ჩვენი დღევანდელი გმირი, ქრისტეს საფლავის ტაძრის კარების მცველი ვაჯიჰ ნუსეიბე იერუსალიმში 1949 წლის აპრილში დაიბადა. სწავლობდა არაბულ სკოლაში. ქალაქ რამალას ახლოს დაამთავრა ბირზეიტის კოლეჯი (ახლა უნივერსიტეტი) „ინჟინერ– ელექტრონიკოსის“ სპეციალობით. 15 წელის იერუსალიმის პატარა კერძო ფირმაში მუშაობდა. 1975 წლიდან ქრისტეს საფლავის ტაძრის კარის მცველია. ფლობს ხუთ ენას: არაბულს, ინგლისურს, ივრითს, თურქულს და ფარსის. ჰყავს ცოლი, სამი ქალიშვილი და ვაჟი.
ვაჯიჰ, თქვენ ხშირად გნახულობენ ან ტაძრის წინ ხის სკამზე მჯდომარეს, ანდა ეზოში... ესენი თქვენი სამუშაო ადგილებია?
შეიძლება ასეც ითქვას, თუმცა მუდმივად კართან ყოფნას ჩემგან არავინ ითხოვს, მაგრამ მამაჩემსაც და პაპაჩემსაც ეს აუცილებლად მიაჩნდათ. ზოგჯერ, თუმცა იშვიათად მე ტაძარში პატარა ექსკურსიებს ვატარებ. ჩვეულებრივ კი დამთვალიერებლებს ვუგდებ ყურს. ახლა მაგალითად ეზოში სახურავის რემონტი მიმდინარეობს. ამიტომ გართულ ტურისტებს ვაფრთხილებ, რომ ყურადღებით იყვნენ. ტაძარში ქუდით შემსვლელ მამაკაცებს ვთხოვ ქუდის მოხდას. თუკი ახალგაზრდა ქალბატონები შილიფად არიან ჩაცმულები, ვთხოვ, რომ თავი წესრიგში მოიყვანონ, თუმცა ეს ჩემი მოვალეობა არაა.
რატომ არა ხართ ფორმაში ან და განმასხვავებლი ნიშანი რატომ არ გიკეთიათ?
არც ფორმა და არც რაიმე ნიშანი მცველებს არა აქვთ. უბრალოდ სადღესასწაულო დღეებში სამუშაოზე მე მკაცრი სტილის კოსტუმში და ჰალტუხით მივდივარ.
სხვა დღეებში კი ჩვეულებრივი სანიადაგო ტანსაცმელი მაცვია
მაშ რაში მდგომარეობს თქვენი ყოველდღიური მოვალეობა?
ყოველ გამთენიისას მე ტაძრის კარებს ვაღებ. ზამთარში დილის ოთხ საათზე, ზაფხულში – ხუთზე. დაკეტვის პროცედურას კი ზამთარში საღამოს შვიდ საათზე ვიწყებ და ცხრაზე ზაფხულში. ეს ჩვეულებრივ დღეებში. ხოლო როცა საეკლესიო იერარქები ღამის საზეიმო მსახურებას იწყებენ, ტაძარი განსაკუთრებულ რეჟიმში მუშაობს. მართლმადიდებლებისათვის ლიტურგია შაბათ საღამის 11 საათიდან იწყება და კვირას დღის ორ საათამდე გრძელდება. მე სპეციალურად მოვდივარ ლიტურგიის წინ კარების გასაღებად და ვკეტავ მას მსახურების დამთავრების შემდეგ.
როგორ მოხდა რომ მთავარი ქრისტიანული სიწმინდის გასაღები მუსულმანთა ოჯახს ანდეს?
ეს იყო 638 წელს, როცა ხალიფ ომარ იბნ ალ–ჰატაბის ჯარმა წვეთი სისხლის დაუღვრელად იერუსალიმი დაიკავა. მუსლიმები მას ალ–კუდს, წმინდა ქალაქს უწოდებენ და ამიტომ არ სურდათ მისი მცხოვრებლებისათვის ზიანი მიეყენებინათ. იერუსალიმის პატრიარქმა სოფრონიუსმა მიმართა ხალიფ ომარს თხოვნით დაეცა ქალაქი, მისი ყველა სიწმიდეებით და მშვიდობიანი მოსახლეობით. ომარ ინ ჰატაბი დათანხმდა. მუსულმანთა უხუცესები ტაძარში საპატიო სტუმრად მიიპატიჟეს. მათ დაინახეს ქრისტიანთა მთავარი სიწმინდეები: წმინდა გამოქვაბული და გოლგოთა. პატრიარქმა საფრონიუსმა ქალაქის და ტაძრის გასაღები ომარ იბნ ალ–ჰატაბს გადასცა, მან კი თავის მხრივ ჩემს წინაპარს – უბაიდე იბნ ალ–სამიტს გადასცა, პალესტინის პირველ არაბ მმართველს და ნუსეიბეს ოჯახის ფუძემდებელს. მას შემდეგ ჩემს მოდგმაში ბევრი გამოჩენილი ადამიანი იყო, რომლებიც ქრისტეს საფლავის ტაძრის მცველებად მსახურობდნენ. ასწლეულებით ეს მოვალეობა მამიდან ვაჟზე გადადის. თუ ვაჟი არაა მაშინ მამრობითი სქესის უახლოეს ნათესავზე. ჩემი პაპის გარდაცვალების შემდეგ მცველი მამაჩემი – იაკუბი გახდა, რომელიც მანამდე ადვოკატი იყო. ეს ესტაფეტა 1975 წელს გადმომეცა, მამის სიკვდილის შემდეგ. მე ბავშვობიდან მიხსნიდნენ, თუ რა როლს თამაშობდა ჩვენი ოჯახი ქრისტიანული სამყაროს მთავარი ტაძრის არსებობაში.
