ეროსი მანჯგალაძემ ელენე ყიფშიძის სიყვარული სამარეში ჩაიტანა



"ჩემს ძმას მხოლოდ ერთხელ უყვარდა, ამიტომ ცოლის მოყვანაზე აღარ უფიქრია"

მსახიობი ეროსი მანჯგალაძე ქართულ თეატრსა და კინოში გამორჩეული იყო თავისი გარეგნობით, ხმის ტემბრით, გარდასახვის საოცარი უნარით. თეატრალური ინსტიტუტის დამთავრების დღიდან რუსთაველის თეატრში თამაშობდა. სცენაზე ბევრი საინტერესო და დასამახსოვრებელი სახე შექმნა, თამაშობდა ტელესპექტაკლებშიც. რაც შეეხება კინოს, მის ფილმებს თუ გადავხედავთ, მთავარი როლი არასოდეს ჰქონია, მაგრამ მისი ყველა პერსონაჟი გამორჩეული იყო და მთავარ გმირებსაც ჩრდილავდა. 30 წლის განმავლობაში რადიოკომიტეტში საფეხბურთო მატჩებს უძღვებოდა. შეიძლება ითქვას, რომ მან რადიორეპორტაჟები ხელოვნების დონეზე აიყვანა. მისი მოგონილია ბევრი ახლა უკვე დამკვიდრებული საფეხბურთო ტერმინი, ახასიათებდა ექსპრომტები და ერთხელ "დინამოს" მიერ გატანილი გოლიც კი დამალა.
ეროსი მანჯგალაძე 57 წლის ასაკში გარდაიცვალა გულის შეტევით. მიუხედავად წარმატებული კარიერისა, მისი ცხოვრება ეკრანსა და სცენის მიღმა უიღბლო აღმოჩნდა. ტრაგედიები ბავშვობიდან თან სდევდა. ჯერ დედამისი დაინვალიდდა, მერე 18 წლის ძმა მეორე მსოფლიო ომში დაკარგა, შემდეგ მამა დაუპატიმრეს. 17 წლის ეროსის ოჯახის რჩენა თავად უწევდა. ხანმოკლე აღმოჩნდა მისი ქორწინება მსახიობ ელენე ყიფშიძესთან. ამის შემდეგ ცოლის მოყვანაზე აღარც უფიქრია.
მსახიობის ცხოვრების მნიშვნელოვან პერიოდებზე "სარკეს" მისი და, ბელა მანჯგალაძე ესაუბრა.



ოჯახური ტრაგედიები
ბელა მანჯგალაძე:

