სამი ოსტატის მიერ დალოცვილი გზა
ქეთი დოლიძე:
– ფილმი მთლიანად ჩემი გადაღებულია და ტიტრებში სიკო დოლიძე (ქეთი დოლიძის მამა. ავტ.) სიმბოლურად წერია. პირველივე დღეს, როდესაც ფილმის გადაღება გადავწყვიტეთ, მამა ავად გახდა, ლოგინად ჩავარდა. შემდეგ კი მას, ნოდარ დუმბაძეს და მიშა თუმანიშვილს უკვე დამთავრებული ფილმი, მაგრამ შავი მასალა ვაჩვენე. სამივეს ძალიან მოეწონა, დამლოცეს და მადლობა მითხრეს. უკვე გახმოვანებულ და მთლიანად შეკრულ ფილმს, სამწუხაროდ, მამაჩემი ვეღარ მოესწრო. მისი სახელი ტიტრებში სიმბოლურად მაინც მივუთითე, რადგან მისი დიდი სურვილი იყო, ეს ფილმი გადაეღო.
გადაღების პირველ დღეს, სანამ საქმეს შევუდგებოდით, მე, ნინელი ჭანკვეტაძემ, ზაზა კოლელიშვილმა და ლევან უჩანეიშვილმა ავიღეთ შამპანურები და ჯერ ბატონ ნოდართან მივედით, შემდეგ – მამაჩემთან. ისე მოხდა, რომ იმ პერიოდში, ორივე ავად იყო, იწვნენ. ასე დაგვილოცეს გზა ნოდარ დუმბაძემ და მამაჩემმა და პირველი სცენის გადასაღებად გავეშურეთ – ეს იყო აფთიაქის ეპიზოდი.
ცისფერთვალება კუკარაჩა
– როლებზე ბევრი მსახიობი გავსინჯე, მაგრამ თავიდანვე ვიცოდი, ჩემს ფილმში ვის უნდა ეთამაშა. იმ პერიოდში სამხატვრო საბჭო 40 კაცისგან შედგებოდა. კუკარაჩას როლზე ლევან უჩანეიშვილის კანდიდატურას თითქმის ყველა ეწინააღმდეგებოდა, რეზო ჩხეიძის, ირაკლი კვირიკაძის და რეზო ესაძის გარდა. მხოლოდ მათ დამიჭირეს მხარი. დანარჩენებმა გამაკრიტიკეს, ცისფერთვალება კუკარაჩა რა არისო. მე კი ვუთხარი, ის უნდა იყოს გმირი და ასეთი ლევანია–მეთქი. მაინც ჩემი გავიტანე!
საერთოდ, მსახიობების არჩევაში ჩემს პრინციპებს ყოველთვის ვიცავ. ამპარტავნებაში ნუ ჩამითვლით, მაგრამ ჯერჯერობით არ შევმცდარვარ. როცა "კუკარაჩას" გადაღებაზე ფიქრი დავიწყე, პირველივე წამში ვიცოდი, რომ ინგას როლი ნინელის უნდა შეესრულებინა. აგრეთვე თავიდანვე გადაწყვეტილი მქონდა, რომ დეიდა ანიკოს როლი მარინა ჯანაშიას უნდა ეთამაშა, მურტალოსი – ზაზა კოლელიშვილს.
ბედნიერი ვარ იმით, რომ "კუკარაჩაზე" მუშაობისას ძალიან მაგარი გუნდი მყავდა. მსახიობებთან ერთად ოპერატორი მიხეილ მედნიკოვი, კომპოზიტორი გოგი ჩლაიძე, მხატვრები კახი ხუციშვილი და ნოდარ სულემანაშვილი ჩემი თანამოაზრეები იყვნენ. როდესაც გადასაღებ მოედანზე ერთსულოვნება სუფევს, ეს კიდევ ერთი ბედნიერებაა.
ახალნამშობიარევი რეჟისორი
– შუა გადაღებების დროს ქალიშვილი გავაჩინე. ორი კვირა ტაიმაუტი ავიღე და შემდეგ გადასაღებ მოედანზე დავბრუნდი. არავის ეგონა, რომ შვილის გაჩენის შემდეგ ფილმზე მუშაობას ჩვეულებრივად გავაგრძელებდი. მშობიარობიდან მე–12 დღეს ბატონი რეზო ჩხეიძის კაბინეტში რომ შევედი, მან თქვა: "არა, არა, ეს არ შეიძლება ნორმალური და რეალური იყოს!". გადაღებებს შორის ინტერვალში გავიქცეოდი, თამრიკოს ვაჭმევდი და ისევ მოედანზე ვბრუნდებოდი.
