურ­ნა­ლო პრე­პა­რა­ტე­ბი

დაფ­ნის ფოთ­ლე­ბის ნა­ყე­ნი: 2 ს.კ. და­ქუც­მა­ცე­ბულ დაფ­ნის ფო­თოლს და­ას­ხით 1 ჩ.ჭ. მდუ­ღა­რე წყა­ლი, თბი­ლად შე­ფუ­თეთ, და­ა­ყე­ნეთ 1-2 სა­ა­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში, გა­წუ­რეთ.
ყუ­რი­დან გა­მო­ნა­დე­ნის დროს გა­მო­ი­რეც­ხეთ ყუ­რე­ბი და ჩა­იწ­ვე­თეთ დაფ­ნის ფოთ­ლის თბი­ლი ნა­ყე­ნი. ჩაწ­ვე­თე­ბის შემ­დეგ ყურ­ში ბამ­ბის ტამ­პო­ნი მო­ა­თავ­სეთ. პრო­ცე­დუ­რა დღე­ში 2-3-ჯერ ან ერ­თხელ, ძი­ლის წინ ჩა­ი­ტა­რეთ.
დაფ­ნის ფოთ­ლე­ბის ნა­ყე­ნი: 5 გრ. და­ქუც­მა­ცე­ბულ ფოთ­ლებს და­ას­ხით 300 მლ. მდუ­ღა­რე, და­ა­ყე­ნეთ თერ­მოს­ში 3 სა­ა­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში, გა­წუ­რეთ 2-3 ფე­ნა დოლ­ბან­დში და შა­ევ­სეთ საწ­ყის მო­ცუ­ლო­ბამ­დე. მი­ი­ღეთ სპას­ტი­კუ­რი ტკი­ვი­ლე­ბის დროს ყლუ­პო­ბით მთე­ლი დო­ზა 12 სა­ა­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში. მკურ­ნა­ლო­ბის კურ­სი 2 დღე.
დაფ­ნის ფოთ­ლე­ბის ნა­ყე­ნი: 10 ცალ სუფ­თა ფო­თოლს და­ას­ხით 3 ჩ.ჭ. მდუ­ღა­რე წყა­ლი, და­ა­ყე­ნეთ 2 სა­ა­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში თერ­მოს­ში, გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ რე­გუ­ლა­ლუ­რად 1/2 ჩ.ჭ. 3-ჯერ დღე­ში შაქ­რი­ა­ნი დი­ა­ბე­ტის დროს.
დაფ­ნის ფოთ­ლე­ბის ნა­ხარ­ში: 5 გრ. დაფ­ნის ფო­თოლს და­ას­ხით 300 მლ. მდუ­ღა­რე. ადუ­ღეთ და­ბალ ცეც­ხლზე ან წყლის აბა­ზა­ნა­ზე 5 წთ.-ის გან­მავ­ლო­ბა­ში, და­ა­ყე­ნეთ თერ­მოს­ში 4-5 სა­ა­თი, და­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ ნა­ხარ­ში მცი­რე ყლუ­პო­ბით 12 სა­ა­თის გან­მავ­ლო­ბა­ში სახ­სრე­ბის გაწ­მენ­დის მიზ­ნით. პრო­ცე­დუ­რა 3 დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში გი­მე­ო­რეთ. ერ­თი კვი­რის შემ­დეგ _ კი­დევ 3 დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში. მკურ­ნა­ლო­ბის დღე­ებ­ში და­ი­ცა­ვით ვე­გე­ტა­რი­ა­ნუ­ლი დი­ე­ტა.
სახ­სრე­ბის გაწ­მენ­და პირ­ველ წელს ყო­ველ სამ თვე­ში ერ­თხელ გა­ი­მე­ო­რეთ. შემ­დეგ წე­ლი­წად­ში ერ­თხელ, აუ­ცი­ლებ­ლად კუწ-ნაჭ­ლა­ვის გა­მო­რეც­ხვის შემ­დეგ. თუ ამას არ გა­ა­კე­თებთ დაფ­ნის ფო­თოლ­მა შე­იძ­ლე­ბა ალერ­გია გა­მო­იწ­ვი­ოს.
დაფ­ნის ფოთ­ლე­ბის სპირ­ტზე ნა­ყე­ნი: 1 ჩ.ჭ. და­ქუც­მა­ცე­ბულ დაფ­ნის ფო­თოლს და­ას­ხით 0,5 ლ. არა­ყი და და­ა­ყე­ნეთ 14 დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში ბნელ ად­გი­ლას, პე­რი­ო­დუ­ლად შე­ან­ჯღრი­ეთ, შემ­დეგ გა­წუ­რეთ. მი­ი­ღეთ 1 ს.კ. 3-ჯერ დღე­ში ჭა­მამ­დე 0,5 სა­ა­თით ად­რე ყე­ლის კი­ბოს გან­კურ­ნე­ბის მიზ­ნით.
ხალ­ხურ მე­დი­ცი­ნა­ში დაფ­ნის ზეთს იყე­ნებ­დნენ ქრო­ნი­კუ­ლი ქო­ლე­ცის­ტი­ტის და ნაღ­ვლკენ­ჭო­ვა­ნი და­ა­ვა­დე­ბის დროს.
დაფ­ნის ზე­თი შემ­დეგ­ნა­ი­რად მზად­დე­ბა: მო­ა­თავ­სეთ ჭურ­ჭელ­ში 30 გრ. წვრი­ლად და­ქუც­მა­ცე­ბუ­ლი დაფ­ნის ფო­თო­ლი, და­ას­ხით 200 მლ. სე­ლის ან მზე­სუმ­ზი­რის ზე­თი და და­ა­ყე­ნეთ ბნელ ად­გი­ლას 7 დღის გან­მა­ლო­ბა­ში, შემ­დეგ გა­წუ­რეთ. დაფ­ნის და­ღე­ჭი­ლი ფოთ­ლე­ბი მი­ი­დეთ ჭრი­ლო­ბა­ზე, შვე­ლის შხა­მი­ა­ნი მწე­რე­ბის და გვე­ლის ნაკ­ბე­ნის დროს.
კუ­ჭის მო­უ­ნე­ლებ­ლო­ბის დროს მი­ი­ღეთ 4-5 წვე­თი დაფ­ნის წვე­ნი, და­ა­ყო­ლეთ წყა­ლი.

გავ­რცლე­ბის ად­გი­ლე­ბი

დაფ­ნის სამ­შობ­ლო ხმელ­თა­შუ­აზ­ღვის­პი­რე­თია. მცი­რე აზი­ის და სი­რი­ის ტყე­ებ­ში ვე­ლუ­რი სა­ხით ახ­ლაც გვხვდე­ბა. გავ­რცე­ლე­ბუ­ლია ცენ­ტრა­ლურ და სამ­ხრეთ ამე­რი­კა­ში.
სა­ქარ­თვე­ლო­ში ფარ­თოდ გავ­რცე­ლე­ბუ­ლია და­სავ­ლეთ შა­ვიზ­ღვსპი­რა რა­ი­ო­ნებ­ში.[/left]