– სამი და–ძმა ვიყავით. უფროსი რეზო იყო, ეროსი – შუათანა, მე ნაბოლარა ვარ. არაჩვეულებრივი დაძმობა გვქონდა. როგორც პატარას, ხელისგულზე მატარებდნენ. რეზიკო უფრო სერიოზული და მკაცრი ბიჭი გახლდათ, ეროსი კი ჩემი მეგობარი იყო, ყველგან თან დავყავდი. კარგი და ბედნიერი ბავშვობა გვქონდა. მერე კი ჩვენს ცხოვრებაში ტრაგედიები დატრიალდა. დედა ბლის ხიდან ჩამოვარდა, ხერხემალი დაუზიანდა და მას მერე ფეხზე აღარ გაუვლია. იმ დღეს სკოლაში პირველად წავედი. დედამ გაკვეთილებზე დამტოვა, თვითონ სახლში წავიდა და ეს უბედური შემთხვევაც მაშინ მოხდა. მძიმე ავადმყოფი იყო, ლოგინიდან ვეღარ დგებოდა. 32 წლის იყო, ხიდან რომ ჩამოვარდა და 26 წელი ლოგინს მიჯაჭვულმა გაატარა.
ჩემი უფროსი ძმა, რეზიკო, 18 წლის რომ გახდა, ჯარში წაიყვანეს. 8 თვეში მეორე მსოფლიო ომი დაიწყო და მას შემდეგ მასზე აღარაფერი გაგვიგია. მან სკოლა წარჩინებით დაამთავრა, უგამოცდოდ ხვდებოდა უმაღლეს სასწავლებელში, მაგრამ იმ წელს ჩაბარების ნება არ მისცეს და წვევამდელად წაიყვანეს ჯარში. ახლაც მახსოვს ის დღე, როდესაც რეზიკო და მისი სამი ამხანაგი ჯარში გაიწვიეს. 8 წლის ვიყავი, აივანზე ვიდექი და ბიჭებს ვემშვიდობებოდი. წასვლის წინ ყველამ მაკოცა. 8 თვის განმავლობაში წერილებს სულ გვიგზავნიდა, თანაც ყველას სათითაოდ: მე, დედას, მამას, ეროსის, პაპას, ბებიას, თავის მასწავლებლებს, ამხანაგებს. ის დღეც მახსოვს, როცა ომის დაწყება გამოაცხადეს. ეროსის რადიოში მუშაობა ახალი დაწყებული ჰქონდა. იმ საღამოს სამსახურიდან რომ დაბრუნდა, ეგრევე დაიძინა. ომის გამოცხადება რომ დაიწყო, ფეხზე წამოხტა, ოფლში იწურებოდა. ძალიან ინერვიულა, მით უმეტეს, რომ ვიცოდით, ჩვენი რეზიკოც იქ იყო.
ომში რეზიკოს დაკარგვა მთელი ოჯახისთვის დიდი და მოუშუშებელი ტკივილი იყო. ამას ისიც დაემატა, რომ 1942 წელს მამაჩემი დააპატიმრეს. ის მენშევიკი გახლდათ და ერთმა კაცმა დაასმინა. მოიტყუა, თითქოს მამამ სუფრასთან თქვა, გერმანელები რომ შემოვლენ, ყველაფერს დავიბრუნებო. დანაშაული ვერაფრით დაუმტკიცეს, მაგრამ 5 წლით შუა აზიაში გადაასახლეს. იქ კარგი სამსახური ჰქონდა და კარგი თანამდებობაც ეკავა. 5 წლის მერე ბიძაჩემმა ჩააკითხა, გამოიხსნა და სახლში წამოიყვანა.

ექიმობაზე მეოცნებე
– ჩემი ძმები სამტრედიის რაიონში, სოფელ ღანირში დაიბადნენ, მე – დუშეთის რაიონში. იმავე წელს მამამ თბილისში სახლი შეიძინა და ყველანი აქეთ გადმოვსახლდით. სოლოლაკში, დავითაშვილის ქუჩაზე ვცხოვრობდით. ჩვენს უბანში ტელეფონი მხოლოდ ჩვენ გვქონდა. დედამ აპარატი წინა ოთახში დაგვადგმევინა და კარს არ კეტავდა. შუაღამეს ვინმეს რომ გაუჭირდეს და დარეკვა უნდოდეს, შემოსვლა არ მოერიდოსო. დედა კი ავადმყოფობდა, მაგრამ შვილებს ყურადღებას არ გვაკლებდა. ეროსის მეგობრებს სულ ურეკავდა და მის ამბებს იგებდა, სად იყო, რას აკეთებდა და ა.შ. დედა ყველას ძალიან უყვარდა. მახსოვს, მისი დაკრძალვის დღეს აკაკი ხორავა როგორი თვალცრემლიანი იდგა.
მე და ჩემმა ძმებმა 34–ე საშუალო სკოლა დავამთავრეთ. ეროსი მე–10 კლასში რომ იყო, სკოლაში რუსთაველის თეატრის მსახიობებმა პიესა "რღვევა" დადგეს, სადაც ეროსიმ კარგად ითამაშა. მაშინ მსახიობობაზე კი არა, სამხედრო ექიმობაზე ოცნებობდა. რუსთაველის თეატრის მსახიობები კი მისი თამაშით ისე აღფრთოვანდნენ, მამაჩემს უთხრეს, მსახიობი უნდა გამოვიდესო. მართლაც, ეროსიმ სამხედრო ექიმობაზე ფიქრი შეწყვიტა და თეატრალურ ინსტიტუტში სამსახიობო ფაკულტეტზე ჩააბარა.
17 წლის იყო, როცა რადიოკომიტეტში დიქტორების კონკურსი გაიმართა. 32 კონკურსანტს შორის ჩემმა ძმამ გაიმარჯვა და რადიოში დაიწყო მუშაობა. ამის შემდეგ ის ოჯახის უფროსი გახდა. მამა უკვე დაჭერილი იყო, დედა ლოგინად ჩავარდნილი. ყველა ჩვენგანის მარჩენალი და მომვლელი ეროსი იყო.

