ბორის წიფურია – ტკივილი კაცისა, რომელიც იცინოდა



"სიკვდილს მარტო შეხვდა, მის გვერდით არავინ იყო"

მსახიობ ბორის წიფურიას ერთხელ ჰკითხეს, ფორტუნა თუ გწყალობთო. უპასუხა, ფორტუნა არასდროს არაფერში მწყალობსო. ბედის ირონიით, ბოლო ნამუშევარი, რითიც მაყურებელს ახსოვს, გადაცემა "ფორტუნა" იყო, რომლის ავტორი და წამყვანი გახლდათ. მის კარიერაში არის რამდენიმე ბრწყინვალე როლი – კომიკურიც და დრამატულიც, რომელთაც, სანამ ქართული კინო იარსებებს, დავიწყება არ უწერია. ერთი მსახიობისთვის ეს საკმარისზე მეტი წარმატებაა, თუმცა თვითონ ასე არ ფიქრობდა. გრძნობდა, რომ მეტი შეეძლო, მაგრამ სიცოცხლის ბოლო წლები საყვარელი საქმის გარეშე გაატარა. პირადი ცხოვრებაც ვერ ააწყო. უიღბლო ქორწინების შემდეგ ოჯახი არ შეუქმნია.

წელს, 15 ივნისს, მსახიობს 80 წელი შეუსრულდებოდა. მის ცხოვრებაზე "სარკეს" ბორის წიფურიას ნათესავმა, ძმის ცოლმა ნანა ცანავამ უამბო.

ნანა ცანავა – ბორის წიფურიას რძალი:
– ბორისის დედა, ალექსანდრა (შურა) ბუღაშვილი დიასახლისი გახლდათ, მამა, მიხეილ (მიშა) წიფურია – პარტიის წევრი, მერე კი ვაჭრობის მუშაკი გახდა. ბორისს სამი დედმამიშვილი ჰყავდა, თვითონ უფროსი იყო. სამივეს გარდაცვალებას მოესწრო.

ამქვეყნად ყველაზე მეტად დედა უყვარდა. გარეგნულად მას ძალიან ჰგავდა. სუფრასთან რომ იყო, დედის სადღეგრძელო განსაკუთრებულად უნდა დაელია. ჩემი დედამთილი ბოლოს ლოგინად ჩავარდა. ბორისი მის სანახავად არ მოდიოდა. არ უნდოდა, ასეთ მდგომარეობაში ენახა. ხშირად მოდიოდა, წამლები მოჰქონდა, მაგრამ სადარბაზოსთან გვაწვდიდა, სახლში არ შემოდიოდა. ჩემი დედამთილი რომ გარდაიცვალა, ყველანი იმაზე ვდარდობდით, ბორიასთვის ეს როგორ გვეთქვა...

მე და ბორია მეგობრები ვიყავით და არა – რძალ–მაზლი. ბავშვობაში ჩვენ ერთ ქუჩაზე ვცხოვრობდით. მე და ჩემი ქმარი რეზო კლასელები ვიყავით. გაკვეთილების შემდეგ მასთან სახლში ხშირად მივდიოდი და ერთად ვმეცადინეობდით. ბორისი ჩვენზე უფროსი იყო და ზოგჯერ გაკვეთილების მომზადებაში გვეხმარებოდა, განსაკუთრებით – რუსული ენის. მერე ჩემსა და რეზოს შორის სიყვარული გაჩნდა და შევუღლდით.

ჩემი მეუღლის გარდაცვალება ყველასთვის მძიმე იყო. 44 წლის კაცი ნაღვლის ბუშტის ოპერაციის დროს დაიღუპა. ბორიამ ეს ამბავი ყველაზე მეტად განიცადა. ორი ბიჭით მარტო დავრჩი და ის გვპატრონობდა, მისი იმედი მქონდა. თუკი რამე გამიჭირდებოდა, მას ვთხოვდი დახმარებას. ყველანაირად გვერდით გვედგა და ჩემს შვილებს ყურადღებას აქცევდა. ჩვენც, როგორც შეგვეძლო, ვეხმარებოდით.