და თქვენი მოდგმა ამ გასაღებს უწყვეტად 1377 წელი ფლობს?
ძნელი დასაჯერებელია... მხოლოდ 1099–დან 1187 წლამდე, როცა არსებობდა ჯვაროსნების იერუსალიმის სამეფო, ტაძრის გასაღები კათოლიკეთა ხელში იყო. 1187 წელს ეგვიპტის სულთნის სალაჰ–ად–დინის ჯარებმა იერუსალიმი იერიშით აიღეს და ყველა კათოლიკეს მოსთხოვეს გამოსასყიდის გადახდა და გემით ევროპაში გამგზავრება. სალაჰ–ად–დინის ბრძანებით 1187 წლიდან ქრისტეს საფლავის ტაძრის გასაღების მცველად ასევე მუსულმანური ჯუდეჰის ოჯახი გახდა. მაგრამ კარის გაღების და დაკეტვის უფლება ნუსეიბეს მოდგმის მოვალეობად დარჩა.
კარების მეორე მხარეს
როგორ ახერხებენ ნუსეიბეს და ჯუდეჰის ოჯახები გასაღების გადაცემას და სად ინახება იგი?
დღისით გასაღები ტაძარშია, სპეციალურ ადგილას. ღამით – ჯუდეჰის ოჯახის სახლში. როცა დილას მე მივდივარ ტაძრის კარების გასაღებად, გასაღებს ჯუდეჰის ოჯახის წარმომადგენელი ადირი გადმომცემს. საღამოს როდესაც კარებს ვკეტავ, მე მას გასაღებს ვუბრუნებ. საგანგებო შემთხვევების დროს (მაგალითად მაღალი დონის სტუმრების ღამის ვიზიტების დროს ჩვენ გვყავს მსახური, ასევე მუსლიმი – რომელსაც ტაძრის ახლოს ათევს ღამეს. მას აფრთხილებენ მოსალოდნელი ვიზიტის შესახებ, მასთან მიაქვთ გასაღები და იგი ამ გამონაკლის შემთხვევაში აღებს კარებს.
ყოველ დილას სომხური ეკლესიის წარმომადგენლისგან ვიღებ 25 შეკელს (დაახლოებით 6 ევრო), იმდენივეს მაძლევს კათოლიკე–ფრანცისკანელი. ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელსაც ტაძრის მეტი წილი ეკუთვნის 500 (დაახლოებით 116 ევრო) შეკელს მიხდის. თვეში 16–17 ათასი შეკელი გამოდის, დაახლოებით 4000 ევრო. ეს ერთნახევარჯელ უფრო მეტია, ვიდრე ისრაელში სკოლის მასწავლებლის ხელფასი. სირიელები, კოპტები და ეთიოპები 1852–1853 წლის სტატუს–კვოს მიხედვით განთავისუფლებულნი არიან ტაძრის კარების გაღების გადასახადისაგან.
ტაძრის რამდენი გასაღები არსებობს და როგორია მათი ზომები?
რამდენია გასაღებები – საიდუმლოა. მე არ მაქვს უფლება ამაზე ვილაპარაკო. არის მთავარი გასაღები და არის სათადარიგოები. მთავარი რკინისაა და ნახევარ კილოგრამს იწონის, სიგრძეში 30 სანტიმეტრამდეა. იგი ისევე როგორც ჩამოსაკიდი კლიტეები ოსმალთა პერიოდში დაახლოებით 1524 წელს დაამზადეს.
კლიტეებზეც თქვენ აგებთ პასუხს?
კვირაში დაახლოებით სამჯერ ვწმინდავ ტაძრის კარების ზედა და ქვედა კლიტეებს, თვალყურს ვადევნებ, რომ არ დაიჟანგოს და გასაღებიც ზედმეტი ძალდატანების გარეშე გადატრიალდეს. თუ რაიმე პრობლემაა თავად ვასწორებ, მე ხომ განათლებით ინჟინერი ვარ და უფრო რთულ ტექნიკასაც შემიძლია გავართვა თავი.
ამ უშველებელ კარებს როგორ უმკლავდებით?
კლიტეები ძალიან მაღლაა მოთავსებული... მაგრამ მე უკვე მიჩვეული ვარ ამ საქმეს. ზედა კლიტეს რომ მივწვდე, პატარა კიბეს ვხმარობ. კარების ფრთებს ცალცალკე ვაღებ – ძალიან მძიმეა. არც კი ვიცი თუ რომელი ხისგანაა დამზადებული. ალბათ უფრო მუხისგან. ასე უფრო საიმედოა. ბოლოს ანჯამები 1808 წელს გამოცვალეს, ხანძრის მერე. შიგნიდან რკინით არის მოჭედილი. მარჯვენა ფრთაზე, მიწიდან მეტრის სიმაღლეზე თუჯის რგოლია. ამ რგოლით კარებზე სამჯერ ვაკაკუნებ. ამით მომსახურეებს და ტურისტებს ვაგებინებ რომ ტაძრის დატოვების დროა. ზამთარში პირველად 19:00–ვაკაკუნებ და ტაძარს ვათვალიერებ. შემდეგ ვიმეორებ 19:30–ზე, სულ ბოლოს კი – 19–45–ზე. 20:00–ზე, მას შემდგე რაც დადგენილი ტრადიციის მიხედვით ტაძრიდან ბერძენი მართლმადიდებლები გამოვლენ, მე ურდულით ვკეტავ კარებს და ვკიდებ კლიტეებს.
(გაგრძელება იქნება)
წყარო: vokrugsveta