მზრუნველი შვილი და ძმა
– ეროსი ძალიან გულისხმიერი და ადამიანების მოყვარული იყო. განსაკუთრებულად კარგი ურთიერთობა ბავშვებთან ჰქონდა. პატარები ერიკოს ეძახდნენ. ქვემოდან ამოსძახებდნენ ხოლმე, ჩამოდიო. ისიც ჩავიდოდა და მათთან ერთად კარგად ერთობოდა. ჩემი ძმა უკომპლექსო, მხიარული იყო. ყველას მიმართ მზრუნველობას იჩენდა, ოჯახის წევრებისადმი კი განსაკუთრებით ყურადღებიანი იყო. დედას ერთად ვაბანავებდით ხოლმე. ხელში აიყვანდა, დიდ ტაშტში ჩასვამდა და ისე ვბანდით.
დედაჩემს სპეციალური ფიცარი ჰქონდა, რომელსაც ლოგინში დებდა და ეროსის ტანსაცმელს ასე უუთოვებდა. იმ დროს ტელევიზორი არ არსებობდა, ჩემს ძმას კინოსტუდიიდან ფირები მოჰქონდა, თან რამდენიმე თანამშრომელს გამოიყოლებდა თავისი ტექნიკიანად და დედას დიდ ეკრანზე ფილმებს უჩვენებდა. მთელი ეზო ჩვენს სახლში ამოდიოდა კინოს საყურებლად.
უნივერსიტეტში რომ ვსწავლობდი, ლექციების შემდეგ რუსთაველის გამზირზე ფეხით ჩავივლიდი ხოლმე. ამ დროს რუსთაველის თეატრში რეპეტიციები დამთავრებული იყო და მსახიობები გარეთ ისხდნენ. ჩემი ძმა შორიდან რომ დამინახავდა, ქუჩას სირბილით გადმოჭრიდა, ისე მაკოცებდა და მომეფერებოდა, თითქოს იმ დილას არ ვენახე. მას ძალიან ვუფრთხილდებოდი. ახლობლები ხშირად მეუბნებოდნენ, შენს ძმას როგორ კარგად უვლი, სულ გამოწკეპილი დადისო. ეროსის და მის მეგობრებს ხელისგულზე დავყავდი. მისი გამორჩეული მეგობრები რამაზ ჩხიკვაძე და გოგი გეგეჭკორი იყვნენ.
"რეზიკო სად არის?"
– დედა 58 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ბოლო დღეს უკვე ძალიან ცუდად იყო. ეროსი თეატრში გაიქცა, სპექტაკლში უნდა ეთამაშა. გაგვაფრთხილა, თუ მდგომარეობა გართულდება, მაშინვე დამირეკეთო. ღამით შევატყობინეთ, რომ დედა გონზე აღარ იყო. ოთახში შემოვარდა, მის ლოგინზე ჩამოჯდა და ჰკითხა, დედიკო, როგორ ხარო. ის გამოფხიზლდა და უკანასკნელი სიტყვები თქვა: "რეზიკო სად არის?"