ბოლო წლებში მარტო ცხოვრობდა. მართალია, დამხმარე ქალი ჰყავდა, მაგრამ რაღაცეებს მე და ჩემი რძალიც ვუკეთებდით. მოწესრიგებული კაცი იყო. ერთი პატარა მაგიდა ედგა და ყველაფერი, რაც სჭირდებოდა, მასზე ეწყო. მაშინვე მიხვდებოდა, თუკი რამეს ერთი ადგილიდან მეორე ადგილას გადავდებდით. ერთხელ სახლი დავულაგე და მაგიდაზე მტვერი რომ გადავწმინდე, ყველაფერი ავურიე. ბორიამ მითხრა, ნანა, დამღუპე, ვეღარაფერს ვაგნებო.

უიღბლო სიყვარული
– 42 წლის იყო, როდესაც 15 წლით უმცროს ქალზე დაქორწინდა. იამზე გოთუა ხელოვნებათმცოდნე იყო. ბორია იხსენებდა, რომ ის 10 წელი მოსწონდა, მერე კი იქორწინეს. ერთხელ იამზე მოსკოვში იყო, ბორიამ ჩააკითხა და უცებ გადაწყვიტეს შეუღლება. ერთად 5 წელი იცხოვრეს. იამზე ძალიან კარგი ქალია, მაგრამ რატომღაც მათი ოჯახი ვერ აეწყო, არც ბავშვი შეეძინათ. ყველას ძალიან დაგვწყდა გული, როდესაც ისინი დაშორდნენ. ვიცი, რომ ბორიას იამზე სიცოცხლის ბოლომდე უყვარდა, ალბათ ამიტომაც აღარ შეირთო სხვა. ამას ხმამაღლა არ ამბობდა, მაგრამ აშკარად იგრძნობოდა მისი დამოკიდებულება ყოფილი ცოლის მიმართ.

ბორია ქალბატონების დიდი მოყვარული იყო. კარგი და ლამაზი ქალები იზიდავდა. ერთი პერიოდი პოლიტიკოსი ნესტან კირთაძე მოსწონდა. თუმცა, მიუხედავად პატარ–პატარა სიმპათიებისა, მას სიცოცხლის ბოლო წუთამდე მაინც იამზე უყვარდა.

საყვარელი საქმის გარეშე
– ბორისი ერთფეროვანი ადამიანი არც ცხოვრებაში ყოფილა და არც თავის პროფესიაში. მართალია, ბევრი საინტერესო სახე შექმნა კინოსა თუ თეატრში, მაგრამ თვითონ ყოველთვის უკმაყოფილო იყო. ამბობდა, სრულად ვერ დავიხარჯე, მეტის გაკეთება შემეძლოო. რეჟისორ რობიკო სტურუასთან გარკვეული უთანხმოება ჰქონდა და რუსთაველის თეატრიდან წამოვიდა. მერე ცოტა ხანი ცირკის დირექტორი იყო. ბოლოს სულ სახლში იჯდა, აღარც ფილმებში იღებდნენ.

ქეიფი ძალიან უყვარდა, თამადობა კარგად გამოსდიოდა. ბევრი ლექსი იცოდა ზეპირად და სუფრასთან კითხულობდა. მის გვერდით არავინ მოიწყენდა, ამიტომაც ჰყავდა მეგობართა მთელი არმია. ძალიან თბილი, ენაკვიმატი ადამიანი იყო.

ერთი სასაცილო ამბავი მახსენდება. წეროვანში მის აგარკზე ვიყავით, ჩემი დედამთილიც იქ იყო. მან ხის ერთი ტოტი ამოიჩემა, უნდა მოვჭრაო. ბორია უშლიდა. ერთხელაც მეზობელთან გადავიდა. დედამისმა დრო იხელთა, ხეზე ავიდა, ტოტი მოჭრა და ქვევით ვეღარ ჩამოდიოდა. ასე დიდხანს იჯდა იქ. ამასობაში ბორიაც მოვიდა და ეძახდა, დედა, ჩამოდიო, მაგრამ ვერ ჩამოდიოდა. ბოლოს კიბე მივუდგით და ისე ჩამოვიყვანეთ. ყველაზე სასაცილო იყო თვითონ ბორიას რეაქცია.