თმაშეღებილი ლევანი
– ლევან უჩანეიშვილის გმირი პირველად რომ უნდა გადამეღო, კურიოზი მოხდა, თუმცა იმ მომენტში ძალიან გავბრაზდი. ეს იყო ის სცენა, როდესაც კუკარაჩა ანიკოსთან მიდის. ამ ეპიზოდის გადაღება ჩემი მეგობრის, ზაირა ანთელავას ბინაში მიმდინარეობდა. ის სახლი, მისი ატმოსფერო ძალიან მიყვარდა, იქ სხვა ფილმებიც გადავიღე. ეს იყო ძველებური სტილის ულამაზესი სახლი, რომელიც ტაბიძის ქუჩის 22 ნომერში მდებარეობდა. ერთი სიტყვით, ყველანი მზად ვიყავით, გადაღება უნდა დაგვეწყო და ამ დროს ლევანი შემოვიდა. რომ შევხედე, გავოცდი, გავიფიქრე, ნეტა, რას სჭირს–მეთქი. თურმე საპარიკმახეროში წავიდა და თმა ძალიან შავად შეიღება. ეს იყო შოკი! ლევანს ვუთხარი, როგორ გაბედე და ჩემ უკითხავად თმა შეიღებე–მეთქი. ძალიან გავბრაზდი, რადგან არ უხდებოდა. იმ ეპიზოდში, სადაც კუკარაჩა სიგარეტის მოწევასა და მის მავნებლობაზე ყვება, ლევანის თმა შესამჩნევად მუქია. დანარჩენ ეპიზოდებში ფერი ცოტა გადაუვიდა.
45 მილიონი მაყურებელი – რეკორდული ჩვენება
– ფილმმა გამოსვლიდან ერთ თვეში ლენინგრადში, საკავშირო ფესტივალზე, საუკეთესო ეკრანიზაციისთვის პირველი პრიზი აიღო. შემდეგ რამდენიმე ფესტივალი მოიარა ისე, რომ იქ მე არც გამიშვეს. კანის ფესტივალზე, ბაზრობაზე წაიღეს და 38–მა ქვეყანამ მაშინვე იყიდა. მიუხედავად ამდენი დროის გასვლისა, ფილმი დღემდე იყიდება. 1984–85 წლების მონაცემებით, კინოგაქირავების მხრივ, "კუკარაჩამ", საბჭოთა კავშირის მასშტაბით, ყველა მონაცემს გადააჭარბა. მან 45 მილიონი მაყურებელი შეაგროვა, რაც შეიძლება წარმოუდგენელი ციფრია, მაგრამ ნამდვილად ასე იყო. წესით, ამის გამო ჰონორარი კიდევ 3–ჯერ უნდა მიმეღო, თუმცა ის თანხა იმ ქართულ ფილმებზე გადანაწილდა, რომლებმაც მაყურებელი ვერ მოაგროვა. საბჭოთა კავშირი იყო და ასეთი რაღაცეები იმიტომ ხდებოდა, თორემ უცხოეთში მსგავსი რამ არასდროს მოხდებოდა.
როცა ეს ფილმი ტელევიზიით გადის, ჩემს სახლში ზარი არ წყდება. ახლობლები მირეკავენ და მეუბნებიან, "კუკარაჩას" ვუყურებთ და ვტირითო. უცნაურია, მაგრამ, თუკი თვალი მოვკარი, რომ რომელიმე არხზე ეს ფილმი გადის, ვეღარ ვწყდები და ბოლომდე ვუყურებ. ეს ფილმი ჩემი ცხოვრების ძალიან დიდი ნაწილია, ჩემი პირველი სიხარული და სიყვარულია. "კუკარაჩა" ჩემი პირველი ფილმი იყო, რომელიც დამოუკიდებლად გავაკეთე.
თამაზიკო – დიდი ტკივილი
– ლადო ტატიშვილი, რომელიც ფილმში თამაზიკოს როლს ასრულებდა, 1991 წელს აფხაზეთის ომში მოკლეს. ამ ფაქტის გამო "კუკარაჩა" ჩემთვის როგორც დიდ სიხარულთან, დიდ ტკივილთანაც ასოცირდება. მამამისმა შვილის გარდაცვალებას ვერ გაუძლო და ერთი წლის შემდეგ ისიც გარდაიცვალა. ლადოს დედა, ტომა, ამ ფილმის კოსტიუმების მხატვარი იყო. თამაზიკოს როლისთვის ბავშვს რომ ვეძებდი, მითხრეს, ტომას ძალიან კარგი ბიჭი ჰყავს და ნახეო. მანამდე ბევრი ბიჭი გავსინჯე, მაგრამ ლადო რომ მომიყვანეს, დანახვისთანავე მივხვდი, რომ ის თამაზიკო უნდა ყოფილიყო. უსაყვარლესი ბავშვი იყო.