სტუმართმოყვარე
– ყოველ პირველ მაისს, თამარობას (ძველი სტილით), ყველა ჩვენთან იკრიბებოდა. დიდ სუფრას ვშლიდით, იყო სიმღერა და მხიარულება. მეზობლები გადმომძახებდნენ, ბელა, ფანჯარა არ დახურო, ჩვენც ვუსმინოთო. მართალია, ჩვენს ცხოვრებას თან ბევრი სევდა ახლდა, მაგრამ მაინც სულ მხიარულად ვატარებდით დროს. ეს დედას და მამას დამსახურებაც იყო. საერთოდ, ჩემი მშობლებიც თეატრის მოყვარულები იყვნენ. ბავშვობაში ჩემი ძმები სპექტაკლებზე დაჰყავდათ, მე პატარა ვიყავი და არ მიშვებდნენ. ეროსის არტისტული ნიჭი ყოველთვის ეტყობოდა, ენაწყლიანიც იყო. გარეგნულად დედას ძალიან ჰგავდა.
ეროსიმ თბილისში, ბარნოვის ქუჩაზე ბინა მიიღო. ეს ის ცნობილი კორპუსი იყო, სადაც რუსთაველის თეატრის მსახიობები ცხოვრობდნენ. ჩემი ძმა იმ ბინაში გადავიდა და სიცოცხლის ბოლო წლები იქ გაატარა. ჩემი უფროსი ბიჭი, რეზო, 18 წლის რომ გახდა, ეროსიმ დამირეკა, ბელა, გადაწყვიტე, რომელ შვილს მაძლევ, თამრიკოს თუ რეზოსო.
მე ეს სიტყვები რაღაცნაირად არ მომეწონა და ვუთხარი, ჩემს შვილებს ხომ აქვთ ბინა, ეგ შენია და სხვას რატომ უნდა მისცე–მეთქი. მაშინ ცოლი არ ჰყავდა მოყვანილი. ბოლოს მაინც რეზო ჩაუწერია თავის ბინაში და მისი გარდაცვალების შემდეგ ჩემი შვილი იქ გადასახლდა. სხვათა შორის, როცა გავთხოვდი, ქორწილი ეროსის ბინაში გადავიხადე. ჩემი ძმა ჩემი ბედნიერებით ძალიან ხარობდა.
ეროსი სტუმართმოყვარე იყო, მაგრამ ერთი თავისებურება ჰქონდა – სტუმრებს თავის სახლში მხოლოდ ღამის 11 საათამდე აჩერებდა. ღამე რეპეტიციებს გადიოდა და განმარტოება სჭირდებოდა.
ეროსი ყოველ კვირას ნაძალადევში, ჩემს სახლში მოდიოდა. დილის 10 საათზე მოვიდოდა და მთელი დღე აქ იყო ხოლმე. მე ხაჭაპურს ვახვედრებდი. მთელი ოჯახი ვიკრიბებოდით და ჩვენგან ახალ ამბებს იგებდა. გვეუბნებოდა, არ შევრცხვე ნათესაობაში, მითხარით, ვინმე ხომ არ გარდაიცვალა ან ცოლი ხომ არავინ შეირთოო. ჩემთან როცა მოვიდოდა, დაასიგნალებდა. ჩემი მეუღლე აივანზე გავარდებოდა, ჩემი ძმა ქვევიდან დაუსტვენდა, ჩემი ქმარი კი უკან შემოვარდებოდა. ძალიან მორიდებული კაცი იყო და მეზობლების რცხვენოდა, ეროსი რომ უსტვენდა. რამდენჯერმე სთხოვა, ნუ უსტვენო. ის კიდევ აწვალებდა და თავისას მაინც არ იშლიდა.
ჩემი შვილები განსაკუთრებულად უყვარდა, რადგან საკუთარი არ ჰყავდა. სამწუხაროდ, ისე მოხდა, რომ ჩემი ორივე ძმა უშვილო წავიდა ამქვეყნიდან... მე ორი შვილი და სამი შვილიშვილი მყავს. ჩემს შვილიშვილს ეროსი დავარქვი.