სიკვდილთანაც მარტო
– ბორისს ბოლო წლებში გულთან დაკავშირებული პრობლემები ჰქონდა. ექიმებმა შუნტირების გაკეთება ურჩიეს, მაგრამ შეეშინდა, მხოლოდ სტენტირება გაიკეთა ამერიკაში. წლების შემდეგ გულზე ისევ ცუდი მდგომარეობა შეექმნა. ამასთანავე, სიგარეტს ეწეოდა, თავს ვერ ანებებდა და ასთმური პრობლემებიც დაეწყო. სუნთქვის უკმარისობა ემართებოდა და ცუდად ხდებოდა. ხან სასწრაფოს ვიძახებდით, ხან პირდაპირ მიგვყავდა საავადმყოფოში და რამდენიმე დღე იქ ვაწვენდით. ბოლოს, რომ გამოვიყვანეთ საავადმყოფოდან, ჩვენს სახლში მოვიყვანეთ. აიკვიატა, მეგობრებთან ერთად აბასთუმანში უნდა წავიდეო. არ გვინდოდა, წასულიყო, მაგრამ დაშლას აზრი არ ჰქონდა, მაინც არ დაგვიჯერებდა. ამბობდა, კარგი ჰაერია და მომიხდებაო. იქიდან მისი მეგობრები გვირეკავდნენ, კარგად ვერ არისო.

აბასთუმნიდან თავისი მანქანით ჩამოვიდა. იქ გადაღებული ფოტოები მოგვიტანა, რომლებიც იმ დღესვე დაუბეჭდავს და ახარისხებდა. ერთი და იმავე ფოტოს რამდენიმე ასლი ჰქონდა გაკეთებული, ანუ სხვებისთვისაც დაებეჭდა. ჩემმა რძალმა სთხოვა, ჩვენთან დარჩენილიყო. დაგვაიმედა, თავს კარგად ვგრძნობო და წავიდა.

27 ივნისი იყო. საღამოს გადავურეკეთ და მოვიკითხეთ, კარგ ხასიათზე იყო. ყოველთვის, როცა ცუდად ხდებოდა, თავისი მეგობრის, პროფესორ ანზორ მელიას სასწრაფო დახმარების ბრიგადას იძახებდა. ერთ–ერთი ასეთი შემთხვევის დროს ძალიან შევწუხდი. თვითონ მითხრა, ნუ გეშინია, ნანი, ასე იოლად არ მოვკვდებიო.

იმ საბედისწერო ღამეს კი მელიას ჯგუფი რატომღაც არ გამოიძახა, 03–ზე დარეკა. მათ კი სხვა სამსახურს გადასცეს. ამასობაში დრო დაიკარგა და ბორია გათენებისას გარდაიცვალა. სასწრაფოს ექიმისთვის უთქვამს, მგონი, ამქვეყნიდან მივდივარ და ჩემებს დაურეკეთო. ექიმმა მართლაც დაგვირეკა და გვითხრა, რომ ძალიან ცუდად იყო. სანამ მივიდოდით, მჯეროდა, რომ ცოცხალი დამხვდებოდა. თურმე ამ დროს უკვე გარდაცვლილი იყო. სამწუხაროდ, ცოცხალს ვერ მივუსწარით. დღემდე ვერ მომინელებია, რომ სიკვდილს მარტო შეხვდა და ჩვენ მის გვერდით არ ვიყავით. ეს ცუდი შეგრძნება ცხოვრების ბოლომდე გამყვება.

