ამჯერად, ქალებში გავრცელებულ შარდის შეუკავებლობას მიმოვიხილავთ. ამ საკითხზე „რუბრიკას“ მედიცინის დოქტორი, „საქართველოს უროლოგიის ეროვნული ცენტრის“ ექიმი-უროლოგი ალექსანდრე ხელაია ესაუბრება:
შარდის შეუკავებლობა ქალებში
შარდის შეუკავებლობა პათოლოგიური მდგომარეობაა, როდესაც ადამიანს უნებლიეთ გამოეყოფა შარდი. აღნიშნული პრობლემა უპირატესად ქალებშია გავრცელებული და სუსტი სქესის წარმომადგენელთათვის უდიდეს სოციალურ თუ ფსიქოლოგიურ პრობლემას წარმოადგენს.
შარდის შეუკავებლობის ორი ძირითადი ფორმა არსებობს:
* შარდის დაძაბვითი (სტრესული) შეუკავებლობა - რომელიც ვლინდება დახველების, დაცემინების, სიცილის, ფიზიკური დატვირთვის, სირბილის, ხტუნვის, სიარულის, სიმძიმის აწევის, სავარძლიდან ან საწოლიდან წამოდგომისა თუ სქესობრივი ცხოვრების დროს;
*შარდის ბრძანებითი (იმპერატიული) შეუკავებლობა - რომელიც გამოწვეულია ე.წ. ჰიპერაქტიული შარდის ბუშტით. ამ დროს ხდება შარდის ბუშტის კედლის უკონტროლო შეკუმშვა, რაც შემდგომში იწვევს მოშარდვის ბრძანებით სურვილს და ადამიანი ხშირად ვერც კი ასწრებს საპირფარეშომდე მისვლას.
*ზოგ შემთხვევაში, გვხვდება ორივე ფორმა ერთდროულად, რასაც შარდის შეუკავებლობის შერეულ ფორმას ვუწოდებთ.
გამომწვევი მიზეზები
შარდის შეუკავებლობის ამა თუ იმ ფორმას სხვადასხვა მიზეზები განაპირობებს. შარდის დაძავბვითი შეუკავებლობის გამომწვევი მიზეზებია:
* მენსტრუალური ციკლის გაქრობის დროს ორგანიზმში მიმდინარე ჰორმონული ცვლილებები ანუ კლიმაქსი (ამ დროს სუსტდება ის იოგები, რომლებიც შარდსადენი მილისა და შარდის ბუშტის ყელს ბოქვენის ძვლებთან აფიქსირებს. ამ იოგოვან-კუნთოვანი სტრუქტურების ტონუსი და ადეკვატური ფუნქციობა ირღვევა მენოპაუზის ანუ კლიმაქსის დადგომის შემდეგ, როდესაც სისხლში მკვეთრად მცირდება სასქესო ჰორმონის - ესტროგენის რაოდენობა);
* მძიმე მშობიარობა (რა დროსაც შეიძლება დაზიანდეს იოგები და მოდუნდეს კუნთები, რასაც შარდის დაძაბვით შეუკავებლობამდე მივყავართ);
* მძიმე ფიზიკური შრომა;
* გენეტიკური წინასწარგანწყობა;
* შაქრიანი დიაბეტი;
* ბრონქული ასთმა;
* ქრონიკული ბრონქიტი;
* ყაბზობა;
* ჭარბწონიანობა და ა.შ.
შარდის ბრძანებითი შეუკავებლობის ზუსტი მიზეზი ცნობილი არ არის, თუმცა ყველაზე ხშირი მიზეზებია:
* ქალის სასქესო ორგანოთა ანთებითი დაავადებები;
* შარდგამომყოფი სისტემის ინფექციები;
* შარდის ბუშტის დაავადებები;
* სიმსივნური ან სხვადასხვა ტიპის ნეიროგენული დაზიანებები;
* შაქრიანი დიაბეტით და ა.შ.
გარდა ამისა, შარდის ბრძანებითი შეუკავებლობა შესაძლოა იყოს იდიოპათიური წარმოშობის (როდესაც გამომწვევ მიზეზს ვერ ადგენენ).