ინგა
ნინელი ჭანკვეტაძე:
– "კუკარაჩა" ჩემთვის ყოველთვის თბილად გასახსენებელია ფილმია თუნდაც იმიტომ, რომ ჩვენ, ყველანი, ძალიან ახალგაზრდები ვიყავით. თითქმის მთელი ჯგუფი ბატონ მიხეილ თუმანიშვილის მოსწავლეები გახლდით და ერთმანეთთან ვმეგობრობდით.
ქეთი დოლიძის მადლობელი ვარ, რომ ამ როლზე მიმიწვია. თავიდან სასტიკი წინააღმდეგი ვიყავი, არ ვთანხმდებოდი. არ მეგონა, რომ ინგას როლისთვის გამოვდგებოდი. შინაგანი წინააღმდეგობა მქონდა, თანაც მსურველიც ბევრი იყო. მე კი კონკურსებში მონაწილეობის მიღება არ მიყვარს. ქეთის რამდენჯერმე ვუთხარი, ინგას როლს ვერ ვითამაშებ, ეს საჩემო არ არის–მეთქი. მან კი, როგორც ყოველთვის, თავისი გაიტანა და სინჯები ძალით გადამაღებინა. მერე უკვე იძულებული გავხდი, ინგას ტყავი მომერგო. საბოლოოდ ქეთი დოლიძის ასეთი სიჯიუტის მადლობელი ვარ, რადგან ამ როლმა დიდი პოპულარობა და წარმატება მომიტანა. გარდა ამისა, ინგა დარჩა სახედ, რომელსაც ყველა იცნობს. ჩემს კინოგალერეაში ეს როლი საკმაოდ მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა. ამის შემდეგ უფრო რთული როლებიც შევქმენი, ბევრი ჯილდოც ამიღია, მაგრამ მაყურებელს მაინც ინგა ახსოვს და ძალიან ხშირად ამ სახელით მომმართავენ.
მე და ლევან უჩანეიშვილი თეატრალურ ინსტიტუტში ჯგუფელები ვიყავით, მეგობრობა გვაკავშირებდა და ამდენი წელია ერთად მოვდივართ. როდესაც პირველ გადაღებაზე, ეს "ყვითელი" ლევანი შავი თმით გამომეცხადა, თვალებს არ ვუჯერებდი. ვინც მას მანამდე ვიცნობდით, მისი გაშავება ყველასთვის შოკისმომგვრელი იყო. შავ ლევანს ძლივს შევეგუე.
არაჩვეულებრივი იყო გადაღების პირველი დღე, როდესაც ავადმყოფ ნოდარ დუმბაძესა და სიკო დოლიძესთან მივედით და მათი დალოცვა მივიღეთ. ეს ჩემთვის დაუვიწყარი დღე გახლდათ. ამ ფაქტორმაც განაპირობა ფილმის შემდგომი წარმატება, შეუძლებელი იყო, ამის შემდეგ "კუკარაჩა" ცუდი გამოსულიყო.
გადაღებები ძალიან მხიარულად მიმდინარეობდა. ეს პერიოდი ზაფხულს დაემთხვა და ერთადერთ დისკომფორტს სიცხე გვიქმნიდა. საინტერესო იყო იმ მხრივაც, რომ ქეთი ჯერ ძალიან დიდი მუცლით დადიოდა გადასაღებ მოედაზე, მერე თამრიკო გააჩინა და ორ კვირაში დაგვიბრუნდა. ამხელა მუცლით აპარატში ჩასაჭყეტად ახტებოდა ხოლმე, ხან ხის ყუთზე დგებოდა. ამ დროს მთელი ჯგუფი ვეძახდით: "ქეთი, ფრთხილად, არ ჩამოვარდე!". მისი უფროსი შვილი, თორნიკე, გადასაღებ მოედანზე დადიოდა და ეპიზოდებში გადაიღეს კიდეც, თამრიკო კი, ყველამ იცის, რომ "კუკარაჩას" გადაღების პერიოდში დაბადებული ბავშვია.