დამშვიდობება
– გარდაცვალების წინა დღეს შეიძლება გარკვეული წინათგრძნობა ჰქონდა, უცნაურად იქცეოდა. ჩემი რძალი იხსენებდა, იმ დღეს განსაკუთრებით თბილად მომექცაო. მარინას კიდეც უკითხავს, რა ხდება, ბიძია, რა თბილად მექცევიო. ბორიას კი ღიმილით უკითხავს: "თუ იცი, ხომ არ ვკვდები, მარინა?". გარდაცვალების დღეს, ჩვენგან რომ წავიდა, შემოგვთავაზა, წამოდით, გაგასეირნებთო, მაგრამ არ გავყევით. როცა წავიდა და ფანჯრიდან გადავხედეთ, კოცნა გამოგვიგზავნა და ასეთი მომღიმარე წავიდა. ეს იყო ჩვენი ბოლო შეხვედრაც და გამომშვიდობებაც.

ბორისი საბურთალოს სასაფლაოზე დავკრძალეთ. გვინდოდა, რუსთაველის თეატრში დაგვესვენებინა, მაგრამ რობიკო სტურუამ უარი გვითხრა. თავად საზღვარგარეთ იმყოფებოდა და იქიდან შემოგვითვალა, თეატრში რემონტიაო. მანამდე ერთი კვირით ადრე ფოიედან ერთი მსახიობი გაასვენეს... საბოლოოდ საბურთალოს სასაფლაოსთან მდებარე ამაღლების ტაძრიდან გავასვენეთ.
...
გარდაცვალებამდე 7 წლით ადრე მსახიობმა თავის ცხოვრებას ერთ წიგნში მოუყარა თავი. გთავაზობთ ამონარიდებს წიგნიდან "ბორის წიფურია – მოგონებები".

პირველი ფილმი
"თეატრალური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ სოხუმის თეატრში აღმოვჩნდი. პირველი სპექტაკლი, რომელშიც ვითამაშე, "გაზაფხულის დილა" იყო. სოხუმის საზოგადოებამ ამ დებიუტით ერთბაშად შემიყვარა. კინოში კი ჯერ არ მიღებდნენ.

იმ წლებში ერთი ზაფხული ბორჯომში გავატარე. ელექტროსაპარსი თბილისში დამრჩა და თვენახევარი წვერი არ გამიპარსავს. თბილისში რომ დავბრუნდი, კინოსტუდიაში გახმოვანებაზე მივედი. იური ქავთარაძემ მკითხა, რატომ გაქვს წვერიო. მე ტყუილად დავიკვეხნე, მოსკოვში ფილმში მიღებენ–მეთქი. იურიმ მითხრა, რა გინდა მოსკოვში, შენთვის ერთი კარგი როლი მაქვს, საკომისიო მაღაზიის დირექტორი უნდა იყოო. მე უარზე დავდექი, პირი რომ გავიპარსო, შენ რომ აღარ გადამიღო, მოსკოვის როლიც ხომ დამეკარგება–მეთქი. მოკლედ, აქეთ ვახვეწნინე. პირობისამებრ, რეჟისორმა მართლაც გადამიღო. ეს იყო ჩემი პირველი ფილმი "უყაიმო თამაში". ეს დებიუტი ჩემთვის ფეხბედნიერი აღმოჩნდა და იმავე წელს ზედიზედ შვიდ ახალ ფილმში მიმიწვიეს".

იმპროვიზატორი
"არ შემიძლია სცენაზე ერთისა და იმავეს გამეორება ჩაწერილი ფირივით. ხან როგორი ვთამაშობ სპექტაკლებს, ხან – როგორ. "საბრალდებო დასკვნა" ჩემი საასპარეზო სპექტაკლი იყო. ერთ სცენაში კულისებიდან ისმის ახალმოყვანილი პატიმრის ყვირილი. ამ დროს ჩემი გმირი (ჭიჭიკო გოგოლი) ამბობს, ეტყობა, ახალი პატიმარი მოიყვანესო. ერთხელაც ჩემი სიტყვის დრო დგება, მაგრამ მანამდე პატიმრის ყვირილი არ ისმის. მსახიობი სადღაც დაიკარგა. გავიხედე კულისებში და სპექტაკლის ზედამხედველი ვალიკო ხელებს თავში იცემს. რომ არა და არ გამოჩნდა მსახიობი, ვალიკო სცენის უკან გავარდა და დაიწყო ყვირილი: "ხელი გამიშვით, თქვე ნაძირლებო!". ამ დროს მე აბსოლუტურად გულწრფელად ვთქვი: "ვალიკო დაუჭერიათ, ჩვენი ვალიკო გაბისიანი!". ატყდა ერთი ამბავი, სცენაზე სიცილით იხოცებოდნენ კახი კავსაძე, კარლო საკანდელიძე, სოსო ლაღიძე, გურამ საღარაძე და სხვები. ვალიკომ, რომელიც სულ მსაყვედურობდა, ამჯერად არაფერი მითხრა. თუ რეალისტურად მივუდგებოდით, მე სიმართლე ვთქვი.