დიდი სიყვარული – ელენე ყიფშიძე
– ცოლად ლენა (ელენე) ყიფშიძე რომ შეირთო, 37 წლის იყო. ისინი ერთ თეატრში თამაშობდნენ და ერთმანეთი შეუყვარდათ. თურმე აკაკი ხორავამ ეროსი გააფრთხილა, ლენას ყურადღება, მოვლა სჭირდება და აბა, შენ იციო. ის ძალიან კარგი გოგო იყო, ჩვენ ძალიან ვუყვარდით და კარგი ურთიერთობა გვქონდა. ჩემმა ძმამ პირველად რომ მოიყვანა სახლში, დედაჩემის ოთახში გაიქცა და ლოგინზე ჩამოუჯდა. უთხრა, თამარა დეიდა, ეროსიმ რომც მიმატოვოს, მე თქვენგან არასოდეს წავალო. კარგი პიროვნება იყო, მაგრამ რატომღაც მისი და ეროსის ურთიერთობა ვერ აეწყო. მათი ოჯახი 3 თვეში დაინგრა. არ ვიცი, სინამდვილეში რა მოხდა, რის გამო დაშორდნენ.
დაშორებას ორივე ძალიან განიცდიდა. ასეთი უიღბლობის შემდეგ ეროსის ოჯახის შექმნაზე აღარ უფიქრია. ყველა ურჩევდა, კიდევ შეერთო ცოლი, მაგრამ ეს არ გააკეთა. ჩემი ძმა სხვანაირი ტიპი იყო, სიყვარული მხოლოდ ერთხელ შეეძლო. თეატრალური ინსტიტუტიდან რუსთაველის თეატრში როგორც გაუშვეს, იმ დღიდან ლენა უყვარდა და ამქვეყნიდან მასზე შეყვარებული წავიდა. უბრალოდ, რაც მოხდა, ის ვერ აპატია... ზურიკო (ელენე ყიფშიძის ვაჟი, მსახიობი ზურა ყიფშიძე, ავტ.) მაშინ პატარა იყო და ეროსი ძალიან უყვარდა. თურმე მთელი ბავშვობა ეგონა, რომ მამამისი იყო. მართალია, მალე დაშორდნენ, მაგრამ ზურას ეროსისთან ურთიერთობა არ შეუწყვეტია. მასთან სახლში სტუმრად ხშირად მიდიოდა.
ჩემი ძმის ოჯახის დანგრევა მეც ძალიან განვიცადე. ამ დროს უნივერსიტეტში ვსწავლობდი. ლენა ჩემთან ხშირად მოდიოდა და მთხოვდა, ქმართან შერიგებაში დავხმარებოდი, მაგრამ ეს აღარ გამოვიდა. ხშირად მირეკავდა და მომიკითხავდა. ერთ–ერთი ბოლო დარეკვის დროს მითხრა, მე და ეროსი შევრიგდებოდით, მაგრამ ვიღაც ჩაერიაო. მართალია, ჩემს ძმას ლენას მიმართ გრძნობა სიცოცხლის ბოლომდე ჰქონდა, მაგრამ რაღაც ვერ აპატია...
ეროსის სულ ჩავჩიჩინებდი, რომ ცოლი მოეყვანა. როგორც იქნა, იქორწინა და რომ დაშორდნენ, თავს დამნაშავედ ვგრძნობდი. ერთხელ ისიც კი ვუთხარი, მე რომ ასე არ დამეჟინა, იქნებ ცოლი არც შეგერთო და ყველაფერი ასე ცუდადაც არ დამთავრდებოდა–მეთქი. ეროსიმ კი მიპასუხა, შენ არაფერ შუაში ხარ, მე ცოლად მხოლოდ ლენას შევირთავდი, სხვას არავის და რა მნიშვნელობა აქვს, ეს როდის მოხდებოდაო.