მურტალოს საყვარელი
– შარშან, როდესაც "ქართული ოცნების" მხარდასაჭერად ცნობილი ადამიანები სოფლებში დავდიოდით, ერთი კურიოზი გადამხდა თავს. ზოგჯერ მოსახლეობა არაკეთილგანწყობილი გვხვდებოდა. განსაკუთრებით მძიმე სიტუაცია გახლდათ ქართლში, სადაც ნაციონალური მოძრაობის ტერორი უფრო ძლიერი იყო. ქართლის ერთ–ერთ რაიონში შეხვედრაზე იქაური გამგებლის თუ პოლიციელის ცოლი გამოვარდა (ზუსტად აღარ მახსოვს) და ცდილობდა, პროვოკაცია მოეწყო. ხალხს ავუხსენი, თუკი ჩვენი მოსმენა არ გინდათ, მაშინ აქაურობა დატოვეთ, არავინ გაძალებთ, ხოლო თუ მოსმენა გინდათ, მაშინ მშვიდად დადექით, წივილ–კივილი რაღა საჭიროა–მეთქი. კუთხეში ერთი ქალი იდგა, რომელმაც სხვა რომ ვერაფერი მოიფიქრა, თქვა: "ამ მურტალოს საყვარელმა უნდა დაგვარიგოს ჭკუაი?". მეც ქართლური აქცენტით ვუპასუხე: "კუკარაჩას ცოლი რომ ვიყავ, დაგავიწყდა?". ამაზე ხალხს სიცილი აუტყდა და სიტუაცია უცებ განიმუხტა.
თამაზის და ანიკოს აივნიანი სახლი
მარინა ჯანაშია:
– მიუხედავად იმისა, რომ ეკრანზე ბევრი როლი მოვირგე, აღმოჩნდა, რომ ქალბატონი ანიკოს პერსონაჟი ხალხში ყველაზე პოპულარულია. ჩემს კინო და სასცენო როლებში ანიკოს მეც გამოვარჩევ. სხვათა შორის, თავდაპირველად ჩემს კანდიდატურასთან დაკავშირებით წინააღმდეგობები არსებობდა. რეჟისორს ან მე უნდა ავეყვანე, ან ლევან უჩანეიშვილი. ჩვენ თითქოს თანატოლები ვიყავით და არაბუნებრივი გამოდიოდა, რომ ამ ასაკის ფონზე მე დეიდა ანიკოს როლი მეთამაშა. საბოლოოდ როლზე დამამტკიცეს და გრიმით ასაკი მომიმატეს.
ამ ფილმთან საკმაოდ სათუთი დამოკიდებულება მაქვს იმიტომ, რომ ჩემი პერსონაჟის შვილის როლს არაჩვეულებრივი ბავშვი თამაშობდა. ის წლების შემდეგ ტრაგიკულად დაიღუპა. ამან მეტი სიმძაფრე და ტკვილიანი სიყვარული შესძინა ამ ფილმს.
ანიკოს როლთან დაკავშირებით ყოველ ნაბიჯზე საინტერესო ამბები მხვდებოდა. ფილმის გამოსვლის შემდეგ ხდებოდა ასეთი რაღაც: რამდენჯერაც მილიციელები ჩემს მანქანას გააჩერებდენ, როგორც კი საჭესთან დამინახავდნენ, მაშინვე მიშვებდნენ. ყველა ის მილიციელი იმ მომენტში თავს ალბათ კუკარაჩად მიიჩნევდა.
ის სახლი, სადაც ჩემი სცენების გადაღება ხდებოდა, დღემდე ძალიან მიყვარს. როდესაც ასათიანის ქუჩაზე (ყოფილი ენგელსის ქუჩა) მანქანით ჩავივლი, ჩემ გვერდით ვინც უნდა იჯდეს, ყველას ვანახებ აივნიან სახლს, სადაც ანიკოს სცენებს ვიღებდით. ბოლო ეპიზოდიც, როდესაც ანიკო კუკარაჩას გარდაცვალებას იგებს, ამ აივანზეა გადაღებული.
ლადო ტატიშვილის გარდაცვალების ამბავმა თავზარი დამცა. იმ დღეს ტელევიზორი ჩართული მქონდა და თან საქმეს ვაკეთებდი. დავინახე, რომ ეკრანზე "კუკარაჩას" კადრები იყო და შევხედე, მაგრამ დიქტორის ტექსტს ყურადღება არ მივაქციე. ყური მოვკარი, რომ აფხაზეთში კიდევ ერთი ბიჭი დაიღუპა. ჩემს მეხსიერებაში კადრები უკან დატრიალდა და უცებ მივხვდი, რომ თამაზიკოზე, ჩემს ლადოზე იყო საუბარი. იმდენი ვიტირე და ისე განვიცადე ეს ამბავი, რომ სიტყვებით ამის გადმოცემა შეუძლებელია. მას მერე "კუკარაჩას" ყურება ყოველთვის მიმძიმს. როცა ტელევიზიით გადის, შორიახლოს ვტრიალებ და სიამოვნებით ვუსმენ მუსიკას, რომელიც მთელ ფილმთან ასოცირდება ჩემთვის. ყველაზე საყვარელი სცენა არის ის, როდესაც მე და კუკარაჩა ბოთლში გამომწყვდეულ ჯინზე ვსაუბრობთ.