"საბრალდებო დასკვნა" იყო სპექტაკლი, რომელშიც იმპროვიზაციის კორიანტელი იდგა ხოლმე. სიცილ–ხარხარი გვქონდა და ამის გამო რამდენჯერმე საგანგებო კრებაც მოიწვიეს. მსახიობები გაგვაფრთხილეს, ასე აღარ მოვქცეულიყავით. ძირითადად მე ვქმნიდი სასაცილო სიტუაციებს და განსაკუთრებით მე გამაფრთხილეს. ერთხანს ვიყავი ჩუმად, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ სცენაზე ცხოვრება უინტერესო გახდა. გადავწყვიტე, რამე ახალი მომეფიქრებინა. როდესაც ზაზა ნაკაშიძე ციხის საკანში შედის, მას ჭიჭიკო გოგოლი ეკითხება გვარს და სახელს. ერთ დღესაც წარმოდგენა დაიწყო და ვფიქრობ, რა მოვიმოქმედო, მაგრამ თავში არაფერი მომდის. ჩემი დროც მოვიდა და ჩემსა და ზაზას შორის გაიმართა დიალოგი:

– რა გვარი ხარ?
– ნაკაშიძე!
– მერი ნაკაშიძე რა არის შენი? – ეს ვთქვი და სცენაზე და დარბაზში საოცრება მოხდა. ხალხი კი არ იცინოდა, ხარხარებდა. ამის გამო დროებით ფარდაც კი დახურეს. რამდენიმეწუთიანი სიცილის მერე, როგორც იქნა, სპექტაკლი გაგრძელდა".

საკუთარი "სახლ–მუზეუმი"
"ერთხელ სახლში დენი გამომირთეს. დილით "შუქის კაცი" მესტუმრა და მეც ეგრევე შეტევაზე გადავედი. ავუხსენი, რომ გადაღებაზე ვიყავი და დავალიანება ამიტომ ვერ გადავიხადე. რომ გაიგო, მსახიობი ვიყავი, ეჭვის თვალით ამათვალიერა, მერე ოთახს გადახედა და თქვა, ტყუილს ამბობ. შენ რომ მსახიობი იყო, კედლები შენი სურათებით გექნებოდა აჭრელებულიო. "შუქის კაცი" როგორც კი წავიდა, უჯრებიდან ამოვქექე აფიშები, სურათები, სიგელები და კედელზე განვათავსე. ოთახში წითელი ლენტი გავაბი, მოსაწვევებიც გავგზავნე ჩემს რამდენიმე მეგობართან: ხვალ ჩემი სახლ–მუზეუმის გახსნაა და მობრძანდით–მეთქი. ამის შემდეგ, ჩემი სტენდით სულ ვამაყობ".

შერეკილი
"მშობლებს ჩემი პროფესია დიდად არ მოსწონდათ. ერთხელ ელდარ შენგელაიამ სცენარი მომცა და მითხრა, რომ ჩემთვის ერთი კარგი როლი ჰქონდა – მღვდლის. სახლში გადავიკითხე სცენარი და ვნახე, ჩემი გმირი სულ ორჯერ ჩნდება, ფილმის თავში და ბოლოში. ხელმეორედ გადავიკითხე და უცებ ციხის უფროსის, ხუტას როლმა მომხიბლა. ელდარს რომ ვუთხარი, გაეცინა. მითხრა, მაგ როლისთვის ბევრი მსახიობი ისინჯება. რეზო გაბრიაძემ სულაც, მგონი, იპოლიტე ხვიჩიასთვის გათვალა ეგ როლიო. მე მაინც ვთხოვე ელდარს, რომ ხუტას როლზე გავესინჯე. საბოლოოდ დავითანხმე.