შეწყვეტილი გულისცემა
– ეროსი 57 წლის იყო, როდესაც მოულოდნელად გულის შეტევით გარდაიცვალა. იმ დღეს რობიკო სტურუას მამის გასვენებაზე იყო. იქიდან ეგრევე პოლიკლინიკაში წავიდა, რადგან გული აწუხებდა. იქ მისულს თურმე თავისი მკურნალი ექიმის ნაცვლად სხვა დახვდა, რომელიც უკვე წასასვლელად ემზადებოდა. ექთანმა ეროსის კარდიოგრამა რომ ნახა, არ მოეწონა და ექიმთან შეიყვანა. ის კაცი კი უკვე პიჯაკს იცვამდა, სახლში ეჩქარებოდა. პაციენტს ყურადღება არ მიაქცია, არც კი გასინჯა. მხოლოდ ერთი წამალი ჩაუდო გულისჯიბეში და უთხრა, როცა დაგჭირდება, დალიეო. ჩემი ძმა სწორედ იმ საღამოს გარდაიცვალა...
ეროსის წინათგრძნობა ჰქონდა. თურმე თავის ორ მეგობარს დაურეკა, რომლებიც იქვე, ვაკეში ცხოვრობდნენ. უთხრა, ჩემთან ამოდითო. მათ ნარდის თამაში დაიწყეს, ეროსი კი წამოწვა. მერე წამოდგა და მეგობრებს უთხრა, ახლა ჩაის გავაკეთებ და დავლიოთო. ბიჭებმა უთხრეს, ჩაი არ გვინდა, იწექი, ნუ ადგებიო. ის მაინც ადგა და სამზარეულოში შევიდა. ჩაიდნის ცეცხლზე დადგმა და წაქცევა ერთი ყოფილა. მისი გადარჩენა ვეღარ შეძლეს, გულმა უმტყუნა.
საერთოდ, ჩემს ძმას მიცვალებული სადაც იყო, იმ ოთახში შესვლის ეშინოდა. ყველა პანაშვიდზე წავიდოდა, მაგრამ ეზოში იდგა. მამაჩემი რომ გარდაიცვალა, მის პანაშვიდზე ეროსის მეგობარი დავით გამრეკელი მოვიდა, რომელსაც ასევე არ უყვარდა ასეთ ადგილებში სიარული. როგორც კი მოვიდა, აივანზე გაიყვანა. უთხრა, ოთახში მაინც ნუ შეხვალ, ცუდად არ გახდეო. ჩემს ძმას სიკვდილის შიში ყოველთვის ჰქონდა. ჩაბნელებულ ოთახში ძილის ეშინოდა, ამიტომ მის საძინებელში სინათლე დღე და ღამე ენთო. როცა გარდაიცვალა, მისი სახლის ყველა კუთხეში წამლები ვიპოვეთ. ალბათ ფიქრობდა, უცებ ცუდად თუ გახდებოდა, ის წამლები უშველიდა.
ეროსი გამორჩეულად ნიჭიერი იყო, დიდ წარმატებასაც მიაღწია, მაგრამ პირად ცხოვრებაში არ გაუმართლა. ამქვეყნიდან ყველა ახლობელზე შეყვარებული წავიდა და თან საყვარელი ქალის დიდი სიყვარული წაიღო. არ ვიცი, ლენასაც ასე ბოლო წუთამდე უყვარდა თუ არა. როცა ეროსი გარდაიცვალა და თეატრში დაასვენეს, მახსოვს, რომ საპატიო ყარაულში ლენაც იდგა.

თეონა კენჭიაშვილი, ჟურნალი სარკე

წყარო
































ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.