სიმპტომები
შარდის დაძაბვითი შეუკავებლობის მთავარი სიმპტომია - შარდის უნებლიე გამოყოფა დახველების, დაცემინების, სიცილის, ფიზიკური დატვირთვის, სირბილის, ხტუნვის, სიარულის, სიმძიმის აწევის, სავარძლიდან ან საწოლიდან წამოდგომისა თუ სქესობრივი ცხოვრების დროს, ხოლო შარდის ბრძანებითი შეუკავებლობისას აღინიშნება - მოშარდვის უეცარი სურვილი, რაც ქალს აიძულებს, სასწრაფოდ გაეშუროს საპირფარეშოსკენ. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ის შარდს უნებლიედ დაღვრის.
დიაგნოსტიკა
შარდის შეუკავებლობის დიაგნოსტიკა ძალიან მარტივია და გამოცდილი უროლოგისთვის არანაირ პრობლემას არ წარმოადგენს. დიაგნოსისტიკისთვის საჭიროა:
* ანამნეზის საფუძვლიანი შესწავლა;
* სავარძელში გასინჯვა;
* შარდის ბუშტის კომპლექსური უროდინამიკური კვლევა.
* გარდა ამისა, არსებობს ე.წ. პაციენტის დღიური, რომელშიც პაციენტმა ყოველდღიურად უნდა აწარმოოს შარდის გამოყოფის სიხშირისა და რაოდენობის ზუსტი აღწერა.
მკურნალობა
ხშირად პაციენტები სირცხვილისა და მორიდების გამო საკმაოდ გვიან მიმართავენ ექიმს, შესაბამისად, მკურნალობაც რთულდება და ხანგრძლივდება. აუცილებელია, პირველი სიმპტომების გაჩენისთანავე მიმართოთ ექიმს. არსებობს მრავალი მეთოდი და ხერხი, რომელთა მეშვეობითაც, ასაკის და მდგომარეობის განურჩევლად, პრობლემის მოგვარება შესაძლებელია.
შარდის დაძაბვითი შეუკავებლობის მკურნალობის დროს ინიშნება: სპეციალური ვარჯიშები, რომლებიც, ძირითადად, ახალგაზრად ასაკის პაციენტებში, ან დროული მომართვიანობის შემთხვევაშია შედეგიანი. თუ აღნიშნული ვარჯიშები უშედეგო აღმოჩნდა, რეკომენდებულია ქირურგიული ოპერაციის ჩატარება, რა დროსაც ხდება დაზიანებული იოგების ჩანაცვლება სპეციალური სინთეტიკური ზონრებით. ოპერაციის ხანგრძლივობა 30-40 წუთს არ აღემატება და ქალი მეორე დღესვე ეწერება კლინიკიდან.
რაც შეეხება, შარდის ბუშტის ბრძანებითი ფორმის მკურნალობას, ამ შემთხვევაში ძალზე ეფექტურია ანტიქოლინერგიული მედიკამენტების დანიშვნა. ეს მედიკამენტები განაპირობებს შარდის ბუშტის კუნთოვანი მასის მოდუნებას, იზრდება ინტერვალები მოშარდვიდან მოშარდვამდე და მცირდება მოშარდვის ბრძანებითი მოთხოვნები. გარდა ამისა, აქტიური მუშაობა მიმდინარეობს შარდის შეუკავებლობის სამკურნალოდ ე.წ. ბოტოქსის ინექციის გამოყენებაზე (საზღვარგარეთ უკვე დანერგილია ეს მეთოდი), რაც შარდის ბუშტის ყელში, სპეციალური ნემსით ბოტოქსის შეყვანას გულისხმობს. აღნიშნული მეთოდი პრობლემის მოგვარებას დაახლოებით ერთი წლის განმავლობაში უზრუნველყოფს. ერთი წლის შემდეგ განმეორებით უნდა გაკეთდეს ინექცია.
შარდის შეუკავებლობის შერეული ფორმების დროს კი აუცილებელია ჩატარდეს როგორც მედიკამეტური მკურნალობა, ასევე ქირურგიული ოპერაცია.
ნათია ვასაძე
rubrica.ge