განსაკუთრებულად მოვემზადე, გავიკეთე ულვაში, ბაკენბარდები. ფაფახი და კოსტიუმიც შესაბამისი მოვირგე. სინჯების გადაღების მერე სახლში აფორიაქებული დავბრუნდი. ძალიან ვნერვიულობდი, არ ვიცოდი, დამამტკიცებდნენ თუ არა. ჩემი აფორიაქება მამამ შენიშნა და დედას ჰკითხა, რა სჭირსო. მას უთქვამს, შეიძლება ახალ ფილმში გადაიღონ, რომელსაც "შერეკილები" ჰქვიაო. მამამ დედა დაამშვიდა: "ოჰ, შერეკილი თუა, მაგ როლში დაამტკიცებენ, აბა, რა იქნება?!".

ნამდვილი ჭინჭრები
"ფილმში "ზოგი ჭირი მარგებელია", როგორც გახსოვთ, ჩემს მსუნაგ, მექალთანე გმირს სოფლის ქალები ჭინჭრით სუსხავენ. წესით, ამ დროს რაღაც მსგავსი მცენარე უნდა გამოეყენებინათ, მაგრამ შეეშალათ. როცა რეჟისორმა თქვა, ჭინჭრები მოიტანეთო, ნამდვილი ჭინჭარი მოუტანიათ. მე არხეინად ვარ და გრიმს ვიკეთებ. დაიწყო ამ დუბლის გადაღება. დამესივნენ ქალები, დამცხეს და დამცხეს ჭინჭარი. მე ვფართხალებ, ვყვირი, მთელი გულით ვევედრები ქალებს, არ გინდათ–მეთქი. ისინი კი თავის როლს მონდომებით ასრულებენ. პირველი დუბლის მერე ყველა მიხვდა, რაც მოხდა და დანარჩენი ორი დუბლი სხვა მცენარით დამსუსხეს, მაგრამ რა?.. იმ ჭინჭრის სუსხი ახლაც მახსოვს".

თეატრი, როგორც ცხოვრება
"თეატრს ბევრი სიხარული მოაქვს მსახიობისთვის, მაგრამ ბევრიც – გულისტკენა. მეც არაერთი სირთულე შემხვედრია. ერთხელ გახმაურებულ დადგმაში მთვარი როლი მივიღე. ათი რეპეტიციის შემდეგ ერთ მსახიობს ეს როლი მოეწონა და ამის გამო მე სხვა უსახურ როლზე გადამიყვანეს, რაც არ ვითამაშე. ასე ხშირად ჩამყრია შრომა წყალში. მომხდარა ისეც, რომ ზოგ სპექტაკლში მესამე დუბლიორად მნიშნავდნენ. მე ჩემი შრომისა და სისხლის ფასად ვამტკიცებდი, რომ აშკარად ვჯობდი დუბლიორებს და იმას ვაღწევდი, რომ პირველ შემადგენლობაში გადავყავდი რეჟისორს.

მართლაც, თეატრში თავს იყრის ყოველივე ის, რასაც ადგილი აქვს რეალურ ცხოვრებაში. როგორც იტყვიან, თეატრი ყველაფრის ბუდეა. არავინ იფიქროს, გული რამეზე მწყდება. მიმაჩნია, რომ ჩემი სათქმელი უკვე ვთქვი, თუმცა ვაღიარებ, რომ მეტის გაკეთება შემეძლო. ყველაფრის მიუხედავად, მარტო არ ვარ. არც ერთი დღე ვარ უსაქმოდ. ვფუსფუსებ ჩემთვის. თუ შემიძლია, ვეხმარები ყველას ხან რაში, ხან რაში. ჩემს სახლში ზარი არ წყდება. მიყვარს ჩემი მეგობრები. ბედნიერი ვარ, რომ ღმერთმა ამქვეყნად მეგობარი არ დამაკლო".

თეონა კენჭიაშვილი, ჟურნალი სარკე

































ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.