"მურტალო ბოროტი არ უნდა იყოს"
ზაზა კოლელიშვილი:
– "კუკარაჩას" გახსნება ჯერ მარტო იმიტომ მიყვარს, რომ ეს იყო დრო, როდესაც ყველანი ახალგაზრდები ვიყავით. გადასაღებ მოედანზე ძალიან კარგი გუნდი იყო შეკრებილი. 10–12 საათი შეუჩერებლად ვმუშაობდით. გადაღებების დროს ბრმანაწლავის შეტევა დამემართა და ოპერაცია გავიკეთე, თუმცა მუშაობა მალევე გავაგრძელე. ავადმყოფობის შემდეგ პირველი ეპიზოდი იყო, როდესაც ჩემი გმირი ინგას დაბადების დღეს ულოცავს და ხელში აჰყავს. რადგან ახალი ნაოპერაციევი ვიყავი, ყველას ეშინოდა, ნაკერი არ გამხსნოდა...
თავიდან მთავარ როლებზე სხვადასხვა მსახიობები განიხილებოდნენ. იყო ასეთი ვარიანტი, რომ მე კუკარაჩა ვყოფილიყავი, ზურა ყიფშიძე ან გურამ ფირცხალავა – მურტალო. საბოლოოდ მურტალოს როლი მერგო, რადგანაც ეს რეჟისორის სურვილი იყო. მას შემდეგ, რაც "კუკარაჩა" კინოეკრანებზე გამოვიდა, ხალხი დღემდე ფილმის გმირის სახელით მომიხსენიებს. ზოგჯერ მურტალო ავიწყებდათ და დამპალოს მეძახიან.
ერთხელ მე და ჩემი მეუღლე ბათუმში რაღაც საქმეზე ვიყავით ჩასული. უცებ მანქანებით ვიღაც ტიპები მოვიდნენ და მთხოვეს, წამოგვყევი, ერთი საქმე გაგვარჩევინეო. ნათიამ მათ აუხსნა, ეს არტისტია და ასეთი როლი იმიტომ ითამაშაო.
მახსენდება გადაღების პირველი დღე და ალბათ მარტო მე კი არა, სხვა მსახიობებსაც კარგად ახსოვთ. მაგ დღეს კოლმეურნეობის მოედანზე, ძველისძველ აფთიაქში უნდა გადაგვეღო სცენა. საერთოდ, ასეთია წესია, რომ როდესაც კამერა პირველად დატრიალდება, თეფში უნდა გატყდეს და მომავალი ფილმი შამპანურით დაილოცოს. სწორედ ამიტომ გადავწყვიტეთ, რომ ამ ჩვენი შამპანურებით სიკო დოლიძესთან და ნოდარ დუმბაძესთან მივსულიყავით. ბატონ ნოდარს ინფარქტი ახალი გადატანილი ჰქონდა და იწვა, მისთვის ალკოჰოლი არაფრით შეიძლებოდა. მეუღლემ ალუბლის წვენი შემოუტანა, ამით დაილოცეო. როგორც კი ქალბატონი ნანული ოთახიდან გავიდა, ბატონმა ნოდარმა მითხრა, აქ ჩემი ჭიქა მაქვს, გამოიღეთ და ცოტა შამპანური ჩამომისხით, როგორ შეიძლება "კუკარაჩა" ალუბლის წვენით დავლოცოო.
იმ დღეს ნოდარ დუმბაძემ რჩევა–დარიგებები მომცა ჩემს როლთან დაკავშირებით. მისი სიტყვები ახლაც მახსოვს: "წარმოიდგინე, რომ შენ ხარ ბიჭი, რომელიც ადრე "სკრიპკაზე" დადიოდა, შემდეგ 1937 წლის რეპრესიების დროს მშობლები დაუხვრიტეს. მარტო დარჩა და "სკრიპკაც" გადააგდო. აი, ასეთი ტიპი უნდა ითამაშო, მურტალო ბოროტი არ უნდა იყოს". ყველანიარად ვეცადე, მისი დარიგება გამეთვალისწინებინა და ისეთი მურტალო მეთამაშა, როგორსაც თავად ბატონი ნოდარი ხედავდა.
თეონა კენჭიაშვილი
წყარო: sana.ge